Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Imam Darimi : 647

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سُلَيْمَانَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَنْطَاكِيُّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ الْخَوَّاصِ الشَّامِيِّ أَبِي عُتْبَةَ قَالَ أَمَّا بَعْدُ اعْقِلُوا وَالْعَقْلُ نِعْمَةٌ فَرُبَّ ذِي عَقْلٍ قَدْ شُغِلَ قَلْبُهُ بِالتَّعَمُّقِ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ ضَرَرٌ عَنْ الِانْتِفَاعِ بِمَا يَحْتَاجُ إِلَيْهِ حَتَّى صَارَ عَنْ ذَلِكَ سَاهِيًا وَمِنْ فَضْلِ عَقْلِ الْمَرْءِ تَرْكُ النَّظَرِ فِيمَا لَا نَظَرَ فِيهِ حَتَّى لَا يَكُونَ فَضْلُ عَقْلِهِ وَبَالًا عَلَيْهِ فِي تَرْكِ مُنَافَسَةِ مَنْ هُوَ دُونَهُ فِي الْأَعْمَالِ الصَّالِحَةِ أَوْ رَجُلٍ شُغِلَ قَلْبُهُ بِبِدْعَةٍ قَلَّدَ فِيهَا دِينَهُ رِجَالًا دُونَ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ اكْتَفَى بِرَأْيِهِ فِيمَا لَا يَرَى الْهُدَى إِلَّا فِيهَا وَلَا يَرَى الضَّلَالَةَ إِلَّا بِتَرْكِهَا يَزْعُمُ أَنَّهُ أَخَذَهَا مِنْ الْقُرْآنِ وَهُوَ يَدْعُو إِلَى فِرَاقِ الْقُرْآنِ أَفَمَا كَانَ لِلْقُرْآنِ حَمَلَةٌ قَبْلَهُ وَقَبْلَ أَصْحَابِهِ يَعْمَلُونَ بِمُحْكَمِهِ وَيُؤْمِنُونَ بِمُتَشَابِهِهِ وَكَانُوا مِنْهُ عَلَى مَنَارٍ كَوَضَحِ الطَّرِيقِ فَكَانَ الْقُرْآنُ إِمَامَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ إِمَامًا لِأَصْحَابِهِ وَكَانَ أَصْحَابُهُ أَئِمَّةً لِمَنْ بَعْدَهُمْ رِجَالٌ مَعْرُوفُونَ مَنْسُوبُونَ فِي الْبُلْدَانِ مُتَّفِقُونَ فِي الرَّدِّ عَلَى أَصْحَابِ الْأَهْوَاءِ مَعَ مَا كَانَ بَيْنَهُمْ مِنْ الِاخْتِلَافِ وَتَسَكَّعَ أَصْحَابُ الْأَهْوَاءِ بِرَأْيِهِمْ فِي سُبُلٍ مُخْتَلِفَةٍ جَائِرَةٍ عَنْ الْقَصْدِ مُفَارِقَةٍ لِلصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمِ فَتَوَّهَتْ بِهِمْ أَدِلَّاؤُهُمْ فِي مَهَامِهَ مُضِلَّةٍ فَأَمْعَنُوا فِيهَا مُتَعَسِّفِينَ فِي تِيهِهِمْ كُلَّمَا أَحْدَثَ لَهُمْ الشَّيْطَانُ بِدْعَةً فِي ضَلَالَتِهِمْ انْتَقَلُوا مِنْهَا إِلَى غَيْرِهَا لِأَنَّهُمْ لَمْ يَطْلُبُوا أَثَرَ السَّالِفِينَ وَلَمْ يَقْتَدُوا بِالْمُهَاجِرِينَ وَقَدْ ذُكِرَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ لِزِيَادٍ هَلْ تَدْرِي