Rasulullah memerintahkan mereka untuk mendatangi unta dan meminum air seni dan susunya

इमाम बुखारी : 6390

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَنِي أَبُو رَجَاءٍ مِنْ آلِ أَبِي قِلَابَةَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلَابَةَأَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَبْرَزَ سَرِيرَهُ يَوْمًا لِلنَّاسِ ثُمَّ أَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ مَا تَقُولُونَ فِي الْقَسَامَةِ قَالَ نَقُولُ الْقَسَامَةُ الْقَوَدُ بِهَا حَقٌّ وَقَدْ أَقَادَتْ بِهَا الْخُلَفَاءُ قَالَ لِي مَا تَقُولُ يَا أَبَا قِلَابَةَ وَنَصَبَنِي لِلنَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عِنْدَكَ رُءُوسُ الْأَجْنَادِ وَأَشْرَافُ الْعَرَبِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ مُحْصَنٍ بِدِمَشْقَ أَنَّهُ قَدْ زَنَى لَمْ يَرَوْهُ أَكُنْتَ تَرْجُمُهُ قَالَ لَا قُلْتُ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ بِحِمْصَ أَنَّهُ سَرَقَ أَكُنْتَ تَقْطَعُهُ وَلَمْ يَرَوْهُ قَالَ لَا قُلْتُ فَوَاللَّهِ مَا قَتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا قَطُّ إِلَّا فِي إِحْدَى ثَلَاثِ خِصَالٍ رَجُلٌ قَتَلَ بِجَرِيرَةِ نَفْسِهِ فَقُتِلَ أَوْ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانٍ أَوْ رَجُلٌ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَارْتَدَّ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ الْقَوْمُ أَوَلَيْسَ قَدْ حَدَّثَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ فِي السَّرَقِ وَسَمَرَ الْأَعْيُنَ ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ فَقُلْتُ أَنَا أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثَ أَنَسٍ حَدَّثَنِي أَنَسٌ أَنَّ نَفَرًا مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَايَعُوهُ عَلَى الْإِسْلَامِ فَاسْتَوْخَمُوا الْأَرْضَ فَسَقِمَتْ أَجْسَامُهُمْ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَفَلَا تَخْرُجُونَ مَعَ رَاعِينَا فِي إِبِلِهِ فَتُصِيبُونَ مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا قَالُوا بَلَى فَخَرَجُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَصَحُّوا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَطْرَدُوا النَّعَمَ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ فِي آثَارِهِمْ فَأُدْرِكُوا فَجِيءَ بِهِمْ فَأَمَرَ بِهِمْ فَقُطِّعَتْ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ حَتَّى مَاتُوا قُلْتُ وَأَيُّ شَيْءٍ أَشَدُّ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلَاءِ ارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ وَقَتَلُوا وَسَرَقُوا فَقَالَ عَنْبَسَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَاللَّهِ إِنْ سَمِعْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ فَقُلْتُ أَتَرُدُّ عَلَيَّ حَدِيثِي يَا عَنْبَسَةُ قَالَ لَا وَلَكِنْ جِئْتَ بِالْحَدِيثِ عَلَى وَجْهِهِ وَاللَّهِ لَا يَزَالُ هَذَا الْجُنْدُ بِخَيْرٍ مَا عَاشَ هَذَا الشَّيْخُ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ فِي هَذَا سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهِ نَفَرٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَتَحَدَّثُوا عِنْدَهُ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ فَقُتِلَ فَخَرَجُوا بَعْدَهُ فَإِذَا هُمْ بِصَاحِبِهِمْ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ فَرَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَاحِبُنَا كَانَ تَحَدَّثَ مَعَنَا فَخَرَجَ بَيْنَ أَيْدِينَا فَإِذَا نَحْنُ بِهِ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِمَنْ تَظُنُّونَ أَوْ مَنْ تَرَوْنَ قَتَلَهُ قَالُوا نَرَى أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِ فَدَعَاهُمْ فَقَالَ آنْتُمْ قَتَلْتُمْ هَذَا قَالُوا لَا قَالَ أَتَرْضَوْنَ نَفَلَ خَمْسِينَ مِنْ الْيَهُودِ مَا قَتَلُوهُ فَقَالُوا مَا يُبَالُونَ أَنْ يَقْتُلُونَا أَجْمَعِينَ ثُمَّ يَنْتَفِلُونَ قَالَ أَفَتَسْتَحِقُّونَ الدِّيَةَ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ قَالُوا مَا كُنَّا لِنَحْلِفَ فَوَدَاهُ مِنْ عِنْدِهِ قُلْتُ وَقَدْ كَانَتْ هُذَيْلٌ خَلَعُوا خَلِيعًا لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَطَرَقَ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ الْيَمَنِ بِالْبَطْحَاءِ فَانْتَبَهَ لَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَحَذَفَهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلَهُ فَجَاءَتْ هُذَيْلٌ فَأَخَذُوا الْيَمَانِيَّ فَرَفَعُوهُ إِلَى عُمَرَ بِالْمَوْسِمِ وَقَالُوا قَتَلَ صَاحِبَنَا فَقَالَ إِنَّهُمْ قَدْ خَلَعُوهُ فَقَالَ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْ هُذَيْلٍ مَا خَلَعُوهُ قَالَ فَأَقْسَمَ مِنْهُمْ تِسْعَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلًا وَقَدِمَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مِنْ الشَّأْمِ فَسَأَلُوهُ أَنْ يُقْسِمَ فَافْتَدَى يَمِينَهُ مِنْهُمْ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ فَأَدْخَلُوا مَكَانَهُ رَجُلًا آخَرَ فَدَفَعَهُ إِلَى أَخِي الْمَقْتُولِ فَقُرِنَتْ يَدُهُ بِيَدِهِ قَالُوا فَانْطَلَقَا وَالْخَمْسُونَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِنَخْلَةَ أَخَذَتْهُمْ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي الْجَبَلِ فَانْهَجَمَ الْغَارُ عَلَى الْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمَاتُوا جَمِيعًا وَأَفْلَتَ الْقَرِينَانِ وَاتَّبَعَهُمَا حَجَرٌ فَكَسَرَ رِجْلَ أَخِي الْمَقْتُولِ فَعَاشَ حَوْلًا ثُمَّ مَاتَ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ أَقَادَ رَجُلًا بِالْقَسَامَةِ ثُمَّ نَدِمَ بَعْدَ مَا صَنَعَ فَأَمَرَ بِالْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمُحُوا مِنْ الدِّيوَانِ وَسَيَّرَهُمْ إِلَى الشَّأْمِ

हे आम्हाला [कुतायबा बिन सईद] यांनी सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [अबू बिश्र इस्माईल बिन इब्राहिम अल-असदी] यांच्याकडून सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [अल-हज्जाज बिन अबी उथमान] यांच्याकडून सांगितले, ज्यांनी मला [अबू राज़ा] यांनी अबू किलाबा यांच्या कुटुंबातून सांगितले, ज्यांनी मला [अबू किलाबा] यांनी सांगितले; एक दिवस उमर बिन अब्दुल अजीज यांनी जनतेसाठी पाहुण्यांचे गालिचे पसरवले आणि त्यांना प्रवेश करण्याची परवानगी दिली, तेव्हा ते आत आले. मग उमर बिन अब्दुल अजीज यांनी विचारले; 'कसामाहबद्दल तुमचे मत काय आहे?' आम्ही उत्तर दिले; 'कसामाह? क़िसास, कारण कसामाह खरी आहे; खलीफांनी यापूर्वी यामुळे क़िसास अंमलात आणला आहे.' मग उमर बिन अब्दुल अजीज यांनी मला विचारले – त्या वेळी त्यांनी लोकांना मार्गदर्शन करण्यासाठी मला एक विशेष पद दिले होते – आणि मी उत्तर दिले; 'हे विश्वासू सेनापते, तुमच्याकडे लष्करी सेनापती आणि प्रतिष्ठित अरब अधिकारी आहेत; जर पन्नासांनी साक्ष दिली की दमिश्कमधील एखाद्या विवाहित पुरुषाने व्यभिचार केला, जरी त्यांनी ते प्रत्यक्ष पाहिलेले नसले, तर तुम्ही त्याला फाशी द्याल का?' 