Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius

Imam Ahmad : 1649

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ابْنَةِ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا نَزَلْنَا أَرْضَ الْحَبَشَةِ جَاوَرْنَا بِهَا خَيْرَ جَارٍ النَّجَاشِيَّ أَمِنَّا عَلَى دِينِنَا وَعَبَدْنَا اللَّهَ لَا نُؤْذَى وَلَا نَسْمَعُ شَيْئًا نَكْرَهُهُ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا ائْتَمَرُوا أَنْ يَبْعَثُوا إِلَى النَّجَاشِيِّ فِينَا رَجُلَيْنِ جَلْدَيْنِ وَأَنْ يُهْدُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَا مِمَّا يُسْتَطْرَفُ مِنْ مَتَاعِ مَكَّةَ وَكَانَ مِنْ أَعْجَبِ مَا يَأْتِيهِ مِنْهَا إِلَيْهِ الْأَدَمُ فَجَمَعُوا لَهُ أَدَمًا كَثِيرًا وَلَمْ يَتْرُكُوا مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقًا إِلَّا أَهْدَوْا لَهُ هَدِيَّةً ثُمَّ بَعَثُوا بِذَلِكَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الْمَخْزُومِيِّ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيِّ وَأَمَرُوهُمَا أَمْرَهُمْ وَقَالُوا لَهُمَا ادْفَعُوا إِلَى كُلِّ بِطْرِيقٍ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ تُكَلِّمُوا النَّجَاشِيَّ فِيهِمْ ثُمَّ قَدِّمُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَاهُ ثُمَّ سَلُوهُ أَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْكُمْ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَهُمْ قَالَتْ فَخَرَجَا فَقَدِمَا عَلَى النَّجَاشِيِّ وَنَحْنُ عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ وَعِنْدَ خَيْرِ جَارٍ فَلَمْ يَبْقَ مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقٌ إِلَّا دَفَعَا إِلَيْهِ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَا النَّجَاشِيَّ ثُمَّ قَالَا لِكُلِّ بِطْرِيقٍ مِنْهُمْ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِ الْمَلِكِ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكُمْ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتُمْ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَى الْمَلِكِ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ لِيَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَإِذَا كَلَّمْنَا الْمَلِكَ فِيهِمْ فَتُشِيرُوا عَلَيْهِ بِأَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْنَا وَلَا يُكَلِّمَهُمْ فَإِنَّ قَوْمَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُمَا نَعَمْ ثُمَّ إِنَّهُمَا قَرَّبَا هَدَايَاهُمْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فَقَبِلَهَا مِنْهُمَا ثُمَّ كَلَّمَاهُ فَقَالَا لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِكَ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكَ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتَ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَيْكَ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَعْمَامِهِمْ وَعَشَائِرِهِمْ لِتَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ وَعَاتَبُوهُمْ فِيهِ قَالَتْ وَلَمْ يَكُنْ شَيْءٌ أَبْغَضَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ مِنْ أَنْ يَسْمَعَ النَّجَاشِيُّ كَلَامَهُمْ فَقَالَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ صَدَقُوا أَيُّهَا الْمَلِكُ قَوْمُهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَأَسْلِمْهُمْ إِلَيْهِمَا فَلْيَرُدَّاهُمْ إِلَى بِلَادِهِمْ وَقَوْمِهِمْ قَالَ فَغَضِبَ النَّجَاشِيُّ ثُمَّ قَالَ لَا هَا اللَّهِ ايْمُ اللَّهِ إِذَنْ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْهِمَا وَلَا أُكَادُ قَوْمًا جَاوَرُونِي وَنَزَلُوا بِلَادِي وَاخْتَارُونِي عَلَى مَنْ سِوَايَ حَتَّى أَدْعُوَهُمْ فَأَسْأَلَهُمْ مَاذَا يَقُولُ هَذَانِ فِي أَمْرِهِمْ فَإِنْ كَانُوا كَمَا يَقُولَانِ أَسْلَمْتُهُمْ إِلَيْهِمَا وَرَدَدْتُهُمْ إِلَى قَوْمِهِمْ وَإِنْ كَانُوا عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ مَنَعْتُهُمْ مِنْهُمَا وَأَحْسَنْتُ جِوَارَهُمْ مَا جَاوَرُونِي قَالَتْ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَاهُمْ فَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولُهُ اجْتَمَعُوا ثُمَّ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَا تَقُولُونَ لِلرَّجُلِ إِذَا جِئْتُمُوهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ مَا عَلَّمَنَا وَمَا أَمَرَنَا بِهِ نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَائِنٌ فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا جَاءُوهُ وَقَدْ دَعَا النَّجَاشِيُّ أَسَاقِفَتَهُ فَنَشَرُوا مَصَاحِفَهُمْ حَوْلَهُ سَأَلَهُمْ فَقَالَ مَا هَذَا الدِّينُ الَّذِي فَارَقْتُمْ فِيهِ قَوْمَكُمْ وَلَمْ تَدْخُلُوا فِي دِينِي وَلَا فِي دِينِ أَحَدٍ مِنْ هَذِهِ الْأُمَمِ قَالَتْ فَكَانَ الَّذِي كَلَّمَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ كُنَّا قَوْمًا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ نَعْبُدُ الْأَصْنَامَ وَنَأْكُلُ الْمَيْتَةَ وَنَأْتِي الْفَوَاحِشَ وَنَقْطَعُ الْأَرْحَامَ وَنُسِيءُ الْجِوَارَ يَأْكُلُ الْقَوِيُّ مِنَّا الضَّعِيفَ فَكُنَّا عَلَى ذَلِكَ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ إِلَيْنَا رَسُولًا مِنَّا نَعْرِفُ نَسَبَهُ وَصِدْقَهُ وَأَمَانَتَهُ وَعَفَافَهُ فَدَعَانَا إِلَى اللَّهِ لِنُوَحِّدَهُ وَنَعْبُدَهُ وَنَخْلَعَ مَا كُنَّا نَعْبُدُ نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ الْحِجَارَةِ وَالْأَوْثَانِ وَأَمَرَنَا بِصِدْقِ الْحَدِيثِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَصِلَةِ الرَّحِمِ وَحُسْنِ الْجِوَارِ وَالْكَفِّ عَنْ الْمَحَارِمِ وَالدِّمَاءِ وَنَهَانَا عَنْ الْفَوَاحِشِ وَقَوْلِ الزُّورِ وَأَكْلِ مَالَ الْيَتِيمِ وَقَذْفِ الْمُحْصَنَةِ وَأَمَرَنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَأَمَرَنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّيَامِ قَالَ فَعَدَّدَ عَلَيْهِ أُمُورَ الْإِسْلَامِ فَصَدَّقْنَاهُ وَآمَنَّا بِهِ وَاتَّبَعْنَاهُ عَلَى مَا جَاءَ بِهِ فَعَبَدْنَا اللَّهَ وَحْدَهُ فَلَمْ نُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا وَحَرَّمْنَا مَا حَرَّمَ عَلَيْنَا وَأَحْلَلْنَا مَا أَحَلَّ لَنَا فَعَدَا عَلَيْنَا قَوْمُنَا فَعَذَّبُونَا وَفَتَنُونَا عَنْ دِينِنَا لِيَرُدُّونَا إِلَى عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ مِنْ عِبَادَةِ اللَّهِ وَأَنْ نَسْتَحِلَّ مَا كُنَّا نَسْتَحِلُّ مِنْ الْخَبَائِثِ فَلَمَّا قَهَرُونَا وَظَلَمُونَا وَشَقُّوا عَلَيْنَا وَحَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ دِينِنَا خَرَجْنَا إِلَى بَلَدِكَ وَاخْتَرْنَاكَ عَلَى مَنْ سِوَاكَ وَرَغِبْنَا فِي جِوَارِكَ وَرَجَوْنَا أَنْ لَا نُظْلَمَ عِنْدَكَ أَيُّهَا الْمَلِكُ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ هَلْ مَعَكَ مِمَّا جَاءَ بِهِ عَنْ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرٌ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ فَاقْرَأْهُ عَلَيَّ فَقَرَأَ عَلَيْهِ صَدْرًا مِنْ كهيعص قَالَتْ فَبَكَى وَاللَّهِ النَّجَاشِيُّ حَتَّى أَخْضَلَ لِحْيَتَهُ وَبَكَتْ أَسَاقِفَتُهُ حَتَّى أَخْضَلُوا مَصَاحِفَهُمْ حِينَ سَمِعُوا مَا تَلَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ النَّجَاشِيُّ إِنَّ هَذَا وَاللَّهِ وَالَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى لَيَخْرُجُ مِنْ مِشْكَاةٍ وَاحِدَةٍ انْطَلِقَا فَوَاللَّهِ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْكُمْ أَبَدًا وَلَا أُكَادُ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَلَمَّا خَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَاللَّهِ لَأُنَبِّئَنَّهُمْ غَدًا عَيْبَهُمْ عِنْدَهُمْ ثُمَّ أَسْتَأْصِلُ بِهِ خَضْرَاءَهُمْ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَكَانَ أَتْقَى الرَّجُلَيْنِ فِينَا لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ لَهُمْ أَرْحَامًا وَإِنْ كَانُوا قَدْ خَالَفُونَا قَالَ وَاللَّهِ لَأُخْبِرَنَّهُ أَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَبْدٌ قَالَتْ ثُمَّ غَدَا عَلَيْهِ الْغَدَ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ قَوْلًا عَظِيمًا فَأَرْسِلْ إِلَيْهِمْ فَاسْأَلْهُمْ عَمَّا يَقُولُونَ فِيهِ قَالَتْ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ يَسْأَلُهُمْ عَنْهُ قَالَتْ وَلَمْ يَنْزِلْ بِنَا مِثْلُهُ فَاجْتَمَعَ الْقَوْمُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَاذَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى إِذَا سَأَلَكُمْ عَنْهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ فِيهِ مَا قَالَ اللَّهُ وَمَا جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا كَائِنًا فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالَ لَهُمْ مَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ نَقُولُ فِيهِ الَّذِي جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا هُوَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَرُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ الْعَذْرَاءِ الْبَتُولِ قَالَتْ فَضَرَبَ النَّجَاشِيُّ يَدَهُ إِلَى الْأَرْضِ فَأَخَذَ مِنْهَا عُودًا ثُمَّ قَالَ مَا عَدَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ مَا قُلْتَ هَذَا الْعُودَ فَتَنَاخَرَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ حِينَ قَالَ مَا قَالَ فَقَالَ وَإِنْ نَخَرْتُمْ وَاللَّهِ اذْهَبُوا فَأَنْتُمْ سُيُومٌ بِأَرْضِي وَالسُّيُومُ الْآمِنُونَ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ ثُمَّ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ فَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي دَبْرًا ذَهَبًا وَأَنِّي آذَيْتُ رَجُلًا مِنْكُمْ وَالدَّبْرُ بِلِسَانِ الْحَبَشَةِ الْجَبَلُ رُدُّوا عَلَيْهِمَا هَدَايَاهُمَا فَلَا حَاجَةَ لَنَا بِهَا فَوَاللَّهِ مَا أَخَذَ اللَّهُ مِنِّي الرِّشْوَةَ حِينَ رَدَّ عَلَيَّ مُلْكِي فَآخُذَ الرِّشْوَةَ فِيهِ وَمَا أَطَاعَ النَّاسَ فِيَّ فَأُطِيعَهُمْ فِيهِ قَالَتْ فَخَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ مَقْبُوحَيْنِ مَرْدُودًا عَلَيْهِمَا مَا جَاءَا بِهِ وَأَقَمْنَا عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ مَعَ خَيْرِ جَارٍ قَالَتْ فَوَاللَّهِ إِنَّا عَلَى ذَلِكَ إِذْ نَزَلَ بِهِ يَعْنِي مَنْ يُنَازِعُهُ فِي مُلْكِهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْنَا حُزْنًا قَطُّ كَانَ أَشَدَّ مِنْ حُزْنٍ حَزِنَّاهُ عِنْدَ ذَلِكَ تَخَوُّفًا أَنْ يَظْهَرَ ذَلِكَ عَلَى النَّجَاشِيِّ فَيَأْتِيَ رَجُلٌ لَا يَعْرِفُ مِنْ حَقِّنَا مَا كَانَ النَّجَاشِيُّ يَعْرِفُ مِنْهُ قَالَتْ وَسَارَ النَّجَاشِيُّ وَبَيْنَهُمَا عُرْضُ النِّيلِ قَالَتْ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَخْرُجُ حَتَّى يَحْضُرَ وَقْعَةَ الْقَوْمِ ثُمَّ يَأْتِيَنَا بِالْخَبَرِ قَالَتْ فَقَالَ ال

A tene na e [Ya’qub] ti tene na e [babâ ti mbi] ti [Mohammed bin Ishaq] ti tene na mbi [Mohammed bin Muslim bin ‘Ubaidullah bin Shihab] ti [Abu Bakr bin Abdurrahman bin Al Harith bin Hisyam Al Makhzumi] ti [Ummu Salamah ti Umayghiyah ti] Prophète ti Nzapa, atene; Na ngoi so e yeke na kodoro ti Habasyah, e yeke avoizin ti mbeni nzoni voizin mingi, so ti tene Gbia Najasyi. A yeke na lege ni ti tene e sara ye alingbi na vorongo ti e, e yeke voro Allah sân ti tene mbeni ye agbu bê ti e nga e yeke mä pëpe mbeni tënë so e ye ni pëpe. Na ngoi so tënë so asi na azo ti Quraysh, ala yeda ti tokua mbeni zo ti tokua Gbia Najasyi na tokuango angangu koli use ti mû na Gbia Najasyi gbâ ti acadeau na lege ti aye so a bâ ni tongana aye so alondo na Mecque mingi pëpe. Na popo ti apendere ye so a mû na ala, a yeke wara poro ti nyama so a sara ni na couleur. Ala bungbi gbâ ti aye so. Ala zia mbeni mokonzi ti aturugu oko na peko ti ala pëpe, gï ti mû na lo mbeni matabisi oko. Ala mû na Abdullah bin Rabi’ah bin Al Mughirah na Al Makhzumi nga na ‘Amru bin Al ‘Ash bin Wa`il As Sahmi ti tokua akungba ni na ala mû yanga na ala use kue ti fa kusala ti ala. Ala tene na ala use kue; ‘Mû matabisi oko oko na mokonzi oko oko kozoni si mo sala tënë na Najasyi. Na pekoni, mû acadeau na Gbia Najasyi, na hunda lo ti mû ni na mo kozoni si gbia asara tënë na ala’. Ummu Salama akiri atene; Azo use so asigigi hio - ala zia Mecque - ti tingbi na Gbia Najasyi. Dutingo ti e na ngoi ni kâ ayeke na yâ ti nzoni da nga na anzoni avoizin. Mbeni mokonzi oko pëpe, gi ala use kue, amû amatabisi ti ala kozoni si lo sala tënë na Gbia Najasyi. Ala use kue atene na makonzi ti ala oko oko; ‘Biani, ambeni molenge ti e ti buba azia e na ala gue na royaume ti mo, ala zia lege ti vorongo ti azo ti ala na ala yeke lï na yâ ti vorongo ti mo pëpe. Ala ga na mbeni fini lege ti vorongo so e hinga tënë ni pëpe na mo nga mo hinga ni pëpe. Amakonzi ti azo ti ala atokua e ti kiri na ala na popo ti azo ti ala. Tongaso, tongana e yeke sara tënë na Gbia na ndö ti ala, a lingbi mo mû wango na lo ti mû ala na e na a lingbi lo sara tënë na ala