أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سُلَيْمَانَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَنْطَاكِيُّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ الْخَوَّاصِ الشَّامِيِّ أَبِي عُتْبَةَ قَالَ أَمَّا بَعْدُ اعْقِلُوا وَالْعَقْلُ نِعْمَةٌ فَرُبَّ ذِي عَقْلٍ قَدْ شُغِلَ قَلْبُهُ بِالتَّعَمُّقِ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ ضَرَرٌ عَنْ الِانْتِفَاعِ بِمَا يَحْتَاجُ إِلَيْهِ حَتَّى صَارَ عَنْ ذَلِكَ سَاهِيًا وَمِنْ فَضْلِ عَقْلِ الْمَرْءِ تَرْكُ النَّظَرِ فِيمَا لَا نَظَرَ فِيهِ حَتَّى لَا يَكُونَ فَضْلُ عَقْلِهِ وَبَالًا عَلَيْهِ فِي تَرْكِ مُنَافَسَةِ مَنْ هُوَ دُونَهُ فِي الْأَعْمَالِ الصَّالِحَةِ أَوْ رَجُلٍ شُغِلَ قَلْبُهُ بِبِدْعَةٍ قَلَّدَ فِيهَا دِينَهُ رِجَالًا دُونَ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ اكْتَفَى بِرَأْيِهِ فِيمَا لَا يَرَى الْهُدَى إِلَّا فِيهَا وَلَا يَرَى الضَّلَالَةَ إِلَّا بِتَرْكِهَا يَزْعُمُ أَنَّهُ أَخَذَهَا مِنْ الْقُرْآنِ وَهُوَ يَدْعُو إِلَى فِرَاقِ الْقُرْآنِ أَفَمَا كَانَ لِلْقُرْآنِ حَمَلَةٌ قَبْلَهُ وَقَبْلَ أَصْحَابِهِ يَعْمَلُونَ بِمُحْكَمِهِ وَيُؤْمِنُونَ بِمُتَشَابِهِهِ وَكَانُوا مِنْهُ عَلَى مَنَارٍ كَوَضَحِ الطَّرِيقِ فَكَانَ الْقُرْآنُ إِمَامَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ إِمَامًا لِأَصْحَابِهِ وَكَانَ أَصْحَابُهُ أَئِمَّةً لِمَنْ بَعْدَهُمْ رِجَالٌ مَعْرُوفُونَ مَنْسُوبُونَ فِي الْبُلْدَانِ مُتَّفِقُونَ فِي الرَّدِّ عَلَى أَصْحَابِ الْأَهْوَاءِ مَعَ مَا كَانَ بَيْنَهُمْ مِنْ الِاخْتِلَافِ وَتَسَكَّعَ أَصْحَابُ الْأَهْوَاءِ بِرَأْيِهِمْ فِي سُبُلٍ مُخْتَلِفَةٍ جَائِرَةٍ عَنْ الْقَصْدِ مُفَارِقَةٍ لِلصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمِ فَتَوَّهَتْ بِهِمْ أَدِلَّاؤُهُمْ فِي مَهَامِهَ مُضِلَّةٍ فَأَمْعَنُوا فِيهَا مُتَعَسِّفِينَ فِي تِيهِهِمْ كُلَّمَا أَحْدَثَ لَهُمْ الشَّيْطَانُ بِدْعَةً فِي ضَلَالَتِهِمْ انْتَقَلُوا مِنْهَا إِلَى غَيْرِهَا لِأَنَّهُمْ لَمْ يَطْلُبُوا أَثَرَ السَّالِفِينَ وَلَمْ يَقْتَدُوا بِالْمُهَاجِرِينَ وَقَدْ ذُكِرَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ لِزِيَادٍ هَلْ تَدْرِي مَا يَهْدِمُ الْإِسْلَامَ زَلَّةُ عَالِمٍ وَجِدَالُ مُنَافِقٍ بِالْقُرْآنِ وَأَئِمَّةٌ مُضِلُّونَ اتَّقُوا اللَّهَ وَمَا حَدَثَ فِي قُرَّائِكُمْ وَأَهْلِ مَسَاجِدِكُمْ مِنْ الْغِيبَةِ وَالنَّمِيمَةِ وَالْمَشْيِ بَيْنَ النَّاسِ بِوَجْهَيْنِ وَلِسَانَيْنِ وَقَدْ ذُكِرَ أَنَّ مَنْ كَانَ ذَا وَجْهَيْنِ فِي الدُّنْيَا كَانَ ذَا وَجْهَيْنِ فِي النَّارِ يَلْقَاكَ صَاحِبُ الْغِيبَةِ فَيَغْتَابُ عِنْدَكَ مَنْ يَرَى أَنَّكَ تُحِبُّ غِيبَتَهُ وَيُخَالِفُكَ إِلَى صَاحِبِكَ فَيَأْتِيهِ عَنْكَ بِمِثْلِهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ أَصَابَ عِنْدَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْكُمَا حَاجَتَهُ وَخَفِيَ عَلَى كُلِّ وَاحِدٍ مِنْكُمَا مَا أُتِيَ بِهِ عِنْدَ صَاحِبِهِ حُضُورُهُ عِنْدَ مَنْ حَضَرَهُ حُضُورُ الْإِخْوَانِ وَغَيْبَتُهُ عَلَى مَنْ غَابَ عَنْهُ غَيْبَةُ الْأَعْدَاءِ مَنْ حَضَرَ مِنْهُمْ كَانَتْ لَهُ الْأَثَرَةُ وَمَنْ غَابَ مِنْهُمْ لَمْ تَكُنْ لَهُ حُرْمَةٌ يَفْتِنُ مَنْ حَضَرَهُ بِالتَّزْكِيَةِ وَيَغْتَابُ مَنْ غَابَ عَنْهُ بِالْغِيبَةِ فَيَا لَعِبَادَ اللَّهِ أَمَا فِي الْقَوْمِ مِنْ رَشِيدٍ وَلَا مُصْلِحٍ يَقْمَعُ هَذَا عَنْ مَكِيدَتِهِ وَيَرُدُّهُ عَنْ عِرْضِ أَخِيهِ الْمُسْلِمِ بَلْ عَرَفَ هَوَاهُمْ فِيمَا مَشَى بِهِ إِلَيْهِمْ فَاسْتَمْكَنَ مِنْهُمْ وَأَمْكَنُوهُ مِنْ حَاجَتِهِ فَأَكَلَ بِدِينِهِ مَعَ أَدْيَانِهِمْ فَاللَّهَ اللَّهَ ذُبُّوا عَنْ حُرَمِ أَغْيَابِكُمْ وَكُفُّوا أَلْسِنَتَكُمْ عَنْهُمْ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ وَنَاصِحُوا اللَّهَ فِي أُمَّتِكُمْ إِذْ كُنْتُمْ حَمَلَةَ الْكِتَابِ وَالسُّنَّةِ فَإِنَّ الْكِتَابَ لَا يَنْطِقُ حَتَّى يُنْطَقَ بِهِ وَإِنَّ السُّنَّةَ لَا تَعْمَلُ حَتَّى يُعْمَلَ بِهَا فَمَتَى يَتَعَلَّمُ الْجَاهِلُ إِذَا سَكَتَ الْعَالِمُ فَلَمْ يُنْكِرْ مَا ظَهَرَ وَلَمْ يَأْمُرْ بِمَا تُرِكَ وَقَدْ { أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ } اتَّقُوا اللَّهَ فَإِنَّكُمْ فِي زَمَانٍ رَقَّ فِيهِ الْوَرَعُ وَقَلَّ فِيهِ الْخُشُوعُ وَحَمَلَ الْعِلْمَ مُفْسِدُوهُ فَأَحَبُّوا أَنْ يُعْرَفُوا بِحَمْلِهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُعْرَفُوا بِإِضَاعَتِهِ فَنَطَقُوا فِيهِ بِالْهَوَى لَمَّا أَدْخَلُوا فِيهِ مِنْ الْخَطَإِ وَحَرَّفُوا الْكَلِمَ عَمَّا تَرَكُوا مِنْ الْحَقِّ إِلَى مَا عَمِلُوا بِهِ مِنْ بَاطِلٍ فَذُنُوبُهُمْ ذُنُوبٌ لَا يُسْتَغْفَرُ مِنْهَا وَتَقْصِيرُهُمْ تَقْصِيرٌ لَا يُعْتَرَفُ بِهِ كَيْفَ يَهْتَدِي الْمُسْتَدِلُّ الْمُسْتَرْشِدُ إِذَا كَانَ الدَّلِيلُ حَائِرًا أَحَبُّوا الدُّنْيَا وَكَرِهُوا مَنْزِلَةَ أَهْلِهَا فَشَارَكُوهُمْ فِي الْعَيْشِ وَزَايَلُوهُمْ بِالْقَوْلِ وَدَافَعُوا بِالْقَوْلِ عَنْ أَنْفُسِهِمْ أَنْ يُنْسَبُوا إِلَى عَمَلِهِمْ فَلَمْ يَتَبَرَّءُوا مِمَّا انْتَفَوْا مِنْهُ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِيمَا نَسَبُوا إِلَيْهِ أَنْفُسَهُمْ لِأَنَّ الْعَامِلَ بِالْحَقِّ مُتَكَلِّمٌ وَإِنْ سَكَتَ وَقَدْ ذُكِرَ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ إِنِّي لَسْتُ كُلَّ كَلَامِ الْحَكِيمِ أَتَقَبَّلُ وَلَكِنِّي أَنْظُرُ إِلَى هَمِّهِ وَهَوَاهُ فَإِنْ كَانَ هَمُّهُ وَهَوَاهُ لِي جَعَلْتُ صَمْتَهُ حَمْدًا وَوَقَارًا لِي وَإِنْ لَمْ يَتَكَلَّمْ وَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى { مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا } لَمْ يَعْمَلُوا بِهَا { كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا } كُتُبًا وَقَالَ { خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ } قَالَ الْعَمَلُ بِمَا فِيهِ وَلَا تَكْتَفُوا مِنْ السُّنَّةِ بِانْتِحَالِهَا بِالْقَوْلِ دُونَ الْعَمَلِ بِهَا فَإِنَّ انْتِحَالَ السُّنَّةِ دُونَ الْعَمَلِ بِهَا كَذِبٌ بِالْقَوْلِ مَعَ إِضَاعَةِ الْعَمَلِ وَلَا تَعِيبُوا بِالْبِدَعِ تَزَيُّنًا بِعَيْبِهَا فَإِنَّ فَسَادَ أَهْلِ الْبِدَعِ لَيْسَ بِزَائِدٍ فِي صَلَاحِكُمْ وَلَا تَعِيبُوهَا بَغْيًا عَلَى أَهْلِهَا فَإِنَّ الْبَغْيَ مِنْ فَسَادِ أَنْفُسِكُمْ وَلَيْسَ يَنْبَغِي لِلطَّبِيبِ أَنْ يُدَاوِيَ الْمَرْضَى بِمَا يُبَرِّئُهُمْ وَيُمْرِضُهُ فَإِنَّهُ إِذَا مَرِضَ اشْتَغَلَ بِمَرَضِهِ عَنْ مُدَاوَاتِهِمْ وَلَكِنْ يَنْبَغِي أَنْ يَلْتَمِسَ لِنَفْسِهِ الصِّحَّةَ لِيَقْوَى بِهِ عَلَى عِلَاجِ الْمَرْضَى فَلْيَكُنْ أَمْرُكُمْ فِيمَا تُنْكِرُونَ عَلَى إِخْوَانِكُمْ نَظَرًا مِنْكُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَنَصِيحَةً مِنْكُمْ لِرَبِّكُمْ وَشَفَقَةً مِنْكُمْ عَلَى إِخْوَانِكُمْ وَأَنْ تَكُونُوا مَعَ ذَلِكَ بِعُيُوبِ أَنْفُسِكُمْ أَعْنَى مِنْكُمْ بِعُيُوبِ غَيْرِكُمْ وَأَنْ يَسْتَطْعِمَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا النَّصِيحَةَ وَأَنْ يَحْظَى عِنْدَكُمْ مَنْ بَذَلَهَا لَكُمْ وَقَبِلَهَا مِنْكُمْ وَقَدْ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَهْدَى إِلَيَّ عُيُوبِي تُحِبُّونَ أَنْ تَقُولُوا فَيُحْتَمَلَ لَكُمْ وَإِنْ قِيلَ لَكُمْ مِثْلُ الَّذِي قُلْتُمْ غَضِبْتُمْ تَجِدُونَ عَلَى النَّاسِ فِيمَا تُنْكِرُونَ مِنْ أُمُورِهِمْ وَتَأْتُونَ مِثْلَ ذَلِكَ فَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يُوجَدَ عَلَيْكُمْ اتَّهِمُوا رَأْيَكُمْ وَرَأْيَ أَهْلِ زَمَانِكُمْ وَتَثَبَّتُوا قَبْلَ أَنْ تَكَلَّمُوا وَتَعَلَّمُوا قَبْلَ أَنْ تَعْمَلُوا فَإِنَّهُ يَأْتِي زَمَانٌ يَشْتَبِهُ فِيهِ الْحَقُّ وَالْبَاطِلُ وَيَكُونُ الْمَعْرُوفُ فِيهِ مُنْكَرًا وَالْمُنْكَرُ فِيهِ مَعْرُوفًا فَكَمْ مِنْ مُتَقَرِّبٍ إِلَى اللَّهِ بِمَا يُبَاعِدُهُ وَمُتَحَبِّبٍ إِلَيْهِ بِمَا يُغْضِبُهُ عَلَيْهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { أَفَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَنًا } الْآيَةَ فَعَلَيْكُمْ بِالْوُقُوفِ عِنْدَ الشُّبُهَاتِ حَتَّى يَبْرُزَ لَكُمْ وَاضِحُ الْحَقِّ بِالْبَيِّنَةِ فَإِنَّ الدَّاخِلَ فِيمَا لَا يَعْلَمُ بِغَيْرِ عِلْمٍ آثِمٌ وَمَنْ نَظَرَ لِلَّهِ نَظَرَ اللَّهُ لَهُ عَلَيْكُمْ بِالْقُرْآنِ فَأْتَمُّوا بِهِ وَأُمُّوا بِهِ وَعَلَيْكُمْ بِطَلَبِ أَثَرِ الْمَاضِينَ فِيهِ وَلَوْ أَنَّ الْأَحْبَارَ وَالرُّهْبَانَ لَمْ يَتَّقُوا زَوَالَ مَرَاتِبِهِمْ وَفَسَادَ مَنْزِلَتِهِمْ بِإِقَامَةِ الْكِتَابِ وَتِبْيَانِهِ مَا حَرَّفُوهُ وَلَا كَتَمُوهُ وَلَكِنَّهُمْ لَمَّا خَالَفُوا الْكِتَابَ بِأَعْمَالِهِمْ الْتَمَسُوا أَنْ يَخْدَعُوا قَوْمَهُمْ عَمَّا صَنَعُوا مَخَافَةَ أَنْ تَفْسُدَ مَنَازِلُهُمْ وَأَنْ يَتَبَيَّنَ لِلنَّاسِ فَسَادُهُمْ فَحَرَّفُوا الْكِتَابَ بِالتَّفْسِيرِ وَمَا لَمْ يَسْتَطِيعُوا تَحْرِيفَهُ كَتَمُوهُ فَسَكَتُوا عَنْ صَنِيعِ أَنْفُسِهِمْ إِبْقَاءً عَلَى مَنَازِلِهِمْ وَسَكَتُوا عَمَّا صَنَعَ قَوْمُهُمْ مُصَانَعَةً لَهُمْ وَقَدْ { أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ } بَلْ مَالَئُوا عَلَيْهِ وَرَقَّقُوا لَهُمْ فِيهِ

[Abdul Malik bin Sulaiman Abu Abdur Rahman Al `Anthaki-k] [`Abbad bin `Abbad Al Khawwash As Syami Abu `Utbah-ek] jakinarazi zigun esan zuela: 'Kontuz ibili, erabili zure adimena, bedeinkapena baita. Zenbat pertsona adimentsuk kezkatzen dute bere bihotza berarentzat kaltegarriak diren gaiekin, behar dituenaz baliatu beharrean, ahaztu arte. Pertsona baten adimenaren bertuteen artean dago arreta beharrezkoak ez diren gaiei uztea, bere adimenaren bertutea hondamendi bihur ez dadin berarentzat, hau da, ekintza zuzenetan gutxiago diren pertsonekin lehiatzea uzten du, edo bere bihotza berrikuntzez kezkatzen duen norbait, erlijio gaietan jendeari jarraitzen diona Alaren Mezulariaren (Alaren bakea eta bedeinkapenak izan bedi haren gainean) lagunei jarraitu gabe, edo bere iritziarekin nahikoa sentitzen da, eta ez du gidaritzarik bilatzen bere adimenean izan ezik, eta ez du akatsik ikusten hura uztea izan ezik, Koranetik hartu duela suposatuz, Koran uzteko eskatzen duenean. Ez al zituen Koranak aurreko eramaileak izan, hain zuzen ere, muhkam bertsoak praktikatu eta mutashabih bertsoetan sinesten zuten defendatzaileak? Dorrean daude kale-argi bat bezala, Korana Rasulullah sallallaahu'alahi wa sallam-en imama da, Rasulullah shallahu'alaihi wa sallam bere lagunen imama den bitartean, eta lagunak ondorengo pertsonen imamak dira, hau da, haien ontasuna ezaguna den jendea, beren herrialdeetako barometroak dira, lizunkeria goratzen dutenak baztertzea onartzen dutenak, nahiz eta haien artean desadostasunak egon. Lizunkeriaren miresleek haien iritziekin nahasten dira, hain zuzen ere, hainbat modutan, helburutik aldentzen direnak bide zuzenetik bereizten direlako. Haien arrastoek basamortuko misterio engainatu batean galtzen dituzte. Norabideei begira jartzen dira, nahasmenez eta nahasmenez beteta. Satanek heresia bat sortzen duen bakoitzean, heresia batetik bestera mugitzen dira, ez baitute aurrekoen gidaritza bilatzen eta ez baitute muhajirinen urratsei jarraitzen. Umarren narrazio batean aipatzen da (Ala pozik egon bedi berarekin) Ziad-i