حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامٌ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنَا عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ أَخْبَرَهُأَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ قَالَا لَهُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تُكَلِّمَ خَالَكَ عُثْمَانَ فِي أَخِيهِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ وَكَانَ أَكْثَرَ النَّاسُ فِيمَا فَعَلَ بِهِ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَانْتَصَبْتُ لِعُثْمَانَ حِينَ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً وَهِيَ نَصِيحَةٌ فَقَالَ أَيُّهَا الْمَرْءُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ فَانْصَرَفْتُ فَلَمَّا قَضَيْتُ الصَّلَاةَ جَلَسْتُ إِلَى الْمِسْوَرِ وَإِلَى ابْنِ عَبْدِ يَغُوثَ فَحَدَّثْتُهُمَا بِالَّذِي قُلْتُ لِعُثْمَانَ وَقَالَ لِي فَقَالَا قَدْ قَضَيْتَ الَّذِي كَانَ عَلَيْكَ فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ مَعَهُمَا إِذْ جَاءَنِي رَسُولُ عُثْمَانَ فَقَالَا لِي قَدْ ابْتَلَاكَ اللَّهُ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَا نَصِيحَتُكَ الَّتِي ذَكَرْتَ آنِفًا قَالَ فَتَشَهَّدْتُ ثُمَّ قُلْتُ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ وَكُنْتَ مِمَّنْ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَآمَنْتَ بِهِ وَهَاجَرْتَ الْهِجْرَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ وَصَحِبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَأَيْتَ هَدْيَهُ وَقَدْ أَكْثَرَ النَّاسُ فِي شَأْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ فَحَقٌّ عَلَيْكَ أَنْ تُقِيمَ عَلَيْهِ الْحَدَّ فَقَالَ لِي يَا ابْنَ أَخِي آدْرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ لَا وَلَكِنْ قَدْ خَلَصَ إِلَيَّ مِنْ عِلْمِهِ مَا خَلَصَ إِلَى الْعَذْرَاءِ فِي سِتْرِهَا قَالَ فَتَشَهَّدَ عُثْمَانُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ وَكُنْتُ مِمَّنْ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَآمَنْتُ بِمَا بُعِثَ بِهِ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَاجَرْتُ الْهِجْرَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ كَمَا قُلْتَ وَصَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ وَبَايَعْتُهُ وَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلَا غَشَشْتُهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ اسْتَخْلَفَ اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلَا غَشَشْتُهُ ثُمَّ اسْتُخْلِفَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلَا غَشَشْتُهُ ثُمَّ اسْتُخْلِفْتُ أَفَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمْ مِثْلُ الَّذِي كَانَ لَهُمْ عَلَيَّ قَالَ بَلَى قَالَ فَمَا هَذِهِ الْأَحَادِيثُ الَّتِي تَبْلُغُنِي عَنْكُمْ فَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ شَأْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ فَسَنَأْخُذُ فِيهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ قَالَ فَجَلَدَ الْوَلِيدَ أَرْبَعِينَ جَلْدَةً وَأَمَرَ عَلِيًّا أَنْ يَجْلِدَهُ وَكَانَ هُوَ يَجْلِدُهُوَقَالَ يُونُسُ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَفَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ الْحَقِّ مِثْلُ الَّذِي كَانَ لَهُمْ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ{ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ }مَا ابْتُلِيتُمْ بِهِ مِنْ شِدَّةٍ وَفِي مَوْضِعٍ{ الْبَلَاءُ }الِابْتِلَاءُ وَالتَّمْحِيصُ مَنْ بَلَوْتُهُ وَمَحَّصْتُهُ أَيْ اسْتَخْرَجْتُ مَا عِنْدَهُ يَبْلُو يَخْتَبِرُ{ مُبْتَلِيكُمْ }مُخْتَبِرُكُمْ وَأَمَّا قَوْلُهُ بَلَاءٌ عَظِيمٌ النِّعَمُ وَهِيَ مِنْ أَبْلَيْتُهُ وَتِلْكَ مِنْ ابْتَلَيْتُهُ

