Terlewat tidak shalat malam karena ketiduran atau sakit, diganti dua belas rakaat disiang harinya
Imam Darimi : 1439
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَأَتَى الْمَدِينَةَ لِبَيْعِ عَقَارِهِ فَيَجْعَلَهُ فِي السِّلَاحِ وَالْكُرَاعِ فَلَقِيَ رَهْطًا مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالُوا أَرَادَ ذَلِكَ سِتَّةٌ مِنَّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنَعَهُمْ وَقَالَ أَمَا لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ ثُمَّ إِنَّهُ قَدِمَ الْبَصْرَةَ فَحَدَّثَنَا أَنَّهُ لَقِيَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنْ الْوِتْرِ فَقَالَ أَلَا أُحَدِّثُكَ بِأَعْلَمِ النَّاسِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ بَلَى قَالَ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةُ فَأْتِهَا فَاسْأَلْهَا ثُمَّ ارْجِعْ إِلَيَّ فَحَدِّثْنِي بِمَا تُحَدِّثُكَ فَأَتَيْتُ حَكِيمَ بْنَ أَفْلَحَ فَقُلْتُ لَهُ انْطَلِقْ مَعِي إِلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ قَالَ إِنِّي لَا آتِيهَا إِنِّي نَهَيْتُ عَنْ هَذِهِ الشِّيعَتَيْنِ فَأَبَتْ إِلَّا مُضِيًّا قُلْتُ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ لَمَا انْطَلَقْتَ فَانْطَلَقْنَا فَسَلَّمْنَا فَعَرَفَتْ صَوْتَ حَكِيمٍ فَقَالَتْ مَنْ هَذَا قُلْتُ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قُلْتُ هِشَامُ بْنُ عَامِرٍ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ قُلْتُ أَخْبِرِينَا عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّهُ خُلُقُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُومَ وَلَا أَسْأَلَ أَحَدًا عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أَلْحَقَ بِاللَّهِ فَعَرَضَ لِي الْقِيَامُ فَقُلْتُ أَخْبِرِينَا عَنْ قِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّهَا كَانَتْ قِيَامَ رَسُولِ اللَّهِ أُنْزِلَ أَوَّلُ السُّورَةِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ وَحُبِسَ آخِرُهَا فِي السَّمَاءِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ أُنْزِلَ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ أَنْ كَانَ فَرِيضَةً فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُومَ وَلَا أَسْأَلَ أَحَدًا عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أَلْحَقَ بِاللَّهِ فَعَرَضَ لِي الْوِتْرُ فَقُلْتُ أَخْبِرِينَا عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَامَ وَضَعَ سِوَاكَهُ عِنْدِي فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ لِمَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ فَيُصَلِّي تِسْعَ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي الثَّامِنَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو رَبَّهُ ثُمَّ يَقُومُ وَلَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يَجْلِسُ فِي التَّاسِعَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو رَبَّهُ وَيُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَيَّ فَلَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَمَلَ اللَّحْمَ صَلَّى سَبْعَ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي السَّادِسَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو رَبَّهُ ثُمَّ يَقُومُ وَلَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يَجْلِسُ فِي السَّابِعَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو رَبَّهُ ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ تِسْعٌ يَا بُنَيَّ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا غَلَبَهُ نَوْمٌ أَوْ مَرَضٌ صَلَّى مِنْ النَّهَارِ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَخَذَ خُلُقًا أَحَبَّ أَنْ يُدَاوِمَ عَلَيْهِ وَمَا قَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً حَتَّى يُصْبِحَ وَلَا قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلَا صَامَ شَهْرًا كَامِلًا غَيْرَ رَمَضَانَ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ صَدَقَتْكَ أَمَا إِنِّي لَوْ كُنْتُ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لَشَافَهْتُهَا مُشَافَهَةً قَالَ فَقُلْتُ أَمَا إِنِّي لَوْ شَعَرْتُ أَنَّكَ لَا تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا حَدَّثْتُكَ