'नाही,' असे त्यांनी उत्तर दिले. मी पुन्हा विचारले; 'जर पन्नास जणांनी होम्स येथील एखाद्या माणसाने चोरी केल्याचे साक्ष दिले, तर तुम्ही त्याचा हात कापणार का, जरी त्यांनी ते पाहिलेले नसले तरी?' 'नाही,' त्याने उत्तर दिले. मग मी म्हणालो; 'अल्लाहच्या शपथाने, अल्लाहचे प्रेषित, त्यांच्यावर अल्लाहची शान्ती व आशीर्वाद असोत, यांनी तीन कारणांपैकी एखाद्यासाठीच कोणालाही ठार मारले आहे: जो जानबूजून खून करतो, त्याला ठार मारले पाहिजे; किंवा जो विवाहानंतर व्यभिचार करतो; किंवा जो अल्लाह व त्यांच्या प्रेषिताविरुद्ध युद्ध करतो आणि इस्लाम धर्मत्याग करतो.' तेव्हा लोकांनी संभाषणात अडथळा आणला; '[अनास इब्न मलिक] यांनी सांगितले नाही का की पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी एकदा चोरी केल्याबद्दल एका माणसाचा हात कापला, त्याची दोन्ही डोळे काढून टाकली आणि त्यांना सूर्याच्या उष्णतेत भाजून टाकले?' ' मी उत्तर दिले; 'मी तुम्हाला अनस यांचा हदीस सांगणार आहे, जो अनस यांनी स्वतः मला सांगितला; की 'उकल' जमातीतील आठ पुरुष पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम यांच्याकडे आले आणि इस्लाम स्वीकारून त्यांची बयाअत घेतली. पण ते मदीनाच्या हवामानाशी जुळवून घेऊ शकले नाहीत, त्यामुळे त्यांची शरीरं आजारी पडली. नंतर त्यांनी पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्याकडे त्यांच्या आजाराची तक्रार केली. पैगंबरने सुचवले: "तुमच्यासाठी आमच्या उंटांच्या राखणदारासोबत निघणे चांगले ठरेल, ज्यामुळे तुम्हाला त्याचे दूध आणि मूत्र (उपचारासाठी) मिळू शकेल?" "ठीक आहे," त्यांनी उत्तर दिले. ते निघाले आणि त्यांनी दूध व मूत्र पितेपर्यंत बरे झाले. पण त्यांनी पुढे पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या राखणदाराची हत्या केली आणि त्यांच्या उंटांची लूट केली. ही बातमी अखेर पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम यांच्यापर्यंत पोहोचली. पैगंबर यांनी त्यांचा पाठलाग करण्यासाठी एक दस्ते पाठवले. त्यांना पकडून पैगंबर यांच्या समोर आणण्यात आले. पैगंबर यांनी त्यांचे हात-पाय कापून टाकण्याचे आणि डोळे उखडून टाकण्याचे आदेश दिले. नंतर त्यांना तप्त सूर्यप्रकाशात मरण्यासाठी सोडून दिले. मी विचारले, 'त्यांच्यापेक्षा क्रूर कोण असू शकतो?' 'त्यांनी इस्लाम सोडला, खून केला आणि लूटमार केली.' मग 'अनबसाह बिन सा'द म्हणाले; 'अल्लाहच्या शपथाने, मी यापूर्वी कधीही असे काही ऐकले नव्हते.' मी म्हणालो; 'अरे अनबसाह, तुम्ही माझा हा हदीस नाकारता का?' 'नाही, तुम्ही हा हदीस अगदी तसाच सांगितला आहे जसा तो आहे.' 'अल्लाहच्या शपथाने, जोपर्यंत हा शेख त्यांच्यात जिवंत आहे, तोपर्यंत ही सेना धर्मनिष्ठ राहील.' मी पुढे म्हटले; अशा प्रसंगी पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम यांचे आणखी एक मार्गदर्शनही आहे. कथा अशी आहे की एकदा काही अंसार पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम यांच्याकडे आले. त्यांनी त्याच्याशी संवाद साधला, नंतर त्यापैकी एकजण त्यांच्या मधून निघाला आणि तो ठार झाल्याचे आढळले. हत्या झाल्यानंतर, साथीदार बाहेर निघाले; त्यांनी