At Tawwib
Imam Ahmad : 25922
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزَاةٍ غَزَاهَا حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ إِلَّا بَدْرًا وَلَمْ يُعَاتِبْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْ بَدْرٍ إِنَّمَا خَرَجَ يُرِيدُ الْعِيرَ فَخَرَجَتْ قُرَيْشٌ مُغَوِّثِينَ لِعِيرِهِمْ فَالْتَقَوْا عَنْ غَيْرِ مَوْعِدٍ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَمْرِي إِنَّ أَشْرَفَ مَشَاهِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسِ لَبَدْرٌ وَمَا أُحِبُّ أَنِّي كُنْتُ شَهِدْتُهَا مَكَانَ بَيْعَتِي لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حَيْثُ تَوَافَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَلَمْ أَتَخَلَّفْ بَعْدُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ وَهِيَ آخِرُ غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَأَذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلنَّاسِ بِالرَّحِيلِ وَأَرَادَ أَنْ يَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ وَذَلِكَ حِينَ طَابَ الظِّلَالُ وَطَابَتْ الثِّمَارُ فَكَانَ قَلَّمَا أَرَادَ غَزْوَةً إِلَّا وَرَّى غَيْرَهَا وَقَالَ يَعْقُوبُ عَنِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَدَّثَنَاهُ سُفْيَانَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَقَالَ فِيهِ وَرَّى غَيْرَهَا ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ وَكَانَ يَقُولُ الْحَرْبُ خَدْعَةٌ فَأَرَادَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنْ يَتَأَهَّبَ النَّاسُ أُهْبَةً وَأَنَا أَيْسَرُ مَا كُنْتُ قَدْ جَمَعْتُ رَاحِلَتَيْنِ وَأَنَا أَقْدَرُ شَيْءٍ فِي نَفْسِي عَلَى الْجِهَادِ وَخِفَّةِ الْحَاذِ وَأَنَا فِي ذَلِكَ أَصْغُو إِلَى الظِّلَالِ وَطِيبِ الثِّمَارِ فَلَمْ أَزَلْ كَذَلِكَ حَتَّى قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا بِالْغَدَاةِ وَذَلِكَ يَوْمَ الْخَمِيسِ وَكَانَ يُحِبُّ أَنْ يَخْرُجَ يَوْمَ الْخَمِيسِ فَأَصْبَحَ غَادِيًا فَقُلْتُ أَنْطَلِقُ غَدًا إِلَى السُّوقِ فَأَشْتَرِي جَهَازِي ثُمَّ أَلْحَقُ بِهِمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَى السُّوقِ مِنْ الْغَدِ فَعَسُرَ عَلَيَّ بَعْضُ شَأْنِي فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ أَرْجِعُ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَلْحَقُ بِهِمْ فَعَسُرَ عَلَيَّ بَعْضُ شَأْنِي فَلَمْ أَزَلْ كَذَلِكَ حَتَّى الْتَبَسَ بِي الذَّنْبُ وَتَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلْتُ أَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ وَأَطُوفُ بِالْمَدِينَةِ فَيُحْزِنُنِي أَنِّي لَا أَرَى أَحَدًا تَخَلَّفَ إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ وَكَانَ لَيْسَ أَحَدٌ تَخَلَّفَ إِلَّا رَأَى أَنَّ ذَلِكَ سَيُخْفَى لَهُ وَكَانَ النَّاسُ كَثِيرًا لَا يَجْمَعُهُمْ دِيوَانٌ وَكَانَ جَمِيعُ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا وَلَمْ يَذْكُرْنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكًا فَلَمَّا بَلَغَ تَبُوكًا قَالَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِي خَلَّفَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بُرْدَيْهِ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ وَقَالَ يَعْقُوبُ عَنِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَمَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا فَبَيْنَا هُمْ كَذَلِكَ إِذَا هُمْ بِرَجُلٍ يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَقَفَلَ وَدَنَا مِنْ الْمَدِينَةِ جَعَلْتُ أَتَذَكَّرُ بِمَاذَا أَخْرُجُ مِنْ سَخْطَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي حَتَّى إِذَا قِيلَ النَّبِيُّ هُوَ مُصْبِحُكُمْ بِالْغَدَاةِ زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ وَعَرَفْتُ أَنِّي لَا أَنْجُو إِلَّا بِالصِّدْقِ وَدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضُحًى فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ إِذَا جَاءَ مِنْ سَفَرٍ فَعَلَ ذَلِكَ وَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ فَجَعَلَ يَأْتِيهِ مَنْ تَخَلَّفَ فَيَحْلِفُونَ لَهُ وَيَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ فَيَسْتَغْفِرُ لَهُمْ وَيَقْبَلُ عَلَانِيَتَهُمْ وَيَكِلُ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فَلَمَّا رَآنِي تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ فَجِئْتُ فَجَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَلَمْ تَكُنْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قُلْتُ بَلَى يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ فَمَا خَلَّفَكَ قُلْتُ وَاللَّهِ لَوْ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ غَيْرَكَ جَلَسْتُ لَخَرَجْتُ مِنْ سَخْطَتِهِ بِعُذْرٍ لَقَدْ أُوتِيتُ جَدَلًا وَقَالَ يَعْقُوبُ عَنِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ لَرَأَيْتُ أَنْ أَخْرُجَ مِنْ سَخْطَتِهِ بِعُذْرٍ وَفِي حَدِيثِ عُقَيْلٍ أَخْرُجُ مِنْ سَخْطَتِهِ بِعُذْرٍ وَفِيهِ لَيُوشِكَنَّ أَنَّ اللَّهَ يُسْخِطُكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ وَلَكِنْ قَدْ عَلِمْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَنِّي إِنْ أَخْبَرْتُكَ الْيَوْمَ بِقَوْلٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ وَهُوَ حَقٌّ فَإِنِّي أَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ وَإِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثًا تَرْضَى عَنِّي فِيهِ وَهُوَ كَذِبٌ أُوشِكُ أَنْ يُطْلِعَكَ اللَّهُ عَلَيَّ وَاللَّهِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَيْسَرَ وَلَا أَخَفَّ حَاذًا مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ فَقَالَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَكُمْ الْحَدِيثَ قُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ فَثَارَ عَلَى أَثَرِي نَاسٌ مِنْ قَوْمِي يُؤَنِّبُونَنِي فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا نَعْلَمُكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَطُّ قَبْلَ هَذَا فَهَلَّا اعْتَذَرْتَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعُذْرٍ يَرْضَى عَنْكَ فِيهِ فَكَانَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَيَأْتِي مِنْ وَرَاءِ ذَنْبِكَ وَلَمْ تُقِفْ نَفْسَكَ مَوْقِفًا لَا تَدْرِي مَاذَا يُقْضَى لَكَ فِيهِ فَلَمْ يَزَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى هَمَمْتُ أَنْ أَرْجِعَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي فَقُلْتُ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ غَيْرِي قَالُوا نَعَمْ هِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ وَمَرَارَةُ يَعْنِي ابْنَ رَبِيعَةَ فَذَكَرُوا رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا لِي فِيهِمَا يَعْنِي أُسْوَةً فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَا أَرْجِعُ إِلَيْهِ فِي هَذَا أَبَدًا وَلَا أُكَذِّبُ نَفْسِي وَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ قَالَ فَجَعَلْتُ أَخْرُجُ إِلَى السُّوقِ فَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَتَنَكَّرَ لَنَا النَّاسُ حَتَّى مَا هُمْ بِالَّذِينَ نَعْرِفُ وَتَنَكَّرَتْ لَنَا الْحِيطَانُ الَّتِي نَعْرِفُ حَتَّى مَا هِيَ الْحِيطَانُ الَّتِي نَعْرِفُ وَتَنَكَّرَتْ لَنَا الْأَرْضُ حَتَّى مَا هِيَ الْأَرْضُ الَّتِي نَعْرِفُ وَكُنْتُ أَقْوَى أَصْحَابِي فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَطُوفُ بِالْأَسْوَاقِ وَآتِي الْمَسْجِدَ فَأَدْخُلُ وَآتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَأَقُولُ هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِالسَّلَامِ فَإِذَا قُمْتُ أُصَلِّي إِلَى سَارِيَةٍ فَأَقْبَلْتُ قِبَلَ صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ بِمُؤَخَّرِ عَيْنَيْهِ وَإِذَا نَظَرْتُ إِلَيْهِ أَعْرَضَ عَنِّي وَاسْتَكَانَ صَاحِبَايَ فَجَعَلَا يَبْكِيَانِ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ لَا يُطْلِعَانِ رُءُوسَهُمَا فَبَيْنَا أَنَا أَطُوفُ السُّوقَ إِذَا رَجُلٌ نَصْرَانِيٌّ جَاءَ بِطَعَامٍ يَبِيعُهُ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ فَأَتَانِي وَأَتَانِي بِصَحِيفَةٍ مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ فَإِذَا فِيهَا أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَأَقْصَاكَ وَلَسْتَ بِدَارِ مَضْيَعَةٍ وَلَا هَوَانٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِيكَ فَقُلْتُ هَذَا أَيْضًا مِنْ الْبَلَاءِ وَالشَّرِّ فَسَجَرْتُ لَهَا التَّنُّورَ وَأَحْرَقْتُهَا فِيهِ فَلَمَّا مَضَتْ أَرْبَعُونَ لَيْلَةً إِذَا رَسُولٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَتَانِي فَقَالَ اعْتَزِلْ امْرَأَتَكَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا قَالَ لَا وَلَكِنْ لَا تَقْرَبَنَّهَا فَجَاءَتْ امْرَأَةُ هِلَالٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ شَيْخٌ ضَعِيفٌ فَهَلْ تَأْذَنُ لِي أَنْ أَخْدُمَهُ قَالَ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا يَقْرَبَنَّكِ قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا بِهِ حَرَكَةٌ لِشَيْءٍ مَا زَالَ مُكِبًّا يَبْكِي اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ مُنْذُ كَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ قَالَ كَعْبٌ فَلَمَّا طَالَ عَلَيَّ الْبَلَاءُ اقْتَحَمْتُ عَلَى أَبِي قَتَادَةَ حَائِطَهُ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ فَقُلْتُ أَنْشُدُكَ اللَّهَ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَتَعْلَمُ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَسَكَتَ ثُمَّ قُلْتُ أَنْشُدُكَ اللَّهَ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَتَعْلَمُ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَلَمْ أَمْلِكْ نَفْسِي أَنْ بَكَيْتُ ثُمَّ اقْتَحَمْتُ الْحَائِطَ خَارِجًا حَتَّى إِذَا مَضَتْ خَمْسُونَ لَيْلَةً مِنْ حِينِ نَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ عَنْ كَلَامِنَا صَلَّيْتُ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ لَنَا صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ جَلَسْتُ وَأَنَا فِي الْمَنْزِلَةِ الَّتِي قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ ضَاقَتْ عَل
hi byerile ['Abdurrazaq] u te, u hi byerile [Ma'mar] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka ['Abdurrahman bin Ka'b bin Malik] ku suka eka [tata wa yena] u te, 'A ndzi si tshama ndzi sala endzhaku hi ku tshama ndzi ri karhi ndzi hlanganyela eka tinyimpi ta Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam ku fikela eNyimpini ya Tabuk.' Handle ka Nyimpi ya Badr, naswona a nga solanga munhu loyi a yi siyeke. Kutani Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam u tivise vanhu ku ya enyimpini, naswona a a lava leswaku vanghana va tilulamisela na mphakelo wa nyimpi ya vona. Nakona hi loko nguva ya ku gangisana yi fika, naswona a ku ri mukhuva wa yena leswaku minkarhi hinkwayo a a swi hlayisa swi ri xihundla loko a ya enyimpini. [Ya’qub] u boxe [n’wana wa makwavo wa Ibn Shihab] na lafadz ‘handle ka loko a swi hlayisa swi ri xihundla’. Hi yi hlamusele na [Sufyan] ku suka eka [Ma’mar] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Abdurrahman ibn Abdullah ibn Ka’b ibn Malik], loyi a vuleke eka ku hlamusela ka yena, ‘U swi hlayisile exihundleni.’ Kutani u tlhelele eka hadith ya 'Abdurrazaq, loyi a nga te, 'Nyimpi i vuxisi.' Kutani, hi siku ra nyimpi ya Tabuk, Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) a a lava leswaku vanhu va lunghiselela swakudya. Hi nkarhi wolowo, a ndzi ri exiyin’weni xo olova swinene. A ndzi nga ta va ndzi hlengelete ti- mount timbirhi hi nkarhi wun’we emahlweni ka sweswo. Naswona a ndzi ri ni vuswikoti byo tala bya jihad ni ku lunghiselela malunghiselelo. Kambe hi nkarhi wolowo a ndzi navela ngopfu ku tiphina hi ntshovelo ni ku tala ka mihandzu, naswona ndzi tshame ndzi miyerile swinene ku kondza Muprofeta (ku rhula ni mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena) a famba nimixo, naswona sweswo swi humelele ku va Ravumune. U tsakele ku famba hi Ravumune, kutani u sukile nimixo - hi Ravumune - 'Ndzi te, 'Ndzi ta ya emakete mundzuku ndzi ya xava swakudya ivi ndzi va joyina.' Kutani hi siku leri landzelaka ndzi ye emakete, loko mbilu ya mina yi sungula ku tika, kutani ndzi vuya ndzi ku, ‘Ndzi ta vuya mundzuku, loko Xikwembu xi swi rhandza, ndzi va joyina.’ Nakambe xiyimo xa mina xi sungule ku tika, a ndza ha ri tano ku kondza ndzi twa leswaku ndzi dyohile hikuva ndzi siye Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam. Kutani ndzi fambe ndzi ya emakete ni ku rhendzela muti wa Medina, nchumu lowu a wu ndzi khomisa gome swinene, hakunene a ndzi vonanga munhu loyi a saleke handle ka wanuna loyi a a tiveka hi vukanganyisi bya yena. A ku nga ha ri na munhu loyi a saleke kambe a swi tiviwa leswaku u na swo karhi swo swi tumbeta, naswona vunyingi bya vanhu a va nga tsali eka nxaxamelo wa masocha, kasi lava a va nga heleketi Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a va ri kwalomu ka makume-nhungu wa vavanuna, naswona Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam hi yexe a nga ndzi tsundzukanga ku kondza a fika eTabuk. Loko a fika eTabuk, u vutisile a ku: ‘Xana Ka’b bin Malik u endle yini?’. Kutani wanuna un’wana wo huma eka vanhu va mina u te, ‘Jazi ra yena ri sale endzhaku, Wena Murhumiwa wa Allah, loko a ri karhi a tshama a ri languta - a hlamarile hi rona -’. Naswona Ya’qub u vule leswaku n’wana wa makwavo wa yena, Ibn Shihab, a ri na ‘lapi ra yena ra burdah naswona minkarhi hinkwayo a a languta jazi ra yena hikwalaho ka ta’jub’. Mu’adz bin Jabal u te, ‘Swi bihile swonghasi leswi u swi vulaka! Hi Allah, Wena Murhumiwa wa Allah, a hi tivi nchumu handle ka leswinene.’ Loko va ha ri tano, hi xitshuketa ku voniwe wanuna a ri ekule, ku fana ni xivoni. Kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Onge a nga va Abu Haitsamah’. Naswona swi tikombe swi ri ntiyiso, wanuna loyi a ku ri Abu Haitsamah. Loko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a heta nyimpi ya Tabuk, u vuyile a ri karhi a rila a huma eMedina, ndzi hatle ndzi ehleketa hi ndlela leyi ndzi nga ta huma ha yona eka vukarhi bya Muprofeta shallallahu 'alaihi wasallam. Kutani ndzi ta kombela mpfuno eka vanhu lava nga ni mavonelo lama kongomeke eka ndyangu wa ka hina. Loko mahungu ya fika ya leswaku Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u ta fika mundzuku nimixo, kutani mavunwa ma ndzi siya, ndzi swi tivile leswaku a ndzi nge swi koti ku pona hi laha ku nga heriki handle ka ku tshembeka. Nimixo, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u tile, kutani a khongela ti rak’ah timbirhi. Loko a huma eka riendzo, a tshama a endla sweswo, a ta emosque, a khongela ti rak’ah timbirhi kutani a tshama ehansi. Vanhu lava a va nga hlanganyeli kutani va tile eka yena ku ta phofula swivangelo swa vona leswaku a ta kombela ku rivaleriwa eka vona, kutani u amukele swivangelo leswi va swi nyikeleke kutani a nyiketa leswi a va swi tumbeta eka Allah ‘azza wajalla. Kutani ndzi nghena emosque, hi nkarhi wolowo a tshamile, loko a ndzi vona, a n’wayitela hi ndlela yo hlekula eka mina. Kutani ndzi tile kukondza ndzi tshama ndzi langutane na yena. U tlhele a ndzi vutisa a ku: ‘Xana movha wa wena a wu si lungheka?’ Ndzi hlamurile ndzi ku, ‘Hi swona, Nabiyullah’. U te: ‘I yini lexi endleke leswaku u nga hlanganyeli?’ Ndzi hlamurile ndzi ku, ‘Loko emahlweni ka mina a ku ri na munhu wo tshembeka ku fana na nkulukumba, kutani a ndzi ta kota ku huma eka vukarhi bya yena hikwalaho ka xivangelo xin’we, hikuva ndzi nyikiwile vuswikoti byo endla sweswo’. Loko [Ya’qub] a vula ku suka eka [Ibnu Akhi Ibn Shihab], ‘Hakunene, ndzi swi kotile ku huma eka vukarhi bya yena hi swivangelo leswi nga kona’. Naswona eka ku hlamusela ka yena ‘Uqail, ‘Ndzi ta huma eka vukarhi bya yena hi swivangelo leswi nga kona, hakunene Allah u ta ku tsundzuxa, naswona loko ndzi ku byela hi ku tshembeka, kutani u ta swi kuma eka mina, hakunene ndzi tshemba ku rivaleriwa eka Allah’. Kutani loko hi tlhelela eka hadith ya ‘Abdurrazaq, ‘Hambiswiritano, O Nabiyullah, hakunene loko ndzi ku byela namuntlha hi marito, kutani u ta kuma leswaku i ntiyiso, hakunene ndzi tshemba ku rivaleriwa eka Allah, naswona loko ndzi ku byela namuntlha hi marito lama nga ndzi tsakisaka hi mavunwa, kutani Allah u ta ndzi paluxela mavunwa hakunene. Hi Allah, O Nabiyullah, hi nkarhi wolowo a ndzi ri eka xiyimo lexi a xi ndzi olovela swinene loko ndzi nga ta na wena.’ U tlhele a ku: ‘Leswi i ku tshembeka, pfuka ku kondza Allah a ku nyika xiboho’. Ndzi pfukile, kutani vavanuna vo hlayanyana ku suka eka vanhu va mina va hlangana na mina, kutani va ndzi byela, ‘Hi Allah, a hi nga swi tivi leswaku u tshame u endla xidyoho, ha yini u nga kombeli ku rivaleriwa eka Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam loyi a nga kumaka ku amukeriwa ka Yena, hikuva ku rivaleriwa ka Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ku ta sula swihoxo swa wena naswona moya wa wena a wu nge yimi, naswona wena a ndzi tivi leswaku i xiboho xihi lexi nga ta ku wela'. Nakona va hambete va ndzi kucetela kukondza ndzi lava ku tlhelela endzhaku ndzi ya ti hembela, kutani ndzi ku, ‘Xana ku na un’wana handle ka mina loyi a vulaka leswi fanaka na mina? Va hlamule va ku, ‘Ina, hi yena Hilal bin Umayah na Murarah, ku nga Ibn Rabi’ah’. Kutani va boxe vavanuna vambirhi vo lulama lava a va hlanganyerile enyimpini ya Badr lava ndzi nga ta va tirhisa tanihi xikombiso, kutani ndzi ku, ‘Hi Allah, a ndzi