Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’
Imam Ahmad : 621
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى الطَّبَّاعُ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عِيَاضِ بْنِ عَمْرٍو الْقَارِيِّ قَالَ جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادٍ فَدَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَنَحْنُ عِنْدَهَا جُلُوسٌ مَرْجِعَهُ مِنْ الْعِرَاقِ لَيَالِيَ قُتِلَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَتْ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ شَدَّادٍ هَلْ أَنْتَ صَادِقِي عَمَّا أَسْأَلُكَ عَنْهُ تُحَدِّثُنِي عَنْ هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ الَّذِينَ قَتَلَهُمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ وَمَا لِي لَا أَصْدُقُكِ قَالَتْ فَحَدِّثْنِي عَنْ قِصَّتِهِمْ قَالَ فَإِنَّ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَمَّا كَاتَبَ مُعَاوِيَةَ وَحَكَمَ الْحَكَمَانِ خَرَجَ عَلَيْهِ ثَمَانِيَةُ آلَافٍ مِنْ قُرَّاءِ النَّاسِ فَنَزَلُوا بِأَرْضٍ يُقَالُ لَهَا حَرُورَاءُ مِنْ جَانِبِ الْكُوفَةِ وَإِنَّهُمْ عَتَبُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا انْسَلَخْتَ مِنْ قَمِيصٍ أَلْبَسَكَهُ اللَّهُ تَعَالَى وَاسْمٍ سَمَّاكَ اللَّهُ تَعَالَى بِهِ ثُمَّ انْطَلَقْتَ فَحَكَّمْتَ فِي دِينِ اللَّهِ فَلَا حُكْمَ إِلَّا لِلَّهِ تَعَالَى فَلَمَّا أَنْ بَلَغَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا عَتَبُوا عَلَيْهِ وَفَارَقُوهُ عَلَيْهِ فَأَمَرَ مُؤَذِّنًا فَأَذَّنَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِلَّا رَجُلٌ قَدْ حَمَلَ الْقُرْآنَ فَلَمَّا أَنْ امْتَلَأَتْ الدَّارُ مِنْ قُرَّاءِ النَّاسِ دَعَا بِمُصْحَفٍ إِمَامٍ عَظِيمٍ فَوَضَعَهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يَصُكُّهُ بِيَدِهِ وَيَقُولُ أَيُّهَا الْمُصْحَفُ حَدِّثْ النَّاسَ فَنَادَاهُ النَّاسُ فَقَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا تَسْأَلُ عَنْهُ إِنَّمَا هُوَ مِدَادٌ فِي وَرَقٍ وَنَحْنُ نَتَكَلَّمُ بِمَا رُوِينَا مِنْهُ فَمَاذَا تُرِيدُ قَالَ أَصْحَابُكُمْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ خَرَجُوا بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ كِتَابُ اللَّهِ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ فِي امْرَأَةٍ وَرَجُلٍ { وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقْ اللَّهُ بَيْنَهُمَا } فَأُمَّةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْظَمُ دَمًا وَحُرْمَةً مِنْ امْرَأَةٍ وَرَجُلٍ وَنَقَمُوا عَلَيَّ أَنْ كَاتَبْتُ مُعَاوِيَةَ كَتَبَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَقَدْ جَاءَنَا سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحُدَيْبِيَةِ حِينَ صَالَحَ قَوْمَهُ قُرَيْشًا فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ سُهَيْلٌ لَا تَكْتُبْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ كَيْفَ نَكْتُبُ فَقَالَ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاكْتُبْ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ لَوْ أَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ لَمْ أُخَالِفْكَ فَكَتَبَ هَذَا مَا صَالَحَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قُرَيْشًا يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ } فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ عَلِيٌّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَخَرَجْتُ مَعَهُ حَتَّى إِذَا تَوَسَّطْنَا عَسْكَرَهُمْ قَامَ ابْنُ الْكَوَّاءِ يَخْطُبُ النَّاسَ فَقَالَ يَا حَمَلَةَ الْقُرْآنِ إِنَّ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَنْ لَمْ يَكُنْ يَعْرِفُهُ فَأَنَا أُعَرِّفُهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَا يَعْرِفُهُ بِهِ هَذَا مِمَّنْ نَزَلَ فِيهِ وَفِي قَوْمِهِ { قَوْمٌ خَصِمُونَ } فَرُدُّوهُ إِلَى صَاحِبِهِ وَلَا تُوَاضِعُوهُ كِتَابَ اللَّهِ فَقَامَ خُطَبَاؤُهُمْ فَقَالُوا وَاللَّهِ لَنُوَاضِعَنَّهُ كِتَابَ اللَّهِ فَإِنْ جَاءَ بِحَقٍّ نَعْرِفُهُ لَنَتَّبِعَنَّهُ وَإِنْ جَاءَ بِبَاطِلٍ لَنُبَكِّتَنَّهُ بِبَاطِلِهِ فَوَاضَعُوا عَبْدَ اللَّهِ الْكِتَابَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَرَجَعَ مِنْهُمْ أَرْبَعَةُ آلَافٍ كُلُّهُمْ تَائِبٌ فِيهِمْ ابْنُ الْكَوَّاءِ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ عَلَى عَلِيٍّ الْكُوفَةَ فَبَعَثَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى بَقِيَّتِهِمْ فَقَالَ قَدْ كَانَ مِنْ أَمْرِنَا وَأَمْرِ النَّاسِ مَا قَدْ رَأَيْتُمْ فَقِفُوا حَيْثُ شِئْتُمْ حَتَّى تَجْتَمِعَ أُمَّةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا تَسْفِكُوا دَمًا حَرَامًا أَوْ تَقْطَعُوا سَبِيلًا أَوْ تَظْلِمُوا ذِمَّةً فَإِنَّكُمْ إِنْ فَعَلْتُمْ فَقَدْ نَبَذْنَا إِلَيْكُمْ الْحَرْبَ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْخَائِنِينَ فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا يَا ابْنَ شَدَّادٍ فَقَدْ قَتَلَهُمْ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا بَعَثَ إِلَيْهِمْ حَتَّى قَطَعُوا السَّبِيلَ وَسَفَكُوا الدَّمَ وَاسْتَحَلُّوا أَهْلَ الذِّمَّةِ فَقَالَتْ أَاللَّهِ قَالَ أَاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَقَدْ كَانَ قَالَتْ فَمَا شَيْءٌ بَلَغَنِي عَنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ يَتَحَدَّثُونَهُ يَقُولُونَ ذُو الثُّدَيِّ وَذُو الثُّدَيِّ قَالَ قَدْ رَأَيْتُهُ وَقُمْتُ مَعَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَيْهِ فِي الْقَتْلَى فَدَعَا النَّاسَ فَقَالَ أَتَعْرِفُونَ هَذَا فَمَا أَكْثَرَ مَنْ جَاءَ يَقُولُ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَسْجِدِ بَنِي فُلَانٍ يُصَلِّي وَرَأَيْتُهُ فِي مَسْجِدِ بَنِي فُلَانٍ يُصَلِّي وَلَمْ يَأْتُوا فِيهِ بِثَبَتٍ يُعْرَفُ إِلَّا ذَلِكَ قَالَتْ فَمَا قَوْلُ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ قَامَ عَلَيْهِ كَمَا يَزْعُمُ أَهْلُ الْعِرَاقِ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ قَالَتْ هَلْ سَمِعْتَ مِنْهُ أَنَّهُ قَالَ غَيْرَ ذَلِكَ قَالَ اللَّهُمَّ لَا قَالَتْ أَجَلْ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ يَرْحَمُ اللَّهُ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّهُ كَانَ مِنْ كَلَامِهِ لَا يَرَى شَيْئًا يُعْجِبُهُ إِلَّا قَالَ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ فَيَذْهَبُ أَهْلُ الْعِرَاقِ يَكْذِبُونَ عَلَيْهِ وَيَزِيدُونَ عَلَيْهِ فِي الْحَدِيثِ
Atugambye [Ishaq Bin Isa Ath Thabba’] agambye [Yahya Bin Sulaim] okuva ku [Abdullah Bin Utsman Bin Khutsaim] okuva ku [Ubaidillah Bin Iyadl Bin ‘Amru Al Qari] yagamba nti; [Abdullah Bin Syaddad] yajja n’asisinkana Aisyah, nga tutudde ku mabbali ge oluvannyuma lw’okudda okuva e Iraq ku nnaku Ali ze yattibwa, olwo Aisyah n’amubuuza nti; 'Ayi Abdullah Bin Syaddad, oli mwesimbu gyendi ku bye nnakubuuza, wangamba ku bantu Ali be yalwanyisa?' Abdullah yazzeemu nti; ‘Lwaki saali mwesimbu gy’oli?’. Aisha yagambye nti; ‘Awo mbuulira emboozi yaabwe!’. Abdullah yagambye nti; ‘Mazima Ali bwe yakola endagaano ne Mu’awiyah, era abantu babiri ng’abalamuzi bwe baali basazeewo, olwo abantu emitwalo munaana okuva mu Qori ne bava e Ali, ne basenga mu kifo ekiyitibwa Harura’ ekisangibwa okumpi ne Kufa, ne bavumirira Ali nga bagamba nti; ‘Oggyemu engoye Allah Ta’ala ze yakuyambadde, era okusinziira ku linnya Allah Ta’ala lye yakuwadde, olwo n’ofubutuka okusala omusango okusinziira ku ddiini ya Allah, wadde nga tewali tteeka okuggyako etteeka lya Allah Ta’ala’. kale amawulire g’okuvumibwa kwabwe bwe gaatuuka ku Ali ne beeyawula naye, olwo [Ali] n’alagira omuntu okuyita, obutayingira mu Muduumizi w’Abakkiriza okuggyako omuntu eyaleeta Qur’an, era ekisenge bwe kyajjula abasomi ba Qur’an, Ali n’asaba kkopi ya Imam ow’oku ntikko, olwo n’agiteeka mu ngalo zombi n’aginyiga n’emikono gye ng’agamba nti; 'Ayi Mushaf, buulira abantu'. Awo abantu ne bamuyita nga bagamba nti; ‘Ayi Amirul Mukminin, lwaki omubuuza, newankubadde nga ye yinki yokka ku lupapula, era nga twogera nga tusinziira ku bye yatunyumiza, olwo otegeeza ki?’. Ali yaddamu nti; ‘Mikwano gyo, kwe kugamba abo abaava mu nze, newankubadde nga wakati wange nabo mulimu ekitabo kya Allah, Allah Ta’ala agambye mu kitabo kye ekikwata ku mukazi n’omusajja nti: -Era bwe muba mweraliikirivu nti wajja kubaawo enjawukana wakati w’abo bombi, olwo musindike omutabaganya okuva mu maka g’omusajja n’ava mu maka g’omukazi, singa bombi baagala emirembe - mazima Allah ajja kutabaganya bombi. Mu kiseera kino, omusaayi gwa Ummah ya Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam gusinga era gwa kitiibwa okusinga omusajja n’omukazi bokka, era balina ensulo gyendi kubanga nakola endagaano ne Mu’awiyah. Ali Bin Abu Talib yali awandiise endagaano nga Suhail Bin ‘Amru ajja gye tuli, era mu kiseera ekyo twali ne Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam mu Hudaibiyah bwe yakola endagaano y’emirembe n’abantu be okuva mu Quraysh, olwo Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam n’awandiika nti; ‘Bismillaahir rahmaanir rahim,’ olwo Suhail n’agamba nti; 'Towandiika 'Bismillaahir rahmaanir rahim'. Bwatyo n’abuuza nti; ‘Awo tuwandiika ki?’. Suhail yagambye nti; 'Wandiika; bismika allahumma,’ olwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Wandiika Muhammad Rasulullah!’