حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ وَعَنْ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ زُهَيْرٌ أَحْسَبُهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّه قَالَ هَاتُوا رُبْعَ الْعُشُورِ مِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ دِرْهَمًا دِرْهَمٌ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ شَيْءٌ حَتَّى تَتِمَّ مِائَتَيْ دِرْهَمٍ فَإِذَا كَانَتْ مِائَتَيْ دِرْهَمٍ فَفِيهَا خَمْسَةُ دَرَاهِمَ فَمَا زَادَ فَعَلَى حِسَابِ ذَلِكَ وَفِي الْغَنَمِ فِي أَرْبَعِينَ شَاةً شَاةٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ إِلَّا تِسْعٌ وَثَلَاثُونَ فَلَيْسَ عَلَيْكَ فِيهَا شَيْءٌ وَسَاقَ صَدَقَةَ الْغَنَمِ مِثْلَ الزُّهْرِيِّ قَالَ وَفِي الْبَقَرِ فِي كُلِّ ثَلَاثِينَ تَبِيعٌ وَفِي الْأَرْبَعِينَ مُسِنَّةٌ وَلَيْسَ عَلَى الْعَوَامِلِ شَيْءٌ وَفِي الْإِبِلِ فَذَكَرَ صَدَقَتَهَا كَمَا ذَكَرَ الزُّهْرِيُّ قَالَ وَفِي خَمْسٍ وَعِشْرِينَ خَمْسَةٌ مِنْ الْغَنَمِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ بِنْتُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْجَمَلِ إِلَى سِتِّينَ ثُمَّ سَاقَ مِثْلَ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ قَالَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً يَعْنِي وَاحِدَةً وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْجَمَلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ كَانَتْ الْإِبِلُ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ فَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُفْتَرِقٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَفِي النَّبَاتِ مَا سَقَتْهُ الْأَنْهَارُ أَوْ سَقَتْ السَّمَاءُ الْعُشْرُ وَمَا سَقَى الْغَرْبُ فَفِيهِ نِصْفُ الْعُشْرِ وَفِي حَدِيثِ عَاصِمٍ وَالْحَارِثِ الصَّدَقَةُ فِي كُلِّ عَامٍ قَالَ زُهَيْرٌ أَحْسَبُهُ قَالَ مَرَّةً وَفِي حَدِيثِ عَاصِمٍ إِذَا لَمْ يَكُنْ فِي الْإِبِلِ ابْنَةُ مَخَاضٍ وَلَا ابْنُ لَبُونٍ فَعَشَرَةُ دَرَاهِمَ أَوْ شَاتَانِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ وَسَمَّى آخَرَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ وَالْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَعْضِ أَوَّلِ هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فَإِذَا كَانَتْ لَكَ مِائَتَا دِرْهَمٍ وَحَالَ عَلَيْهَا الْحَوْلُ فَفِيهَا خَمْسَةُ دَرَاهِمَ وَلَيْسَ عَلَيْكَ شَيْءٌ يَعْنِي فِي الذَّهَبِ حَتَّى يَكُونَ لَكَ عِشْرُونَ دِينَارًا فَإِذَا كَانَ لَكَ عِشْرُونَ دِينَارًا وَحَالَ عَلَيْهَا الْحَوْلُ فَفِيهَا نِصْفُ دِينَارٍ فَمَا زَادَ فَبِحِسَابِ ذَلِكَ قَالَ فَلَا أَدْرِي أَعَلِيٌّ يَقُولُ فَبِحِسَابِ ذَلِكَ أَوْ رَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَيْسَ فِي مَالٍ زَكَاةٌ حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ إِلَّا أَنَّ جَرِيرًا قَالَ ابْنُ وَهْبٍ يَزِيدُ فِي الْحَدِيثِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ فِي مَالٍ زَكَاةٌ حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ

Esan digute [Abdullah bin Muhammad An Nufaili], esan digute [Zuhair], esan digute [Abu Ishaq]-ek ['Ashim bin Dhamrah]-ek eta [Al Harith Al A'war]-ek [Ali] radiallahu 'anhu-k, [Zuhair]-ek esan zuen; uste dut sallallaahu 'alaihi wasallam Profetak esan zuela: 'Eman berrogei bat, berrogei dirham bakoitzeko dirham bat. Eta ez dago inolako betebeharrik ehun dirham osatu arte. Beraz, kopurua berrehun dirham bada, orduan bost dirhameko zakat bat dago, eta gainerakoa kalkuluaren arabera da. Ahuntzetan, guztira berrogei ahuntzetarako zakat bat da, eta hogeita hemeretzi bakarrik badira, orduan ez dago inolako betebeharrik'. Eta ahuntzen zakat aipatu zuen Az Zuhrik aipatu bezala. Esan zuen; eta behiei dagokienez, hogeita hamar behi bakoitzeko tabi' bat dago, berrogei bakoitzeko musinnah bat dago, lanerako erabiltzen diren behietarako ez dago inolako betebeharrik, gameluetarako... gero zakat-a aipatu zuen Az Zuhrik aipatu duen bezala. Esan zuen; eta hogeita bosten kopuruan bost ahuntzen zakat-a dago, orduan bat gehiago badago, bintu makhadh baten zakat-a dago, orduan bintu makhadh-ik ez badago, orduan ibn Labun arrari, hogeita hamabost arte. Gero, bat baino gehiago badago, zakat-a bintu Labun bati emango zaio, berrogeita bost arte. Gero, buru bat baino gehiago badago, zakat-a dago haurdun geratzeko prest dagoen hiqqah buru baten zakat-a dago, hirurogei arte. Gero Az Zuhriren haditha aipatu zuen. Esan zuen; orduan, bat baino gehiago badago, hots, laurogeita hamaika, orduan haurdun geratzeko prest dauden bi hiqqah-en zakat-a dago, ehun eta hogei arte. Orduan, gamelu gehiago badaude, berrogeita hamar bakoitzeko zakat hiqqah bat dago, eta ez da bereizten konbinatuta dauden gameluen artean, eta ez da konbinatzen zakat ordaindu behar izatearen beldurrez bereizita dauden gameluen artean. Eta ez da zakat gisa hartzen gamelu zaharrak eta hortzak galdu dituztenak, akatsak dituztenak eta gamelu arrentzat, zakat arduradunak nahi ez badu behintzat. Eta ibaiek ureztatzen dituzten edo euriak ureztatzen dituzten landareetan, zakataren hamarren bat dago, eta ontzi batekin ureztatzen direnetan hogeiren bat dago. Eta 'Ashim eta Al Harith-en hadith-ean hau adierazten da: zakat urtero. [Zuhair-ek] esan zuen; berriro esan zuela uste nuen; eta hadith-ean ['Ashim] aipatzen da: Gameluen artean Bintu Makhadh edo Ibn Labun ez badago, hamar dirham edo bi ahuntz ordezkatuko dira. Esan digu [Sulaiman bin Daud Al Mahrik], esan digu [Ibnu Wahb], esan dit [Jarir bin Hazim] eta beste pertsona batzuk aipatu ditu, [Abu Ishaq]-etik, ['Ashim bin Dhamrah]-etik eta [Al Harith Al A'war]-etik [Ali] radiallahu 'anhu-tik, sallallaahu 'alaihi wasallam-etik, hadith honen hasieran esanez: orduan, berrehun dirham badituzu eta harrapatutako guztira iritsi bazara, bost dirham-eko zakat bat dago, eta ez zaude behartuta urrearekin ezer egiteko hogei dinar izan arte. Beraz, hogei dinar badituzu eta harrapatutako guztira iritsi bazara, zakat-a dinar erdi bat da, eta gainerakoa kalkuluaren arabera da. Zuhair-ek esan zuen: Ez dakit Alik esan zuen; Kalkulu horien arabera edo interpretatu egin zituen -sallallaahu wa'alaihi wa sallam Profetaren hitzak- sallallaahu 'alaihi wasallam Profetari egotzi zizkion. Eta ez dago zakat-ik aktiboetan harrapakin bat osatu arte. Besterik gabe, Jarir-ek esan zuen; Ibn Wahbek hau gehitu zuen Profetaren sallallaahu 'alaihi wasallam-en hadith honetan: Ez dago zakat-ik aktiboetan harrapakin bat osatu arte.