حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ قَالَ طَلَّقْتُ امْرَأَتِي فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ لِأَبِيعَ عَقَارًا كَانَ لِي بِهَا فَأَشْتَرِيَ بِهِ السِّلَاحَ وَأَغْزُو فَلَقِيتُ نَفَرًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا قَدْ أَرَادَ نَفَرٌ مِنَّا سِتَّةٌ أَنْ يَفْعَلُوا ذَلِكَ فَنَهَاهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ } فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْ وِتْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَدُلُّكَ عَلَى أَعْلَمِ النَّاسِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأْتِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَأَتَيْتُهَا فَاسْتَتْبَعْتُ حَكِيمَ بْنَ أَفْلَحَ فَأَبَى فَنَاشَدْتُهُ فَانْطَلَقَ مَعِي فَاسْتَأْذَنَّا عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ مَنْ هَذَا قَالَ حَكِيمُ بْنُ أَفْلَحَ قَالَتْ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ قَالَتْ هِشَامُ بْنُ عَامِرٍ الَّذِي قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرٌ قَالَ قُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ حَدِّثِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَإِنَّ خُلُقَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ الْقُرْآنَ قَالَ قُلْتُ حَدِّثِينِي عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّ أَوَّلَ هَذِهِ السُّورَةِ نَزَلَتْ فَقَامَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ وَحُبِسَ خَاتِمَتُهَا فِي السَّمَاءِ اثْنَيْ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ نَزَلَ آخِرُهَا فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ فَرِيضَةٍ قَالَ قُلْتُ حَدِّثِينِي عَنْ وِتْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ يُوتِرُ بِثَمَانِ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي الثَّامِنَةِ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي رَكْعَةً أُخْرَى لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي الثَّامِنَةِ وَالتَّاسِعَةِ وَلَا يُسَلِّمُ إِلَّا فِي التَّاسِعَةِ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَيَّ فَلَمَّا أَسَنَّ وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعِ رَكَعَاتٍ لَمْ يَجْلِسْ إِلَّا فِي السَّادِسَةِ وَالسَّابِعَةِ وَلَمْ يُسَلِّمْ إِلَّا فِي السَّابِعَةِ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ هِيَ تِسْعُ رَكَعَاتٍ يَا بُنَيَّ وَلَمْ يَقُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً يُتِمُّهَا إِلَى الصَّبَاحِ وَلَمْ يَقْرَأْ الْقُرْآنَ فِي لَيْلَةٍ قَطُّ وَلَمْ يَصُمْ شَهْرًا يُتِمُّهُ غَيْرَ رَمَضَانَ وَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلَاةً دَاوَمَ عَلَيْهَا وَكَانَ إِذَا غَلَبَتْهُ عَيْنَاهُ مِنْ اللَّيْلِ بِنَوْمٍ صَلَّى مِنْ النَّهَارِ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً قَالَ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ هَذَا وَاللَّهِ هُوَ الْحَدِيثُ وَلَوْ كُنْتُ أُكَلِّمُهَا لَأَتَيْتُهَا حَتَّى أُشَافِهَهَا بِهِ مُشَافَهَةً قَالَ قُلْتُ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لَا تُكَلِّمُهَا مَا حَدَّثْتُكَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ قَالَ يُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ فِيهِنَّ إِلَّا عِنْدَ الثَّامِنَةِ فَيَجْلِسُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ يَدْعُو ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَمَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَةً فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَيَّ فَلَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَمَا يُسَلِّمُ بِمَعْنَاهُ إِلَى مُشَافَهَةً حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا كَمَا قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ ابْنُ بَشَّارٍ بِنَحْوِ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَيُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً يُسْمِعُنَا

[Hafsh bin Umarrek] esan digu [Hammamek] [Qatadahk] [Zurarah bin Aufa-k] esan digu [Sa'd bin Hisham-ek] esan duela: 'Behin nire emaztea utzi nuen, gero Medinara joan nintzen etxeko altzariak saltzera armak erosteko, gero gerrara joan nintzen, sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren lagun batzuekin elkartu nintzen, esan zuten: 'Izan ere, gure artean sei pertsona zeuden horrelako zerbait egin nahi zutenak - gerran sartu - baina sallallaahu 'alaihi wasallam Profetak eragotzi egin zuen'. Horietako batek esan zuen: 'Egia esan, Allahren Mezulariarengan eredu ona dago zuretzat'. Gero, Ibn Abbasengana joan nintzen eta sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren witr otoitzari buruz galdetu nion. Hark esan zuen; «Erakutsiko dizut Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en witr otoitzari buruz hobekien dakien pertsona, zatoz Aisyah radiallahu 'anha!'