Delegasi Abdul Qais dan Al-Mundzir Al-Asyaj
Imam Ahmad : 17162
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَصَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ أَنَّهُ سَمِعَ بَعْضَ وَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ وَهُوَ يَقُولُ قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَدَّ فَرَحُهُمْ بِنَا فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى الْقَوْمِ أَوْسَعُوا لَنَا فَقَعَدْنَا فَرَحَّبَ بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدَعَا لَنَا ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ سَيِّدُكُمْ وَزَعِيمُكُمْ فَأَشَرْنَا جَمِيعًا إِلَى الْمُنْذِرِ بْنِ عَائِذٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَذَا الْأَشَجُّ فَكَانَ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ عَلَيْهِ هَذَا الِاسْمُ لِضَرْبَةٍ بِوَجْهِهِ بِحَافِرِ حِمَارٍ فَقُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَتَخَلَّفَ بَعْدَ الْقَوْمِ فَعَقَلَ رَوَاحِلَهُمْ وَضَمَّ مَتَاعَهُمْ ثُمَّ أَخْرَجَ عَيْبَتَهُ فَأَلْقَى عَنْهُ ثِيَابَ السَّفَرِ وَلَبِسَ مِنْ صَالِحِ ثِيَابِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ بَسَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجْلَهُ وَاتَّكَأَ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ الْأَشَجُّ أَوْسَعَ الْقَوْمُ لَهُ وَقَالُوا هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَوَى قَاعِدًا وَقَبَضَ رِجْلَهُ هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَعَدَ عَنْ يَمِينِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَوَى قَاعِدًا فَرَحَّبَ بِهِ وَأَلْطَفَهُ ثُمَّ سَأَلَ عَنْ بِلَادِهِ وَسَمَّى لَهُ قَرْيَةَ الصَّفَا وَالْمُشَقَّرِ وَغَيْرَ ذَلِكَ مِنْ قُرَى هَجَرَ فَقَالَ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ لَأَنْتَ أَعْلَمُ بِأَسْمَاءِ قُرَانَا مِنَّا فَقَالَ إِنِّي قَدْ وَطِئْتُ بِلَادَكُمْ وَفُسِحَ لِي فِيهَا قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْأَنْصَارِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَكْرِمُوا إِخْوَانَكُمْ فَإِنَّهُمْ أَشْبَاهُكُمْ فِي الْإِسْلَامِ وَأَشْبَهُ شَيْءٍ بِكُمْ شِعَارًا وَأَبْشَارًا أَسْلَمُوا طَائِعِينَ غَيْرَ مُكْرَهِينَ وَلَا مَوْتُورِينَ إِذْ أَبَى قَوْمٌ أَنْ يُسْلِمُوا حَتَّى قُتِلُوا فَلَمَّا أَنْ قَالَ كَيْفَ رَأَيْتُمْ كَرَامَةَ إِخْوَانِكُمْ لَكُمْ وَضِيَافَتَهُمْ إِيَّاكُمْ قَالُوا خَيْرَ إِخْوَانٍ أَلَانُوا فَرْشَنَا وَأَطَابُوا مَطْعَمَنَا وَبَاتُوا وَأَصْبَحُوا يُعَلِّمُونَنَا كِتَابَ رَبِّنَا وَسُنَّةَ نَبِيِّنَا فَأُعْجِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِحَ بِهَا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا رَجُلًا رَجُلًا يَعْرِضُنَا عَلَى مَا تَعَلَّمْنَا وَعَلِمْنَا فَمِنَّا مَنْ تَعَلَّمَ التَّحِيَّاتِ وَأُمَّ الْكِتَابِ وَالسُّورَةَ وَالسُّورَتَيْنِ وَالسُّنَّةَ وَالسُّنَّتَيْنِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ هَلْ مَعَكُمْ مِنْ أَزْوَادِكُمْ شَيْءٌ فَفَرِحَ الْقَوْمُ بِذَلِكَ وَابْتَدَرُوا رِحَالَهُمْ فَأَقْبَلَ كُلُّ رَجُلٍ مَعَهُ صُبْرَةٌ مِنْ تَمْرٍ فَوَضَعَهَا عَلَى نِطْعٍ بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَوْمَأَ بِجَرِيدَةٍ فِي يَدِهِ كَانَ يَخْتَصِرُ بِهَا فَوْقَ الذِّرَاعِ وَدُونَ الذِّرَاعَيْنِ فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا التَّعْضُوضَ قُلْنَا نَعَمْ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَى صُبْرَةٍ أُخْرَى فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا الصَّرَفَانَ قُلْنَا نَعَمْ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَى صُبْرَةٍ فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا الْبَرْنِيَّ فَقُلْنَا نَعَمْ قَالَ أَمَا إِنَّهُ خَيْرُ تَمْرِكُمْ وَأَنْفَعُهُ لَكُمْ قَالَ فَرَجَعْنَا مِنْ وِفَادَتِنَا تِلْكَ فَأَكْثَرْنَا الْغَرْزَ مِنْهُ وَعَظُمَتْ رَغْبَتُنَا فِيهِ حَتَّى صَارَ عُظْمَ نَخْلِنَا