Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Kisah Ka'ab bin malik tidak ikut perang tabuk, dikucilkan 50 malam karena jujur mengakui kelalaiannya tanpa dusta

Imam Ahmad : 15229

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَيْرِهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهَا إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَافَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَأَشْهَرَ وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهَا فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَلَّمَا يُرِيدُ غَزَاةً يَغْزُوهَا إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَتَّى كَانَتْ تِلْكَ الْغَزَاةُ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ عَدُوِّهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ لَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ الدِّيوَانَ فَقَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ يَتَغَيَّبُ إِلَّا ظَنَّ أَنَّ ذَلِكَ سَيُخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلُّ وَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُ فَأَرْجِعَ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ كَذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى شَمَّرَ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا فَقُلْتُ الْجَهَازُ بَعْدَ يَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ ثُمَّ أَلْحَقُهُمْ فَغَدَوْتُ بَعْدَ مَا فَصَلُوا لِأَتَجَهَّزَ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا مِنْ جَهَازِي ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ وَلَيْتَ أَنِّي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطُفْتُ فِيهِمْ يَحْزُنُنِي أَنْ لَا أَرَى إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَهُ اللَّهُ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ حَبَسَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَمَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَفَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَاذَا أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا أَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ وَعَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُتَخَلِّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَيَسْتَغْفِرُ لَهُمْ وَيَكِلُ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ لِي تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ اسْتَمَرَّ ظَهْرُكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي أَخْرُجُ مِنْ سَخْطَتِهِ بِعُذْرٍ لَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنَّهُ وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى عَنِّي بِهِ لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ تَعَالَى يُسْخِطُكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ بِصِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو قُرَّةَ عَيْنِي عَفْوًا مِنْ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَفْرَغَ وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ تَعَالَى فِيكَ فَقُمْتُ وَبَادَرَتْ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ كُنْتَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا وَلَقَدْ عَجَزْتَ أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ الْمُتَخَلِّفُونَ لَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ مِنْ ذَنْبِكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي أَحَدٌ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلُ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُمْ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعِ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا لِي فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ قَالَ وَتَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي مِنْ نَفْسِي الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي كُنْتُ أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَشْهَدُ الصَّلَاةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ وَأَطُوفُ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ فَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَيَّ ذَلِكَ مِنْ هَجْرِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ حَائِطَ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ اللَّهَ هَلْ تَعْلَمُ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ قَالَ فَعُدْتُ فَنَشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَمَا أَنَا أَمْشِي بِسُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ أَنْبَاطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِطَعَامٍ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّنِي عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَ فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذَا أَيْضًا مِنْ الْبَلَاءِ قَالَ فَتَيَمَّمْتُ بِهَا التَّنُّورَ فَسَجَرْتُهُ بِهَا حَتَّى إِذَا مَضَتْ أَرْبَعُونَ لَيْلَةً مِنْ الْخَمْسِينَ إِذَا بِرَسُولِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى

Atwebele [Ya’qub bin Ibrahim] atwebele [umunyina wa kwa Az Zuhri, Muhamadi bin Abdullah] ukufuma kuli [banyinakulu, Muhamadi bin Musulumi Az Zuhri] atile; anjebele [Abdullah bin Abdullah bin Ka’ab bin Malik], [Abdullah bin Ka’ab bin Malik] umwana uwamutungulwile ilyo ali impofu, atile; Naumfwa [Ka’ab bin Malik] alelanda muli hadith yakwe ilyo afumine mu nkondo ya Tabuk ukufuma kuli Kasesema. Kaabu wa Malik atile; Tapali ilyo nshasangilweko ku nkondo ya Tabuk. Ca cine ukuti na ine wine nshasangilweko ku nkondo ya Badr, lelo tasuminishe umuntu onse uushasangilweko ku nkondo ya Badr, pantu ubufwayo bwa kwa Rasulullah pali ilya nshita bwali fye bwa kucilikila ibumba lya ba Quraysh ilya makwebo ukufikila ilyo Allah abaletele pamo no mulwani wabo, ico tabacitile. Na kabili nalisangilweko ubushiku bwa ‘Aqabah, ilyo twaipeele ubuIslam. Na kabili nshilefwaya ukuti ukusangwa kwandi ku nkondo ya ku Badr kwacinjishiwe ku nkondo ya Badr, nangu ca kuti Badr e nshita iyo abantu baibukisha sana kabili iyaishibikwa sana. Nali mu lyashi ilyo nshasangilweko ku nkondo na Rasulullah mu nkondo ya Tabuk pantu nshatala aba uwakosa kabili uwalubuka ukucila ilyo nali ku numa muli iyo nkondo. Pa mulandu wa kwa Allah, nshatala nafikapo ukulonganika ifyuni fibili ifya pa mfula pa muku umo ukufikila nafikapo ukufilonganika muli iyo nkondo. Tacayanguka ukuti Kasesema alondolole icifulo ali no kuya ilyo alefwaya ukulwisha inkondo ukucila pa kucisunga mu nkama ne fintu fimbi ukufikila inkondo ya Tabuk yaishile, iyo abilishe pa lwalaala. Mulungu alwile mu nshita ya kupya nga nshi, ukupitila mu lwendo ulutali nga nshi kabili mu misebo iyabulamo ifimenwa, kabili alishibe abalwani abengi. E ico abilishe ukwabula ukufisama ku baMuslim pa lwa mafunde yakwe. Pa kuti baleiteyanya ku balwani abo bakakumanya. Mu kulungatika, umukalamba wa baMuslim ashimikiile abaMuslim pa lwa ncende baleya. Kwaliko abaIslam abengi abaali pamo na Kasesema Muhamadi. Impendwa ya bashilika yali iikalamba nga nshi ica kuti tayali no kupendelwa ne buuku lya kalemba uwacetekelwa uwalefwaya ukulemba. Ka’abu atile; Pa kuti tapabe uulefwaya ukukanasangwako kano fye nga atontonkanya ukuti tacakaishibikwe kano fye nga kuli ukusokolola ukufuma kuli Lesa Azzawajalla. Kasesema aile ku nkondo ilyo ukuseepa kwa fimuti kwali ukwa mucinshi nga nshi. Nalitemwa nga nshi ifyo. Mukalamba wa ng’anda aleipekanya pamo na basumina kabili na ine nali mupepi no kufumapo pa kuti njile nankwe, lelo naishile ku ng’anda kabili nshacitilepo nangu cimo. Natile kuli ine wine, kuti nacita ifyo, nga ndefwaya. Cilacitika kuli ine imiku iingi ukuti abantu baliiteyanya ukuya. Umuntu uukalamba afumineko ulucelo na baMuslim ilyo nshapekanishishe ifya kulya. Natile; Ukupekanya fye ifya kufwala mailo nelyo ubushiku bwakonkapo, lyene nkafikonka. Pa numa ya kufumapo, naile ku kuipekanya, lelo na kabili nabwelele kabili nshapekanishishe ifya kulya. Pa numa ya kubwelela ku ng’anda, calisangilwe ukuti nshapekanishishe ifya kulya fimo. Mu cungulo nafuminepo no kubwelela ku ng’anda na kabili kabili nshacitilepo nangu cimo, ici calitwalilile kuli ine ukufika na lintu baile ukutali kabili kwali inkondo. Napingwilepo ukuya no kubakumanya, nalefwaya nga nali no kucita lelo ico tacali icatantikwa kuli ine. Pa numa ya kufuma kwa kwa Rasulullah, naleesha ukukumanya abantu, naleenda kuno na kulya lelo fyonse ifyalipo fyali fye ubulanda no bulanda. ne. Pantu nshasangile umuntu nangu umo, ukufumyako fye abo ubucenjeshi bwabo bwali ubwaumfwika nelyo abo Allah mu cine cine alengele ukuti bengafumapo. Rasulula talandilepo ishina lyandi ukufika fye na lintu afikile ku Tabuk. Ilyo aikele no munankwe, aipwishe ukuti; ‘Cinshi pano isonde Ka’ab bin Malik acitile? Kwaliko umuntu umo ukufuma ku Bani Salamah uwaswike ukuti ‘Ali uwacingililwa ku nsapato yakwe, kabili ali uwapamfiwa ukumona ifya kufwala fyakwe’. Mu’adz bin Jabal aesha ukukansana ku mashiwi ya bantu ba Bani Salamah pa kusosa ukuti ‘Cinshi cintu cabipa ico mwasosa, kuli Lesa, mwe Mutumwa wa kwa Lesa, tatuishibe imibele kano fye ifisuma,’ lyene Rasulullah ali uwafuuka. Kaabu wa Malik atile; Ilyo imbila yafikile ukuti Rasulullah alebwela ukufuma ku Tabuk, ubulanda bwandi bwatendeke ukwisa, apo pene natontonkenye pa fyo ningabepa. Natile; kuti nafuma shani mu bukali bwakwe. Mailo nkaipusha amatontonkanyo ya basambilila ba lupwa lwandi. Ilyo imbila yafikile iya kuti Rasulullah ali mupepi no kufika, ubufi bwalinjishile, nalishibe ukuti te kuti ncitepo ukucipususha umuyayaya, e co nalonganike ubufumacumi bwandi. Mu nshita ya cungulo Kasesema aishile, kabili cali cibelesho cakwe nga alefuma ku lwendo, aleisa ku mosque, alepepa ama rak’ah yabili no kwikala alelolela abantu. Pali ilya nshita abantu abashasangilweko ku nkondo baishile, bamukumanya, bamulondolwele imilandu yabo no kulapa. Kuli ukucila pali amakumi cinekonsekonse. Umuntu uo balelandapo alisumine fimo ifyo balelanda ne fyo basokolwele, kabili aipwishe kuli Lesa ukuti abalekelele kabili apeele ifyo balefisa kuli Lesa Tabaroka Wa Ta’ala, ukufika na lintu naishile kuli wene. Ilyo namuposhe, ayaswike no kumwentula kwa bukali. Lyene anjebele ukuti, ‘isa kuno’. Lyene naishile ukufika na lintu naikele ukulungatana nankwe. Lyena anjipwishe ukuti 'Cinshi calengele ukuti mwise, bushe motoka wenu taali uwaiteyanya?'. -Ka'ab bin Malik Radliyalahu- atile; 'O Mutumwa wa kwa Allah, nga cakuti nshaikala na iwe pa kati ka bantu ba calo, lyena kuti nafuma mu bukali bwakwe ne fya kuipokolwela ifyo napangiile, pantu ndi ne cipe ca kuba bwino mu kukansana.' Nalishiba ukuti kuli Lesa, nga nalanda kuli imwe no bufi pa kuti musuminishe, tacakabe inshita iikalamba pa kuti Lesa akukalipile kuli ine. Pa lubali lumbi, nga ca kuti nomba ukwabula ukupita mu mbali ndemushimikilako mu cine cine nga fintu cingacitika ifyo filenga ukuti mufulilwe kuli ine, ndesubila ukuti pa numa ya ciko ndakwata ukumona kwasansamusha mu musango wa kwelelwa ukufuma kuli Allah Ta’ala. Na Lesa, nshakwata ica kuipokololako. Na Allah, nshatala nakwata ukutuusha no kusansamushiwa ukucila ilyo nshasangilweko kuli imwe muli iyi nkondo. Umuntu uukalamba atile: “Uku e bufumacumi, bukani mpaka Lesa Ta’ala akamupeele ukusalapo.” Nabukile, lyena abaume bamo ukufuma ku Bani Salamah balisangene na ine, kabili banjebele ukuti, kuli Lesa, tatwaishibe ukuti wacitile ulubembu, mulandu nshi taucitile ifishinka ku Mutumwa wa kwa Lesa nga fintu abantu abashaya ku nkondo bacita? Pa numa ya fyonse, imembu shenu shalifikapo ukulipilwa no kulomba ukwelelwa -istighfar- -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; Na Allah, batwalilile ukunpatikisha ukufika na lintu nalefwaya ukubwesha ifyo nalandile kabili napingwilepo ukuibepa. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; e lyo nalibepwishe ukuti, bushe kuli umbi ukucila pali ine? Baswike ukuti, ee, kwali abantu babili. Bonse babili batile nga fintu mwasosa kabili basukile nga fintu mwaebelwe. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; lyena nalibepwishe ukuti, si . bushe bonse babili? Baswike ukuti, “Murara umwana wa kwa Ar-Rabi Al’Amiri na Hillal umwana wa kwa Umaya Al Waqifi.” -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; banjebele pa lwa baume babili abalungama, bonse babili abasangilweko ku Nkondo ya Badr, bonse babili baishileba ifibumbwa fya bufi kuli ine. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; e lyo nafuminepo pa numa ya kulanda pa fintu fyonse fibili. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; {Umutumwa wa kwa Lesa alikeene abaMuslim ukulanda na ifwe abantu batatu abashasangilweko kuli wene mu nkondo kabili abantu baletucingilila. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; bapilibwile imibele yabo kuli ifwe ukufika na lintu ici calo calemoneka ukuti calinsuula, kwati te calo ca cine cine, nangu ca kuti e calo ico naishibe. Ici calikonkenyepo ukufika ku ma-awala amakumi yasano akasuba. Abanensu babili, bonse babili baleikala pa ng’anda no kwikala balelila. Lelo ine, nine umunono kabili uwashipa, ncili ndeya ku kupepa na baMuslim kabili ndatwalilila ukupita mu cifulo ca kushitishamo lelo tapali uulefwaya ukulanda na ine. Naile kuli Rasulullah, ali mu majlis yakwe pa numa ya kupepa kabili namuposhe. Natile kuli ine wine nga ca kuti ayaswike ukuposha ku milomo yakwe ibili nelyo iyo? Napepa mupepi nankwe, naiba amenso, nga napepa, alamona. Ku lubali lumbi, nga napilibukila kuli wene, alelolesha ku mbali. Ukufika ilyo abaMuslim bali ukutali na ine pa nshita ntali, naendele kabili naingile mu mpanga ya kwa Abu Qatadah, uwali umwana wa kwa tatakulu uo natemenwe sana. Namwebele ukuti mwapoleni. Na Lesa, taaswike. Natile kuli wene, We Abu Qatadah, ndekwita mwi shina lya kwa Lesa, bushe tauishiba ukutila nalitemwa Lesa no Mutumwa wakwe? -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; ali uwafuuka. Nabwekeshepo ukuposha kwandi kabili nalilapile, lelo ali fye uwafuuka kabili nabwekeshepo na kabili, lyene atile; Allah na Mutumwa Wakwe balishiba bwino. Lyene amenso yandi yalilile kabili nafumine muli cilya cifulo ukufika na lintu nafikile pa cibumba. Ilyo naendele mu cifulo ca kushitishamo ica ku Medina, kwali umulimi ukufuma ku Siria aleshitisha ifya kulya fyakwe mu Medina. Atile; nani uwinganlanga Ka’ab bin Malik? -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; abantu balinjishibishe, aishile kuli ine no kunjeba kalata ukufuma ku Mfumu Ghasan. Pali ilya nshita nali umuntu uwaishiba ukulemba. Ifilesangwa muli kalata fyalembelwe ukuti: AMMA BA’DU, imbila yafika kuli ifwe ukuti cibusa obe alikutamfishe, nangu ca kuti Allah takupangile mu calo ca nsoni no kulekeleshiwa, longanika kuli ifwe, tukakwafwa. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; Natile ilyo nacibelengele 'Ici ciputulwa ca bwafya na co'. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; lyena naile ku cifulo ca koca, naoca kalata ukufika ilyo inshiku amakumi yane shapitile pa nshiku amakumi yasano, umutumwa ukufuma kuli Rasulullah Sallalahu Wasallam aishile kuli ine, no kutila; ''Umukalamba wa cikolwe amwebele ukuti muleke umukashi wenu.'' -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; Nalipushe nga ca kuti mfwile ukulekana nankwe nelyo kuti nacita shani?. Ayaswike ukuti, iyo lelo fuma fye kabili wipalamina kuli wene. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; lyene nafitwala ku fibusa fyandi fibili na bo. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; e lyo natile ku mukashi wandi, ‘Kabiye ku ng’anda ku lupwa lobe no kwikala na bo, ukufikila Allah apingula pali ili lyashi’. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; lyena umukashi wa kwa Hilal bin Umayyah aishile kuli Shikulu wa Bukulu no kutila; 'O Mutumwa wakwa Lesa, Hilal muntu umukote, tapali umbi uwamusakamana, bushe kuti mwamupata nga na . ukumubombela?’