Wala' (perwalian) adalah hak orang yang memerdekakan, dan syarat yang menyalahinya batal

Imam Muslim : 2763

و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ دَخَلَتْ عَلَيَّ بَرِيرَةُ فَقَالَتْ إِنَّ أَهْلِي كَاتَبُونِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي تِسْعِ سِنِينَ فِي كُلِّ سَنَةٍ أُوقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي فَقُلْتُ لَهَا إِنْ شَاءَ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ عَدَّةً وَاحِدَةً وَأُعْتِقَكِ وَيَكُونَ الْوَلَاءُ لِي فَعَلْتُ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِأَهْلِهَا فَأَبَوْا إِلَّا أَنْ يَكُونَ الْوَلَاءُ لَهُمْ فَأَتَتْنِي فَذَكَرَتْ ذَلِكَ قَالَتْ فَانْتَهَرْتُهَا فَقَالَتْ لَا هَا اللَّهِ إِذَا قَالَتْ فَسَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَنِي فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ اشْتَرِيهَا وَأَعْتِقِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمْ الْوَلَاءَ فَإِنَّ الْوَلَاءَ لِمَنْ أَعْتَقَ فَفَعَلْتُ قَالَتْ ثُمَّ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشِيَّةً فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَمَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ كِتَابُ اللَّهِ أَحَقُّ وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ مَا بَالُ رِجَالٍ مِنْكُمْ يَقُولُ أَحَدُهُمْ أَعْتِقْ فُلَانًا وَالْوَلَاءُ لِي إِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ قَالَ وَكَانَ زَوْجُهَا عَبْدًا فَخَيَّرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا وَلَوْ كَانَ حُرًّا لَمْ يُخَيِّرْهَا وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِمْ أَمَّا بَعْدُ

اسان کي ٻڌايو آهي [ابو ڪريب محمد بن العلاء الحمداني] اسان کي ٻڌايو آهي [ابو اسامه] اسان کي ٻڌايو آهي [هشام بن عروه] مون کي [منهنجي پيءُ] عائشه کان ٻڌايو آهي ته هن چيو ته هڪ ڀيري بريره مون سان ملي ۽ چيو ته: 'يقيناً، منهنجي گهر واري - منهنجي آقا - مون کي آزاد ڪرڻ جو واعدو ڪيو هو جيڪڏهن مان پاڻ کي نو سالن لاءِ نو اوقيه سان آزاد ڪري سگهان ٿو، ۽ مون کي هر سال هڪ اوقيه ادا ڪرڻو پوندو آهي، تنهن ڪري منهنجي مدد ڪريو'. تنهن ڪري مون کيس چيو ته؛ 'جيڪڏهن توهان جو گهر وارو - توهان جو آقا - راضي آهي ته مان توهان کي نقد ۾ آزاد ڪندس - يعني هڪ ڀيرو نو اوقيه -، مان توهان کي آزاد ڪندس، ۽ توهان جي سرپرستي جا حق منهنجا آهن'. ان کان پوءِ هن پنهنجي گهر واري - پنهنجي آقا - کي اهو ٻڌايو، پر انهن انڪار ڪيو جيستائين سندس سرپرستي جا حق انهن وٽ نه رهيا. پوءِ هو مون وٽ آيو ۽ مون کي اهو ٻڌايو، پوءِ مون کيس ڊاڙ هنئي ۽ چيو ته: 'الله جو قسم، اهو قاعدو ناهي'. عائشه جاري رکيو؛ معلوم ٿيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم اهو ٻڌو، تنهن ڪري مون کان پڇيو، پوءِ مون کيس ٻڌايو ته ڇا ٿيو. پوءِ پاڻ فرمايائون: 'هن کي خريد ڪريو ۽ آزاد ڪريو ۽ شرط طلب ڪريو ته سرپرستي توهان سان گڏ هجي، ڇاڪاڻ ته سرپرستي انهن لاءِ آهي جيڪي هن کي آزاد ڪن ٿا'. آخرڪار مون اهو ڪيو. ان کان ٿوري دير بعد، رسول الله صلي الله عليه وسلم عشاء جي وقت خطبو ڏنو، جڏهن هن الله جي تعريف سان سندس تعريف ڪئي، پوءِ فرمايائون: 'امّا بدو، ماڻهن جو شرط لڳائڻ جو ڇا ڪم آهي؟ ڪا به ضرورت جيڪا ڪڏهن به عزّو و جلّه جي ڪتاب ۾ نه هجي، ته پوءِ ضرورت غلط آهي جيتوڻيڪ هو ان جو سو ڀيرا مطالبو ڪري، ڇاڪاڻ ته الله جي ڪتاب کي پورو ڪرڻ جو وڌيڪ حق آهي ۽ الله جون گهرجون مضبوط آهن. پوءِ توهان مان ڪنهن جو ڪهڙو ڪم آهي جيڪو چوي ٿو: 'فلاڻي کي آزاد ڪريو شرط تي ته ان جي سرپرستي اڃا تائين مون سان گڏ هجي، 'يقيناً سرپرستي انهن لاءِ آهي جيڪي آزاد ڪن ٿا'؟' ۽ اسان کي [ابوبڪر بن ابي شيبه] ۽ [ابو ڪريب] ٻنهي چيو ته؛ اسان کي [ابو نمير] ٻڌايو. ۽ اهو ٻئي رستي کان روايت ڪيو ويو آهي، اسان کي [ابو ڪريب] اسان کي [واقع] ٻڌايو. ۽ ٻئي رستي کان روايت ڪيو ويو آهي، اسان کي [زُهير بن حرب] ۽ [اسحاق بن ابراهيم] سڀني کي [جرير] کان بيان ڪيو آهي، سڀ کي [هشام بن عروه] کان هن سند سان، جيئن ابو اسامه جي روايت ڪيل حديث، صرف حديث ۾ جابر جو ذڪر آهي؛ ته سندس مڙس - بريره - اڃا غلام هو، پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم کيس اختيار ڏنو، تنهن ڪري هن پاڻ کي اختيار ڪيو، جيڪڏهن سندس مڙس آزاد هجي ها ته هو ضرور کيس اختيار نه ڏئي ها. ۽ حديث ۾ انهن جو ذڪر ناهي؛ 'اما بدو'.