hi byerile [Ishaq bin Ibrahim] u hi byerile [Mu’adz bin Hisham] u ndzi byerile [tatana] ku suka eka [Qatadah] ku suka eka [Zurarah bin Aufa] ku suka eka [Sa’d bin Hisham], leswaku u dlaye vukati na nsati wa yena kutani a ta eMedina ku ta xavisa misava ya yena ivi a yi tirhisa ku xava matlhari na switirhisiwa swa nyimpi. Kutani u hlangane na van’wana va Ansar, va tlhela va ku, ‘Hi nkarhi wa Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam a ku ri na tsevu wa hina lava a hi lava leswi, kutani Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam u va yirisile. U te: ‘Xana a ku na xikombiso lexinene eka mina?’ Kutani wanuna loyi u tile eBasrah kutani a hi byela leswaku u hlangane na Abdullah bin Abbas kutani a n’wi vutisa hi witr. Kutani Abdullah bin Abbas a hlamula, 'Xana ndzi ta ku byela hi munhu loyi a tivaka ngopfu hi witr ya Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam?' U te, 'Ina'. Abdullah bin Abbas u te, ‘Ummul mu’minin, [Aisyah]. Tanani eka yena u ta vutisa. Endzhaku ka sweswo, vuya eka mina, u ndzi byela leswi a ku byeleke swona'. Kutani ndzi fike eka Hakim bin Aflah kutani ndzi ku eka yena, ‘Famba na mina ku ya hlangana na Ummul Mukminin, Aisyah’. Muavanyisi a ku: ‘A ndzi nge ti eka yena! Hakunene, ndzi n’wi yirise ku vulavula hi mintlawa yimbirhi -leyi katsekaka eka nyimpi leyi ya -pent-, kambe yena -Aisyah- wa ha vulavula hi yona'. Ndzi ku, 'Ndza ku hlambanya, hakunene u ta famba'. Kutani hi fambile hi ya xeweta. Ku kumeka leswaku Aisyah u lemukile rito ra Hakim, u tlhele a vutisa a ku, ‘I mani loyi?’. Ndzi hlamurile ndzi ku, ‘Sa’d bin Hisham’. U vutisile nakambe, 'Hisham mani?' Ndzi te, ‘Hisyam bin ‘Amir’. Aisyah u tlhele a ku, ‘Vanhu lavanene ngopfu hi lava va dlayiweke hi nkarhi wa nyimpi ya Uhud’. Ndzi tlhele ndzi ku, ‘Hi byele leswaku mahanyelo ya Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam a ma ri njhani?’. Aisha aku, 'Xana a wu hlayanga Qur'an?' Ndzi ku, 'Ina'. Aisyah u tlhele a ku, ‘Hakunene, hi wona mahanyelo ya Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Kutani a ndzi lava ku yima ndzi nga vutisi munhu hi nchumu ku kondza ndzi hlangana na Allah. Kutani swi ta emiehleketweni ya mina hi xikhongelo xa vusiku, kutani ndzi ku, ‘Hi byele hi xikhongelo xa vusiku xa Murhumiwa wa Allah! Aisyah aku, 'Xana a wu hlayanga papila ra 'YAA AYYUHAL MUZZAMMIL? ' Ndzi hlamurile ndzi ku, 'Ina'. Aisyah u tlhele a ku, ‘Xolexo i xikhongelo xa madyambu xa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam. Masungulo ya papila ya paluxiwile, kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam na vanghana va yena va ri yisa emahlweni ku kondza milenge ya vona yi pfimba, naswona emakumu ka papila ri hayekiwile exibakabakeni ku ringana tin’hweti ta khume-nhungu, kutani ri paluxiwa. Kutani xikhongelo xa nimadyambu xi hundzuka nchumu wa sunnah endzhaku ko hundzuka nchumu lowu bohaka’. Kutani a ndzi lava ku yima ndzi nga vutisi munhu hi nchumu ku kondza ndzi hlangana na Allah. Kutani swi ta emiehleketweni ya mina hi xikhongelo xa witr, kutani ndzi ku, 'Hi byele hi xikhongelo xa witr xa Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam?' Aisyah u tlhele a ku, ‘Loko Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam a etlele, u veke siwak ya yena etlhelo ka mina, kutani Allah a n’wi pfuxa hi ku navela ka Allah ku n’wi pfuxa, kutani a khongela ti rak’ah ta nhungu naswona a nga tshamanga ehansi - eka tasyahud - handle ka eka rak’ah ya vutsevu. Kutani u dzunise Allah kutani a khongela eka Hosi ya yena. Kutani a yima a nga ha xeweti. Kutani a tshamile eka rak’ah ya vutsevu, u tlhele a dzunisa Allah a khongela eka Hosi ya yena a tlhela a xeweta kan’we, naswona u hi yingisele. Endzhaku ka sweswo u khongele ti- rak’ah timbirhi a tshamile. Wolowo i xikhongelo xa khume-n’we wa ti-rak’ah, n’wananga. Kutani, loko Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a dyuharile naswona a nonile, u khongerile ti rak’ah ta nkombo, a nga tshami - eka tasyahud - handle ka eka rak’ah ya vutsevu, kutani a dzunisa Allah ivi a khongela eka Hosi ya yena. Kutani a yima a nga ha xeweti. Kutani a tshama ehansi eka rak’ah ya vunkombo kutani a dzunisa Allah a khongela eka Hosi ya yena, kutani a xeweta kan’we. Kutani khongela ti rak'ah timbirhi u tshamile, kutani sweswo i ti rak'ah ta nhungu, O n'wananga. Loko Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a khomiwe hi vurhongo kumbe a vabya, kutani a khongela khume-mbirhi wa ti-rak’ah hi nkarhi wa nhlikanhi. Loko Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam a endla ntirho, a a tsakela ku wu endla hi ku ya emahlweni. Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a nga khongelanga vusiku ku ya fika nimixo, a nga hlayanga Qur’an hinkwayo hi vusiku byin’we, naswona a nga kalanga a titsona swakudya n’hweti hinkwayo handle ka n’hweti ya Ramadan. Kutani ndzi tile eka Ibn Abbas ndzi n’wi byela hi mhaka leyi, kutani a ku, ‘Aisha u ku byerile ntiyiso. Loko ndzi nga hlangana na yena, kutani a ndzi ta vulavula na yena hi ku kongoma'. Sa'd aku, 'Ndzi tlhele ndzi ku, 'Loko a ndzi swi tivile leswaku wa kanakana ku hlangana na yena kutani a ndzi nga ta ku byela'.