esan ziola: "Badakizu zerk eragin zuen Islamaren suntsipena?" Hark erantzun zuen: "Jakintsuen akatsak izan ziren, hipokriten argudioak Koranari buruz, eta imam okerrak". Beldur izan Allah subhanallahu wa ta'ala, eta kontuz ibili zure jakintsuei eta zure meskitetako jendeari gertatzen zaienaz irainka egiteagatik, namimah-agatik eta bi aurpegi eta bi mihi dituzten pertsonen artean ibiltzeagatik. Narrazio batean aipatzen da mundu honetan bi aurpegi dituenak bi aurpegi izango dituela Infernuan. Irainkatzaile batek zurekin topo egiten badu, irainka egin nahi diozunari irainka egiten dio, gero zuregandik alde egiten du zure lagunarengana joateko eta gauza bera egiten du. Zuetako bakoitzarengandik behar duena lortu badu, eta zuetako bati zerbait ezkutatzen badio, ez dio beste lagunari jakinarazten. Heldu denarengana iristea lagun baten etorrera bezalakoa da, baina uzten duen lagunarengandik alde egitea etsai baten alde egitea bezalakoa da. Harekin topo egiten duenak ohorea jasotzen du, eta harekin topo egiten ez duenak ez du ohorerik jasotzen. Topo egiten dituenak ohoreekin engainatzen ditu eta aurkitzen ez dituenak irainka hilgarriekin iraintzen ditu. Ala subhanallahu wa ta'ala-ren zerbitzariok, ez al da agertuko gida eta erreformatzaile den herririk, pertsona hori bere engainutik geldiarazteko eta bere anaia musulmanen ohorea defendatzera gonbidatzeko gai dena? Pertsona horren asmoen berri eman ahal izango balie ere, haiengana etortzen denean, bere beharrak lortzeko bakarrik jokatzen duena, ongi etorria eman diezaioten, eta horrek azkenean bere erlijioa eta haiena usurpatzera eramaten du? Oi Ala, oi Ala! Defendatu zure ohorea, eta gelditu zuen mihiak irainka egitea, onerako izan ezik. Gogorarazi elkarri Ala zerbitzatzeko, batez ere zuen nazioa, Liburuaren - Koranaren - eta Sunnaren eramaileak zaretelako. Liburuak ez du hitz egiten esan arte, eta Sunnah ezin da agertu arte. Ezjakinek ikasten dutenean, baina ikasiak isiltzen direnean, agerikoa dena ukatu gabe eta baztertutakoa agindu gabe, ez al du Ala Gorenak itun bat hartu Liburua eman zitzaienekin, jendeari azaltzeko eta ez ezkutatzeko? Beldur izan Ala Gorenari, izan ere, gerra gutxitzen ari den eta errespeturik ez dagoen garaian zaudete, eta ezagutzaren eramaileak dira haren suntsitzaileak. Haserretu egiten dira hura galtzen dutenak bezala ezagutzen direnean, lizunkeriaz hitz egiten dute ezagutzan akatsak sartzen dituztenean, eta utzitako egiaren hitzak bihurritzen dituzte, gero egiten duten gezurrari begira jartzen dute. Haien bekatua barkatzen ez den bekatua da eta