Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Surat Rasulullah dan kesaksian Abu Sufyan di depan Heraclius

Imam Ahmad : 1649

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ابْنَةِ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا نَزَلْنَا أَرْضَ الْحَبَشَةِ جَاوَرْنَا بِهَا خَيْرَ جَارٍ النَّجَاشِيَّ أَمِنَّا عَلَى دِينِنَا وَعَبَدْنَا اللَّهَ لَا نُؤْذَى وَلَا نَسْمَعُ شَيْئًا نَكْرَهُهُ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا ائْتَمَرُوا أَنْ يَبْعَثُوا إِلَى النَّجَاشِيِّ فِينَا رَجُلَيْنِ جَلْدَيْنِ وَأَنْ يُهْدُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَا مِمَّا يُسْتَطْرَفُ مِنْ مَتَاعِ مَكَّةَ وَكَانَ مِنْ أَعْجَبِ مَا يَأْتِيهِ مِنْهَا إِلَيْهِ الْأَدَمُ فَجَمَعُوا لَهُ أَدَمًا كَثِيرًا وَلَمْ يَتْرُكُوا مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقًا إِلَّا أَهْدَوْا لَهُ هَدِيَّةً ثُمَّ بَعَثُوا بِذَلِكَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الْمَخْزُومِيِّ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيِّ وَأَمَرُوهُمَا أَمْرَهُمْ وَقَالُوا لَهُمَا ادْفَعُوا إِلَى كُلِّ بِطْرِيقٍ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ تُكَلِّمُوا النَّجَاشِيَّ فِيهِمْ ثُمَّ قَدِّمُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَاهُ ثُمَّ سَلُوهُ أَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْكُمْ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَهُمْ قَالَتْ فَخَرَجَا فَقَدِمَا عَلَى النَّجَاشِيِّ وَنَحْنُ عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ وَعِنْدَ خَيْرِ جَارٍ فَلَمْ يَبْقَ مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقٌ إِلَّا دَفَعَا إِلَيْهِ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَا النَّجَاشِيَّ ثُمَّ قَالَا لِكُلِّ بِطْرِيقٍ مِنْهُمْ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِ الْمَلِكِ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكُمْ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتُمْ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَى الْمَلِكِ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ لِيَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَإِذَا كَلَّمْنَا الْمَلِكَ فِيهِمْ فَتُشِيرُوا عَلَيْهِ بِأَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْنَا وَلَا يُكَلِّمَهُمْ فَإِنَّ قَوْمَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُمَا نَعَمْ ثُمَّ إِنَّهُمَا قَرَّبَا هَدَايَاهُمْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فَقَبِلَهَا مِنْهُمَا ثُمَّ كَلَّمَاهُ فَقَالَا لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِكَ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكَ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتَ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَيْكَ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَعْمَامِهِمْ وَعَشَائِرِهِمْ لِتَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ وَعَاتَبُوهُمْ فِيهِ قَالَتْ وَلَمْ يَكُنْ شَيْءٌ أَبْغَضَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ مِنْ أَنْ يَسْمَعَ النَّجَاشِيُّ كَلَامَهُمْ فَقَالَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ صَدَقُوا أَيُّهَا الْمَلِكُ قَوْمُهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَأَسْلِمْهُمْ إِلَيْهِمَا فَلْيَرُدَّاهُمْ إِلَى بِلَادِهِمْ وَقَوْمِهِمْ قَالَ فَغَضِبَ النَّجَاشِيُّ ثُمَّ قَالَ لَا هَا اللَّهِ ايْمُ اللَّهِ إِذَنْ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْهِمَا وَلَا أُكَادُ قَوْمًا جَاوَرُونِي وَنَزَلُوا بِلَادِي وَاخْتَارُونِي عَلَى مَنْ سِوَايَ حَتَّى أَدْعُوَهُمْ فَأَسْأَلَهُمْ مَاذَا يَقُولُ هَذَانِ فِي أَمْرِهِمْ فَإِنْ كَانُوا كَمَا يَقُولَانِ أَسْلَمْتُهُمْ إِلَيْهِمَا وَرَدَدْتُهُمْ إِلَى قَوْمِهِمْ وَإِنْ كَانُوا عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ مَنَعْتُهُمْ مِنْهُمَا وَأَحْسَنْتُ جِوَارَهُمْ مَا جَاوَرُونِي قَالَتْ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَاهُمْ فَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولُهُ اجْتَمَعُوا ثُمَّ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَا تَقُولُونَ لِلرَّجُلِ إِذَا جِئْتُمُوهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ مَا عَلَّمَنَا وَمَا أَمَرَنَا بِهِ نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَائِنٌ فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا جَاءُوهُ وَقَدْ دَعَا النَّجَاشِيُّ أَسَاقِفَتَهُ فَنَشَرُوا مَصَاحِفَهُمْ حَوْلَهُ سَأَلَهُمْ فَقَالَ مَا هَذَا الدِّينُ الَّذِي فَارَقْتُمْ فِيهِ قَوْمَكُمْ وَلَمْ تَدْخُلُوا فِي دِينِي وَلَا فِي دِينِ أَحَدٍ مِنْ هَذِهِ الْأُمَمِ قَالَتْ فَكَانَ الَّذِي كَلَّمَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ كُنَّا قَوْمًا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ نَعْبُدُ الْأَصْنَامَ وَنَأْكُلُ الْمَيْتَةَ وَنَأْتِي الْفَوَاحِشَ وَنَقْطَعُ الْأَرْحَامَ وَنُسِيءُ الْجِوَارَ يَأْكُلُ الْقَوِيُّ مِنَّا الضَّعِيفَ فَكُنَّا عَلَى ذَلِكَ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ إِلَيْنَا رَسُولًا مِنَّا نَعْرِفُ نَسَبَهُ وَصِدْقَهُ وَأَمَانَتَهُ وَعَفَافَهُ فَدَعَانَا إِلَى اللَّهِ لِنُوَحِّدَهُ وَنَعْبُدَهُ وَنَخْلَعَ مَا كُنَّا نَعْبُدُ نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ الْحِجَارَةِ وَالْأَوْثَانِ وَأَمَرَنَا بِصِدْقِ الْحَدِيثِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَصِلَةِ الرَّحِمِ وَحُسْنِ الْجِوَارِ وَالْكَفِّ عَنْ الْمَحَارِمِ وَالدِّمَاءِ وَنَهَانَا عَنْ الْفَوَاحِشِ وَقَوْلِ الزُّورِ وَأَكْلِ مَالَ الْيَتِيمِ وَقَذْفِ الْمُحْصَنَةِ وَأَمَرَنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَأَمَرَنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّيَامِ قَالَ فَعَدَّدَ عَلَيْهِ أُمُورَ الْإِسْلَامِ فَصَدَّقْنَاهُ وَآمَنَّا بِهِ وَاتَّبَعْنَاهُ عَلَى مَا جَاءَ بِهِ فَعَبَدْنَا اللَّهَ وَحْدَهُ فَلَمْ نُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا وَحَرَّمْنَا مَا حَرَّمَ عَلَيْنَا وَأَحْلَلْنَا مَا أَحَلَّ لَنَا فَعَدَا عَلَيْنَا قَوْمُنَا فَعَذَّبُونَا وَفَتَنُونَا عَنْ دِينِنَا لِيَرُدُّونَا إِلَى عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ مِنْ عِبَادَةِ اللَّهِ وَأَنْ نَسْتَحِلَّ مَا كُنَّا نَسْتَحِلُّ مِنْ الْخَبَائِثِ فَلَمَّا قَهَرُونَا وَظَلَمُونَا وَشَقُّوا عَلَيْنَا وَحَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ دِينِنَا خَرَجْنَا إِلَى بَلَدِكَ وَاخْتَرْنَاكَ عَلَى مَنْ سِوَاكَ وَرَغِبْنَا فِي جِوَارِكَ وَرَجَوْنَا أَنْ لَا نُظْلَمَ عِنْدَكَ أَيُّهَا الْمَلِكُ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ هَلْ مَعَكَ مِمَّا جَاءَ بِهِ عَنْ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرٌ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ فَاقْرَأْهُ عَلَيَّ فَقَرَأَ عَلَيْهِ صَدْرًا مِنْ كهيعص قَالَتْ فَبَكَى وَاللَّهِ النَّجَاشِيُّ حَتَّى أَخْضَلَ لِحْيَتَهُ وَبَكَتْ أَسَاقِفَتُهُ حَتَّى أَخْضَلُوا مَصَاحِفَهُمْ حِينَ سَمِعُوا مَا تَلَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ النَّجَاشِيُّ إِنَّ هَذَا وَاللَّهِ وَالَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى لَيَخْرُجُ مِنْ مِشْكَاةٍ وَاحِدَةٍ انْطَلِقَا فَوَاللَّهِ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْكُمْ أَبَدًا وَلَا أُكَادُ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَلَمَّا خَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَاللَّهِ لَأُنَبِّئَنَّهُمْ غَدًا عَيْبَهُمْ عِنْدَهُمْ ثُمَّ أَسْتَأْصِلُ بِهِ خَضْرَاءَهُمْ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَكَانَ أَتْقَى الرَّجُلَيْنِ فِينَا لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ لَهُمْ أَرْحَامًا وَإِنْ كَانُوا قَدْ خَالَفُونَا قَالَ وَاللَّهِ لَأُخْبِرَنَّهُ أَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَبْدٌ قَالَتْ ثُمَّ غَدَا عَلَيْهِ الْغَدَ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ قَوْلًا عَظِيمًا فَأَرْسِلْ إِلَيْهِمْ فَاسْأَلْهُمْ عَمَّا يَقُولُونَ فِيهِ قَالَتْ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ يَسْأَلُهُمْ عَنْهُ قَالَتْ وَلَمْ يَنْزِلْ بِنَا مِثْلُهُ فَاجْتَمَعَ الْقَوْمُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَاذَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى إِذَا سَأَلَكُمْ عَنْهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ فِيهِ مَا قَالَ اللَّهُ وَمَا جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا كَائِنًا فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالَ لَهُمْ مَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ نَقُولُ فِيهِ الَّذِي جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا هُوَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَرُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ الْعَذْرَاءِ الْبَتُولِ قَالَتْ فَضَرَبَ النَّجَاشِيُّ يَدَهُ إِلَى الْأَرْضِ فَأَخَذَ مِنْهَا عُودًا ثُمَّ قَالَ مَا عَدَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ مَا قُلْتَ هَذَا الْعُودَ فَتَنَاخَرَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ حِينَ قَالَ مَا قَالَ فَقَالَ وَإِنْ نَخَرْتُمْ وَاللَّهِ اذْهَبُوا فَأَنْتُمْ سُيُومٌ بِأَرْضِي وَالسُّيُومُ الْآمِنُونَ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ ثُمَّ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ فَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي دَبْرًا ذَهَبًا وَأَنِّي آذَيْتُ رَجُلًا مِنْكُمْ وَالدَّبْرُ بِلِسَانِ الْحَبَشَةِ الْجَبَلُ رُدُّوا عَلَيْهِمَا هَدَايَاهُمَا فَلَا حَاجَةَ لَنَا بِهَا فَوَاللَّهِ مَا أَخَذَ اللَّهُ مِنِّي الرِّشْوَةَ حِينَ رَدَّ عَلَيَّ مُلْكِي فَآخُذَ الرِّشْوَةَ فِيهِ وَمَا أَطَاعَ النَّاسَ فِيَّ فَأُطِيعَهُمْ فِيهِ قَالَتْ فَخَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ مَقْبُوحَيْنِ مَرْدُودًا عَلَيْهِمَا مَا جَاءَا بِهِ وَأَقَمْنَا عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ مَعَ خَيْرِ جَارٍ قَالَتْ فَوَاللَّهِ إِنَّا عَلَى ذَلِكَ إِذْ نَزَلَ بِهِ يَعْنِي مَنْ يُنَازِعُهُ فِي مُلْكِهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْنَا حُزْنًا قَطُّ كَانَ أَشَدَّ مِنْ حُزْنٍ حَزِنَّاهُ عِنْدَ ذَلِكَ تَخَوُّفًا أَنْ يَظْهَرَ ذَلِكَ عَلَى النَّجَاشِيِّ فَيَأْتِيَ رَجُلٌ لَا يَعْرِفُ مِنْ حَقِّنَا مَا كَانَ النَّجَاشِيُّ يَعْرِفُ مِنْهُ قَالَتْ وَسَارَ النَّجَاشِيُّ وَبَيْنَهُمَا عُرْضُ النِّيلِ قَالَتْ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَخْرُجُ حَتَّى يَحْضُرَ وَقْعَةَ الْقَوْمِ ثُمَّ يَأْتِيَنَا بِالْخَبَرِ قَالَتْ فَقَالَ ال

A erenikem [Ya’qub] a erenikem [semei] seni [Muhammad bin Ishaq] a erenikem [Muhammad bin Muslim bin ‘Ubaidullah bin Shihab] seni [Abu Bakr bin Abdurrahman bin Al Harith bin Hisyam Al Makhzumi] seni [Ummu Salamah ewe Ewe soufos, a apasa; Lupwen aua nom lon fanüen Habasyah, aua chiechi ngeni eman chon oruch mi fokkun mürina, itan King Najasyi. Sia mefi kinamwe non ach fori ach lamalam, sia fel ngeni Allah nge sise osukosuk me sise rongorong och mettoch sise sani. Lupwen ei a tori ekkewe chon Quraysh, ra tipeeufengen pwe repwe tinalo emon chon kuno ngeni King Najasyi ren ar tinalo ruemon mwan mi pochokkul pwe repwe ngeni King Najasyi chommong liffang lon lapalapen pisek aramas ra ekieki pwe mi chok kukkun seni Mecca. Me lein ekkewe pisek mi amwarar ra ngeniir, a wor ewe ppwul mi tan. Ra ioni chommong ekkena pisek. Resap likitala eman meilapen sounfiu pwe repwe chök ngeni eu lifang. Ra awisa ngeni Apdullah bin Rabia bin Al Mughira me Al Makhzumi me ‘Amru bin Al ‘Ash bin Wa‘il As Sahmi pwe repwe tinalo ekkewe pisek me ra allük ngeniir me rüüemön pwe repwe uwei ar angang. Ra apasa ngeni ir me ruemon; ‘Kopwe ngeni emon me emon ekkewe souemwen iteiten niffang me mwen kopwe fos ngeni Najasyi. Mwirin ena kopwe ngeni ewe king Najasyi lifang, kopwe pwal tingorei pwe epwe ngenikemi mwen ewe king epwe kapas ngeniir’. Um Salama a pwal apasa; Ekkewe ruemon aramas ra mwitir tou - ra tou seni Mecca - pwe repwe churi ewe king Najasyi. Nonnomun am non ena fansoun a nom non ewe imw mi murinno me ekkewe chon oruch mi murinno. Ese wor emon souemwen tiwenon chok ir me ruemon ra ngeni ar kewe niffang me mwen ar repwe kapas ngeni King Najasyi. Ir me ruemon ra apasa ngeni emon me emon nour kewe meilap; ‘Enlet, ekkoch me lein nöüm kewe mi tiparoch ra likitikem o feila lon mwüm, ra likitala lamalamen nöür kewe aramas o resap chüen fiti om lamalam. Ra