. Atile: {'Awe, lelo mwileka alepalamina kuli imwe'. Umwanakashi atile; Wene, kuli Allah, taali na maka ya kusendama kano fye ukusendama panono. Na Allah, acili alelila na nomba line ukufuma apo mwamupeele amafunde. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; lyene bamo aba mu lupwa lwandi banjebele ukuti, ‘Cinshi taulomba insambu kuli mfumu ya calo pa lwa mukashi obe, pantu alisuminishe umukashi wa kwa Hilal bin Umayah ukumubombela’. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; Na Lesa, nshakaipushe kuli Lesa, nshaishiba ifyo Lesa akalanda, pantu nine umunono pali batatu. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; kabili kwashele ubushiku ikumi, ukufika ku bushiku amakumi yasano ubwa kukaanya ukulanda na ifwe. Lyena nalipepele ipepo lya kasuba ubushiku bwalenga amakumi yasano, ku ng’anda yandi. Ilyo nali pa cintu Allah Tabaroka Wa Ta’ala alandilepo, umweo wandi wali uwacepa nga nshi kabili icalo cikalamba caumfwile icacepa nga nshi, mu kupumikisha naumfwile umuntu alebilikisha mupepi nga nshi, pa Lupili lwa Sala’. Abilishe mwi shiwi lyakwe ilyakulisha ukuti, ‘We Ka’ab bin Malik, sansamukeni’. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; lyena nawile panshi nafukama kabili nalishibe ukuti inshila ya kwangufyanya yalifikile, lyena umukalamba wa calo abilishe ukusumina kwa kulapila ukufuma kuli Lesa Tabaroka Wa Ta’ala kuli ifwe mu nshita ya kupepa kwa kasuba. Abantu baile ku kutupeela imbila nsuma, kabili baile ku fibusa fyandi fibili ku kumupeela imbila nsuma, lyene umuntu umo aishile kuli ine ne kabalwe, kabili umuntu umo aishile ukufuma ku Aslam no kukwela pa lupili kabili calisangwike ukuti ishiwi lyali lyayanguka ukucila kabalwe. Nga ca kuti umuntu aisa kuli ine uo naumfwa ishiwi lyakwe lilepeela imbila nsuma, ndafumyapo ifya kufwala fyandi no kumupeela ica bupe pa kubilisha imbila nsuma. Na Allah, nshakwata na fimbi ukucila pa fya kufwala fyandi fibili. Mu kupelako nalikongole ifya kufwala fibili no kufifwala, lyene naile ku kukumanya Kasesema. Abantu abasangene naine bali mu mabumba, balinjikatashe pa kulapila kwandi ukwasuminishiwe. Batile; Nasubila ukuti muli aba nsansa pa kupokelela ukulapila kwenu ukufuma kuli Allah. Lyena naikele mu cikuulwa ca mapepo, calisangwike ukuti Rasulullah alishingulukwa na balupwa lwakwe. Talhah bin ‘Ubaidullah ansangile ukubutuka no kunsuntinkanya ku minwe no kuntasha, kuli Lesa takwali umuMuhajirin uwaiminine ukucila pali wene. -Abdullah umwanakashi Kaabu umwanakashi Malik- atile; Eico Ka’ab te kuti alube Talha. Ka’abu atile; Ilyo natile mwaposha, alipeele ulubuuto pa cinso cakwe ku nsansa, kabili atile ‘Ube uwa nsansa no bushiku bwa nsansa nga nshi kuli iwe ukufuma apo banoko bakufyele. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; Bushe cafuma kuli iwe, we Mutumwa wakwa Lesa, nangu cafuma kuli Lesa? -Umukalamba wa citungu- atile: ici cafuma kuli Lesa. Ilyo umukalamba wa calo ali ne nsansa, icinso cakwe calimweka nga mweshi, ukufika na lintu caishibikwe. -Ka'ab bin Malik Radliyali- atile; ilyo naikele pa ntanshi yakwe, natile; 'O Mutumwa wakwa Lesa, nge cishibilo ca nsansa sha kulapila kwandi, nkafumyapo ubunonshi bwandi nge nkumbu kuli Lesa Ta'ala na iwe Umutumwa Wakwe'. Kasesema atile: ‘Kateni fimo ifya bunonshi bwenu, e fyo cili bwino kuli imwe’. Na kabili nalisungile icakaniko candi mu Khaibar. Natile; O Umutumwa wa kwa Lesa, Lesa Ta’ala alimpusushe mu cine cine, kabili ukubikako no kulapila kwandi, nshakalande kano fye mu cine cine umuyayaya. Na Lesa, tapali nangu umo pa baMuslim uo Lesa aesha nankwe . ukulungatika mu kulanda ukufuma apo nalandile pali ici kuli Lesa Lesa icali bwino ukucila amafya ya kwa Lesa Tabaroka Wa Ta’ala kuli ine. Na Lesa, nshatala nabepapo nangu panono ukufuma apo natile; kuli Kasesema ukufika na lelo. Nasubila ukuti kuti nacisakamana ubumi bwandi bonse. -Kaabu bin Malik Radliya

Hadith Corroboration :

Imam Ahmad : 15211, 15222, 15229
Imam Bukhari : 2728, 2729, 4066
Imam Muslim : 4973
Imam Nasa'i : 723