haien arduragabekeria justifikatu ezin den arduragabekeria da, nola aurki dezakete gidaritza eta gidaritza bilatzen dutenek gidaritza haien gidaritza nahasgarria denean, mundua maite dute eta gorroto dute goi mailako postuak lortzen dituzten bertako jendearen zoriona, beraz, bizitzan laguntzen diete eta hitzez bereizten dira haiengandik, eta hitzez defendatzen dituzte beren burua, haien ontasunarekin lotu daitezen. Ez daude batere garbi kentzen duten zikinkeriatik, eta oraindik ez dituzte betetzen beren egintzak estimatuak izateko irizpideak, benetan zuzenak diren pertsonak zeharka hitz egiten baitu isildu arren. Eta jakinarazi da Allah Ta'alak esan zuela: Ez ditut onartzen jakintsuen hitz guztiak, baina begiratzen diet haien joerak eta Nireganako asmo onak. Nireganako nahiak eta asmoak dituen edonorentzat, bere isiltasuna txalogarria eta duina egiten dut, hitz egiten ez badu ere. Allah subhanallahu wa ta'alak dio: 'MATSALULLADZINA HUMMILUT TAURATA TSUMMA LAM YAHMILUUHA KAMATSALIL HIMARI YAHMILUL ASFARA' -Tora sorbalden gainean eraman zutenen parabola, eta gero ez zuten eraman -ez zuten bertan lan egin- liburu lodiak eramaten dituen asto baten antzekoa da- -Galderak. Al Jumu'ah: 5-, Allah subhanallahu wa ta'ala-k ere esan zuen: 'KHUDZU MAA ATAINAAKUM BI QUWWAH' -Eman dizuegunari eutsi tinko- -Galderak. Al Baqarah: 63, 93, 171-, esan zuen: 'Bertan dagoen edukian lan egitea esan nahi du, eta ez betetzea Sunnah esperientziarik gabeko hitz hutsekin. Izan ere, Sunnah ekintzarik gabeko hitz gisa deskribatzea hitzekin egindako gezurra da, eta horrek ezagutza ere ezabatzen du. Eta ez kritikatu heresia zure edertasuna estaltzeko soilik bere lotsa nabarmenduz, heresiaren jarraitzaileen kalteak ez baitu zure pietatea handitzen, eta ez kritikatu bere jarraitzaileen aurkako pizgarri diskriminatzaileengatik, diskriminazioa zure kaltea baita, ez baita egokia medikuek gaixoak gaixotasunak sendatzeko ahalmena duten sendagaiekin tratatzea, baina sendagaiek gaixotasun berriak eragiteko ahalmena ere badute. Izan ere, medikua gaixorik dagoenean, gaixotasunarekin lanpetuta dago eta tratatzea ahazten du. Hala ere, egokia da berarentzat osasuna bilatzea, gaixoak tratatu ahal izateko. Zure anaiei gertatzen zaizkien arazoak ikusten dituzunean eta zure bihotza ez dagoenean pozik, zure buruari gertatzen bazaio ikusten duzun bezala eta zure Jaunaren abisu gisa zuretzat, eta zure anaiekiko errukia. Hala ere, kasu horretan hobe da zuretzat zure akatsez gehiago arduratzea besteen akatsez baino, eta elkarri aholkuak ematea zeuen artean, eta aholkua