Hadith Representative
Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis
Imam Bukhari : 2723حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لِأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطُلِقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنْ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لَا أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا وَسِجَالًا يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الْأُخْرَى قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا يَغْدِرُونَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلًا وَيُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ
Һөйләне беҙгә [Ибраһим бин Хәмзә] беҙгә [Ибраһим бин Сәғәт] [Сәлих бин Ҡайсандан] [Ибн Шиһабтан] [Ғөбәйҙулла бин Ғабдулла бин Ғотба] [Ғабдулла бин Ғаббас рәдлиаллаһуллаһу ғәнһүмә булды, тип һөйләне. Ҡайшарға -римдар батшаһына- хат яҙа, унда уны ислам динен ҡабул итергә саҡыра. Шулай итеп, ул үҙенең хаты менән Дихьйә Әл Ҡалбийҙы уға ебәрә һәм Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм уны тәүҙә Бүшрә чиновниктарына бирергә, унан һуң Ҡайшарға бирергә ҡуша. Ә Ҡәйшәр, Аллаһы Тәғәлә уны фарсы ғәскәрҙәренә ҡаршы еңгәс, Аллаһ биргән еңеү өсөн рәхмәт йөҙөнән Химш ҡалаһы араһынан Ийлиә ҡалаһына тиклем йөрөгән. Рәсүлуллаһтың хаты Ҡәйшәргә килгәс, уны уҡығандан һуң: «Минең алдыма уның халҡынан берәйһен килтерегеҙ, мин уларҙан Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм тураһында һорайым», — тигән. [Ибн Ғаббас] рәҙлиаллаһу әнһү әйтте; [Әбү Суфьян бин Хәрб] миңә һөйләне, тип, ул ваҡытта ул Сүриә ерендә Ҡөрәйш халҡы менән, улар шул илгә килгән, тип, сауҙа итеү өсөн осорҙа тыныслыҡ/тыныслыҡ араһында пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи ғәләйһис-сәләм һәм Ҡөрәйш кафырҙар, Әбү Суфьян әйтте: «Шулай итеп, Ҡайшар илсеһе беҙгә осрашты һәм Сүриә һәм дуҫтар, беҙ Ийлиә еренә килеп еткәнсе», — тип уйланы. Беҙҙе Ҡайшар менән осрашырға инергә саҡырҙылар, ул шул ваҡытта үҙенең батша йыйылышында ултырған, ә ул таж кейгән, ә уның тирәһендә Рим батшалығының дәрәжәле кешеләре булған. Шуға күрә ул үҙенең тәржемәсеһенә: «Уларҙан ҡайһыһының үҙен Пәйғәмбәр тип йөрөткән кешегә иң яҡын нәсаб -ҡан туғанлығы барлығын һорағыҙ», — тигән. Әбү Суфьян әйтте; шуға күрә мин: «Мин нәҫел буйынса иң яҡын кеше», — тинем. Ул: «Һинең уның менән мөнәсәбәтең ниндәй?» Мин: «Ул абзыйымдың улы», — тип яуап бирҙем. Һәм ул ваҡытта Бәни Ғәбдү Мәнәф нәҫеленән минән башҡа бер кем дә булмаған. Шунан Ҡайшар тағы ла: «Уны миңә яҡынайтығыҙ», — тигән. Шунан иптәштәремә бойороҡ бирҙе лә, елкәм янында теҙелеп артта баҫтырҙы. Шунан ул үҙенең тәржемәсеһенә: «Дуҫтарына әйт: мин был кешенән үҙен пәйғәмбәр тип йөрөткән кеше тураһында һораным», — ти. Әгәр ул алдаша икән, һин дә уға алдашаһың». Әбү Суфьян әйткән: «Аллаһ менән ант итәм, әгәр ҙә ул ваҡытта дуҫтарыма насар йоғонто яһаған оят булмаһа – әгәр мин ялған һөйләһәм – ул уның тураһында һорағанда ялған һөйләр инем – Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм –». Әммә, мин оялыр инем, әгәр мин һуңынан уларға насар образ бирҙе алдау, шулай итеп, мин уны раҫланы’. Шунан тағы ла тәржемәсеһенә: «Әйт әле, был кешенең