uweato eu minefoon lamalam sise silei ussun me ami ousap pwal silei. Ekewe souemwenin ar kewe aramas ra tinatokem pwe aipwe aliwiniir ngeni aramaser. Iwe ika pwe sia kapas ngeni ewe King usun ir, kopwe auroura pwe epwe ngeni kich nge esapw chiwen kapas ngenir. Pokiten aramaser kewe ra kon auseling me silei nonnomur me ar kewe apwangapwang’. Ra ponueni ir me ruemon; 'Ewer'. Mwirin ena ir me ruemon ra ngeni ewe king Najasyi ewe niffang, iwe ewe king Najasyi a etiwa, iwe ir me ruemon ra kapas ngeni ewe king me ra apasa; ‘O king. Enlet, ekoch me lein nöüm kewe mi tiparoch ra likitikem o feila lon mwum. Ra likitala än nöür kewe lamalam, resap chüen tolong lon ämi lamalam. Ra wato ew minefoon lamalam sise sinei usun me sir ese pwan sinei. Ekewe souemwenin ar kewe aramas, ir semer kewe, semer kewe me ar kewe famili, ra tinatokem pwe aipwe ütä fän mesen ewe Samol mi Lapalap, pwe ewe Samol mi Lapalap epwe aliwinirela ngeni aramasem. Pokiten aramasach kewe ra kon ausening ngenir me sinei ar kewe apwangapwang, nge ra esiita ir’. Ese wesewesen wor och mettoch mi asonga Apdullah me Amru lap seni an King Najasyi mochen rongorong ar kewe kapasen peni. Iwe ekkewe meilapen sounfiu mi nom unukun ra apasa; ‘Ra pwung, O King, nour kewe aramas ra kon ausening ngenir me sinei ar kewe apwangapwang, ina minne kopwe likiti ngenir pwe repwe tongeni me ruemon repwe uwei sefani ngeni fonuer me aramaser kewe’. Iwe, King Najasyi a song o apasa; 'Aapw! Ren Allah, ren Allah usap ngenir emon me neir, me esap wor emon epwe tongeni annuku ngeniei ai upwe maun ngeni ew mwichen aramas mi b . ir chon orui, me ra nonnom non fonuei, me ra finataei seni ekkoch, tori ua kokkoriir me eisinir met ekkei ruemon aramas ra apasa. Ika pwe epwe usun met a mak, iwe upwe ngenir ekkewe ruemon me upwe aliwinir ngeni aramaser kewe. Ika pwe esapw ina usun, iwe usapw ngenir me upwe chok sopweno ne tumunur ukukun ar tingor’. Umu Salama a apasa; Iwe, emon chon kuno a titiilo ngeni chiechien ewe Soufos sallallaahu ‘alaihi wasallam pwe epwe koriir, lupwen Noun we chon kuno a churir, ra chufengen me ekkoch ra apasa ngeni ekkewe ekkoch; ‘Met kopwe apasa ngeni ewe King ika ka nom mwen mesan?’ a apasa. Ra ponueni; ‘Ren Allah, sipwe apasa usun ewe Soufos a aiti me alluk ngenikich, met chok epwe fis’. Lupwen ra chuuri ewe king, a ussun ita pwe ewe king a pwal kori noun kewe nouwisen lamalam, iwe, ra fen emererata ar kewe fau mi mak won ewe king. Iwe, ewe king a eisiniir; ‘Menni lamalam a efisi om kopwe likitalo aramasom kewe me kese pwal fiti ai lamalam are lamalamen ekkewe ekkoch aramas?’ a apasa. Umu Salama a apasa; Ewe emon a ponueni ewe king i [Ja’far bin Abu Talib], a apasa; ‘O king! Am aua eu aramas mi tiparoch, aua fel ngeni uluulun me mongo man mi malo, aua fori sokkopaten mettoch mi ngau o atai ekkewe ririin aramas, aua fori mi ngau ngeni chon oruch kewe, ekkewe mi pochokkul leich ra nnielo ekkewe mi apwangapwang, iwe, aua chuen nom lon ena lapalap tori Allah a tinato rem emon chon kuno seni pwisin kich, aua silei an lineing me an wenechar me an wenechar. A etiwa kich ngeni Allah pwe sipwe esinna I me fel ngeni I chok, sipwe nikitano met kich me ach kewe anuon sia fel ngeni non napanapen fau me uluulun. A erenikem pwe aupwe wenechar non kapas, apwonueta ach wis me tumunu chiechioch, fori mettoch mi och ngeni chon oruch me tumunukich seni fori mettoch mi haram me -aturanong- chcha. A pinei ar repwe fori foffor mi anioput me kapas chofona, ar repwe angei pisekin ekkewe semirit mi osupwang me ar tipi ngeni aramas mi murinno pwe ra lisowu mwaal. A erenikem pwe aupwe fel ngeni Allah chok, ausap chiechi ngeni och mettoch, a erenikem pwe aupwe iotek, awora alillis me echikipin.’ a apasa sokkopaten mettoch mi weneiti ekkewe mettoch lon Islam ‘Am aua apochokkula i, luku i me tapwelo mwirin minne a uwei. Sia fel ngeni Allah chok, sise chiechi ngeni och mettoch, sia fori met mi pinepin ngeni kich me sia fori met mi mumuta ngeni kich. Iwe nge, aramasem kewe ra oputakem me ra ariaföüükem. Ra turunufasei kich ren ach fori ach lamalam pwe sipwe niwin ngeni ach fel ngeni ekkewe uluulun fel ngeni Allah, me fori pwe epwe mumuta met sia fen fori me nom non napanapen sokopaten foffor mi anioput. Nupwen ra forata me eriaffoukem, forikem weires, eppetikem ren am lamalam, iwe am aua feino ngeni fonuom me am aua finata en nap seni ekkoch pokiten am aua sani am aupwe chon oruch, me am aua apinukunuk pwe am ausap tipis arap ngonuk, O king’. Umu Salamah a pwan apasa; Iwe, King Najasyi a eisini i; ‘Mi wor och mettoch ka uwei seni met a feito seni Allah?’ a apasa. Ja’far a pölüweni; 'Ewer'. King Najasy a apasa; ‘Kopwe alleani ngeniei!’ a apasa. Ina minne Ja’far a anneani ren an poputa seni; KA HA YA ‘AIN SHAD’. Umu Salama a apasa; Iwe, ewe king Najasyi, ren Allah, a kechü tori a chöüfetäl üfan me nöün kewe nöüwisen lamalam ra pwal kechü tori ar kewe mushaf ra chöüfetäl lupwen ra rongorong met a älleani mwen meser, Najasyi a apasa; ‘Ren Allah, ei puk me ewe puk Moses a uwei ra feito seni ew chok neni. Oupwe feilo ami me ruemon, ren Allah, usap ngenikemi tori feilfeilo chok me epwe . esap tongeni otupu aramas’. Umu Salama a apasa; Lupwen ekkewe ruemon mwan ra tou seni mwen mesen ewe king, ‘Amru bin Al ‘Ash a apasa; ‘Ren Allah, upwe wesewesen pwarata ar turunufas lesor, mwirin upwe atittina ar turunufas.’ Aptula bin Abu Rabia, i ewe mi kon niuokus me nein ekkewe ruemon, a apasa ngeni; ‘Kosapw fori, mei wor aramaser ina mwo ika ra fen cross kich’. A ponueni; ‘Ren Allah, upwe sopweilo le esile ngeniir pwe me ren ir Isa bin Maryam a emon chon angang’. Umu Salama a apasa; Non ewe ran mwirin, a feino ren ewe king a apasa ngeni; ‘O king, enlet ra kapas ngeni Isa bin Maryam ren kapas mi efeiengaw. Kopwe tinalo ngeniir o eisiniir met ra ekieki’. Umu Salama a apasa; Iei mine ewe king a tinala chon künö rer pwe repwe aisiniir usun. Me mwen ewe chon kuno epwe war, ekkewe Muslim ra fen chufengen, ekkoch ra apasa ngeni ekkoch; ‘Met kopwe apasa usun Jises ika epwe eisinik?’ a eisini. Ra ponueni; ‘Ren Allah, sipwe ponuweni usun met Allah a apasa me met ach we Soufos a uwei, met chok epwe fis’. Lupwen ra churi ewe King, a apasa ngenir; ‘Met ka ekieki usun Isa bin Maryam?’ a apasa. Jafar a pölüweni; ‘Am ekiek a usun chok a uwei me ren ach lamalam, wewen pwe i emon chon angang ngeni Allah me Noun we chon kuno, Ngunun me An kewe kapas ra ngunungun ngeni Maryam, emon fefin ese pupunu’. Iwe, ewe king Najasyi a atai pöün won ewe pwül o angei efoch föün irä, iwe a apasa; ‘Ina Jises noun Meri we, usun chok ua apasa pwe ei ira’. Ina minne ekkewe meilapen maun mi nom unukun ra apasa kapas mi pwarata song, ewe King a apasa; ‘Ren Allah, inaamwo ika kese sani, nge upwe apasa. Kopwe feilo, chon Muslim, oupwe safe lon fonuei, io epwe turunufaseikemi epwe liwinimmang, io epwe turunufaseok epwe liwinimmang. Ngang upwe oput an epwe wor ew chukun kolt ika pwe upwe afeiengawa emon me neimi. Iwe -ewe king a apasa ngeni noun kewe sounfiu;- oupwe aliwini ngenir ir me ruemon ekkewe lifang ra ngeni, sisap osupwang ren. Ren Allah, Allah ese angei ew niwinin seniei nupwen a niwin ngeni ai we muu, pwe upwe angei ew niwinin non ai manaman, me Allah ese eriani aramas ar repwe anneasochisiei pwe upwe anneasochisiir non ena mettoch’. Iwe, ekkewe ruemon aramas ra feilo mwen mesan fan kuf me ar kewe liffang ra liwiniti. Iei mine aia imweimw ünükün ewe king lon ewe imw mi mürina seni meinisin, pwal ren chon arum mi mürina. Ren ewe popun Allah! Aua nom non ei napanap tori ew ran emon a feito a angei an pochokun. Ren Allah, am aua mefi netipengaw nap seni netipengaw non ena fansoun, am aua osukosuk pwe ika ena emon epwe akkufu King Najasyiy iwe emon epwe feito esap sinei ach kewe pung usun met King Najasyi a fori. Ina minne, King Najasyi a feilo ngeni ewe aramas, nge lefilen ir me ruuemon a wor ewe chanpupu Nile. Iwe, chienen Rasulullah ra apasa; ‘Io neich epwe feino ngeni ewe nenien mwich an ekkei aramas, iwe epwe angei poraus fan itach'. Iwe, Zubair bin Awwam a apasa; 'NGANG'. Zubair bin Awwam ewe emon mi kukkun ierin. Ra ettiki ewe kirba fän itan, mürin ra anomu won pechen, pwe epwe tongeni ässäwa ewe kirba ngeni ünükün ewe chanpupu Nil ikewe ekkewe aramas ra chufengen ie. Sia iotek ngeni Allah fan iten King Najasyi pwe epwe tongeni akkufu chon oputa i me epwe chok nonnom lon an we muu me angei lukuluk le emweni fonuan we Habasyah. -Am aua fori meinisin ena- pun nupwen aua nomw unukun aua kuna ew neni mi och aupwe nomw non tori am aua churi ewe chon kuno seni Allah sallallaahu 'alaiihi wasallam . mi nom lon Meka’.

Hadith Corroboration :

Imam Ahmad : 1649, 2252, 13135, 14093, 14211, 16097, 17562, 21460, 23734
Imam Bukhari : 6, 49, 2484, 2594, 2723, 2756, 2938, 4188, 5522, 5790, 6657
Imam Muslim : 3322, 3323
Imam Abu Dawud : 133, 4470
Imam Tirmidzi : 2640, 2641