nge tlheleli eka yena hilaha ku nga heriki, naswona a ndzi nge pfuki ndzi ti hemberile’. Ku tlula kwalaho, Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u yirise vanhu ku vulavula na hina - ku nga vanhu vanharhu -'. Ka’b aku, ‘Kutani ndzi ye emakete, naswona akuri na munhu na un’we loyi anga vulavula na hina, vanhu va hi fularherile, kufikela laha hambi kuri vanhu lava ahi va tiva ava endla hi ndlela yaleyo. Kutani ntanga wu va wutsongo eka mina kukondza hi nga ha tivi leswaku hi tiva ntanga wihi, kutani misava yi va yitsongo eka hina kukondza ndzi nga ha tivi misava leyi ndzi yi tivaka. A ndzi ri un’wana wa vanhu vo tiya swinene exikarhi ka vanghana va mina vambirhi, kutani ndzi rhendzele makete ndzi ya emosque ndzi ya hlangana na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam. Kutani ndzi n’wi xeweta, embilwini ya mina ndzi ku, ‘Xana u ta hlamula ku xeweta hi milomu yakwe yimbirhi kumbe e-e? 'Ndzi tlhele ndzi khongela ndzi langute phuphu, loko ndzi ri karhi ndzi khongela a ndzi langutile, loko ndzi hundzuluka ndzi kongoma eka yena, a ndzi fularhela.' Hi nkarhi wolowo, vanghana va mina vambirhi lavakulu minkarhi hinkwayo a va tshama ekaya va rila vusiku ni vusiku. Havumbirhi bya vona a va nga swi lavi ku humelela exikarhi ka vanhu. Loko ndzi ri karhi ndzi famba emakete, hi xitshuketa Mukriste u tile na swakudya swo xavisa, u te, ‘I mani loyi a nga ndzi kombaka Ka’b bin Malik? ’ Hi nkarhi wun’we vanhu va ndzi kombe, kutani a ta eka mina a khome phepha leri humaka eka Hosi Ghassan, leri eka rona a ku tsariwe: ‘Amma Ba’du. Swi fikile eka mina leswaku munghana wa wena u ku hlongole, hambi leswi u nga riki emisaveni yo koma ni ya le hansi, famba eka hina, hakunene hi ta ku pfuna’. Loko ndzi yi hlaya, ndzi te, ‘Leswi i xiphemu xa miringo na swikambelo’. Kutani ndzi lumeka ndzilo ekheleni, kutani ndzi hisa phepha, ku kondza ku hundza masiku ya makume mune, murhumiwa loyi a humaka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u tile eka mina, a ku, ‘Tshika nsati wa wena! ’ Hiloko ndzi vutisa ndzi ku, ‘Xana ndzi fanele ndzi n’wi dlaya? ' A hlamula a ku, 'E-e, kambe n'wi tshike a ri yexe, u nga n'wi tshineli.' Kutani nsati wa Hilal bin Umayyah a fika a ku, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, Hilal i mukhalabye loyi a nga riki na munhu wo n’wi hlayisa, xana u ta ndzi pfumelela ku n’wi tirhela?’. U te: ‘Ina, kambe u nga n’wi pfumeleli leswaku a ku tshinelela.’ U tlhele a ku, ‘Oho Muprofeta wa Allah, a nga ha swi koti ku famba-famba. Hi Allah, u ri karhi a rila vusiku ni nhlikanhi ku sukela loko u n’wi lerisile.’ Ka’b bin Malik u te, ‘Loko ndzi twa leswaku xiphiqo xa mina xi lehe ngopfu, ndzi lave ku khandziya ehenhla ka rirhangu ra ntanga wa Abu Qatadah, a a ri n’wana wa buti wa mina. Kutani ndzi n’wi xewete, kambe a nga hlamulanga loko ndzi xeweta. Kutani ndzi ku, ‘Hi Allah, O Abu Qatadah, xana a wu swi tivi leswaku ndzi n’wi tsakela Allah na Murhumiwa wa Yena?’