pëpe. Ngbanga ti so azo ti ala ayeke bi bê mingi na ala hinga dutingo ti ala nga na afaute ti ala’. Ala kiri tënë na ala use kue; 'En'. Na pekoni, ala use kue amû matabisi ni na Gbia Najasyi, na Gbia Najasyi ayeda na ni, na pekoni ala use kue asara tënë na Gbia ni, ala tene; ‘O gbia. Biani, ambeni molenge ti e so ayeke buba zo azia e si ala gue na royaume ti mo. Ala zia vorongo ti azo ti ala awe na ala yeke lï na yâ ti vorongo ti mo pëpe. Ala ga na mbeni fini lege ti vorongo so e hinga tënë ni pëpe nga seigneur ahinga ni pëpe. Amakonzi ti azo ti ala, so ayeke ababâ ti ala, a-oncle ti ala nga na asewa ti ala, atokua e ti gue na gbele seigneur, tongaso si seigneur akiri na ala na azo ti e. Ngbanga ti so azo ti e ayeke bi bê mingi na ala nga ala hinga afaute ti ala, me ala yeke kasa ala’. Mbeni ye ti salango ngonzo na Abdullah bin Abu Rabi’ah na ‘Amru bin ash ayeke dä pëpe ahon nzara ti Gbia Najasyi ti mä tënë ti dengo buze ti ala. Na pekoni, akota zo ti aturugu so angoro lo atene; ‘Ala yeke na raison, O Gbia, azo ti ala ayeke bi bê mingi na ala nga ala hinga afaute ti ala, tongaso zia ni na ala si ala use kue alingbi ti kiri na ni na kodoro ti ala nga na azo ti ala’. Tongaso, ngonzo agbu Gbia Najasyi na lo tene; 'En-en! Na lege ti Allah, na lege ti Allah mbi yeke zia ala na maboko ti ala use kue pepe, na zo oko alingbi pepe ti mu yanga na mbi ti tiri bira na mbeni mara so b . ayeke lani avoizin ti mbi, na ala yeke lango na kodoro ti mbi, na ala soro mbi na popo ti ambeni zo, juska mbi iri ala na mbi hunda ala ti hinga ye so azo use so atene. Tongana a yeke tongana ti so a tene, fade mbi yeke zia ala na maboko ti ala use si mbi yeke kiri na ala na azo ti ala. Tongana a yeke tongaso pëpe, ka mbi yeke mû ala pëpe na mbi yeke ngbâ ti bata ala na ngoi kue so ala hunda ni’. Umu Salamah atene; Na pekoni, a tokua mbeni zo na amba ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ti iri ala, tongana zo ti Lo atingbi na ala, ala bungbi tere ti ala na ambeni atene na ambeni zo ni; ‘Mo yeke tene nyen na Gbia ni tongana mo yeke na gbele lo?’ Ala kiri tënë; ‘Na iri ti Allah, e yeke tene tongana ti so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam afa na e nga lo mû yanga na e, ye kue so ayeke si’. Na ngoi so ala tingbi na gbia ni, na bango ni, gbia ni airi nga amokonzi-nzapa ti lo, na ala zia akete tableau ti ala na tele ti gbia ni. Na pekoni, gbia ahunda ala; ‘Lege ti vorongo wa asala si mo zia azo ti mo na mo lï nga pëpe na yâ lege ti vorongo ti mbi wala ti ambeni zo nde?’ Umu Salamah atene; Zo so akiri tënë na gbia ni ayeke [Ja’far bin Abu Talib], lo tene; ‘O gbia! A yeke lani mbeni mara so ahinga ye pëpe, e yeke voro ayanda na e yeke te kuâ, e yeke sara asioni ye nde nde nga e yeke fâ yâ ti songo ti sewa, e yeke sara sioni na amba ti e, azo so ayeke na ngangu na popo ti e ayeke gbu azo so awoko, na e yeke ngbâ na yâ ti dutingo so juska Allah atokua na e mbeni Watokua so alondo na popo ti e, e hinga ligne ti lo nga na confiance ti