Penangkapan dan pembunuhan Khubaib bin 'Adiy RA oleh Abu Sirwa'ah pada peristiwa Ar-Raji'

इमाम बुखारी : 3690

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ حَلِيفُ بَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَةِ بَيْنَ عَسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ التَّمْرَ فِي مَنْزِلٍ نَزَلُوهُ فَقَالُوا تَمْرُ يَثْرِبَ فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا حَسَّ بِهِمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى مَوْضِعٍ فَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا فَأَعْطُوا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لَا نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَيُّهَا الْقَوْمُ أَمَّا أَنَا فَلَا أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا قَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لَا أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي بِهَؤُلَاءِ أُسْوَةً يُرِيدُ الْقَتْلَى فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَانْطُلِقَ بِخُبَيْبٍ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَابْتَاعَ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ خُبَيْبًا وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى أَجْمَعُوا قَتْلَهُ فَاسْتَعَارَ مِنْ بَعْضِ بَنَاتِ الْحَارِثِ مُوسًى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ فَدَرَجَ بُنَيٌّ لَهَا وَهِيَ غَافِلَةٌ حَتَّى أَتَاهُ فَوَجَدَتْهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ قَالَتْ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فَقَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ ذَلِكَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ قِطْفًا مِنْ عِنَبٍ فِي يَدِهِ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ بِالْحَدِيدِ وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرَةٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ خُبَيْبًا فَلَمَّا خَرَجُوا بِهِ مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ دَعُونِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ وَاللَّهِ لَوْلَا أَنْ تَحْسِبُوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَزِدْتُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا وَاقْتُلْهُمْ بَدَدًا وَلَا تُبْقِ مِنْهُمْ أَحَدًا ثُمَّ أَنْشَأَ يَقُولُ فَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًاعَلَى أَيِّ جَنْبٍ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِيوَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْيُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ أَبُو سِرْوَعَةَ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَتَلَهُ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ لِكُلِّ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا الصَّلَاةَ وَأَخْبَرَ أَصْحَابَهُ يَوْمَ أُصِيبُوا خَبَرَهُمْ وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ أَنْ يُؤْتَوْا بِشَيْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ وَكَانَ قَتَلَ رَجُلًا عَظِيمًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ فَبَعَثَ اللَّهُ لِعَاصِمٍ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا أَنْ يَقْطَعُوا مِنْهُ شَيْئًاوَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ ذَكَرُوا مَرَارَةَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيَّ وَهِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيَّ رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا

आम्हाला [मुसा इब्न इस्माईल] यांनी सांगितले, त्यांनी म्हटले: आम्हाला [इब्राहीम] यांनी सांगितले, त्यांनी म्हटले: आम्हाला [इब्न शिहाब] यांनी सांगितले, त्यांनी म्हटले: मला [उमर इब्न असिद इब्न जारिया अल-तकाफी] यांनी सांगितले, बनू झुहरा यांच्याशी करार करणारा आणि अबू हुरैरा (रज़िअल्लाहु अन्हु) यांचा साथीदार असलेला माणूस, [अबू हुरैरा (रज़िअल्लाहु अन्हु)] यांच्याकडून, ज्यांनी सांगितले; अल्लाहचे प्रेषित (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी दहा पुरुषांची एक टोळी जासूसीसाठी पाठवली आणि त्या टोळीचे नेतृत्व 'आशिम बिन साबित अल-अंसारी' (रजि.) यांना सोपवले, जे 'आशिम बिन उमर बिन अल-खत्ताब' (रजि.) यांचे आजोबा होते. (ते निघाले) आणि जेव्हा ते 'अश्फान' आणि मक्का यांच्या दरम्यान असलेल्या अल-हदा' या ठिकाणी पोहोचले, तेव्हा त्यांची माहिती हुदैल जमातीच्या लोकांना, ज्यांना सामान्यतः बनी लाह्यन म्हणून ओळखले जाते, मिळाली. त्यामुळे त्या जमातीने सुमारे शंभर पुरुषांना, जे सर्व कुशल धनुर्धर होते, तैनात केले. त्यांनी गस्ती दलाच्या हालचालींचा पाठलाग केला आणि त्यांनी खजूर खाण्यासाठी थांबलेल्या ठिकाणाचा शोध लावला. त्यांनी ओरडले: "हे यथ्रिबचे खजूर आहेत." मग त्या टोळय़ाचा माग काढत त्या जमातीने पाठलाग केला. जेव्हा 'आशिम आणि त्याच्या सोबतींना शत्रूची उपस्थिती जाणवली, तेव्हा ते एका लहान टेकडीच्या मागे लपले. मात्र, त्या जमातीने ताबडतोब त्यांना वेढले आणि ओरडले: "खाली या आणि तुमच्याकडे जे काही आहे ते आम्हाला सोपवा. तुमच्याकडे हमी आणि करार आहे. आम्ही तुमच्यापैकी कोणालाही ठार मारणार नाही." तेव्हा 'आशिम बिन तसबीत म्हणाले: "अल्लाहच्या शपथाने, मी अविश्वासूंच्या हमीवर खाली येणार नाही." मग त्याने प्रार्थना केली: "हे अल्लाह, तुझ्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांना आमच्या परिस्थितीची माहिती दे." त्यानंतर त्या जमातीने त्यांच्यावर बाणांनी हल्ला केला, जोपर्यंत त्यांनी 'अशिम' (त्याच्या सात सोबतींसह) यांना ठार केले. शेवटी, मोहिमेतील तीन जिवंत वाचलेले सदस्य उतरले, त्यांनी हमी व करारावर सहमती दर्शवली. त्यात खुबैब अल-अंसारी, जैद बिन अद-दातिनाह आणि आणखी एक माणूस होता. (तीन जण उतरल्यानंतर) त्यांनी त्यांना पकडले आणि त्या तीन जणांना बांधण्यासाठी त्यांनी आपले धनुष्याचे दोरे सैल केल्या. तिसऱ्या माणसाने म्हटले: "ही विश्वासघाताची सुरुवात आहे. अल्लाहच्या शपथे, मी तुमच्या मागे येणार नाही. खरंच, ते माझ्यासाठी आदर्श आहेत." तो त्यांच्या ठार झालेल्या सोबत्यांकडे इशारा करत होता. त्यांनी त्याला ओढले आणि जबरदस्तीने त्यांच्या मागे येण्यास भाग पाडले, पण तो नकार देत राहिला आणि शेवटी त्यांनी त्याला ठार मारले. नंतर ते खुबायब आणि ज़ैद बिन अद-दतसिना यांना घेऊन निघाले