нәҫел-нәсәбе һеҙҙең арала нисек?» Мин яуап бирҙем: “Беҙҙең арала ул яҡшы нәҫел-нәсәпле кеше”. Ул тағы ла һораны: «Уға тиклем һеҙҙең арағыҙҙан берәйһе быны әйткәнме - пәйғәмбәр булараҡ?» Мин яуап бирҙем: “Бер ҡасан да булманы”. Ул тағы: «Был иҡрарҙы әйткәнсе, һин уны тәүҙә ялған һөйләүҙә ғәйепләнеңме?» Мин яуап бирҙем: «Бер ҡасан да». Ул тағы: «Уның ата-бабаларының береһе лә батша булғанмы?» Мин яуап бирҙем: «Бер нәмә лә». Ул тағы ла: «Уның артынан эйәргән халыҡ абруйлы кешеләр араһынанмы, әллә көсһөҙҙәр араһынанмы?» Мин яуап бирҙем: «Уға эйәргәндәр ҙә көсһөҙ кешеләр». Ул тағы: «Уның эйәрселәре күбәйәме, әллә кәмейме? ''. Мин яуап бирҙем: “Ысынында ул арта”. Ул тағы: «Үҙ диненең тәғлимәтен нәфрәт итеп, яңынан мөртәт булып киткән кеше бармы икән?» ҡосаҡлағандан һуңмы?» Мин яуап бирҙем: «Бер нәмә лә». Ул тағы: «Ҡасан да булһа хыянат иткәнме?» Мин: «Бер ҡасан да», — тип яуап бирҙем. Ә беҙ хәҙер тыныслыҡ осоронда, ул беҙгә хыянат итер тип борсолабыҙ. Әбү Суфьян былай тигән: «Батша миңә бер һүҙ ҙә һалырға мөмкинлек бирмәне, мин уны тәнҡитләй алһын өсөн – пәйғәмбәребеҙҙе ғәләйһис-сәләм – унда мин ҡурҡманым, был һүҙҙәр башҡа кешеләргә минең турала насар тәьҫорат ҡалдырыр тип». Ул тағы: «Һин уның менән һуғышаһыңмы, әллә ул һинең менәнме?» Мин: «Эйе», — тип яуап бирҙем. Ул артабан: «Һеҙҙең һуғышығыҙ нисек тамамланды?» Мин: «Беҙҙең арала еңеү менән еңелеү сиратлашып тора», — тип яуап бирҙем. Ҡайһы саҡта ул беҙҙе туҡмай, икенсе саҡта беҙ уны туҡмайбыҙ'. Ул тағы: «Улай булғас, һиңә нимә ҡушты?» Мин яуап бирҙем: «Ул беҙгә Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылырға һәм Уға тиңдәш тотмаҫҡа бойорҙо һәм ата-бабаларыбыҙ табынған нәмәләргә ғибәҙәт ҡылыуҙан тыйҙы». Ул шулай уҡ намаҙ уҡырға, шәҙәҡәт бирергә, намыҫлы булырға, вәғәҙәләрҙе үтәргә һәм мандаттарҙы үтәргә ҡушты’. Мин быларҙың барыһына ла яуап биргәндә ул үҙенең тәржемәсеһенә: «Әйт уға: мин һеҙҙән һеҙҙең арағыҙҙағы нәҫел-нәсәбе тураһында һорағас, һеҙ уны яҡшы нәҫел-нәсәпле кеше тип яуап бирҙегеҙ», — тине. Һәм ул, ысынлап та, үҙ халҡының нәҫелдәре – нәҫелдәре араһында һәр ваҡыт ебәрелгән Пәйғәмбәр ине. Ә мин һеҙҙән, арағыҙҙа уның алдында был иҡрар итеүсе бармы, тип һорағас, һеҙ бер кем дә юҡ, тип яуап бирҙегеҙ. Шуға күрә мин әйтәм, әгәр һеҙҙең арағыҙҙан кемдер уның алдында әйткән икән, тимәк, был кеше уның алдында әйткән кешенең һүҙҙәрен генә үтәй. Ә был иҡрар итеүгә тиклем һеҙ уны алдауҙа ғәйепләгәнегеҙ бармы, тип һорағас, һеҙ бер ҡасан да ғәйепләмәгәнһегеҙ, тип яуап бирҙегеҙ. Шуға күрә мин беләм: уның кешеләргә ҡарата ялған һөйләүҙән тыйылып, аҙаҡ Аллаһы Тәғәләгә ҡарата ялған һөйләргә йөрьәт итеүе мөмкин түгел. Ә мин һеҙҙән: «Уның ата-бабаларының береһе лә батша булғанмы, тип һорағас, һеҙ берәү ҙә юҡ», – тип яуап бирҙегеҙ. Мин әйттем, әгәр уның ата-бабаларының береһе лә батша булған икән, был кеше ата-бабаларының батшалығын эҙләй - ҡайтарырға - тип әйтер инем. Мин һинән: «Уға эйәргән кешеләр затлылармы, әллә көсһөҙҙәрме» тип һорағас, һин уға эйәргән көсһөҙҙәр, тип яуап бирҙең. Һәм, ысынлап та, улар пәйғәмбәргә эйәреүселәр ине. Һәм мин һинән уның эйәрселәре күбәйәме, әллә кәмейме, тип һорағас, һин улар күбәйә, тип