Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius

Imam Ahmad : 1649

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ابْنَةِ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا نَزَلْنَا أَرْضَ الْحَبَشَةِ جَاوَرْنَا بِهَا خَيْرَ جَارٍ النَّجَاشِيَّ أَمِنَّا عَلَى دِينِنَا وَعَبَدْنَا اللَّهَ لَا نُؤْذَى وَلَا نَسْمَعُ شَيْئًا نَكْرَهُهُ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا ائْتَمَرُوا أَنْ يَبْعَثُوا إِلَى النَّجَاشِيِّ فِينَا رَجُلَيْنِ جَلْدَيْنِ وَأَنْ يُهْدُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَا مِمَّا يُسْتَطْرَفُ مِنْ مَتَاعِ مَكَّةَ وَكَانَ مِنْ أَعْجَبِ مَا يَأْتِيهِ مِنْهَا إِلَيْهِ الْأَدَمُ فَجَمَعُوا لَهُ أَدَمًا كَثِيرًا وَلَمْ يَتْرُكُوا مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقًا إِلَّا أَهْدَوْا لَهُ هَدِيَّةً ثُمَّ بَعَثُوا بِذَلِكَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الْمَخْزُومِيِّ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيِّ وَأَمَرُوهُمَا أَمْرَهُمْ وَقَالُوا لَهُمَا ادْفَعُوا إِلَى كُلِّ بِطْرِيقٍ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ تُكَلِّمُوا النَّجَاشِيَّ فِيهِمْ ثُمَّ قَدِّمُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَاهُ ثُمَّ سَلُوهُ أَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْكُمْ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَهُمْ قَالَتْ فَخَرَجَا فَقَدِمَا عَلَى النَّجَاشِيِّ وَنَحْنُ عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ وَعِنْدَ خَيْرِ جَارٍ فَلَمْ يَبْقَ مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقٌ إِلَّا دَفَعَا إِلَيْهِ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَا النَّجَاشِيَّ ثُمَّ قَالَا لِكُلِّ بِطْرِيقٍ مِنْهُمْ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِ الْمَلِكِ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكُمْ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتُمْ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَى الْمَلِكِ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ لِيَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَإِذَا كَلَّمْنَا الْمَلِكَ فِيهِمْ فَتُشِيرُوا عَلَيْهِ بِأَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْنَا وَلَا يُكَلِّمَهُمْ فَإِنَّ قَوْمَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُمَا نَعَمْ ثُمَّ إِنَّهُمَا قَرَّبَا هَدَايَاهُمْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فَقَبِلَهَا مِنْهُمَا ثُمَّ كَلَّمَاهُ فَقَالَا لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِكَ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكَ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتَ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَيْكَ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَعْمَامِهِمْ وَعَشَائِرِهِمْ لِتَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ وَعَاتَبُوهُمْ فِيهِ قَالَتْ وَلَمْ يَكُنْ شَيْءٌ أَبْغَضَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ مِنْ أَنْ يَسْمَعَ النَّجَاشِيُّ كَلَامَهُمْ فَقَالَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ صَدَقُوا أَيُّهَا الْمَلِكُ قَوْمُهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَأَسْلِمْهُمْ إِلَيْهِمَا فَلْيَرُدَّاهُمْ إِلَى بِلَادِهِمْ وَقَوْمِهِمْ قَالَ فَغَضِبَ النَّجَاشِيُّ ثُمَّ قَالَ لَا هَا اللَّهِ ايْمُ اللَّهِ إِذَنْ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْهِمَا وَلَا أُكَادُ قَوْمًا جَاوَرُونِي وَنَزَلُوا بِلَادِي وَاخْتَارُونِي عَلَى مَنْ سِوَايَ حَتَّى أَدْعُوَهُمْ فَأَسْأَلَهُمْ مَاذَا يَقُولُ هَذَانِ فِي أَمْرِهِمْ فَإِنْ كَانُوا كَمَا يَقُولَانِ أَسْلَمْتُهُمْ إِلَيْهِمَا وَرَدَدْتُهُمْ إِلَى قَوْمِهِمْ وَإِنْ كَانُوا عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ مَنَعْتُهُمْ مِنْهُمَا وَأَحْسَنْتُ جِوَارَهُمْ مَا جَاوَرُونِي قَالَتْ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَاهُمْ فَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولُهُ اجْتَمَعُوا ثُمَّ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَا تَقُولُونَ لِلرَّجُلِ إِذَا جِئْتُمُوهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ مَا عَلَّمَنَا وَمَا أَمَرَنَا بِهِ نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَائِنٌ فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا جَاءُوهُ وَقَدْ دَعَا النَّجَاشِيُّ أَسَاقِفَتَهُ فَنَشَرُوا مَصَاحِفَهُمْ حَوْلَهُ سَأَلَهُمْ فَقَالَ مَا هَذَا الدِّينُ الَّذِي فَارَقْتُمْ فِيهِ قَوْمَكُمْ وَلَمْ تَدْخُلُوا فِي دِينِي وَلَا فِي دِينِ أَحَدٍ مِنْ هَذِهِ الْأُمَمِ قَالَتْ فَكَانَ الَّذِي كَلَّمَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ كُنَّا قَوْمًا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ نَعْبُدُ الْأَصْنَامَ وَنَأْكُلُ الْمَيْتَةَ وَنَأْتِي الْفَوَاحِشَ وَنَقْطَعُ الْأَرْحَامَ وَنُسِيءُ الْجِوَارَ يَأْكُلُ الْقَوِيُّ مِنَّا الضَّعِيفَ فَكُنَّا عَلَى ذَلِكَ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ إِلَيْنَا رَسُولًا مِنَّا نَعْرِفُ نَسَبَهُ وَصِدْقَهُ وَأَمَانَتَهُ وَعَفَافَهُ فَدَعَانَا إِلَى اللَّهِ لِنُوَحِّدَهُ وَنَعْبُدَهُ وَنَخْلَعَ مَا كُنَّا نَعْبُدُ نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ الْحِجَارَةِ وَالْأَوْثَانِ وَأَمَرَنَا بِصِدْقِ الْحَدِيثِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَصِلَةِ الرَّحِمِ وَحُسْنِ الْجِوَارِ وَالْكَفِّ عَنْ الْمَحَارِمِ وَالدِّمَاءِ وَنَهَانَا عَنْ الْفَوَاحِشِ وَقَوْلِ الزُّورِ وَأَكْلِ مَالَ الْيَتِيمِ وَقَذْفِ الْمُحْصَنَةِ وَأَمَرَنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَأَمَرَنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّيَامِ قَالَ فَعَدَّدَ عَلَيْهِ أُمُورَ الْإِسْلَامِ فَصَدَّقْنَاهُ وَآمَنَّا بِهِ وَاتَّبَعْنَاهُ عَلَى مَا جَاءَ بِهِ فَعَبَدْنَا اللَّهَ وَحْدَهُ فَلَمْ نُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا وَحَرَّمْنَا مَا حَرَّمَ عَلَيْنَا وَأَحْلَلْنَا مَا أَحَلَّ لَنَا فَعَدَا عَلَيْنَا قَوْمُنَا فَعَذَّبُونَا وَفَتَنُونَا عَنْ دِينِنَا لِيَرُدُّونَا إِلَى عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ مِنْ عِبَادَةِ اللَّهِ وَأَنْ نَسْتَحِلَّ مَا كُنَّا نَسْتَحِلُّ مِنْ الْخَبَائِثِ فَلَمَّا قَهَرُونَا وَظَلَمُونَا وَشَقُّوا عَلَيْنَا وَحَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ دِينِنَا خَرَجْنَا إِلَى بَلَدِكَ وَاخْتَرْنَاكَ عَلَى مَنْ سِوَاكَ وَرَغِبْنَا فِي جِوَارِكَ وَرَجَوْنَا أَنْ لَا نُظْلَمَ عِنْدَكَ أَيُّهَا الْمَلِكُ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ هَلْ مَعَكَ مِمَّا جَاءَ بِهِ عَنْ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرٌ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ فَاقْرَأْهُ عَلَيَّ فَقَرَأَ عَلَيْهِ صَدْرًا مِنْ كهيعص قَالَتْ فَبَكَى وَاللَّهِ النَّجَاشِيُّ حَتَّى أَخْضَلَ لِحْيَتَهُ وَبَكَتْ أَسَاقِفَتُهُ حَتَّى أَخْضَلُوا مَصَاحِفَهُمْ حِينَ سَمِعُوا مَا تَلَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ النَّجَاشِيُّ إِنَّ هَذَا وَاللَّهِ وَالَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى لَيَخْرُجُ مِنْ مِشْكَاةٍ وَاحِدَةٍ انْطَلِقَا فَوَاللَّهِ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْكُمْ أَبَدًا وَلَا أُكَادُ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَلَمَّا خَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَاللَّهِ لَأُنَبِّئَنَّهُمْ غَدًا عَيْبَهُمْ عِنْدَهُمْ ثُمَّ أَسْتَأْصِلُ بِهِ خَضْرَاءَهُمْ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَكَانَ أَتْقَى الرَّجُلَيْنِ فِينَا لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ لَهُمْ أَرْحَامًا وَإِنْ كَانُوا قَدْ خَالَفُونَا قَالَ وَاللَّهِ لَأُخْبِرَنَّهُ أَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَبْدٌ قَالَتْ ثُمَّ غَدَا عَلَيْهِ الْغَدَ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ قَوْلًا عَظِيمًا فَأَرْسِلْ إِلَيْهِمْ فَاسْأَلْهُمْ عَمَّا يَقُولُونَ فِيهِ قَالَتْ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ يَسْأَلُهُمْ عَنْهُ قَالَتْ وَلَمْ يَنْزِلْ بِنَا مِثْلُهُ فَاجْتَمَعَ الْقَوْمُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَاذَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى إِذَا سَأَلَكُمْ عَنْهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ فِيهِ مَا قَالَ اللَّهُ وَمَا جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا كَائِنًا فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالَ لَهُمْ مَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ نَقُولُ فِيهِ الَّذِي جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا هُوَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَرُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ الْعَذْرَاءِ الْبَتُولِ قَالَتْ فَضَرَبَ النَّجَاشِيُّ يَدَهُ إِلَى الْأَرْضِ فَأَخَذَ مِنْهَا عُودًا ثُمَّ قَالَ مَا عَدَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ مَا قُلْتَ هَذَا الْعُودَ فَتَنَاخَرَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ حِينَ قَالَ مَا قَالَ فَقَالَ وَإِنْ نَخَرْتُمْ وَاللَّهِ اذْهَبُوا فَأَنْتُمْ سُيُومٌ بِأَرْضِي وَالسُّيُومُ الْآمِنُونَ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ ثُمَّ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ فَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي دَبْرًا ذَهَبًا وَأَنِّي آذَيْتُ رَجُلًا مِنْكُمْ وَالدَّبْرُ بِلِسَانِ الْحَبَشَةِ الْجَبَلُ رُدُّوا عَلَيْهِمَا هَدَايَاهُمَا فَلَا حَاجَةَ لَنَا بِهَا فَوَاللَّهِ مَا أَخَذَ اللَّهُ مِنِّي الرِّشْوَةَ حِينَ رَدَّ عَلَيَّ مُلْكِي فَآخُذَ الرِّشْوَةَ فِيهِ وَمَا أَطَاعَ النَّاسَ فِيَّ فَأُطِيعَهُمْ فِيهِ قَالَتْ فَخَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ مَقْبُوحَيْنِ مَرْدُودًا عَلَيْهِمَا مَا جَاءَا بِهِ وَأَقَمْنَا عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ مَعَ خَيْرِ جَارٍ قَالَتْ فَوَاللَّهِ إِنَّا عَلَى ذَلِكَ إِذْ نَزَلَ بِهِ يَعْنِي مَنْ يُنَازِعُهُ فِي مُلْكِهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْنَا حُزْنًا قَطُّ كَانَ أَشَدَّ مِنْ حُزْنٍ حَزِنَّاهُ عِنْدَ ذَلِكَ تَخَوُّفًا أَنْ يَظْهَرَ ذَلِكَ عَلَى النَّجَاشِيِّ فَيَأْتِيَ رَجُلٌ لَا يَعْرِفُ مِنْ حَقِّنَا مَا كَانَ النَّجَاشِيُّ يَعْرِفُ مِنْهُ قَالَتْ وَسَارَ النَّجَاشِيُّ وَبَيْنَهُمَا عُرْضُ النِّيلِ قَالَتْ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَخْرُجُ حَتَّى يَحْضُرَ وَقْعَةَ الْقَوْمِ ثُمَّ يَأْتِيَنَا بِالْخَبَرِ قَالَتْ فَقَالَ ال