sakrifikatzen duena zoriontsu sentiaraztea eta zuk onartzea. Umar bin Al Khattab radillallahu 'anhu-k esan zuen: 'Allah subhanallahu wa ta'ala-k errukia eman diezaiola nire akatsak erakusten dizkidanari'. Hitz egitea gustatzen zaizu eta entzuten zaituztenek zure onerako mugatzen dute, baina esaten dituzun hitz berdinak esaten badizkizute, gogaitzen zara. Gogaitzen zaituzten gauzak jasotzen dituzu, baina egiten dutena egiten duzu, ez al zaizu gustatzen errudun izatea?', Pentsatu berriro zure iritziaz eta zure garaikide diren pertsonen iritziez. Ikertu berriak lehenik hitz egin aurretik eta ikasi karitatea egin aurretik. Zeren etorkizunean aro bat iritsiko baita non zuzena dena faltsuarekin nahastuko den, eta zuzena dena - ona dena - oker bihurtuko den eta okerra dena zuzen bihurtuko den. Zenbat jende hurbiltzen da Allah subhanallahu w ta'ala-rengana baina benetan Harengandik urruntzen dituzten gauzekin, eta Bere maitasuna bilatzen dute Haserretzen duten gauzekin. Allah subhanallahu wa ta'alak dio: 'AFAMAN ZUYYINA LAHU SUU`U 'MALIHI FA RA`AHU HASANA' - Beraz, deabru bihurtu den pertsonak - bere lana txarra dela uste badu, orduan lana ona dela uste du - deabruak engainatu ez duen pertsonaren berdina -? -Galderak. Al Fathir: 8-, zalantzazko gaietatik aldendu beharko zenuke egia argia froga argiekin agertu arte, zeren ezagutzarik gabe ezagutzen ez dituen gaietan esku hartzen duena bekataria da, eta Ala-rentzat asmo zintzoekin ikertzen duena, Allah subhanallahu wa ta'alak ikusiko du. Koranari eutsi behar diozu, imam bihurtu eta jendea gonbidatu Korana imam bihurtzera. Zure aurrekoen arrastoak bilatu beharko zenituzke bertan. Ahbarrek -apaiz juduak- eta monjeek -apaiz kristauak- ez balute beldurrik beren duintasuna galtzeko eta beren posizioa kaltetzeko Liburua eta bere azalpenak mantenduz, ez lukete ziur aski desitxuratu eta ezkutatuko, baina Liburuaren aurka egin zutenean beren ekintzekin, beren ekintzengatik beren jendea engainatzeko moduak bilatzen saiatu ziren, beren posizioa ahulduko zelakoan eta jendeak beren ustelkeriaz jakingo zuelakoan, gero Liburua desitxuratu zuten interpretazio desitxuratuekin, eta desbideratu ezin dutena ezkutatzen dute, gero isildu egiten dira beren ekintzei buruz beren posizioa mantentzeko gogoagatik, eta isildu egiten dira beren jendeak egiten duena itxurak egiten dituzten bitartean. Bitartean, Allah subhanallahu wa ta'ala-k akordio bat egin du Liburua eman zitzaienekin, gizakiei azaltzeko eta ez ezkutatzeko, baizik eta benetan arreta jartzeko eta gizakiak gaia arinki hartzera gonbidatzeko.