яуап бирҙең. Һәм иман артабан да шулай камиллыҡҡа тиклем үҫәсәк. Ә мин һеҙҙән, үҙ динен ҡабул иткәндән һуң, диндәге тәғлимәттәрҙе нәфрәт итеп, мөртәт булып киткән кешеләр бармы, тип һорағас, һеҙ юҡ, тип яуап бирҙегеҙ. Ә иман шулай була, күңел тәрәнлегенә инһә, уны бер кем дә нәфрәт итмәйәсәк - үҙ дин тәғлимәттәренә килгәндә -. Ә мин һинән бер ҡасан да хыянат иткәнең бармы тип һорағас, һин бер ҡасан да хыянат итмәгәнһең тип яуап бирҙең. Ә пәйғәмбәрҙәр шулай хыянат итмәҫ ине. Ә мин һеҙҙән, һеҙ уның менән һуғышаһығыҙмы, ул һеҙҙең менән һуғышамы, тип һорағас, һеҙ йыш ҡына һуғыштар булды, һеҙҙең һәм уның һуғыштары үҙгәрҙе, тип яуап бирҙегеҙ. Ҡайһы саҡта ул һине туҡмай, ҡайһы саҡта башҡа осраҡтарҙа ла туҡмап була. Һәм шулай итеп Рәсүлдәр һыналған һәм ахыр сиктә еңеүҙе һис шикһеҙ уларҙыҡы булған. Һеҙгә нимә ҡушты, тип һорағас, һеҙ яуап бирҙегеҙ: ул һеҙгә Аллаһҡа бер нәмәлә лә тиңдәш тотмау һәм ата-бабаларығыҙ табынған нәмәләрҙән тыйыу юлы менән ғибәҙәт ҡылырға ҡушты һәм һеҙгә намаҙ уҡырға, шәҙәҡәт бирергә, намыҫлы булырға, вәғәҙәләрегеҙҙе үтәргә һәм фарызығыҙҙы үтәргә ҡушты», — тип яуап бирҙегеҙ. Король бер тигән: «Пәйғәмбәрҙең сифаттары шул. Ысынлап та, һуңғы пәйғәмбәрҙең килеп сыҡҡанын мин алдан уҡ белә инем, әммә уның һеҙҙең аранан – Ҡөрәйштәрҙән – сығырын бер ҡасан да уйламағайным. Әгәр ҙә һинең әйткәндәрең дөрөҫ булһа, ул хәҙер аяҡ аҫтында ятҡан ер менән ысынлап та идара итәсәк, әгәр ҙә минең уның менән осрашыу өмөтөм булһа, һис шикһеҙ, уның менән осрашырға бурыслы булыр инем. Ә мин уның алдында булһам, мотлаҡ аяҡ табанын йыуыр инем», — тип уйланы. Әбү Суфьян былай тигән: «Шунан ул пәйғәмбәребеҙҙән хат һорап, уға уҡыны, йөкмәткеһе; — Бисмилләһир рахмәәнир рахим. Аллаһтың һәм Уның рәсүленең ҡоло Мөхәммәттән башлап, Рим батшаһы Ираклийға тиклем, Күрһәтмәләрҙе үтәгәндәргә именлек. Шунан шунан, ысынлап та, һеҙҙе Ислам саҡырыуы менән саҡырам. Ислам диненә ин һәм имен булырһың. Ислам диненә ин һәм Аллаһы Тәғәлә һиңә икеләтә сауап бирер. Әммә теләмәһәгеҙ, һеҙ Арисиййин -Эрапа- милләтенең гонаһтарын үҙ өҫтөгөҙгә аласаҡһығыҙ. Һәм; -Шул хатында ул Аллаһтың һүҙҙәрен яҙған, QS Alu 'Imran 63-сө аят- был мәғәнәһе: -'Эй, китап кешеләре, әйҙәгеҙ, беҙ -йәбеш- һөйләм -фарман- беҙҙең менән һеҙҙең арала бәхәс булмаһын, беҙ Аллаһтан башҡа ғибәҙәт ҡылмаҫҡа һәм беҙ Унан башҡа бер нәмәне лә Унан башҡа бер нәмәне лә тиңләштермәҫкә һәм икеһе лә теләмәй. Әгәр ҙә улар йөҙ борһа, уларға: «Бына беҙ Аллаһҡа буйһонғандар», — тип әйт. Әбү Суфьян: «Батша үҙенең һүҙҙәрен әйтеп бөткәс, ҡапыл тирә-яҡтағы халыҡтан рим чиновниктарынан шау-шыу ҡупты һәм улар шау-шыуы тағы ла көсәйҙе һәм мин улар нимә һөйләгәнен аңламаным. Шунан беҙгә сығырға ҡуштылар. Дуҫтарым менән йөрөп сығырға йыйынғанда, улар йыйылышынан алыҫлашҡас, дуҫтарыма: «Был Әбү Ҡабся улы ниндәй ҙур эш башҡарҙы», — тинем. Был батша Бәни Әшфәр - һары тәнле кешеләр/римлеләр - ул шулай уҡ борсола'. Әбү Суфьян тағы ла: «Аллаһ менән ант итәм, мин үҙемде һәр ваҡыт кәмһетелгән итеп тойҙом һәм уның эштәренең – дине – уңышлы буласағына бик ышандым, ниһайәт, Аллаһ минең йөрәгемде Ислам динен ҡабул итергә асты, хатта элек уны нәфрәт итһәм дә», — тигән.