lo. Lo tisa e na Allah si e hinga tere ti e na Lo na e voro gi Lo oko, e zia na peko ti e ye so e na akotara ti e e voro ni na lege ti atênë nga na a-image. Lo tene na e ti duti na tâ be-ti-molenge na yâ salango tënë, ti sala ye alingbi na komandema ti e na ti bata kamarade, ti sala nzoni na amba ti e na ti ke ti sala aye so ayeke haram na ti -tuku- mênë. Lo ke ti sara asioni ye nga ti tene mvene, ti te mosoro ti amolenge so babâ na mama ti ala akui awe nga ti bi tënë na li ti anzoni zo so ala sara lango-sioni. Lo tene na e ti voro gi Allah oko, ti bungbi mbeni ye na Lo pëpe, lo tene na e ti sambela, ti mû ye ti mungo maboko na azo nga ti mû jeûne.’ lo sala tene ti aye nde nde so andu atënë ti yâ ti Islam ‘E kpengba lo, e mä na bê na lo na e mû peko ti ye so lo ga na ni. E yeke voro gi Allah oko, e yeke bungbi ye oko na Lo pepe, e yeke sala ye so a ke na e na e yeke sala ye so a sala si e lingbi na ni. Ye oko, azo ti e ake e nga ala sara pasi na e. Ala yeke zonga e na salango ye ti vorongo ti e si e kiri ti voro a-image ti vorongo ti Allah, na ala sala si ye so e sala kozoni aga ndia na lege ti mara ti asioni ye nde nde. Tongana ala gbu e na ngangu na ala sala ngangu na e, ala sala si e ga ngangu, ala kanga lege na e na lege ti vorongo ti e, na pekoni e sigigi na kodoro ti mo na e soro mo na ndo ti ambeni zo ngbanga ti so e ye ti duti avoizin ti mo, na e yeke na beku so a yeke sala sioni na e pëpe ndulu na mo, gbia’. Umu Salamah akiri atene; Tongaso, Gbia Najasyi ahunda lo; ‘Mbeni ye ayeke dä so mo ga na ni na lege ti ye so alondo na Allah?’ Ja’far akiri tënë; 'En'. Gbia Najasy atene; ‘Diko mbeti na mbi!’ Tongaso, Ja’far adiko ni na tongo nda ni na; KA HA YA ‘AIN SHAD’. Umu Salamah atene; Tongaso, Gbia Najasyi, na lege ti Allah, atoto juska barbe ti lo asuku na amokonzi ti vorongo ti lo nga atoto juska a-mushaf ti ala asuku na ngoi so ala mä ye so a diko na gbele ala, Najasyi atene; ‘Na iri ti Allah, buku so na buku so Moïse aga na ni alondo na ndo oko. Gue ala use kue, na lege ti Allah, mbi yeke mû ala na ala pëpe teti lakue lakue na a yeke . a yeke handa zo pëpe’. Umu Salamah atene; Na ngoi so azo use so asigigi na gbele gbia, ‘Amru bin Al ‘Ash atene; ‘Na iri ti Allah, mbi yeke fa biani kamene ti ala kekereke, na pekoni mbi yeke bâ sioni ti ala.’ Abdullah bin Abu Rabi’ah, lo yeke zo ti mbeto ti ala use so, atene na lo; ‘Sara ni pëpe, ala yeke na afami atâa so ala hon na ndo ti e’. Lo kiri tënë; ‘Na lege ti Allah, mbi yeke ngbâ ti fa na ala so na lege ti ala Isa bin Maryam ayeke lani mbeni wakua’. Umu Salamah atene; Lango oko na pekoni, lo gue na ndo ti gbia si lo tene na lo; ‘O gbia, biani ala sala tene na Isa bin Maryam na atënë ti sioni. Tokua ni na ala na hunda ala ti hinga ye so ala pensé’. Umu Salamah atene; Tongaso gbia atokua azo na ala ti hunda tënë na ndo ni. Kozoni si zo ti tokua ni asi, aMusulman abungbi awe, ambeni atene na ambeni; ‘Mo yeke tene nyen na ndo ti Jésus tongana lo hunda mo?’ Ala kiri tënë; ‘Na iri ti Allah, e yeke kiri tënë tongana ti so Allah afa na ye so Prophète ti e aga na ni, atâa ye wa asi’. Tongana ala tingbi na Gbia ni, lo tene na ala; ‘Mo pensé nyen na ndö ti Isa bin Maryam?’ Jafar bin Abu Talib akiri tënë; ‘Bango ndo ti e ayeke tongana ti so lege ti vorongo ti e amû, so ti tene so lo yeke wakua ti Allah na Watokua ti lo, yingo ti lo na atënë ti lo a huru na yâ ti Maryam, mbeni wali so asara mariage pëpe’. Na pekoni, Gbia Najasyi apika maboko ti lo na sese na lo mû mbeni keke, na pekoni lo tene; ‘So ayeke Jésus molenge ti Marie, legeoko tongana ti so mbi tene so so ayeke keke’. Tongaso, akota zo ti bira so ayeke na tere ti lo atene atënë so afa ngonzo, Gbia ni atene; ‘Na iri ti Allah, même tongana mo ye ni pëpe, mbi yeke tene ni. Ala gue, aMusulman, ala yeke duti nzoni na kodoro ti mbi, zo so azonga ala ayeke wara amende, zo so azonga ala ayeke wara amende. Mbi yeke ke ti wara mbeni hoto ti lor tongana a lingbi mbi sara sioni na mbeni oko ti ala. Na -gbia ni atene na akota zo ti lo;- kiri na ala use kue amatabisi so ala mu, e yeke na bezoin ni pepe. Na lege ti Allah, Allah a mu nginza ti goro na mbi pepe na ngoi so mbi yeke kiri na royaume ti mbi, tongaso si a lingbi mbi mu nginza ti goro na ngangu ti mbi, na Allah a gbu azo na ngangu pepe ti mä yanga ti mbi si mbi mä yanga ti ala na ya ti tene so’. Na pekoni, azo use so alondo na gbele lo na yâ ti songo benda na a kiri na amatabisi ti ala. Tongaso, e lango nduru na gbia ni na yâ ti da so ayeke nzoni mingi nga na anzoni voizin. Ti tene ti Allah! E yeke lani na yâ ti ye so juska mbeni lâ mbeni zo aga so amû ngangu ti lo. Na lege ti Allah, e yeke na vundu ahon ndo ti vundu na ngoi ni so pëpe, e yeke gi bê ti e so tongana zo so ahon ndo ti Gbia Najasyiy na pekoni mbeni zo ayeke ga so ayeke yeda pëpe na droit ti e tongana ti so Gbia Najasyi asara. Tongaso, Gbia Najasyi ague na mbage ti zo ni, na ngoi so na popo ti ala use, ngu ti Nil ayeke dä. Na pekoni, amba ti lo ti Rasulullah atene; ‘Zo wa na popo ti e ayeke gue na ndo so azo so ayeke bungbi dä, na pekoni lo yeke wara mbeni sango ndali ti e’. Tongaso, Zubair bin Awwam atene; 'MBI'. Zubair bin Awwam ayeke mbeni zo so ayeke na ngu mingi. Ala huru kirbah ni ndali ti lo, na pekoni ala zia ni na ndö ti kate ti lo, tongaso si lo lingbi ti sukula ngu na lege ti kirbah ni juska na yanga ti ngu ti Nil so azo ni ayeke bungbi dä. A sambela Allah teti Gbia Najasyi si lo lingbi ti hon ndo ti awato ti lo na lo ngbâ ngangu na yâ ti royaume ti lo na lo wara confiance ti fa lege na kodoro ti lo Habasyah. -E sala ye so kue- ngbanga ti so tongana e yeke ndulu e wara mbeni nzoni ndo ti lango juska e tingbi na Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam . so ayeke na Mecque’.

Hadith Corroboration :

Imam Ahmad : 1649, 2252, 13135, 14093, 14211, 16097, 17562, 21460, 23734
Imam Bukhari : 6, 49, 2484, 2594, 2723, 2756, 2938, 4188, 5522, 5790, 6657
Imam Muslim : 3322, 3323
Imam Abu Dawud : 133, 4470
Imam Tirmidzi : 2640, 2641