Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam pernah melaksanakan shalat 'isya ketika malam telah masuk sepertiga akhir malam ('atamah)

Imam Bukhari : 537

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ يَعْنِي ابْنَ غَيْلَانَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شُغِلَ عَنْهَا لَيْلَةً فَأَخَّرَهَا حَتَّى رَقَدْنَا فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ رَقَدْنَا ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ غَيْرُكُمْوَكَانَ ابْنُ عُمَرَ لَا يُبَالِي أَقَدَّمَهَا أَمْ أَخَّرَهَا إِذَا كَانَ لَا يَخْشَى أَنْ يَغْلِبَهُ النَّوْمُ عَنْ وَقْتِهَا وَكَانَ يَرْقُدُ قَبْلَهَا قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قُلْتُ لِعَطَاءٍ وَقَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً بِالْعِشَاءِ حَتَّى رَقَدَ النَّاسُ وَاسْتَيْقَظُوا وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا فَقَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ الصَّلَاةَ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الْآنَ يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ فَقَالَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا هَكَذَا فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رَأْسِهِ يَدَهُ كَمَا أَنْبَأَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ شَيْئًا مِنْ تَبْدِيدٍ ثُمَّ وَضَعَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ عَلَى قَرْنِ الرَّأْسِ ثُمَّ ضَمَّهَا يُمِرُّهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامُهُ طَرَفَ الْأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ عَلَى الصُّدْغِ وَنَاحِيَةِ اللِّحْيَةِ لَا يُقَصِّرُ وَلَا يَبْطُشُ إِلَّا كَذَلِكَ وَقَالَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوا هَكَذَا

اسان کي [محمود] - يعني ابن غيلان - ٻڌايو ويو آهي؛ اسان کي خبر ڏني آهي [عبد الرزاق] چيو آهي؛ مون کي خبر ڏني آهي [ابن جريج] چيو آهي؛ مون کي خبر ڏني آهي [نافع] چيو آهي؛ اسان کي [عبد الله بن عمر] ٻڌايو آهي؛ ته رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ ڀيري هڪ رات ڪاروبار ۾ مصروف هئا ۽ عشاء جي نماز ختم ڪئي. ۽ پوءِ اسان مسجد ۾ سمهي پيا. پوءِ اسان جاڳياسين، پوءِ سمهي پيا، پوءِ ٻيهر جاڳياسين، آخرڪار رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان سان ملڻ لاءِ ٻاهر آيا ۽ چيو ته: 'زمين جي رهڻ وارن مان ڪو به اهڙي نماز جو انتظار نٿو ڪري سواءِ توهان جي'. ۽ ابن عمر کي پرواهه نه هئي ته هن ان کي اڳتي وڌايو يا ختم ڪيو. عمل درآمد. ۽ ابن عمر پهرين عشاء جي نماز کان اڳ سمهيو. [ابن جريج] چيو؛ 'مون [عثا] کان پڇيو، پوءِ هن چيو؛ 'مون [ابن عباس] کي چوندي ٻڌو آهي؛' 'هڪ ڀيري رات جو رسول الله ﷺ عشاء جي نماز ختم ڪئي ايتري تائين جو ڪيترائي ماڻهو سمهي پيا، پوءِ جاڳيا، پوءِ ٻيهر سمهي پيا، پوءِ ٻيهر جاڳيا. عمر بن الخطاب پوءِ اٿيو ۽ چيو: 'نماز'. عطا چيو؛ ابن عباس، 'پوءِ رسول الله ﷺ پنهنجا هٿ مٿي تي رکي ٻاهر آيا، ڄڻ ته مون ڏٺو ته سندس وار آلو هئا ۽ پاڻي ٽمٽار هو. پوءِ هن چيو؛ 'جيڪڏهن اهو منهنجي قوم تي بار نه هجي ها، ته مان انهن کي هاڻي وانگر عشاء جي نماز پڙهڻ جو حڪم ڏيان ها'. مون - ابن جريج - پوءِ عطا کان پڇيو ته تصديق ڪري ته نبي ڪريم ﷺ پنهنجو هٿ پنهنجي مٿي تي ڇو رکيو جيئن ابن عباس جي روايت آهي. تنهن ڪري عطا پنهنجيون آڱريون ٿوريون ڊگھيون ڪيون ۽ پنهنجين آڱرين جي چوٽين کي پنهنجي مٿي جي پاسن تي رکيو، پوءِ انهن کي دٻائيندي انهن کي مٿي جي چوڌاري گھمايو جيستائين سندس انگوٺا ڪنن جي چوٽين کي ڪنن جي چوٽين سان نه لڳو. هو اهو نه ته آهستي ڪندو آهي ۽ نه ئي جلدي، جيستائين اهو اهڙو نه هجي. پوءِ هن چيو؛ 'جيڪڏهن اهو منهنجي قوم تي بار نه هجي ها، ته مان انهن کي حڪم ڏيان ها ته جيئن اهي هاڻي نماز پڙهن ٿا.'