आणि अखेर बद्रच्या लढाईनंतर मक्कामध्ये दोघांनाही विकले. बानू अल-हरिथ बिन 'आमिर बिन नुव्फल बिन अब्दु मनाफ यांनी खुबायबला विकत घेतले. यापूर्वी, बद्रच्या लढाईत अल-हरिथ बिन 'आमिर यांना ठार मारणारा माणूस खुबायबच होता. अशाप्रकारे, खुबायब कैदी म्हणून त्यांच्या ताब्यात आला. शेवटी, त्यांनी त्याला ठार मारण्याचा निर्णय घेतला. (कैदित्वाच्या काळात एका दिवशी), खुबैबने अल-हारीथच्या एका मुलीकडून आपले जननेंद्रिय केस कापण्यासाठी एक रेजर उधार घेतली, आणि त्या मुलीने ती त्याला दिली. (झैनाब म्हणाली); "मग खुबैबने माझ्या बाळाला आपल्या मांडीवर घेतले, तेव्हा मी विचलित होते कारण माझं बाळ त्याच्याकडे जात होतं. तीपर्यंत तिने पाहिले की खुबायब माझ्या बाळाला आपल्या मांडीवर घेत होता आणि त्याच्या हातात ब्लेड होते." (झैनाब म्हणाली), "त्या क्षणी मी अगदी थक्क झाले आणि खुबायबला ते जाणवलं." तेव्हा त्याने (खुबायबने) म्हटले: "तुला काळजी आहे का की मी त्याला मारून टाकेन? … खरंच, मी तसे करणार नाही." (ज़ैनब म्हणाली); "अल्लाहच्या शपथाने, मी खुबैबसारखा चांगला कैदी कधीही पाहिला नाही. अल्लाहच्या शपथाने, एकदा मी त्याला हाताने द्राक्षे खाताना पाहिले, जरी त्याचे हात लोखंडी बेड्यांनी बांधलेले होते, आणि त्या वेळी मक्कामध्ये फळांचा हंगामच नव्हता." तिने म्हटले: "खरंच, ती अल्लाहने खुबैबसाठी दिलेली व्यवस्था होती." जेव्हा ते पवित्र परिसर सोडून खुबायब यांना अपवित्र भागात ठार मारण्यासाठी निघत होते, तेव्हा खुबायब यांनी त्यांना सांगितले: "मला दोन रकात नमाज अदा करण्याची परवानगी द्या." त्यांनी परवानगी दिली. खुबायब यांनी दोन रकात नमाज अदा केली आणि नंतर म्हणाले: "जर तुम्हाला वाटत नसतं की मी घाबरलो आहे, तर मी ही नमाज आणखी लांब केली असती." मग त्याने पुढे म्हटले: "अल्लाहे, त्यांना सर्व नष्ट कर, त्यांना ठार मार आणि त्यापैकी एकही जिवंत ठेवू नकोस." मग त्याने पठण केले: "मला काहीच फरक पडत नाही, जोपर्यंत मी मुसलमान म्हणून ठार होतो. मी ज्या अवस्थेतही पडलो, महत्त्वाचे म्हणजे ते अल्लाहच्या मार्गात आहे. हे सर्व दैवी सत्तेच्या हाती आहे; जर त्याला इच्छा असेल, तर तो तुटलेल्या स्नायूंनाही आशीर्वाद देऊ शकतो." शेवटी, अबू सिरवाह उकबाह बिन अल-हारीथ उठला आणि त्याचा खून केला. खुबाइब हा प्रत्येक मारल्या जाणाऱ्या मुसलमानासाठी संयमाच्या प्रदर्शनास्तव दोन रकात नमाज अदा करण्याचे उदाहरण ठेवणारा पहिला होता. मग पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी आपल्या साथीदारांना त्यांची बातमी आणि त्यांनी जे अनुभवले त्याबद्दल कळवले. खुबैबच्या हत्येची बातमी मिळाल्यानंतर, अविश्वासी कुरैशने 'आशिम बिन साबित' यांच्याकडे काही माणसे पाठवली, जेणेकरून 'आशिम' यांच्या शरीरावरून ओळख पटवण्यासाठी काहीतरी घेऊ शकतील. यापूर्वी, बद्रच्या लढाईत 'आशिमने खरंच त्यांच्या एका नेत्याला ठार मारले होते. (जेव्हा त्यांनी 'आशिमवर बदला घेण्याचा प्रयत्न केला), तेव्हा अल्लाहने कुरैशच्या दूतांपासून त्याचे रक्षण करण्यासाठी मधमाशांचा एक झुंड पाठवला, ज्यामुळे त्यांना 'आशिमच्या शरीराचा एकही तुकडा घेता आला नाही. आणि का'ब बिन मालिक म्हणाले: "त्यांनी सांगितले की मराराह बिन अर-रबी' अल-'अमरी आणि हिलाल बिन उमाय्याह अल-वाकिफी हे दोन धर्मनिष्ठ पुरुष होते ज्यांनी बद्रच्या लढाईत भाग घेतला."