[Abdullah bin Muhammed el-Cüfi] bize [Hişam] bize [Mamar]'dan [Ez-Zühri]'den [Urve bin Ez-Zübeyr]'e [Ubeydullah bin Adi bin el-Hıyar]'ın kendisine, El-Misver bin el-Makhrame ve Abdurrahman bin el-Esved bin el-Abdu Yaghuts'un kendisine şöyle dediklerini aktardığını: "Amcan [Osman]'a, kardeşi El-Valid bin el-Ukbe meselesini neden anlatamadın? Oysa Osman'a en çok sıkıntı veren oydu." Ubeydullah dedi ki: "Ben de Osman namaz kılmak için dışarı çıktığında onu kasten bekledim ve ona şöyle dedim: 'Senden bir şeye ihtiyacım var, o da nasihat.' Osman dedi ki: 'Ey insanlar, Allah'a sizden sığınırım.'" Namazımı bitirdikten sonra ondan yüz çevirdim, El Miswar ve İbn Abdi Yaghuts ile birlikte mecliste oturdum, sonra Osman'a söylediklerimi ve onun bana söylediklerini aktardım. İkisi de; "Yükümlülüğünü yerine getirdin" dediler. Onlarla birlikte mecliste otururken, aniden Osman'dan bir elçi yanıma geldi. O sırada ikisi de bana; "Allah seni imtihan etti" dediler. Ben de Osman'ın yanına gittim, o da sordu; "Daha önce ne nasihat vermek istiyordun?" Ubeydullah dedi ki; Ben de şahitlik edip şöyle dedim; "Şüphesiz Allah Subhaanahu ve Ta'ala, Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem'i göndermiş ve ona Kitabı indirmiştir. Sizler, Allah Teala'nın ve Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'in çağrısına icabet edenlerdensiniz ve ona iman ettiniz. İki kez hicret ettiniz, Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'e eşlik ettiniz ve onun hidayetini gördünüz. Gerçekten de birçok kişi El-Valid bin Ukbe meselesini tartışmıştır. Bu nedenle, ona karşı kanun hükümlerini uygulamak sizin için uygundur." Bunun üzerine Osman bana dedi ki: "Ey kardeşim, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem ile hiç görüştün mü?" Ubeydullah dedi ki: Ben cevap verdim: "Hayır. Ama onun bilgisi, odasında inzivaya çekilmiş kıza ulaştığı gibi bana da ulaştı." Ubeydullah dedi ki: Bunun üzerine Osman şahitlik etti ve dedi ki; "Şüphesiz Allah, Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem'i doğru bir şekilde göndermiş ve ona Kur'an'ı indirmiştir. Ben de Allah'ın ve Resulünün çağrısına icabet edenlerdenim. Ben de onun bir elçi olarak getirdiklerine inanıyorum ve daha önce söylediğiniz gibi iki hicret ülkesine de hicret ettim. Allah'ın Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'e eşlik ettim ve ona biat ettim. Allah'a yemin ederim ki, Allah azze ve celle onu öldürene kadar ona karşı gelmedim ve onu aldatmadım. Sonra Allah, Ebu Bekir'i halife yaptı ve Allah'a yemin ederim ki, ona karşı gelmedim ve onu aldatmadım. Sonra Ömer halife olarak atandı ve Allah'a yemin ederim ki, ona karşı gelmedim ve onu aldatmadım." Ubeydullah cevap verdi: "Evet, haklısın." O da dedi ki: "Öyleyse bana ulaşan konuşmanızın amacı nedir?" "El-Valid meselesi hakkında bahsettiğiniz şeye gelince, Allah'ın izniyle onun işlerini düzgün bir şekilde halledeceğiz." Ubeydullah dedi ki: "Ushman, El-Valid'i kırk defa kırbaçladı ve Ali'ye de onu kırbaçlamasını emretti, Ali de onu kırbaçladı. Başka bir rivayete göre, [Yunus] ve [İbn Aki-i Zühri], [Zühri'den] şöyle dediler: 'Onların hakları olduğu gibi benim de sizin üzerinizde haklarım yok mu?' Ebu Abdullah dedi ki: 'Bu, Rabbinizden gelen bir imtihandır', size isabet eden bir zorluk imtihanıdır." Başka bir rivayette ise "el-bela'", imtihan ettiğim ve süzmek istediğim kişi için bir imtihan ve filtredir, yani içindekini ortaya çıkarırım. Yablu, yakhtabir demektir. Mubtaliikum, mukhtabirukum (Sizi imtihan eden) demektir. "Çok büyük bir imtihan" ise, kelimenin kökeninden gelen bazı zevkler anlamına gelir; ablaituhu (Ona zevk verdim), yukarıdaki sözler ise ibtalaituhu'dan gelir. (Onu test ettim).