وَتَمْرِنَا الْبَرْنِيُّ قَالَ فَقَالَ الْأَشَجُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ ثَقِيلَةٌ وَخِمَةٌ وَإِنَّا إِذَا لَمْ نَشْرَبْ هَذِهِ الْأَشْرِبَةَ هِيجَتْ أَلْوَانُنَا وَعَظُمَتْ بُطُونُنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَلْيَشْرَبْ أَحَدُكُمْ فِي سِقَائِهِ يُلَاثُ عَلَى فِيهِ فَقَالَ لَهُ الْأَشَجُّ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ رَخِّصْ لَنَا فِي هَذِهِ فَأَوْمَأَ بِكَفَّيْهِ وَقَالَ يَا أَشَجُّ إِنْ رَخَّصْتُ لَكُمْ فِي مِثْلِ هَذِهِ وَقَالَ بِكَفَّيْهِ هَكَذَا شَرِبْتَهُ فِي مِثْلِ هَذِهِ وَفَرَّجَ يَدَيْهِ وَبَسَطَهَا يَعْنِي أَعْظَمَ مِنْهَا حَتَّى إِذَا ثَمِلَ أَحَدُكُمْ مِنْ شَرَابِهِ قَامَ إِلَى ابْنِ عَمِّهِ فَهَزَرَ سَاقَهُ بِالسَّيْفِ وَكَانَ فِي الْوَفْدِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَصَرٍ يُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ قَدْ هُزِرَتْ سَاقُهُ فِي شُرْبٍ لَهُمْ فِي بَيْتٍ تَمَثَّلَهُ مِنْ الشِّعْرِ فِي امْرَأَةٍ مِنْهُمْ فَقَامَ بَعْضُ أَهْلِ ذَلِكَ الْبَيْتِ فَهَزَرَ سَاقَهُ بِالسَّيْفِ قَالَ فَقَالَ الْحَارِثُ لَمَّا سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلْتُ أُسْدِلُ ثَوْبِي لِأُغَطِّيَ الضَّرْبَةَ بِسَاقِي وَقَدْ أَبْدَاهَا اللَّهُ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
hi byerile [Yunus bin Muhammad] U hi byerile [Yahya bin Abdurrahman Al ‘Ashari] u te, U hi byerile [Syihab bin Abbad] leswaku u twe [van’wana va varhumiwa va Abdul Qais] va ku; Loko hi ta ku ta hlangana na Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, vona - vanghana - va tsakile swinene hi ku fika ka hina. Loko hi fika, va hi pfulele ndhawu. Kutani Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hi hoyozerile naswona u tlhele a hi khongelela. Kutani u hi langutile kutani a vutisa a ku: ‘I mani murhangeri wa n’wina?’ Kutani hi nkarhi wun’we hinkwerhu hi kombetele eka Al Mundzir bin 'Aidz. Kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Xana Al Asyajj loyi i yini?’. Kutani siku rero a ku ri siku ro sungula vito rero ra xirhangiso ri n’wi nyikiwile, hikwalaho ka mfungho wa xibakele emahlweni ka yena. Hi hlamurile hi ku, ‘Ina, Wena Murhumiwa wa Allah’. Hiloko a boha swiharhi swa vona leswi khandziyeke a hlengeleta swibye swa swona swa risima, kutani a humesa nkwama wa yena a humesa swiambalo swa yena swo famba eka wona, a ambala swiambalo leswinene ngopfu ivi a ya eka Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam. Hi nkarhi wolowo, Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a a ri karhi a pfula milenge yakwe a titshega hi le ndzhaku. Loko Asyajj a tshinela, vanhu va n’wi pfulela ndlela va ku, ‘Famba laha, O Al Asyajj’. Kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u vule loko a tshamile ehansi a hlanganisa milenge ya yena: ‘Tana laha, O Al Asyajj’. Kutani Al Asyajj u tshamile evokweni ra xinene ra Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam kutani a fambisana na xitulu xa yena, kutani u amukele naswona a olova eka yena. Kutani Al Asyajj u vutisile hi tiko ra yena naswona u boxe tindhawu ta Shafa, Musyaqqar, naswona handle ka sweswo tiko ra Hajar. Kutani Asyajj u te, ‘Manana na tatana i nkutsulo wa wena, entiyisweni hi wena munhu loyi a tivaka mavito ya swimitana swa hina ku tlula hina hi hexe’. Kutani aku: ‘Hakunene, ndzi tshame ndzi ta etikweni ra n’wina, kutani ndzi nyikiwile ndzhawu yo anama no tshamiseka eka yona’. Endzhaku ka sweswo, u hundzuluke a languta Vaansar kutani a ku: ‘Wena Ansar, xixima vamakwenu. Hikuva va fana swinene na wena eka Vuislem. Naswona hi vona vanhu lava fanaka ngopfu na va syi'ar kumbe vanhu va wena. Va hundzukele eka Vuislem hi ku titsongahata hi ku helela, ku nga ri hileswi va sindzisiweke ku endla tano naswona ku nga ri endzhaku ka loko va tsongahatiwile. Hi nkarhi walowo, hi nkarhi lowu fanaka, akuri na mintlawa leyi ayi kanakana ku amukela Islam kufikela loko yi lwiwa na yona’. Loko a ku: ‘U ehleketa yini hi langutelo ra Ikram ra vamakwenu eka wena. Naswona ku vuriwa yini hi nkhuvo lowu u nyikiweke wona?’ Va hlamula va ku: ‘I vamakwerhu lavanene ngopfu. A va khathalela tihanci ta hina, va hi nyika swakudya, ivi va tshamiseka vusiku byebyo. Nimixo, va hi dyondzisile hi Buku ya Hosi ya hina na Sunnah ya Muprofeta wa hina. Eku heteleleni, Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve eka yena) u hlamarisiwile no tsakisiwa hi leswi. Kutani u hlangane na hina ha un’we-un’we, a vona leswi hi swi dyondzeke ni leswi hi swi tivaka. Exikarhi ka hina a ku ri na lava a va dyondze At Tayiyyat, Manana wa Buku, ndzima yin’we na tindzima timbirhi, na sunnah yin’we na ti sunnah timbirhi. Endzhaku ka sweswo, u hundzuluke a languta eka hina kutani a vutisa a ku, "Xana ma ha ri na malunghiselelo?" Loko va twa leswi, va tsakile swinene naswona va hatle va boha switulu swa vona. Kutani un’wana na un’wana wa vona a teka nhulu ya ti dates a yi veka ehenhla ka spread out emahlweni ka yena, ivi a kombisa leswaku yi ringanerile, Dzira yin’we, hayi Dzira timbirhi. Kutani a vutisa, "Xana u vitana leswi At Ta'dludl - one bite?" Hi hlamurile hi ku, "Ina." Kutani a yi tata hi nhulu ya ti dates kutani a vutisa nakambe a ku: ‘Xana loyi u vitana Ash sharafan?’. hi te, 'Ina'. U engetele nhulu yin’wana ya ti dates kutani a vutisa: ‘Xana leswi u swi vitana Al Baraniyy - xibya lexi endliweke hi vumba lebyi hisiweke -?’. hi te, 'Ina'. U te: ‘Hakunene, masiku lawa i ya kahle swinene eka masiku ya wena, naswona ya tlhela ya vuyerisa swinene eka wena’. Eku heteleleni hi vuyile hi huma eka vurhumiwa. Hi nga humesa swihlahla leswi humaka eka yona. Hi tsakile swinene lerova murhi wa hina wa ncindzu wa date a wu ri wukulu ku fana na Al Barniy. Eku heteleleni Al Asyajj u te, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, hakunene tiko ra hina i tiko ro tika no karhata. Naswona loko hi nga nwi swakunwa leswi nhlonge ya hina yi ta hundzuka yo tshwuka naswona switumbulukwana swa hina swi ta kula’. Kutani Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam u te: ‘U nga nwi eAd Duba`, Al Hantam na An Naqir. Un'wana wa n'wina a a nwile eka xibya xa yena xo nwa hi ku xi phutsela enon'wini wa yena'. Kutani Al Asyajj u tlhele a ku, ‘Hikwalaho ka tatana na manana, Wena Murhumiwa wa Allah, hi nyike ku ntshunxeka emhakeni leyi’. Hiloko a endla xikombiso kutani a ku: ‘Oho Ashajj, loko ndzi ku nyika ku ntshunxeka hi ndlela leyi - u kombetele hi mavoko hamambirhi - kutani u yi nwa hi ndlela leyi - a hangalasa mavoko ya yena etlhelo a ma hangalasa hi ku anama - leswaku loko un’wana wa n’wina a nwile swakunwa swa yena, a yima a yima na n’wana wa buti wa yena a tsema rhole ra yena hi banga’. Eka murhumiwa, a ku ri na wanuna wo huma eka rixaka ra Ashar loyi hi ntolovelo a a vitaniwa Al Harith. A a biwe hi rhole hikwalaho ka swakunwa leswi a va swi nwa ekaya. Wanuna loyi a a ri ni misisi leyi fanaka ni ya vavasati va vanhu va vona, kutani van’wana va vanhu lava a va ri endlwini va pfuka va tsemelela marhole yakwe hi mabanga. Hikwalaho, Al-Harith u te, "Loko ndzi twa leswi eka Murhumiwa wa Allah (ku rhula ni mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena), ndzi hatle ndzi handzula swiambalo swa mina leswaku ndzi funengeta xilondza lexi nga eka rhole ra mina. Naswona a swi vonaka onge Allah a a navela ku xi paluxela Muprofeta wa Yena (ku rhula ni mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena).