Nabi Idris berada di langit ke empat saat Mi’raj

इमाम बुखारी : 3598

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَهُمْ عَنْ لَيْلَةِ أُسْرِيَ بِهِ بَيْنَمَا أَنَا فِي الْحَطِيمِ وَرُبَّمَا قَالَ فِي الْحِجْرِ مُضْطَجِعًا إِذْ أَتَانِي آتٍ فَقَدَّ قَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ فَشَقَّ مَا بَيْنَ هَذِهِ إِلَى هَذِهِ فَقُلْتُ لِلْجَارُودِ وَهُوَ إِلَى جَنْبِي مَا يَعْنِي بِهِ قَالَ مِنْ ثُغْرَةِ نَحْرِهِ إِلَى شِعْرَتِهِ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مِنْ قَصِّهِ إِلَى شِعْرَتِهِ فَاسْتَخْرَجَ قَلْبِي ثُمَّ أُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءَةٍ إِيمَانًا فَغُسِلَ قَلْبِي ثُمَّ حُشِيَ ثُمَّ أُعِيدَ ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ أَبْيَضَ فَقَالَ لَهُ الْجَارُودُ هُوَ الْبُرَاقُ يَا أَبَا حَمْزَةَ قَالَ أَنَسٌ نَعَمْ يَضَعُ خَطْوَهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ فَانْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفَتَحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا فِيهَا آدَمُ فَقَالَ هَذَا أَبُوكَ آدَمُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالِابْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفَتَحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ إِذَا يَحْيَى وَعِيسَى وَهُمَا ابْنَا الْخَالَةِ قَالَ هَذَا يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِمَا فَسَلَّمْتُ فَرَدَّا ثُمَّ قَالَا مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ إِذَا يُوسُفُ قَالَ هَذَا يُوسُفُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ إِلَى إِدْرِيسَ قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا هَارُونُ قَالَ هَذَا هَارُونُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ السَّادِسَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا مُوسَى قَالَ هَذَا مُوسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا تَجَاوَزْتُ بَكَى قِيلَ لَهُ مَا يُبْكِيكَ قَالَ أَبْكِي لِأَنَّ غُلَامًا بُعِثَ بَعْدِي يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَكْثَرُ مِمَّنْ يَدْخُلُهَا مِنْ أُمَّتِي ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ قَالَ مَرْحَبًا بِالِابْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ رُفِعَتْ إِلَيَّ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبْقُهَا مِثْلُ قِلَالِ هَجَرَ وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ قَالَ هَذِهِ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى وَإِذَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ فَقُلْتُ مَا هَذَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ وَإِنَاءٍ مِنْ عَسَلٍ فَأَخَذْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ هِيَ الْفِطْرَةُ الَّتِي أَنْتَ عَلَيْهَا وَأُمَّتُكَ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ فَرَجَعْتُ فَمَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قَالَ أُمِرْتُ بِخَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ خَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ وَإِنِّي وَاللَّهِ قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِعَشْرِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَرَجَعْتُ فَقَالَ مِثْلَهُ فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ بِمَ أُمِرْتَ قُلْتُ أُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ خَمْسَ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَإِنِّي قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ قَالَ سَأَلْتُ رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ وَلَكِنِّي أَرْضَى وَأُسَلِّمُ قَالَ فَلَمَّا جَاوَزْتُ نَادَى مُنَادٍ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي

हे आम्हाला [हुद्बाह इब्न खालिद] यांनी सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [हम्माम इब्न याह्या] यांच्याकडून सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [क़तादा] यांच्याकडून सांगितले, [अनस इब्न मलिक] यांच्याकडून, [मालिक इब्न शा'शा'ह] यांच्याकडून अल्लाह त्यांच्या दोघांवरही खुशाल होवो, की पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी त्यांना इस्रा प्रवासाच्या रात्रीबद्दल सांगितले: "जेव्हा मी अल-हथिममध्ये होतो" – किंवा त्यांनी अल-हिजिरचा उल्लेख केला – झोपेत असताना अचानक एक माणूस आला आणि त्याने ते फोडले." कतादा म्हणाले: "आणि मी त्यांना असेही म्हणताना ऐकले: 'मग त्याने या आणि या दरम्यान जे काही होते ते फोडले.'" मी त्या वेळी माझ्या शेजारी असलेल्या अल-जारुदला विचारले, "याचा काय अर्थ?" त्याने सांगितले: 'छातीच्या पोकळीपासून खालच्या उदरापर्यंत,' आणि मी त्याला म्हणताना ऐकले: 'त्याच्या छातीच्या वरच्या भागापासून लिंगाच्या केसांच्या जागेपर्यंत.' मग त्या माणसाने माझं हृदय बाहेर काढलं, आणि माझ्याकडे श्रद्धेने भरलेलं एक सोन्याचं पात्र आणलं; त्याने माझं हृदय धुऊन, त्यात श्रद्धा भरली, आणि ही प्रक्रिया पुन्हा केली. मग माझ्याकडे एक पांढरा वाहन आणण्यात आला, जो खच्चीपेक्षा लहान पण गाढवापेक्षा मोठा होता." अल-जारुदने त्याला विचारले, "अरे अबू हम्झा, त्याला अल-बुरक म्हणतात का?" अनसने उत्तर दिले, "होय. अल-बुरक आपले खूर जिथे डोळ्यांना दिसणारी सर्वात दूरची सीमा आहे तिथे ठेवतो." "मग मी त्यावर चढलो आणि जिब्रिल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्यासोबत निघालो, जोपर्यंत आम्ही पहिल्या स्वर्गात पोहोचलो. मग जिब्रिलने स्वर्गाचे द्वार उघडण्यास सांगितले, आणि त्याला विचारले गेले, 'हा कोण आहे?' जिब्रिलने उत्तर दिले, 'जिब्रिल.' पुन्हा विचारले गेले, 'तुझ्यासोबत कोण आहे?' जिब्रिलने उत्तर दिले, 'मुहम्मद.' पुन्हा विचारले गेले, 'त्याला पाठवले