Rasulullah memerintahkan mereka untuk mendatangi unta dan meminum air seni dan susunya
Imam Bukhari : 6390
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَنِي أَبُو رَجَاءٍ مِنْ آلِ أَبِي قِلَابَةَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلَابَةَأَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَبْرَزَ سَرِيرَهُ يَوْمًا لِلنَّاسِ ثُمَّ أَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ مَا تَقُولُونَ فِي الْقَسَامَةِ قَالَ نَقُولُ الْقَسَامَةُ الْقَوَدُ بِهَا حَقٌّ وَقَدْ أَقَادَتْ بِهَا الْخُلَفَاءُ قَالَ لِي مَا تَقُولُ يَا أَبَا قِلَابَةَ وَنَصَبَنِي لِلنَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عِنْدَكَ رُءُوسُ الْأَجْنَادِ وَأَشْرَافُ الْعَرَبِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ مُحْصَنٍ بِدِمَشْقَ أَنَّهُ قَدْ زَنَى لَمْ يَرَوْهُ أَكُنْتَ تَرْجُمُهُ قَالَ لَا قُلْتُ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ بِحِمْصَ أَنَّهُ سَرَقَ أَكُنْتَ تَقْطَعُهُ وَلَمْ يَرَوْهُ قَالَ لَا قُلْتُ فَوَاللَّهِ مَا قَتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا قَطُّ إِلَّا فِي إِحْدَى ثَلَاثِ خِصَالٍ رَجُلٌ قَتَلَ بِجَرِيرَةِ نَفْسِهِ فَقُتِلَ أَوْ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانٍ أَوْ رَجُلٌ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَارْتَدَّ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ الْقَوْمُ أَوَلَيْسَ قَدْ حَدَّثَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ فِي السَّرَقِ وَسَمَرَ الْأَعْيُنَ ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ فَقُلْتُ أَنَا أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثَ أَنَسٍ حَدَّثَنِي أَنَسٌ أَنَّ نَفَرًا مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَايَعُوهُ عَلَى الْإِسْلَامِ فَاسْتَوْخَمُوا الْأَرْضَ فَسَقِمَتْ أَجْسَامُهُمْ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَفَلَا تَخْرُجُونَ مَعَ رَاعِينَا فِي إِبِلِهِ فَتُصِيبُونَ مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا قَالُوا بَلَى فَخَرَجُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَصَحُّوا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَطْرَدُوا النَّعَمَ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ فِي آثَارِهِمْ فَأُدْرِكُوا فَجِيءَ بِهِمْ فَأَمَرَ بِهِمْ فَقُطِّعَتْ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ حَتَّى مَاتُوا قُلْتُ وَأَيُّ شَيْءٍ أَشَدُّ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلَاءِ ارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ وَقَتَلُوا وَسَرَقُوا فَقَالَ عَنْبَسَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَاللَّهِ إِنْ سَمِعْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ فَقُلْتُ أَتَرُدُّ عَلَيَّ حَدِيثِي يَا عَنْبَسَةُ قَالَ لَا وَلَكِنْ جِئْتَ بِالْحَدِيثِ عَلَى وَجْهِهِ وَاللَّهِ لَا يَزَالُ هَذَا الْجُنْدُ بِخَيْرٍ مَا عَاشَ هَذَا الشَّيْخُ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ فِي هَذَا سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهِ نَفَرٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَتَحَدَّثُوا عِنْدَهُ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ فَقُتِلَ فَخَرَجُوا بَعْدَهُ فَإِذَا هُمْ بِصَاحِبِهِمْ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ فَرَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَاحِبُنَا كَانَ تَحَدَّثَ مَعَنَا فَخَرَجَ بَيْنَ أَيْدِينَا فَإِذَا نَحْنُ بِهِ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِمَنْ تَظُنُّونَ أَوْ مَنْ تَرَوْنَ قَتَلَهُ قَالُوا نَرَى أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِ فَدَعَاهُمْ فَقَالَ آنْتُمْ قَتَلْتُمْ هَذَا قَالُوا لَا قَالَ أَتَرْضَوْنَ نَفَلَ خَمْسِينَ مِنْ الْيَهُودِ مَا قَتَلُوهُ فَقَالُوا مَا يُبَالُونَ أَنْ يَقْتُلُونَا أَجْمَعِينَ ثُمَّ يَنْتَفِلُونَ قَالَ أَفَتَسْتَحِقُّونَ الدِّيَةَ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ قَالُوا مَا كُنَّا لِنَحْلِفَ فَوَدَاهُ مِنْ عِنْدِهِ قُلْتُ وَقَدْ كَانَتْ هُذَيْلٌ خَلَعُوا خَلِيعًا لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَطَرَقَ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ الْيَمَنِ بِالْبَطْحَاءِ فَانْتَبَهَ لَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَحَذَفَهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلَهُ فَجَاءَتْ هُذَيْلٌ فَأَخَذُوا الْيَمَانِيَّ فَرَفَعُوهُ إِلَى عُمَرَ بِالْمَوْسِمِ وَقَالُوا قَتَلَ صَاحِبَنَا فَقَالَ إِنَّهُمْ قَدْ خَلَعُوهُ فَقَالَ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْ هُذَيْلٍ مَا خَلَعُوهُ قَالَ فَأَقْسَمَ مِنْهُمْ تِسْعَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلًا وَقَدِمَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مِنْ الشَّأْمِ فَسَأَلُوهُ أَنْ يُقْسِمَ فَافْتَدَى يَمِينَهُ مِنْهُمْ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ فَأَدْخَلُوا مَكَانَهُ رَجُلًا آخَرَ فَدَفَعَهُ إِلَى أَخِي الْمَقْتُولِ فَقُرِنَتْ يَدُهُ بِيَدِهِ قَالُوا فَانْطَلَقَا وَالْخَمْسُونَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِنَخْلَةَ أَخَذَتْهُمْ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي الْجَبَلِ فَانْهَجَمَ الْغَارُ عَلَى الْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمَاتُوا جَمِيعًا وَأَفْلَتَ الْقَرِينَانِ وَاتَّبَعَهُمَا حَجَرٌ فَكَسَرَ رِجْلَ أَخِي الْمَقْتُولِ فَعَاشَ حَوْلًا ثُمَّ مَاتَ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ أَقَادَ رَجُلًا بِالْقَسَامَةِ ثُمَّ نَدِمَ بَعْدَ مَا صَنَعَ فَأَمَرَ بِالْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمُحُوا مِنْ الدِّيوَانِ وَسَيَّرَهُمْ إِلَى الشَّأْمِ
Atugambye [Qutaibah bin Sa’id] atubuulidde [Abu Bisyr Isma’il bin Ibrahim Al Asadi] atugambye [Al Hajjaj bin Abi ‘Uthman] agambye [Abu Raja`] okuva mu famire ya Abu Qilaba, agambye [Abu Qilabah]; Umar bin Abdul Aziz olunaku lumu yayanjula emitto gy’abagenyi be eri abantu n’abawa olukusa, ne bayingira. Olwo Umar bin Abdul Aziz n’abuuza nti; ‘Olowooza ki ku Qosamah? ' Twaddamu nti; ‘Qosamah? Qisas kubanga Qasamah kituufu, ba khalifa batadde mu nkola qisas olw’ekyo’. Awo Umar bin Abd Aziz n’ambuuza - mu kiseera ekyo yampa ekifo eky’enjawulo okulungamya ekitundu - ne nziramu nti; ‘Ayi Amir al-Mu’minin, olina abaduumizi b’amagye n’abakungu b’Abawalabu