Esan digu [Ya'qub] [nire aita] [Muhammad bin Ishaq] esan digu [Muhammad bin Muslim bin 'Ubaidullah bin Shihab] [Abu Bakr bin Abdurrahman bin Al Harith bin Hisyam Al Makhzumi] [Ummu Salamah, Abu Mughilla Prophu Abu Mughilla Prophut-en alaba] wikinaren alaba 'alaihi wasallam, esan zuen; Habasyahren herrialdean geundela, bizilagun oso on batekin bizilagun ginen, Najasyi erregea alegia. Gure erlijioa praktikatzen seguru sentitzen gara, Ala gurtzen dugu asaldatu gabe eta ez dugu entzuten gustatzen ez zaigun ezer. Hau Qurayshera iritsi zenean, Najasyi erregeari mandatari bat bidaltzea adostu zuten, bi gizon indartsu bidaliz, Najasyi erregeari Mekatik arrarotzat jotzen ziren elementu moduan opari ugari emateko. Emandako gauza zoragarrienen artean larru beltzarana zegoen. Elementu horietako asko biltzen dituzte. Ez zuten tropako komandante bakar bat atzean utzi opari bat emateko izan ezik. Abdullah bin Rabi'ah bin Al Mughirah eta Al Makhzumi eta 'Amru bin Al 'Ash bin Wa'il As Sahmi esleitu zizkieten ondasunak bidaltzeko eta biei beren misioa helarazteko agindu zieten. Biei esan zieten; «Eman opari bakoitza komandante bakoitzari Najasyirekin hitz egin aurretik. Horren ondoren, eman opariak Najasyi erregeari, eta eska diezazkizutela zure esku uzteko, erregeak haiekin hitz egin baino lehen'. Umm Salamahek berriro esan zuen; Bi pertsonak korrika atera ziren - Mekatik irtenda - Najasyi erregearekin ezagutzera. Gure egoera garai hartan etxe onenean eta bizilagun onenetan zegoen. Komandante bakar batek ere ez zuen biak izan ezik beren opariak entregatu Najasyi erregearekin hitz egin aurretik. Biek esan zioten beren buruzagi bakoitzari; «Hain zuzen ere, gure haur ergel batzuk utzi gaituzte eta zure erreinura joan ziren, beren herriaren erlijioa utzi dute eta ez dira zure erlijioan sartuko. Guk ezagutzen ez genuen erlijio berri bat ekarri zuten eta zuk ere ez. Beren herriaren buruzagiek bidali gintuzten haien herrira itzultzera. Beraz, Erregearekin haiei buruz hitz egiten ari bagara, guri uzteko eta haiekin hitz egin beharrik ez izateko gomendatu behar diozu. Beren jendeak arreta gehiago jartzen duelako eta haien egoera eta gabeziak ezagutzen dituelako'. Biei erantzun zieten; 'Bai'. Horren ondoren, biek eman zioten oparia Najasyi erregeari, eta Najasyi erregeak onartu zuen, orduan biek Erregearekin hitz egin eta esan zioten; 'Oi errege. Izan ere, gure haur ergel batzuk utzi gaituzte eta zure erreinura joan ziren. Beren herriaren erlijioa alde batera utzi dute eta ez dira zure erlijioan sartuko. Guk ezagutzen ez genuen erlijio berri bat ekarri zuten eta jauna ere ez. Beren herriko buruzagiek, beren aitak, osaba-osabak eta haien senitartekoek osaturik, bidali gintuzten Jaunaren aurrean agertzera, Jaunak gure herriari itzul zezan. Gure jendeak arreta gehiago jartzen dielako eta bere gabeziak ezagutzen dituelako, baina kritikatzen dituzte'. Benetan ez zegoen ezer Abdullah bin Abu Rabi'ah eta 'Amru bin ash gehiago haserretzen zituenik Najasyi erregearen defentsa entzuteko gogoa baino. Orduan, inguruko buruzagiek esan zuten; «Arrazoi dute, Errege, beren herriak arreta handiagoa ematen die eta beren gabeziak ezagutzen dituzte, beraz, utzi haien esku, biek beren herrira eta herrira itzul ditzaten». Beraz, Najasyi erregea haserretu zen eta esan zuen: 'Ez! Ala, Allahren arabera, ez ditut bietako baten esku utziko, eta inork ezin dit aginduko duen herri baten aurka borrokatzeko. nire bizilagunak ziren, eta nire herrian bizi ziren, eta besteen artetik aukeratu ninduten, harik eta deitu eta galdetu nien arte bi pertsona horiek zer zioten. Esan bezala bada, biei emango dizkiet eta haien herriari itzuliko dizkiet. Hori horrela ez bada, ez ditut entregatuko eta babesten jarraituko dut eskatzen duten bitartean». Umu Salamah esan zuen; Orduan sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren lagunei mezulari bat bidali zitzaien haiek deitzeko, bere mezulariak ezagutu zituztenean, bildu ziren eta batzuek besteei esan zien; «Zer esango zenioke Erregeari haren aurrean egongo bazina?». Erantzun zuten; 'Alaren arabera, sallallahu Profetak 'alaihi wasallam-ek irakatsi eta agindu digun bezala esango dugu, gertatzen dena ere'. Erregearekin topo egin zutenean, antza denez, erregeak bere buruzagi erlijiosoak ere deitu zituen, eta haien oholak zabaldu zituzten erregearen inguruan. Orduan erregeak galdetu zien; 'Zer erlijiok eragin zintuen zure herria uztea eta, gainera, ez zinen sartu nire erlijioarekin edo beste pertsonen erlijioarekin?' Umu Salamah esan zuen; Erregeari erantzun zion [Ja'far bin Abu Talib] izan zen, esan zuen; 'Oi errege! Jende ezjakina ginen, idoloak gurtzen genituen eta karraska jaten genuen, hainbat gauza gaizto egin eta ahaidetasun-lotura hautsi, gure ingurukoei gaiztakeria egiten, gure artean indartsuak ahulak harrapatzen zituzten, eta egoera horretan geunden oraindik Allahk gure artetik Mezularia bidali zigun arte, bere leinua eta bere zintzotasuna ezagutu genuen, bere zintzotasunari eta ohoreari eutsiz. Alarengana gonbidatu gintuen, Berarekin identifikatzeko eta bera bakarrik gurtzeko, guk eta gure arbasoek harri eta estatuetan gurtzen genuena atzean utziz. Hitz egitean zintzoak izan, gure mandatua bete eta adiskidetasuna mantendu, auzokideei ongi egin eta haram gauzak eta -isuri- odola ez egiteko esan zigun. Debekatu zuen higuingarriak egitea eta gezurrak esatea, umezurtzen aberastasuna kontsumitzea eta jende onak adulterioa salatzea. Ala bakarrik gurtzeko esan zigun, ez berarekin ezer lotzeko, otoitz egiteko, limosna egiteko eta barau egiteko esan zigun». Islamaren gaiekin lotutako hainbat gauza aipatu zituen «Berretsi egin genuen, berarengan sinesten genuen eta ekarri zuena jarraitu genuen. Ala bakarrik gurtzen dugu, ez dugu berarekin ezer lotzen, debekatu egiten dugu debekatuta dagokiguna eta zilegi egiten dugu. Hala ere, gure herriak etsai egiten gintuen eta torturatzen gintuzten. Gure erlijioa praktikatzean kalumniatzen gaituzte, beraz, Allahren gurtzaren estatuak gurtzera itzul gaitezen, eta lehen zilegi egiten genuena zilegi bihurtuko dugu hainbat higuingarrien moduan. Bortxatzen eta jazartzen gaituztenean, zailtzen gaituztenean, gure erlijioarekin oztopatzen gaituztenean, orduan zure herrira joaten gara eta besteen gainetik aukeratzen zaitugu, zurekin auzokide izatea gustatzen zaigulako, eta zure ondoan gaizki egingo ez gaituela espero dugu, oi errege'. Umu Salamah-ek berriro esan zuen; Beraz, Najasyi erregeak galdetu zion; 'Alarengandik datorrenetik ekartzen al duzu zerbait?' Ja'far erantzun zuen; 'Bai'. Najasy erregeak esan zuen; 'Irakurri niri!' Beraz, Ja'far irakurtzen hasita; KA HA YA 'AIN SHAD'. Umu Salamah esan zuen; Beraz, Najasyi erregeak, Alaren arabera, negar egin zuen bere bizarra busti arte eta bere buruzagi erlijiosoek ere negar egin zuten beren mushafs busti arte haien aurrean irakurritakoa entzun zutenean, esan zuen Najasyik; 'Ala esanez, liburu hau eta Moisesek ekarritako liburua iturri batetik datoz. Zoaz biak, Ala, ez dizut betiko entregatuko eta hori ez da engainatuko'. Umu Salamah esan zuen; Bi gizonak erregearen