حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ يَعْنِي ابْنَ بَهْرَامَ حَدَّثَنَا شَهْرٌ حَدَّثَنَا ابْنُ غَنْمٍ عَنْ حَدِيثِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِالنَّاسِ قِبَلَ غَزْوَةِ تَبُوكَ فَلَمَّا أَنْ أَصْبَحَ صَلَّى بِالنَّاسِ صَلَاةَ الصُّبْحِ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ رَكِبُوا فَلَمَّا أَنْ طَلَعَتْ الشَّمْسُ نَعَسَ النَّاسُ عَلَى أَثَرِ الدُّلْجَةِ وَلَزِمَ مُعَاذٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتْلُو أَثَرَهُ وَالنَّاسُ تَفَرَّقَتْ بِهِمْ رِكَابُهُمْ عَلَى جَوَادِّ الطَّرِيقِ تَأْكُلُ وَتَسِيرُ فَبَيْنَمَا مُعَاذٌ عَلَى أَثَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَاقَتُهُ تَأْكُلُ مَرَّةً وَتَسِيرُ أُخْرَى عَثَرَتْ نَاقَةُ مُعَاذٍ فَكَبَحَهَا بِالزِّمَامِ فَهَبَّتْ حَتَّى نَفَرَتْ مِنْهَا نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَشْفَ عَنْهُ قِنَاعَهُ فَالْتَفَتَ فَإِذَا لَيْسَ مِنْ الْجَيْشِ رَجُلٌ أَدْنَى إِلَيْهِ مِنْ مُعَاذٍ فَنَادَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ ادْنُ دُونَكَ فَدَنَا مِنْهُ حَتَّى لَصِقَتْ رَاحِلَتَاهُمَا إِحْدَاهُمَا بِالْأُخْرَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كُنْتُ أَحْسِبُ النَّاسَ مِنَّا كَمَكَانِهِمْ مِنْ الْبُعْدِ فَقَالَ مُعَاذٌ يَا نَبِيَّ اللَّهِ نَعَسَ النَّاسُ فَتَفَرَّقَتْ بِهِمْ رِكَابُهُمْ تَرْتَعُ وَتَسِيرُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا كُنْتُ نَاعِسًا فَلَمَّا رَأَى مُعَاذٌ بُشْرَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ وَخَلْوَتَهُ لَهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي أَسْأَلْكَ عَنْ كَلِمَةٍ قَدْ أَمْرَضَتْنِي وَأَسْقَمَتْنِي وَأَحْزَنَتْنِي فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلْنِي عَمَّ شِئْتَ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ لَا أَسْأَلُكَ عَنْ شَيْءٍ غَيْرِهَا قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَخٍ بَخٍ لَقَدْ سَأَلْتَ بِعَظِيمٍ ثَلَاثًا وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ أَرَادَ اللَّهُ بِهِ الْخَيْرَ وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ أَرَادَ اللَّهُ بِهِ الْخَيْرَ وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ أَرَادَ اللَّهُ بِهِ الْخَيْرَ فَلَمْ يُحَدِّثْهُ بِشَيْءٍ إِلَّا قَالَهُ لَهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ يَعْنِي أَعَادَهُ عَلَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حِرْصًا لِكَيْ مَا يُتْقِنَهُ عَنْهُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتَعْبُدُ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا حَتَّى تَمُوتَ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَعِدْ لِي فَأَعَادَهَا لَهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ شِئْتَ حَدَّثْتُكَ يَا مُعَاذُ بِرَأْسِ هَذَا الْأَمْرِ وَقَوَامِ هَذَا الْأَمْرِ وَذُرْوَةِ السَّنَامِ فَقَالَ مُعَاذٌ بَلَى بِأَبِي وَأُمِّي أَنْتَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَحَدِّثْنِي فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَأْسَ هَذَا الْأَمْرِ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِنَّ قَوَامَ هَذَا الْأَمْرِ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَإِنَّ ذُرْوَةَ السَّنَامِ مِنْهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَيَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقَدْ اعْتَصَمُوا وَعَصَمُوا دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ مَا شَحَبَ وَجْهٌ وَلَا اغْبَرَّتْ قَدَمٌ فِي عَمَلٍ تُبْتَغَى فِيهِ دَرَجَاتُ الْجَنَّةِ بَعْدَ الصَّلَاةِ الْمَفْرُوضَةِ كَجِهَادٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا ثَقُلَ مِيزَانُ عَبْدٍ كَدَابَّةٍ تَنْفُقُ لَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ يَحْمِلُ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Esan digu 'Abdullahek nire aitari esan dit. Esan digu [Abu An Nadhr] esan digu ['Abdul Hamid bin Bahram] esan digu [Shahr] esan digu [Ibn Ghanm] [Mu'adz bin Jabal] hadithetik Rasulullah sallallaahu'alaihi Wasallam Tabuk aldera joan zela. Goizean