. Bwatyo Suhayili n'agamba nti; 'Singa nali mmanyi nti oli Mubaka wa Allah, sandiwakanyizza naawe'. Olwo n’awandiika nti: ‘Guno gwe mirembe gya Muhammad Bin Abdullah ne Quraysh’, Allah Ta’ala yagamba mu kitabo kye nti: ‘Mu Mubaka wa Allah mulimu ekyokulabirako gye muli, eri abo abasuubira Allah n’olunaku olw’enkomerero’. Bwatyo Ali n’atuma Abdullah Bin Abbas gye bali - abantu ba Khawarij -, navaayo ne Abdullah Bin Abbas, bwe twali wakati mu magye gaabwe, Ibnul Kawaa’ yasituka n’abuulira mu maaso gaabwe, ng’agamba nti; ‘Mmwe abasitula Qur’an, mazima ono ye Abdullah Bin Abbas, oyo yenna atamumanyi, olwo nja kumwanjula okuva mu kitabulla h osobole okumumanya, eno y’emu ku Aya ezaabikkulwa ku ye n’abantu be - abantu abali mu butakkaanya - kale gizzeeyo eri abakugu era temumugezesa ku bikwata ku kitabo kya Allah’. Awo ababuulizi baabwe ne bayimirira ne bagamba nti; ‘Nga Allah, ddala tujja kumugezesa n’ekitabo kya Allah, bw’anajja ng’aleeta Al Haq, olwo tumumanyi era tujja kumugoberera ddala, naye bw’anajja ng’aleeta obulimba, olwo tujja kumuvumirira olw’obulimba bwe’. Olwo nebagezesa Abdullah ne Qur’an okumala ennaku ssatu, olwo emitwalo ena ku bo nebadda -ewa Al Haq-, bonna nebeenenya era mubo mwemuli Ibnul Kawwa’ bwatyo n’abaddiza Ali e Kufa, olwo Ali n’amusindika eri abasigadde -abaali bakyava e Ali-, olwo Abdullah n’agamba nti; 'Mulabye ebintu ebibeerawo wakati waffe n'abantu abalala, kale mulekere awo bw'oba oyagala Ummah ya Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam ebeere bumu, wakati waffe naawe, temuyiwa musaayi ogutali mu mateeka, temufera wadde okunyigiriza abantu abali mu ndagaano, mu butuufu, bwe mukola bwe mutyo, olwo tujja kulwana naawe mu bwenkanya, mazima Allah tayagala abo abalyamu olukwe.' Awo Asiya n’abuuza nti; ‘Ayi Ibn Syaddad, ddala abalwanyizza?’. Awo Abdullah Bin Syaddad n’addamu nti; 'Bya Allah, Ali teyabatuma basobole okufera, okuyiwa omusaayi n'okufuula abakugu ba Dzimmah abakkirizibwa'. Awo Asiya n’agamba nti; ‘Ku lw’obulungi bwa Allah?’. Abdullah yazzeemu nti; ‘Eri Allah, tewali katonda agwanidde kusinzibwa okuggyako ye, ekyo kye kyaliwo’. Aisyah yabuuzizza nti; ‘Awo kiki ekinzize ku bakugu mu dzimmah? Baakiteesezzaako, ne bagamba nti; 'Abalina amabeere bannannyini mabeere'.' Abdullah yagambye nti; ‘Mazima nnakiraba ne nnyimiridde ne Ali ng’ali mu bafudde, olwo Ali n’ayita abantu n’agamba nti; ‘Omuntu ono omumanyi? Byaleeta ssente mmeka'. Abdullah yagambye nti; 'Mazima ddala, ntera okumulaba ng'asaala ku muzikiti bwe gutyo ne mu muzikiti bwe gutyo.' Era abantu tebajja na kintu kyonna kikakafu ekiyinza okukitegeera okuggyako ekyo’. Awo Asiya n’abuuza nti; 'Awo Ali yayogera ki bwe yayimiridde mu maaso ge ng'abantu b'e Iraq bwe balowooza?' Abdullah yazzeemu nti; Nawulira ng’agamba nti: ‘Allah n’omubaka we bagulumiziddwa’. Aisha yagambye nti; ‘Owulidde ng’ayogera ekirala?’. Abdullah yazzeemu nti; 'Allahumma - nga Allah - nedda'. Aisha yagambye nti; ‘Kituufu, ekisinga obutuufu ku Allah n’omubaka we, Allah asaasire Ali, mazima mu bigambo bye mwalimu nti teyalaba kintu kyonna ekyamuleetera okwewuunya okuggyako ng’agamba nti; ‘Allah n’omubaka we ddala batuukirivu’. Wabula abantu b’e Iraq baakyegaana ne bakigattako ebigambo.