-rengana. Orduan, Hakim bin Aflah gonbidatu nuen Aisyah-rekin biltzera, baina aurka egin zuen, baina nik eskatzen jarraitu nuen, azkenean berarekin joan nintzen, gero baimena eskatu genion [Aisyah-ri], galdetu zuen: 'Nor da hau?' erantzun zuen: 'Hakim bin Aflah'. Aisyah-ek berriro galdetu zuen: 'Nor dago zurekin?' erantzun zuen: 'Sa'd bin Hisham'. Aisha-k esan zuen: 'Hisham bin 'Amir Uhud-eko guduan hil al zen?' Sa'd-ek esan zuen; nik erantzun nuen: 'Hori da'. Aisha-k esan zuen: 'Gizon ona da 'Amir'. Sa'd-ek esan zuen; orduan galdetu nuen: 'O Ummul Mukminin, esadazu Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam!'-en moralari buruz. Aisyah-ek erantzun zuen;» «Ez al duzu Korana irakurri? Izan ere, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en moralak Korana dira». Sa'dek esan zuen; nik galdetu nuen: «O Ummul Mukminin, esadazu bere gaueko otoitzei buruz!». Aisyahek erantzun zuen: «Ez al duzu irakurri 'Yaa ayyuhal Muzammil -estalita zaudeten jendea- gutuna?'». Nik erantzun nuen: «Noski». Aisyahek erantzun zuen: «Izan ere, gutun honen hasiera jaitsi zenean, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en lagunek gauez otoitz egiten zuten oinak puztu arte, eta gutun honen amaiera oraindik eutsi zion -Alak- zeruan hamabi hilabetez -urtebetez-, ondoren, gutun honen amaiera jaitsi zen, eta gaueko otoitza lehen derrigorrezkoa zen sunnah bihurtu zen». Sa'dek esan zuen; nik galdetu nuen: «Esadazu Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en witr otoitzari buruz!». Aisyah-ek erantzun zuen: «Witr otoitzaren zortzi rak'at errezatzen zituen, ez zen esertzen zortzigarren rak'atan izan ezik, gero zutitu eta beste rak'at bat errezatzen zuen, beraz, ez zen esertzen zortzigarren eta bederatzigarren rak'atetan izan ezik, eta ez zuen agurtzen bederatzigarren rak'atan izan ezik, gero bi rak'at errezatu zituen eserita, guztira hamaika rak'at izan arte. Ene seme, zahar eta zahar zenean, zazpi rak'at errezatu zituen witr otoitzean, eta ez zen esertzen seigarren eta zazpigarren rak'atetan izan ezik, ez zuen agurtzen zazpigarren rak'atan izan ezik, eta ondoren bi rak'at errezatu zituen eserita, guztira bederatzi rak'at izan arte». Oi ene semea, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek ez zuen inoiz gauetik goizera otoitz egiten - ez zuen atseden hartzen - eta ez zuen inoiz Korana irakurtzen gau osoan, eta ez zuen inoiz hilabete osoz baraurik egiten Ramadan hilabetean izan ezik, orduan otoitz egiten zuen, beti egiten zuen aldizka, eta gauez lotan geratzen bazen, hamabi rak'ah otoitz egiten zituen arratsaldean'. Sa'dek esan zuen: 'Horren ondoren, Ibn Abbasekin elkartu nintzen eta hau kontatu nion, orduan Ibn Abbasek esan zuen: 'Alaren izenean, hau da haditha - hau da, Aisyah-rekin zuzenean hitz egingo banu, zalantzarik gabe joango nintzateke berarengana eta zuzenean hitz egingo nioke'. Sa'dek esan zuen; nik ondoren esan nuen: 'Zuzenean hitz egin ez zeniola banekien, ez nizuke kontatuko'. Esan digu [Muhammad bin Basyarrek] esan digu [Yahya bin Sa'id]-engandik [Sa'id]-etik [Qatadah] goiko haditharen antzeko sanad batekin, esan zuen; Zortzi rak'ah otoitz egin zituen, eta ez zen eseri zortzigarren rak'ahan izan ezik, gero eseri eta dhikr errezitatu zion Ala Azza wa Jallari, gero otoitz egin zuen eta gero entzun genezakeen agurra esan zuen. Ondoren, bi rak'ah otoitz egin zituen eserita zegoela, agurtu ondoren beste rak'ah bat otoitz egin zuen, guztira hamaika rak'ah izan arte. Ene seme, zahar eta zahar zenean, zazpi rak'ah egin zituen, eta bi rak'ah otoitz egin zituen eserita zegoela kaixo esan ondoren. ...esanahi berarekin -goiko haditharekin- esaldira arte... 'Musyafahah -zuzenean hitz egiten-'. Esan zigun [Uthman bin Abu Syaibah-k] esan zigun [Muhammad bin Bisyr-ek] esan zigun [Sa'idek] honelako hadith batekin, esan zuen; 'Ondoren, entzun genezakeen agurra esan zuen'. Yahya bin Sa'idek esan zuen bezala. [Muhammad bin Basyarrek] esan digu [Ibn Abu 'Adik] [Sa'id]-engandik honelako hadith batekin, Ibn Basyarrek Yahya bin Sa'iden haditharen antzekoa esan zuen, baina esan zuen: 'Orduan, entzun genezakeen agur bat esan zuen'.