abakulu, olowooza otya singa amakumi ataano ku bo bawa obujulizi nti omusajja omufumbo e Damascus yakola obwenzi nga tebamulaba, wandimukuba amayinja? ' 'NEDDA' Yaddamu. Naddamu okubuuza nti; ‘Olowooza otya singa amakumi ataano ku bo bawa obujulizi nti omusajja mu Himsi yabba, wandimutemyeko omukono nga tebamulaba? ' 'NEDDA' Yaddamu. Bwentyo ne ŋŋamba nti; ‘Eri Allah, Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) teyattangako muntu yenna okuggyako olw’ensonga emu ku ssatu: Omuntu atta mu bugenderevu, olwo ateekwa okuttibwa, oba omuntu eyenzi oluvannyuma lw’okufumbirwa, oba omuntu alwanyisa Allah n’Omubaka we n’okwewaggula ku Busiraamu.’ Olwo abantu ne basalako emboozi; ‘[Anas bin Malik] teyatugamba nti Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) lumu yasala omuntu olw’obubbi n’amugoba amaaso, n’abaleka ne bafuuwa mu musana ogwokya? ' Naddamu nti; ‘Nja kukubuulira hadith ya Anas Anas yennyini gye yang’amba; Nti ekibinja ky’abantu munaana okuva mu kika kya ‘Ukl kyasisinkana Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam, ne bamweyama okulangirira Obusiraamu bwabwe. Naye tezaali zituukira ku mbeera ya mbeera ya Madina kale emibiri gyabwe gyali mulwadde. Olwo ne beemulugunya ku kwemulugunya kwabwe eri Nabbi sallallaahu’alaihiwasallam. Nabbi yateesa nti: ‘Tekyandibadde kirungi ggwe okugenda n’abalunzi baffe ab’eŋŋamira musobole okufuna amata n’omusulo gwabwe -okujjanjaba-?’. ‘Okay’ bwe baddamu. Baagenze ne banywa amata n’omusulo kale nga balamu bulungi. Naye mu kifo ky’ekyo batta omusumba wa Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam nebanyaga eŋŋamira ze. Kino ekibaddewo kyasembayo okutuuka ku Nabbi sallallaahu’alaihiwasallam. Nabbi era yasindika amagye okuyigga ekkubo lyabwe. Baawambibwa ne basikambulwa mu maaso ga Nabbi. Kale Nabbi n’abalagira okubasalako emikono n’ebigere era amaaso gaabwe gaggyibwemu. Olwo Nabbi n’abasuula mu musana ogwokya okufa.’ Nze mbuuza nti; ‘Ani omulala ayinza okubasinga okuba ow’obukambwe? Baava mu Busiraamu, ne batta n’okunyaga’. Awo ‘Anbasah bin Sa’id n’agamba nti; 'By Allah, siwulirangako kintu nga leero n'akatono'. Nagamba nti; ‘Ogaana hadith yange, ggwe Anbasah? ' 'Nedda, oyanjudde hadiisi nga bweri. 'By Allah, eggye lino lijja kusigala mu bulungi kasita sheikh ono abeera mu bo'. Nasigala ngenda mu maaso; Mu mbeera nga eno, waliwo n’ebiragiro ebirala okuva ewa Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam, emboozi eri nti, Lumu abantu abawerako ab’omu Ansar baasisinkana Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam. Baali banyumya naye, olwo omu n’ava mu bo, ne kizuulibwa nti yattiddwa. Oluvannyuma lw’ettemu, ab’emikwano ne bavaayo, baasanga mukwano gwabwe attiddwa ng’abikkiddwa omusaayi, bwe batyo ne baloopa omusango eri Nabbi sallallaahu’alaihiwasallam. Bagamba nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, mukwano gwaffe eyali anyumya naffe, olwo n'ava mu ffe, kizuuka nti yali abikkiddwa omusaayi'. Rasulullah sallallaahu’alaihiwasallam yavaayo n’abuuza nti: ‘Olowooza oli ani?’