حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ شَيْبَةَ عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشْرٌ مِنْ الْفِطْرَةِ قَصُّ الشَّارِبِ وَإِعْفَاءُ اللِّحْيَةِ وَالسِّوَاكُ وَالِاسْتِنْشَاقُ بِالْمَاءِ وَقَصُّ الْأَظْفَارِ وَغَسْلُ الْبَرَاجِمِ وَنَتْفُ الْإِبِطِ وَحَلْقُ الْعَانَةِ وَانْتِقَاصُ الْمَاءِ يَعْنِي الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِقَالَ زَكَرِيَّا قَالَ مُصْعَبٌ وَنَسِيتُ الْعَاشِرَةَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ الْمَضْمَضَةَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ وَدَاوُدُ بْنُ شَبِيبٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ و قَالَ دَاوُدُ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الْفِطْرَةِ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ إِعْفَاءَ اللِّحْيَةِ وَزَادَ وَالْخِتَانَ قَالَ وَالِانْتِضَاحَ وَلَمْ يَذْكُرْ انْتِقَاصَ الْمَاءِ يَعْنِي الِاسْتِنْجَاءَ قَالَ أَبُو دَاوُد وَرُوِيَ نَحْوُهُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَقَالَ خَمْسٌ كُلُّهَا فِي الرَّأْسِ وَذَكَرَ فِيهَا الْفَرْقَ وَلَمْ يَذْكُرْ إِعْفَاءَ اللِّحْيَةِ قَالَ أَبُو دَاوُد وَرُوِيَ نَحْوُ حَدِيثِ حَمَّادٍ عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ وَمُجَاهِدٍ وَعَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ قَوْلُهُمْ وَلَمْ يَذْكُرُوا إِعْفَاءَ اللِّحْيَةِ وَفِي حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ وَإِعْفَاءُ اللِّحْيَةِ وَعَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ نَحْوُهُ وَذَكَرَ إِعْفَاءَ اللِّحْيَةِ وَالْخِتَانَ

[یحیی بن معین] به ما خبر داد، [وقیع] از [زکریا بن ابوزائده] از [مصحب بن سیابه] از [ثلق بن حبیب] از [ابن زبیر] از [عیسیه] نقل کرد که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «ده چیز از فطرت است: کوتاه کردن سبیل، بلند کردن ریش، برسواک، استنسیاق با آب، کوتاه کردن ناخن‌ها، شستن بین انگشتان، کندن موی زیر بغل، تراشیدن موی شرمگاه و استنجا با آب.» زکریا گفت: مشعب توضیح داد: «دهمین مورد را فراموش کرده‌ام، اما به احتمال زیاد غرغره کردن بوده است.» به ما خبر داد که [موسی بن اسماعیل] و [داود بن سیایب] هر دو گفتند: [حماد] از [علی بن زید] از [سلامة بن محمد بن عمار بن یاسر] برای ما روایت کرد، [موسی] از [پدرش] نقل کرد. و [داوود] از [عمار بن یاسر] گفت که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «از جمله امور طبیعیه، شستن دهان و استنجا است.» سپس حدیث مشابهی را ذکر کرد، اما به گذاشتن ریش اشاره نکرد، بلکه ختنه را نیز افزود. او پاشیدن آب بر آلت تناسلی برای از بین بردن وسوسه را ذکر کرد و از استنجا با آب سخنی به میان نیاورد. ابوداود گفت: و حدیث مشابهی از ابن عباس روایت شده است که او پنج امر طبیعیه را که همه بر سر است ذکر کرد، سپس به باز کردن مو (نیمی به راست و نیمی به چپ) اشاره کرد و از گذاشتن ریش سخنی به میان نیاورد. ابوداود گفت: و به عنوان مثال، حدیث حماد از ثلق بن حبیب و مجاهد و از بکر بن عبدالله مزنی از قول آنها روایت شده است، اما آنها به موضوع گذاشتن ریش اشاره نکرده‌اند. و در حدیث [محمد بن عبدالله بن ابو مریم] از [ابو سلمه] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، به گذاشتن ریش اشاره شده است. و به عنوان مثال، از ابراهیم نخعی، به موضوع گذاشتن ریش و ختنه اشاره شده است.