aurretik atera zirenean, 'Amru bin Al 'Ashek esan zuen; «Ala esanez, bihar haien lotsagabetasuna agerian utziko dut, gero haien itsuskeria aztertuko dut». Abdullah bin Abu Rabi'ah, bera zen bien artean beldur gehien, esan zion; 'Ez egin, gurutzatu gaituzten arren senideak dituzte'. Erantzun zuen; "Ala esanez, haien arabera Isa bin Maryam zerbitzaria zela jakinarazten jarraituko dut". Umu Salamah esan zuen; Hurrengo egunean, erregearengana joan eta esan zion; «Oi errege, egia esan, hitz arriskutsuekin hitz egin zioten Isa bin Maryam-i. Bidal iezaiezu eta galdetu zer pentsatzen duten'. Umu Salamah esan zuen; Beraz, erregeak mezulariak bidali zizkieten horri buruz galdetzeko. Mezularia heldu baino lehen, musulmanak bildu ziren, esan zioten batzuek besteei; «Zer esango zenuke Jesusi buruz galdetuko balizu?». Erantzun zuten; 'Ala esanez, Allahk esan duen bezala eta gure Profetak ekarri duena erantzungo dugu, gertatzen dena ere'. Erregea ezagutu zutenean, esan zien; «Zer iruditzen zaizu Isa bin Maryam-i buruz?». Ja'far bin Abu Talib erantzun zuen; "Gure iritzia gure erlijioak daraman bezalaxe da, hots, Allahren eta bere mezulariaren zerbitzari bat dela, bere izpiritua eta bere hitzak Maryam, ezkongabea den emakume bat, arnastu ziren". Orduan Najasyi erregeak eskua lurrean jo eta egur zati bat hartu zuen, orduan esan zuen; "Hori da Jesus Mariaren semea, hau egurra dela esan dudan bezala". Beraz, bere inguruan zeuden gerrako buruzagiek haserrea erakusten zuten hitzak esan zituzten, esan zuen Erregeak; «Ala, gustatu ez bazaizu ere, esango dut. Zoazte, musulmanak, seguru egongo zarete nire herrian, iraintzen zaituztenari isuna jarriko diote, iraintzen zaituenari isuna jarriko dizute. Gorroto nuke urrezko mendi bat izatea zuetako bati min hartu beharko banu. Eta -esan zien erregeak bere buruzagiei;- itzuli biei eman dizkieten opariak, ez ditugu behar. Allahren arabera, Ala ez zidan eroskeriarik hartu nire erreinua itzultzean, beraz, nire eskuetan eroskeria bat hartu behar izan nuen, eta Allah-k ez zuen jendea niri obeditzera behartu, gai horretan obeditu nituen'. Orduan, bi pertsonak bere aurretik alde egin zuten porrota eta opariak itzuli zitzaizkien. Beraz, erregearen ondoan bizi ginen etxe onenean eta bizilagun onekin. Ala-ren mesedetan! Egoera honetan egon ginen egun batean bere boterea hartu zuen norbait etorri zen arte. Ala esanez, ez genuen tristetasunetik haratago tristurarik sentitu garai hartan, kezkatuta geunden pertsona horrek Najasyiy erregea garaitzen bazuen norbait etorriko zela, Najasyi erregeak egin zuen bezala gure eskubideak aitortuko ez zituena. Beraz, Najasyi erregea pertsonarengana joan zen, bien artean Nilo ibaia zegoen bitartean. Orduan Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en lagunek esan zuten; 'Gutariko zein joango da herri honen bilgunera, gero guretzako berriak jasotzeko'. Hala esan zuen Zubair bin Awwamek; 'Ni'. Zubair bin Awwam da gazteena. Kirba putz egin zioten, eta bularrean jarri zioten, kirba erabiliz jendea elkartzen zen Nilo ibaiaren ertzera igeri zedin. Ala otoitz egiten diogu Najasyi erregearen alde, bere etsaiak garaitu ditzan eta bere erreinuan tinko egon dadin eta bere herrialdeko Habasyah gidatzeko konfiantza irabazteko. -Hori guztia egin genuen- gertu geundelako leku on bat aurkitu genuelako Allahren Mezularia ezagutu arte sallallaahu 'alaihi wasallam nor da Mekan'.