. mu lupapula olulala 'Olowooza ani yamutta?' Ne baddamu nti; 'Tulowooza nti Abayudaaya be baamutta'. Omutume era yatuma omubaka okusisinkana Abayudaaya, n’abayita n’agamba nti; ‘Osse mukwano gwaffe?’. Ne baddamu nti; 'Nedda'. Nabbi olwo n’agamba mikwano gye nti; ‘Wandibadde mwetegefu singa Abayudaaya amakumi ataano balayirira nti tebamutta?’. Ab’emikwano ne baddamu nti; ‘Mazima ddala tebandifuddeyo oba ddala batutta! ’ Awo Abayudaaya ne balayira ekirayiro. Awo Nabbi n’abuuza nti; 'Ofuna otya diyat kasita ataano mulilayira?' Naye banne tebaagala kulayira. Oluvannyuma Nabbi yasasula diyat okuva mu nsawo ye. Nagamba nti; Emabegako, ekika kya Hudhayl kyali kyamenyeka - kyasazaamu - omukago - ekirayiro ky’okukkaanya okugabana essanyu n’ennaku - mu kiseera ky’obutamanya. Wabula Hudhayl yalumba famire ya Yamani mu kiro ekikeesezza olwaleero mu Bath-ha’. Omu Yamani okuva mu maka yali azuukuse asobole okumusalako omutwe n’ekitala n’asobola okumutta. Olwo abantu b’e Hudhayl ne bajja ne bakwata famire ya Yamani ne bagiloopa eri Umar e Al Mausim. Hudhayl yagambye nti; 'asse mukwano gwaffe'. Yaddamu nti; 'mazima bo - Hudhayl - bamenye endagaano yaabwe'. Awo Umar n’agamba nti; 'Nsaba abantu ba Hudhayl amakumi ataano balayirire nti tebamenye ndagaano yaabwe'. Awo abantu amakumi ana mu mwenda aba Hudhayl ne balayira nti tebaamenya ndagaano yaabwe. Awo omu ku bo n’ava e Busuuli, ne basaba omuntu eyali yaakatuuka okulayira, naye nga tayagala kulayira kale yalina okusasula obutayagala kulayira ng’asasula dirham lukumi. Awo Hudzail n’anoonya omulala agenda okudda mu bigere by’abantu ataano okumaliriza abantu ataano. Ate ye omusajja eyasasula ekinunulo, baamukwasa muganda w’omugenzi omukono gwe ne gwegatta ku gwe. Bombi baagenda mu maaso n’okutambula n’abantu amakumi ataano abaali balayidde, okutuusa bwe baatuuka ku muti gw’enkindu, enkuba n’ebatonnya bwe batyo ne basibira mu mpuku mu lusozi. Empuku yagwa n’egwa ku bantu ba Hudzail amakumi ataano abaali balayidde era bonna ne bafa. Abantu ababiri abasigaddewo basobodde okudduka, kyokka amangu ago ejjinja ne libayiringisiza ne liyatika okugulu kw’ow’oluganda eyattiddwa. Yali akyali mulamu nga wayise omwaka gumu n’afa. Nagamba nti; Abdul Malik bin Marwan lumu yavunaana omuntu obujulizi ku Qossamah, naye oluvannyuma neyejjusa kyeyali akoze, era n’alagira abantu amakumi ataano abaali balayidde okuggyibwa mu biwandiiko by’Eggwanga era n’akyusa abantu ataano n’abatwala mu nsi ya Syria.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 11600, 12178, 12207, 12276, 12354, 12468, 12572, 12654, 12961, 13549, 13572
Imam Bukhari : 226, 1405, 2795, 3244, 3871, 3872, 5253, 5254, 5286, 6304, 6305, 6306, 6307, 6390
Imam Muslim : 3162, 3163, 3164
Imam Abu Dawud : 3798, 3799, 3801
Imam Tirmidzi : 68
Imam Nasa'i : 303, 304, 3958, 3959, 3960, 3961, 3962, 3963, 3964, 3965, 3966, 3967, 3968, 3969, 3970, 3971, 3972, 3974, 3975
Imam Ibnu Majah : 2568, 2569, 3494