त्यांच्या सोबतीला रक्ताच्या खड्ड्यात पडलेला मृत अवस्थेत आढळला, म्हणून त्यांनी ही बाब पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम यांना कळवली. त्यांनी सांगितले: 'अल्लाहच्या पैगंबर, आमचा जो साथीदार आमच्याशी बोलत होता आणि मग आमच्यातून निघून गेला, तो रक्ताने न्हालेला आढळला आहे.' अल्लाहचे पैगंबर, त्यांच्यावर शांती आणि आशीर्वाद असोत, बाहेर आले आणि विचारले: 'तुमच्या मते, तुम्हाला कोणावर संशय आहे?' दुसऱ्या आवृत्तीत: 'तुम्हाला काय वाटते, त्याला कोणी ठार मारले?' त्यांनी उत्तर दिले, 'आम्हाला वाटते की हे यहुदींनीच केले आहे.' त्यानंतर पैगंबर यांनी यहुदींकडे एक संदेशवाहक पाठवला, त्यांना बोलावून विचारले, 'तुम्ही आमच्या सोबतीचा खून केला का?' त्यांनी उत्तर दिले, 'नाही.' त्यावर पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी आपल्या साथीदारांना विचारले, 'जर पन्नास यहुदींनी शपथ घेतली की त्यांनी त्याचा खून केला नाही, तर तुम्हाला ते मान्य होईल का?' साथीदारांनी उत्तर दिले, 'अर्थातच, जर त्यांनी खरोखरच आमचा खून केला असता, तरीही त्यांना काही फरक पडणार नाही!' मग यहुदींनी शपथ घेतली. मग पैगंबरने विचारले, 'जर तुम्हापैकी पन्नास जण शपथ घेतले तर तुम्हाला रक्तमूल्य स्वीकारायला कसे वाटेल?' पण साथीदारांनी शपथ घेण्यास नकार दिला. शेवटी पैगंबरने स्वतःच्या खिशातून रक्तमूल्य भरले. मी म्हटले: 'भूतकाळात, इस्लामपूर्व काळात हुजाईल जमातीने एकदा त्यांचा करार (सुख-दुःखात भागीदारी करण्याचा करार) रद्द केला होता. पण हुजाईलने बत-हा येथे मध्यरात्री यमनी कुटुंबावर हल्ला केला.' त्या घराण्यातील एक यमनी पुरुष जागा होता आणि त्याने तलवारीने त्याचे शिरच्छेदन करून त्याला ठार मारले. मग हुदैलचे लोक आले, त्यांनी त्या यमनी कुटुंबाला ताब्यात घेतले आणि त्यांना अल-मौसीम येथे उमर यांच्या समोर आणले. हुजैलाने म्हटले, 'त्याने आमच्या सोबतीची हत्या केली आहे.' त्याने उत्तर दिले, 'खरं तर, त्यांनी (हुजैलाने) आपला करार मोडला आहे.' मग उमर म्हणाले, 'हुजैलातील पन्नास पुरुष शपथ घेऊ की त्यांनी आपला करार मोडलेला नाही.' मग हुजैलातील एकूण चाळीस नऊ पुरुषांनी शपथ घेतली की त्यांनी आपला करार मोडलेला नाही. मग त्यापैकी एक सिरियाहून आला, आणि त्यांनी त्या नव्या माणसाला शपथ घेण्यास सांगितले, परंतु त्याने नकार दिला; परिणामी, त्याला शपथ न घेतल्याबद्दल नुकसानभरपाई म्हणून एक हजार दिरहम भरावे लागले. मग हुद्जाईलने पन्नास माणसांची संख्या पूर्ण करण्यासाठी दुसऱ्या एखाद्या माणसाची भरती केली. ज्या माणसाने खंडणी भरली होती, त्याला त्यांनी पीडिताच्या भावाच्या ताब्यात दिले, ज्यामुळे त्याचा हात त्याच्या हातात आला. ते दोघे शपथ घेतलेल्या पन्नास पुरुषांसोबत चालत राहिले, जोपर्यंत ते खजूरच्या झाडाजवळ पोहोचले, तेव्हा जोरदार पाऊस आला आणि त्यांना एका पर्वतावरील गुहेत अडकवून ठेवले. गुहा कोसळली आणि शपथ घेतलेल्या हुजैलच्या पन्नास पुरुषांना दफन केले, आणि ते सर्व ठार झाले. उरलेले दोघे पळून जाण्यात यशस्वी झाले, परंतु अचानक एक दगड त्यांच्याकडे सरकला आणि ठार झालेल्या माणसाच्या भावाचा पाय चिरडला; तो एक वर्ष जिवंत राहिला आणि नंतर मरण पावला. मी म्हटले: 'अब्दुल्मलिक बिन मरवान यांनी एकदा कसामाच्या पुराव्यावरून कोणाच्या तरी विरोधात क़िसास अंमलात आणला, परंतु नंतर त्यांना त्यांच्या केलेल्या कृत्याचा पश्चात्ताप झाला, आणि त्यांनी शपथ घेतलेल्या पन्नास पुरुषांना राज्य नोंदींमधून काढून टाकण्याचे आणि त्यांना सिरियाच्या भूमीत स्थलांतरित करण्याचे आदेश दिले.'