egunsentian otoitz egin zuen bere lagunekin eta gero ibilgailu batean sartu ziren. Eguzkia atera zenean, logura zuten gauez ibiltzearen eraginez eta Mu'adz bin Jabal Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam-ekin batera joan zen bere urratsei jarraituz, lagunen ibilgailuak banatu egin ziren janaria bilatzeko eta oinez joan ziren, bitartean Mu'adz bin Jabalen gamelua erori eta soka batekin lotuta zegoen. Bere gamelua mugitu zen Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam-en gamelua ihes egin zuen arte. Orduan Allahren Mezularia sallallaahu'alaihi Wasallam-ek aurpegia estalkia kendu eta buelta eman zuen eta Mu'adz bin Jabal baino hurbilago zegoen soldadurik ez zegoela ikusi zuen orduan deitu eta esan zuen; 'Oi Mu'adz!' Mu'adz bin Jabalek esan zuen; Ona, Ala Profeta. Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam esan zuen; 'Hurbildu'. Hurbildu zen haien ibilgailuak elkarrengandik hurbil egon arte. Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam esan zuen; «Ez nuen uste jendea haiengandik hain urrun zegoenik». Mu'adz bin Jabalek esan zuen; O Allahren profeta! Lo egin zuten ibilgailuak desmuntatu arte, jan eta oinez. Orduan sallallaahu'alaihi Wasallam Profetak esan zuen; 'Logura nuen'. Mu'adz bin Jabalek Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam-en berri zoriontsua ikusi zuenean eta berarekin bakarrik zegoela, esan zuen; O Allahren mezularia! Utzidazu galdetzen didan esaldi bati buruz. Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam esan zuen; 'Zer esan nahi duzu? 'esan zuen; O Allahren Profeta! Esadazu zerura eraman dezakeen egintza bat, ez dut beste ezer eskatzen'. Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam esan zuen; 'Ongi, ondo, zerbait bikaina eskatu duzu'. Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam-ek hiru aldiz esan zuen: "Erraza da Ala-k erraztasuna eta ontasuna ematen dionentzat, erraza da Ala-k ondo nahi dutenentzat eta erraza da Ala-k erraztasuna ematen dionentzat". Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam-ek hiru aldiz esan zuen, Mu'adz bin Jabalek arreta handia eman zezan. Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam esan zuen; "Alan eta Azken Egunean sinesten duzu, otoitza egin, Ala bakarrik gurtzen duzu eta ez duzu ezer lotzen berarekin hil arte eta horren gainetik zaude". Mu'adz bin Jabalek esan zuen; Mesedez, errepikatu O Allahren Profeta! Rasulullah Shallallahu'alaihi Wasallamek hiru aldiz errepikatu zuen hau eta gero esan zuen; «Nahi baduzu, esango dizut, o Mu'adz, gai guztien funtsa eta eustea eta haien gailur gorenak. Esan zuen Mu'adz bin Jabal; Nire aita eta ama baino gehiago ohoratzen zaitut, Ala Profeta! Esadazu! Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam esan zuen; 'Gai guztien funtsa zera da: Jainkorik ez dagoela - egiazkoa - baizik eta Allah bakarrik, bere kiderik ez duena eta Mahoma bere zerbitzari eta mezularia dela, gai guztien ezarpena otoitza ezartzea da, zakat ordaintzea eta gailurrik altuena Allahren bidean jihad da. Eta jendearen aurka borrokatzeko agindu zidaten otoitz egin arte, zakat ordaindu eta deklaratu arte ez dagoela benetako Jainkorik ez dagoela bikotekiderik ez duen Ala bakarrik eta Mahoma bere zerbitzari eta mezularia dela. Hori egiten badute, beren odola eta ondasunak gorde eta zaindu dituztela esan nahi du beren eskubideengatik izan ezik eta horren erantzukizuna Allah AzzaWaJallaren ardura izango da. Rasulullah Sallallahu'alaihi Wasallam esan zuen; 'Bere eskuetan Mahomaren arima denaren arabera, ez dago aurpegi zurbil eta hautsez betetako oinak bezalako gauzarik, zeruko mailak bilatzeko ekintza batengatik, Jihad-a bezalako derrigorrezko otoitzen ondoren Allahren bidean. Eta ez dago zerbitzari baten ekintzen eskalarik bere jabetzako animaliak bezain astunak, zeinak Ala-ren bidetik edo gauzak eramateko Ala-ren bidetik eramateko.