गेले आहे का?' जिब्रिलने उत्तर दिले, 'होय.' तेव्हा म्हटले गेले, 'त्याचे स्वागत करा, आणि येणाऱ्यांसाठी हा सर्वोत्तम आगमन आहे.' मग दरवाजा उघडला गेला, आणि त्यातून पार केल्यानंतर मला आदम (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) भेटले. जिब्रिल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) म्हणाले: "हे तुमचे वडील, आदम आहेत. त्यांचे अभिवादन करा." म्हणून मी त्यांचे अभिवादन केले, आणि आदम (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी माझे अभिवादन परत केले, मग ते म्हणाले: "स्वागत आहे, धर्मनिष्ठ पुत्रा आणि धर्मनिष्ठ प्रेषिता." मग मला दुसऱ्या स्वर्गात नेण्यात आले, जिथे जिब्रिल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी स्वर्गाचे द्वार उघडण्याची विनंती केली, आणि त्याला विचारण्यात आले: "हे कोण आहे?" जिब्रीलने उत्तर दिले, 'जिब्रील.' पुन्हा विचारले, 'तुझ्यासोबत जो आहे तो कोण?' जिब्रीलने उत्तर दिले, 'मुहम्मद.' पुन्हा विचारले, 'त्याला पाठवले गेले आहे का?' जिब्रीलने उत्तर दिले, 'होय.' तेव्हा म्हटले, 'त्याचे स्वागत करा, आणि येणाऱ्यांसाठी हा सर्वोत्तम आगमन आहे.' मग दरवाजा उघडण्यात आला, आणि मी त्यातून पुढे गेलो तेव्हा मला याह्या आणि ईसा (सल्लल्लाहु अलैहिमुस्सलाम) यांची भेट झाली; ते दोघेही एकाच काकूचे पुत्र होते. जिब्राईल म्हणाले, "हे याह्या आणि ईसा आहेत; त्यांना दोघांनाही سلام करा." म्हणून मी त्यांना दोघांनाही سلام केले, त्यांनी माझ्या सलामीला प्रत्युत्तर दिले, आणि मग ते म्हणाले, "स्वागत आहे, धर्मनिष्ठ भावा आणि धर्मनिष्ठ पैगंबर." मग मला तिसऱ्या स्वर्गात नेण्यात आले, आणि जिब्राईलने स्वर्गाचे द्वार उघडण्यास सांगितले. तेव्हा त्याला विचारण्यात आले, "हे कोण आहे?" जिब्राईलने उत्तर दिले, "जिब्राईल." त्याला पुन्हा विचारण्यात आले, "तुझ्यासोबत कोण आहे?" जिब्राईलने उत्तर दिले, "मुहम्मद." त्याला पुन्हा विचारण्यात आले, "त्याला पाठवण्यात आले आहे का?" गॅब्रिएलने उत्तर दिले, "होय." तेव्हा म्हटले गेले, "त्याचे स्वागत करा, आणि येणाऱ्यांसाठी हा सर्वोत्तम आगमन आहे." दरवाजा उघडण्यात आला, आणि मी त्यातून पार झाल्यावर मला युसूफ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) भेटले. गॅब्रिएल म्हणाले, "हा युसूफ आहे. त्याला अभिवादन करा." म्हणून मी त्याला अभिवादन केले, आणि युसूफने माझे अभिवादन परत करून म्हणाले, "स्वागत आहे, धर्मनिष्ठ भावा आणि धर्मनिष्ठ पैगंबर." मग मला चौथ्या स्वर्गात नेण्यात आले, आणि गॅब्रिएलने स्वर्गाचे द्वार उघडण्यास सांगितले; मग त्याला विचारले गेले, "हा कोण आहे?" गॅब्रिएलने उत्तर दिले, "गॅब्रिएल." पुन्हा विचारले गेले, 'तुझ्यासोबत कोण आहे?' जिब्राईलने उत्तर दिले, 'मुहम्मद.' पुन्हा विचारले गेले, 'त्याला पाठवले गेले आहे का?' जिब्राईलने उत्तर दिले, 'होय.' तेव्हा असे म्हटले गेले, 'त्याचे स्वागत करा, आणि येणाऱ्यांसाठी हा सर्वोत्तम आगमन आहे.' दरवाजा उघडला गेला, आणि मी त्यातून पार झाल्यानंतर मला इद्रिस (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) भेटले. जिब्रिल म्हणाले, "हे इद्रिस आहेत; त्यांना अभिवादन करा." म्हणून मी त्यांना अभिवादन केले, आणि इद्रिसने प्रत्युत्तर देत म्हटले, "स्वागत आहे, धर्मनिष्ठ भावा आणि धर्मनिष्ठ प्रेषिता." मग मला पाचव्या स्वर्गात नेण्यात आले, आणि जिब्राईलने स्वर्गाचे द्वार उघडण्यास सांगितले. तेव्हा त्याला विचारण्यात आले, 'हे कोण आहे?' जिब्राईलने उत्तर दिले, 'जिब्राईल.' त्याला पुन्हा विचारण्यात आले, 'तुझ्यासोबत असलेला कोण आहे?' जिब्राईलने उत्तर दिले, 'मुहम्मद.' त्याला पुन्हा विचारण्यात आले, 'त्याला पाठवण्यात आले आहे का?' गॅब्रिएलने उत्तर दिले, "होय." तेव्हा म्हटले गेले, "त्याचे स्वागत करा, आणि येणाऱ्यांसाठी हा सर्वोत्तम आगमन आहे." दरवाजा उघडण्यात आला, आणि मी त्यातून पार झाल्यावर मी हजरत हारून (त्यांच्यावर शांती असो) यांना भेटलो. गॅब्रिएल म्हणाले, "हे हजरत हारून आहेत. त्याला अभिवादन करा." म्हणून मी त्याला अभिवादन केले, आणि हारूनने माझं अभिवादन परत करून म्हणाला, "स्वागत आहे, धर्मनिष्ठ भावा आणि धर्मनिष्ठ प्रेषिता." मग मला चौथ्या स्वर्गात नेण्यात आले, आणि गॅब्रिएलने स्वर्गाचे द्वार उघडण्याची विनंती केली, आणि त्याला विचारले, "हे कोण आहे?" गॅब्रिएलने उत्तर दिले, "गॅब्रिएल." त्याला पुन्हा विचारले गेले, 'तुझ्यासोबत कोण आहे?' जिब्राईलने उत्तर दिले, 'मुहम्मद.' त्याला पुन्हा विचारले गेले, 'त्याला पाठवले गेले आहे का?' जिब्राईलने उत्तर दिले, 'होय.' तेव्हा असे म्हटले गेले, 'त्याचे स्वागत करा, आणि येणाऱ्यांसाठी हा सर्वोत्तम आगमन आहे.' दरवाजा उघडला गेला, आणि मी त्यातून पुढे गेलो तेव्हा मला मूसा, त्यांची शांति त्यांच्यावर असो, सापडले. जिब्रिल म्हणाले, "हे मूसा आहेत. त्यांना अभिवादन करा." मी त्यांना अभिवादन केले, आणि मूसाने प्रत्युत्तर देत म्हटले, "स्वागत आहे, धर्मनिष्ठ भावा आणि धर्मनिष्ठ प्रेषिता." मी बोलून झाल्यावर अचानक ते रडू लागले. मग त्याला विचारले गेले: "तुम्ही का रडत आहात?" मोशे म्हणाले: "मी रडतो कारण हा पुत्र माझ्यानंतर पाठवला गेला आहे, तरीही त्याच्या समुदायातील स्वर्गात जाणारे लोक माझ्या समुदायातील स्वर्गात जाणाऱ्या लोकांपेक्षा अधिक आहेत." मग मला सातव्या स्वर्गात नेण्यात आले, आणि गॅब्रिएलने स्वर्गाचे द्वार उघडण्याची विनंती केली; मग त्याला विचारले गेले: "हा कोण आहे?" गॅब्रिएलने उत्तर दिले: "गॅब्रिएल." त्याला पुन्हा विचारले गेले, "तुझ्यासोबतचा हा माणूस कोण आहे?" जिब्रिलने उत्तर दिले, "मुहम्मद." त्याला पुन्हा विचारले गेले, "त्याला पाठवले गेले आहे का?" जिब्रिलने उत्तर दिले, "होय." तेव्हा असे म्हटले गेले, "त्याचे स्वागत आहे, आणि येणाऱ्यासाठी हा सर्वोत्तम आगमन आहे." मग दरवाजा उघडला गेला, आणि मी त्यातून पार झालो तेव्हा मला इब्राहिम, त्यावर शांती असो, सापडला. जिब्रिल म्हणाले, "हे तुमचे वडील आहेत. त्यांना अभिवादन करा." म्हणून मी त्यांना अभिवादन केले, आणि इब्राहिमने माझे अभिवादन परत करून म्हणाले, "स्वागत आहे, धर्मनिष्ठ पुत्रा आणि धर्मनिष्ठ प्रेषिता." मग माझ्यासमोर परम सीमेचा लोट वृक्ष उभा केला गेला; त्याचे फळ हजराच्या कुंड्यांसारखे होते आणि त्याची पाने हत्तीच्या कानांसारखी होती. जिब्रिल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) म्हणाले: 'हा परम सीमेचा लोट वृक्ष आहे.' आणि त्याच्या मुळाशी चार नद्या होत्या: दोन लपलेल्या नद्या आणि दोन प्रकट नद्या.' मी विचारले: "हे काय आहे, हे जिब्रिल?" जिब्रिलने उत्तर दिले: "बथिन् (Bathin) या दोन नद्या स्वर्गातील दोन नद्या आहेत, तर झाहिर (Zahir) या दोन नद्या नाईल आणि युफ्रेटिस आहेत." नंतर मला बैतुल्-मम्मुरपर्यंत नेण्यात आले, जिथे मला दारूचा एक प्याला, दुधाचा एक प्याला आणि मधाचा एक प्याला देण्यात आला. मी दूध असलेला कप घेतला. मग जिब्रईल म्हणाले, "हीच ती नैसर्गिक प्रवृत्ती आहे ज्यावर तू आणि तुझे लोक स्थापित आहात." मग माझ्यावर दररोज पन्नास नमाज अदा करण्याचे फर्ज करण्यात आले. मी परतलो आणि मूसा (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्यासमोर गेलो. मूसा म्हणाले, "तुला काय आज्ञा करण्यात आली आहे?" मी उत्तर दिले: "मला दिवसातून पन्नास वेळा नमाज अदा करण्याचा आदेश देण्यात आला आहे." मूसा म्हणाले: "खरोखर, तुमचे लोक एका दिवसात पन्नास नमाज अदा करू शकणार नाहीत, आणि मी, अल्लाहची कसम, तुमच्यापूर्वी लोकांवर हे बंधन घालण्याचा प्रयत्न केला आहे, आणि मी इस्राएलच्या लोकांना सुधारण्यासाठीही खूप प्रयत्न केले आहेत. म्हणून तुमच्या प्रभूंकडे परत जा आणि तुमच्या लोकांसाठी दया माग." मग मी परतलो, आणि अल्लाहने प्रार्थना दहाने कमी करून मला सवलत दिली. मग मी मूसा यांच्याकडे परतलो. मूसा यांनी पूर्वीप्रमाणेच बोलले. मग मी परतलो, आणि अल्लाहने प्रार्थना दहाने कमी करून मला सवलत दिली. मग मी मूसा यांच्याकडे परतलो. मूसा यांनी पूर्वीप्रमाणेच बोलले. मग मी परतलो, आणि अल्लाहने प्रार्थना दहाने कमी करून मला सवलत दिली. मग मी मूसा यांच्याकडे परतलो. मग मूसाने पूर्वीप्रमाणेच बोलले. मी परतलो, आणि मला दिवसातून दहा वेळा नमाज पढण्याचे आदेश मिळाले. मग मी परतलो, आणि मूसाने पुन्हा पूर्वीप्रमाणेच बोलले. मी पुन्हा एकदा परतलो, आणि अखेरीस मला दिवसातून पाच वेळा नमाज पढण्याचे आदेश मिळाले. मी मूसाकडे परतलो आणि त्याने विचारले, 'तुला काय आदेश देण्यात आले आहेत?' मी उत्तर दिले: "मला दिवसातून पाच वेळा नमाज अदा करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत." मूसा म्हणाले: "खरोखर, तुमचे लोक दिवसातून पाच वेळा नमाज अदा करू शकणार नाहीत, आणि खरोखर, मी तुमच्यापूर्वी लोकांवर हे बंधन लादण्याचा प्रयत्न केला आहे, आणि मी इस्राएलच्या लोकांना सुधारण्यासाठीही खूप प्रयत्न केले आहेत. म्हणून तुमच्या प्रभूंकडे परत जा आणि तुमच्या लोकांसाठी दया मागा." त्यांनी सांगितले: "मी माझ्या प्रभूंकडे इतक्या वेळा दया मागितली की मला लाज वाटू लागली. पण मी ते स्वीकारले आहे आणि त्यावर समाधानी आहे." जेव्हा मी बोलून झालो, तेव्हा एक आवाज ऐकू आला: "खरोखरच, मी माझे फर्ज ठरवले आहे आणि माझ्या सेवकांसाठी ते सोपे केले आहे."