Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius
Imam Muslim : 3322
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ رَافِعٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ أَخْبَرَهُ مِنْ فِيهِ إِلَى فِيهِ قَالَ انْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى هِرَقْلَ يَعْنِي عَظِيمَ الرُّومِ قَالَ وَكَانَ دَحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى هِرَقْلَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ فَأَجْلَسَنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي ثُمَّ دَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ لَهُ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلَا مَخَافَةُ أَنْ يُؤْثَرَ عَلَيَّ الْكَذِبُ لَكَذَبْتُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ وَمَنْ يَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لَا بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالًا يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَهُ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَدْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالًا يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى ثُمَّ تَكُونُ لَهُمْ الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لَا يَغْدِرُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ قَالَ إِنْ يَكُنْ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَمْ أَكُنْ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَيَّ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ وَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ { يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ } فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ عِنْدَهُ وَكَثُرَ اللَّغْطُ وَأَمَرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ قَالَ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ و حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ فِي الْحَدِيثِ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَقَالَ إِثْمَ الْيَرِيسِيِّينَ وَقَالَ بِدَاعِيَةِ الْإِسْلَامِ
A fen erenikich ren [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali] me [Ipnu Abu Umar] me pwal [Muhammad bin Rafi’ me [Abd bin Humaid] atun ekkewe lafadz seni Ipnu Rafi’, Ipnu Rafi’ me Ipnu Abu Umar ra apasa; a fen erenikem, nge ekkewe ekkoch ruemon ra apasa; a fen repotei ngenikem [Abdurrazaq] a fen repotei ngenikem [Ma’mar] seni [Az Zuhri] seni [Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah] seni [Ibn Abbas] pwe [Abu Sufyan] a aporausa seni pwisin awan usun ei, ‘Lon ewe fansoun ewe atipeeuen kinamwe lefilei me ewe Mechala, a fis ewe atipeeufengen lefilen Kot. ra föri angangen amömö lon ewe fanü Siria. Lupwen ua nom ikewe ie, emon a tinalo echo taropwe seni Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ngeni ewe emperor Heraclius, ewe sou nemenem mi lapalap lon Rom, ewe a uwei ewe taropwe, Dihyah Al Kalbi, ngeni ekkewe nouwisin Bushra, mwirin ekkewe nouwisin Bushra ra uwei ngeni Heraclius. Iwe, Heraclius a aisini, ‘Ifa usun, a wor eman ikei seni an we ainang a apasa pwe i ei Soufos - Rasulullah -? ’ ra pölüweni, ‘Ewer’. Iwe, ra köriei pwe üpwe pwä mwen mesen Hiraklius fitifengen me ekoch chienei kewe seni ewe ainangen Quraysh, aua tolong o mot fän mesen Hiraklius. Iwe, Heraclius a eisini, ‘Iö leimi a arap ngeni ewe emön mi apasa pwe i emön Soufos ren chcha?’ Abu Sufyan a apasa, ‘Iwe ua ponuweni, ‘Ngang’. Mwirin ua mot mwen, nge chienei kewe ra mot mwirin. Iwe a kori noun we chon affouni, iwe a apasa ngeni noun we chon affouni, ‘Kopwe ereniir, pwe ua eisinir usun ewe mwan a apasa pwe i emon Soufos, ika pwe a chofona, apasa pwe a chofona’. Abu Sufyan a apasa, ‘Ren Allah, ika use niuokus pwe aramas repwe apasa pwe ngang emon chon chofona, upwe fen chofona ngenir.’ Iwe, Heraclius a ereni noun we chon affouni, ‘Oupwe eisini ika menni muu ena emon leimi’. Abu Sufyan a apasa, ‘Ua ponuweni, ‘I emon mwan mi tekia me neich’. A ais, ‘Ifa usun, i seni mwirimwirin king?’ Ua pölüweni, ‘Ewer’. A eisini, ‘Ka fen eita ngeni emon chon chofona me mwen an epwe emon Soufos?’ A apasa. Ua pölüweni, ‘Ewer’. A eisini, ‘Ekkewe aramas mi tapwelo mwirin i seni lein ekkewe bigwig are ekkewe chok aramas mi kisikis?’ A apasa. Ua pölüweni, ‘Ekkewe chök aramas mi kükkün’. A eisini, ‘An tapweno mwirin a kan chommongono fansoun meinisin?’ Ua pölüweni, ‘Ra chök chöüfetäl fansoun meinisin’. A eis, ‘Mei wor ekkoch lein chon tapwelo mwirin ra rikilo pokiten ar oput ewe lamalam a popueta?’ Ua pölüweni, ‘Ewer’. A aisini, ‘Ifa usun, ka fiu ngeni?’ Ua pölüweni, ‘Ewer, mi wor’. A ais, ‘Ifa usun, a fis ämi maun ngeni?’ Ua ponueni, ‘Ach maun a siwin nefinen win me kuf. Fan ekkoch sia win me a win, me fan ekkoch sia win me a win’. A eisini, ‘A fen apwonueta an kapas?’ Ua pölüweni, ‘Ewer, enletin sia nom lon eu pwonen kinamwe iei, weween, sisap maun ngeni. Ngang use sinei met epwe fori ren ewe pwon’. Abu Sufyan a apasa mwirin, ‘Ren Allah, ese wor pwal eu kapas sipwe tongeni apasa lukun ekkena’. A eisini, ‘Mi wor emon me mwen i, a apasa pwe i emon Soufos usun chok i?’ Ua pölüweni, ‘Ewer’. Iwe a apasa ngeni noun we chon affouni, ‘Kopwe ereni, ‘Ua eisinik usun an muu - an nonomun aramas -, iwe ka apasa pwe i chon ewe mwichen aramas tekia. Pwungun pwe a ina ussun ekkewe aposel meinisin, ra maarita seni ekkewe aramas tekia lon nour kewe aramas. Üpwe pwal aisinikemi, ifa usun, i seni mwirimwirin ekewe king? Omw ponuweni pwe ‘esapw’, ika pwe seman me seman we chinnap ra king, ennetin mei wor tipemwaramwar pwe epwe mochen eniwini pochokunen an kewe anuon. Ua pwan eisini usun noun kewe chon tapweno mwirin, ir chon kukkun aramas ika aramas watte? Iwe ka ponuweni ‘a chok masou ren aramas mi kukkun’, ennetin ir chon tapweno mwirin ewe ras . ul. Ua pwan eis, ka fen tipi ngeni pwe i emon chon chofona me nom? Ka ponuweni ‘esapw’, ngang mi sinei, pwe esapw chiwen chofona ngeni aramas, epwe pwan chofona ngeni Kot. Ua tingor ngonuk; emon lein chon tapwelo mwirin a rikilo are ra oput ewe minefoon lamalam mwirin ar etiwa? Om ponuweni ‘esapw’, ina usun, ika nuku a fen fotuki non netipen emon. Ua eisinikemi, noun kewe chon tapweno mwirin ra kukkununo? Ka ponuweni ‘ennetin ra kan watteno fansoun meinisin’, ina usun nuku tori an epwe unusoch. Ua pwan eisini, ka fen fiu ngeni? Om ponuweni pwe ‘ewer sia fiu, me maun a feito me feino, fan ekkoch sia win me fan ekkoch sia kuf’. A wesewesen ina ussun, ekkewe aposel ra kuna sossot fansoun meinisin. Iwe nge, ewe amuchunon win a nom won pekin fansoun meinisin. Ua pwan eisini, a fen atai ew pwon? Om ponuweni ‘never’, mei ennet pwe ekkewe aposel rese tongeni atai ar kewe pwon. Ua pwan eisini kemi, mei wor emon me mwen i a apasa pwe i emon Soufos usun chok i? Omw ponuweni ‘esapw’, ina usun, ika pwe mei wor emon me nom a apasa pwe i emon Soufos usun chok i, eni epwe chok fiti ewe emon me nom’. Mürin a aisini, ‘Met a allükü ngonuk?’ Ua ponuweni, ‘A erenikem pwe aupwe iotek, moni zakat, forata ririin chiechi me tumunu am sufon’. a apasa, ‘Ika met ka apasa meinisin mi ennet, iwe ese wor tipemwaramwar pwe ei mwan emon Soufos, ua sinei pwe epwe pwato, nge use ekieki pwe epwe pwato seni neimi, ika upwe tongeni churi i, nupwen ua nom unukun iwe upwe wesewesen sopuni pechen kewe. Iwe, lon fansoun mwach fanüan epwe tori fanüei’. Abu Sufyan a apasa, ‘Mwirin, a tingor eu taropwe seni ewe Rasulullah me a alleani, lon a mak: ‘Fan iten Allah, ewe mi fokkun umoumoch, ewe mi fokkun umoumoch, seni Muhammad Rasulullah ngeni Heraclius, ewe sou nemenemen Rom. Safei ngeni ekkewe ra fiti ekkewe annuk, ennetin ua etiwa kemi pwe oupwe siwin ngeni Islam, tonong non Islam iwe oupwe wesewesen safe. Ika ka siwin ngeni Islam, Allah epwe niwin ngonuk fan chommong. Ika kopwe ú ngeni, iwe kopwe uwei tipisin ekkewe ‘arisyiyun. '-O aramasen ewe puk, sipwe -amwochu- ew kapas -ew annuk- pwe esap wor anini nefinach me ami, pwe sisapw fel ngeni emon tiwenon chok Allah me sisapw chiechi ngeni och mettoch me esap pwan wor emon me neich epwe angei ekkoch pwe ir Kot lukun Allah. ika ra u ngeni, iwe Kopwe apasa ngenir: ‘Nengeni, kich ekkewe sia sufoliiti -ngeni Allah-’ -Qs. Ali Imran: 64- Mwirin an wes ne anneani ewe taropwe, mwitir chok a fis ew fitikoko unukun. A allúkú ngenikem pwe aupwe towu. Iwe, lupwen üa tori lükün, üa üreni chienei kewe, “Met än Ibn Abu Kabsyah —weween, ewe chon künö seni Kot —a föri, tori a tapwela mürin ewe kingen Bani Ashfar —eu mwu mi pwechepwech ünümer —. non netipei’. Iwe a fen erenikem [Hasan Al Khulwani] me [Abd bin Humaid] ir me ruemon ra apasa; A erenikich [Ya’qub] - wewen Ibn Ibrahim bin Sa’d - a erenikich [semei we] seni [Salih] seni [Ibn Shihab] ren ei isnad, me a apasa lon an we hadith, ‘Mwirin an Allah akkufu ewe mwichen sounfiun Persia won i, ewe Samol a fetal seni ewe leenien kilisou ngeni Himsha’s ngeni I’. Iwe, lon ena hadith a pwal mak, ‘Seni Muhammad, emon chon angang ngeni Allah me Noun we chon kuno’. Iwe a pwal apasa, ‘Ekkewe tipisin chon Yarisiyin’. Iwe a apasa, ‘Ren ewe kokkotun Islam’.