. Hiloko a miyela. Kutani ndzi ku, ‘Hi Allah, O Abu Qatadah, xana a wu swi tivi leswaku hakunene ndzi n’wi tsakela Allah na Murhumiwa wa Yena? ' Kutani a hlamula, 'Allah na Murhumiwa wa Yena va tiva ku antswa'. Ka'b bin Malik u te, 'A ndzi nga swi koti ku tikhoma kutani mihloti ya mina yi wa, kutani ndzi khandziya rirhangu ra le handle ku kondza ku hundza vusiku bya makume ntlhanu ku sukela loko Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a yirisa vanhu ku vulavula na hina, kutani ndzi vula xikhongelo xa nimixo endlwini ya hina, kutani ndzi tshama endhawini leyi Allah Azza Wa Jalla a yi vuleke, hakunene misava yo anama yi twa yi ri yitsongo swinene eka mina naswona moya wa mina a wu ri wutsongo swinene xitsongo, hi xitshuketa ndzi twe vanhu va huwelela va ri ehenhla ka Xitsunga xa Sal’, ‘Tsaka, O Ka’b bin Malik! ' Kutani ndzi etlele ndzi nkhinsamile kutani ndzi swi tiva leswaku Allah u ndzi tisele ndlela yo huma, kutani wanuna un'wana a ta hi hanci na mahungu ya mina lamanene, swi kumeka leswaku rito ra yena a ri hatlisa ku tlula hanci ya yena, kutani ndzi hluvule swiambalo swa mina ndzi swi ambala hikwalaho ka mahungu lamanene, kutani ndzi ambala swiambalo swa mina leswin'wana swimbirhi. Naswona ku hundzuka ka hina ku fike eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam hi xiphemu xa vunharhu xa vusiku, kutani Umm Salamah u te, ‘Xana hi fanele ku nyika mahungu lawa lamanene eka Ka’b bin Malik vusiku lebyi, Wena Murhumiwa wa Allah? ' U hlamurile a ku: 'Kutani u ta soriwa hi vanhu hikuva u sivele vurhongo bya vona nivusiku.' Umm Salamah ari munhu wa musa, naswona ari kahle swinene eka mahanyelo ya yena eka mina, ari na gome swinene hi xiyimo xa mina, kutani ndzi ye eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, naswona hi nkarhi walowo a tshamile e mosque, loko Mamoslem yari etlhelo ka yena, xikandza xa yena axi voninga kufana na ku vonakala ka n’weti, naswona loko a tsakile, xikandza xa yena axi voninga. Kutani ndzi fika ndzi tshama emahlweni ka yena, kutani a ku: ‘Tsaka, O Ka’b bin Malik, hi siku ro tsakisa swinene eka wena ku sukela loko mana wa wena a ku velekile’. Ndzi te, ‘Oho Nabiyullah, xana mhaka leyi yi huma eka wena kumbe yi huma hi ku kongoma eka Allah?’. U te: ‘Hambi ku ri ku suka eka Allah Azza Wa Jalla’. Kutani a va hlayela a ku, '-Hakunene Allah u amukerile ku hundzuka ka Muprofeta, Muhajirin na Ansar...-' eka rito ra Allah '-...Hakunene Allah i Muamukeri Ngopfu wa ku Hundzuka, Mutwela-vusiwana-' -Qs. Eka Taubah: 17-18-. Naswona mayelana na hina ndzimana yi tlhele yi paluxiwa: '-O n'wina lava pfumelaka, chavani Allah, mi va na lava lulameke-' -Qs. Eka TAubah: 119-. Hiloko ndzi ku, ‘Oho Nabiyullah, hakunene xiphemu xa ku hundzuka ka mina, hakunene a ndzi nge vulavuli handle ka ku tshembeka, naswona ndzi ta nyikela rifuwo ra mina tanihi tinyiko ta tintswalo eka Allah Ta’ala ni le ka Murhumiwa wa Yena’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u tlhele a ku: ‘Hlayisa rin’wana ra rifuwo ra wena, swa antswa eka wena’. Ndzi te, ‘Kutani ndzi hlayise xiphemu xa mina lexi a xi ri eKhaibar’. Ka’b bin Malik u te, ‘Kutani a ku ri hava nkateko lowukulu lowu Allah a ndzi nyikeke wona endzhaku ka nkateko wa Islam ku tlula ku tshembeka ka mina emahlweni ka Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa salam, loko mina na vanghana va mina vambirhi hi swi tiyisekisa, leswaku a hi nge vuli mavunwa lama nga ta endla leswaku hi lova loko va ri karhi va lova. Entiyisweni, ndzi tshemba leswaku Allah Azza Wa Jalla a nge nyiki munhu ku suka exikarhi ka Mamoslem xikambelo hi ku tshembeka ku fana na loko A ndzi ringetile. Hakunene, ndzi tshemba leswaku Allah u ta ndzi sirhelela vutomi bya mina hinkwabyo’.