مَا يَهْدِمُ الْإِسْلَامَ زَلَّةُ عَالِمٍ وَجِدَالُ مُنَافِقٍ بِالْقُرْآنِ وَأَئِمَّةٌ مُضِلُّونَ اتَّقُوا اللَّهَ وَمَا حَدَثَ فِي قُرَّائِكُمْ وَأَهْلِ مَسَاجِدِكُمْ مِنْ الْغِيبَةِ وَالنَّمِيمَةِ وَالْمَشْيِ بَيْنَ النَّاسِ بِوَجْهَيْنِ وَلِسَانَيْنِ وَقَدْ ذُكِرَ أَنَّ مَنْ كَانَ ذَا وَجْهَيْنِ فِي الدُّنْيَا كَانَ ذَا وَجْهَيْنِ فِي النَّارِ يَلْقَاكَ صَاحِبُ الْغِيبَةِ فَيَغْتَابُ عِنْدَكَ مَنْ يَرَى أَنَّكَ تُحِبُّ غِيبَتَهُ وَيُخَالِفُكَ إِلَى صَاحِبِكَ فَيَأْتِيهِ عَنْكَ بِمِثْلِهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ أَصَابَ عِنْدَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْكُمَا حَاجَتَهُ وَخَفِيَ عَلَى كُلِّ وَاحِدٍ مِنْكُمَا مَا أُتِيَ بِهِ عِنْدَ صَاحِبِهِ حُضُورُهُ عِنْدَ مَنْ حَضَرَهُ حُضُورُ الْإِخْوَانِ وَغَيْبَتُهُ عَلَى مَنْ غَابَ عَنْهُ غَيْبَةُ الْأَعْدَاءِ مَنْ حَضَرَ مِنْهُمْ كَانَتْ لَهُ الْأَثَرَةُ وَمَنْ غَابَ مِنْهُمْ لَمْ تَكُنْ لَهُ حُرْمَةٌ يَفْتِنُ مَنْ حَضَرَهُ بِالتَّزْكِيَةِ وَيَغْتَابُ مَنْ غَابَ عَنْهُ بِالْغِيبَةِ فَيَا لَعِبَادَ اللَّهِ أَمَا فِي الْقَوْمِ مِنْ رَشِيدٍ وَلَا مُصْلِحٍ يَقْمَعُ هَذَا عَنْ مَكِيدَتِهِ وَيَرُدُّهُ عَنْ عِرْضِ أَخِيهِ الْمُسْلِمِ بَلْ عَرَفَ هَوَاهُمْ فِيمَا مَشَى بِهِ إِلَيْهِمْ فَاسْتَمْكَنَ مِنْهُمْ وَأَمْكَنُوهُ مِنْ حَاجَتِهِ فَأَكَلَ بِدِينِهِ مَعَ أَدْيَانِهِمْ فَاللَّهَ اللَّهَ ذُبُّوا عَنْ حُرَمِ أَغْيَابِكُمْ وَكُفُّوا أَلْسِنَتَكُمْ عَنْهُمْ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ وَنَاصِحُوا اللَّهَ فِي أُمَّتِكُمْ إِذْ كُنْتُمْ حَمَلَةَ الْكِتَابِ وَالسُّنَّةِ فَإِنَّ الْكِتَابَ لَا يَنْطِقُ حَتَّى يُنْطَقَ بِهِ وَإِنَّ السُّنَّةَ لَا تَعْمَلُ حَتَّى يُعْمَلَ بِهَا فَمَتَى يَتَعَلَّمُ الْجَاهِلُ إِذَا سَكَتَ الْعَالِمُ فَلَمْ يُنْكِرْ مَا ظَهَرَ وَلَمْ يَأْمُرْ بِمَا تُرِكَ وَقَدْ { أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ } اتَّقُوا اللَّهَ فَإِنَّكُمْ فِي زَمَانٍ رَقَّ فِيهِ الْوَرَعُ وَقَلَّ فِيهِ الْخُشُوعُ وَحَمَلَ الْعِلْمَ مُفْسِدُوهُ فَأَحَبُّوا أَنْ يُعْرَفُوا بِحَمْلِهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُعْرَفُوا بِإِضَاعَتِهِ فَنَطَقُوا فِيهِ بِالْهَوَى لَمَّا أَدْخَلُوا فِيهِ مِنْ الْخَطَإِ وَحَرَّفُوا الْكَلِمَ عَمَّا تَرَكُوا مِنْ الْحَقِّ إِلَى مَا عَمِلُوا بِهِ مِنْ بَاطِلٍ فَذُنُوبُهُمْ ذُنُوبٌ لَا يُسْتَغْفَرُ مِنْهَا وَتَقْصِيرُهُمْ تَقْصِيرٌ لَا يُعْتَرَفُ بِهِ كَيْفَ يَهْتَدِي الْمُسْتَدِلُّ الْمُسْتَرْشِدُ إِذَا كَانَ الدَّلِيلُ حَائِرًا أَحَبُّوا الدُّنْيَا وَكَرِهُوا مَنْزِلَةَ أَهْلِهَا فَشَارَكُوهُمْ فِي الْعَيْشِ وَزَايَلُوهُمْ بِالْقَوْلِ وَدَافَعُوا بِالْقَوْلِ عَنْ أَنْفُسِهِمْ أَنْ يُنْسَبُوا إِلَى عَمَلِهِمْ فَلَمْ يَتَبَرَّءُوا مِمَّا انْتَفَوْا مِنْهُ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِيمَا نَسَبُوا إِلَيْهِ أَنْفُسَهُمْ لِأَنَّ الْعَامِلَ بِالْحَقِّ مُتَكَلِّمٌ وَإِنْ سَكَتَ وَقَدْ ذُكِرَ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ إِنِّي لَسْتُ كُلَّ كَلَامِ الْحَكِيمِ أَتَقَبَّلُ وَلَكِنِّي أَنْظُرُ إِلَى هَمِّهِ وَهَوَاهُ فَإِنْ كَانَ هَمُّهُ وَهَوَاهُ لِي جَعَلْتُ صَمْتَهُ حَمْدًا وَوَقَارًا لِي وَإِنْ لَمْ يَتَكَلَّمْ وَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى { مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا } لَمْ يَعْمَلُوا بِهَا { كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا } كُتُبًا وَقَالَ { خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ } قَالَ الْعَمَلُ بِمَا فِيهِ وَلَا تَكْتَفُوا مِنْ السُّنَّةِ بِانْتِحَالِهَا بِالْقَوْلِ دُونَ الْعَمَلِ بِهَا فَإِنَّ انْتِحَالَ السُّنَّةِ دُونَ الْعَمَلِ بِهَا كَذِبٌ بِالْقَوْلِ مَعَ إِضَاعَةِ الْعَمَلِ وَلَا تَعِيبُوا بِالْبِدَعِ تَزَيُّنًا بِعَيْبِهَا فَإِنَّ فَسَادَ أَهْلِ الْبِدَعِ لَيْسَ بِزَائِدٍ فِي صَلَاحِكُمْ وَلَا تَعِيبُوهَا بَغْيًا عَلَى أَهْلِهَا فَإِنَّ الْبَغْيَ مِنْ فَسَادِ أَنْفُسِكُمْ وَلَيْسَ يَنْبَغِي لِلطَّبِيبِ أَنْ يُدَاوِيَ الْمَرْضَى بِمَا يُبَرِّئُهُمْ وَيُمْرِضُهُ فَإِنَّهُ إِذَا مَرِضَ اشْتَغَلَ بِمَرَضِهِ عَنْ مُدَاوَاتِهِمْ وَلَكِنْ يَنْبَغِي أَنْ يَلْتَمِسَ لِنَفْسِهِ الصِّحَّةَ لِيَقْوَى بِهِ عَلَى عِلَاجِ الْمَرْضَى فَلْيَكُنْ أَمْرُكُمْ فِيمَا تُنْكِرُونَ عَلَى إِخْوَانِكُمْ نَظَرًا مِنْكُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَنَصِيحَةً مِنْكُمْ لِرَبِّكُمْ وَشَفَقَةً مِنْكُمْ عَلَى إِخْوَانِكُمْ وَأَنْ تَكُونُوا مَعَ ذَلِكَ بِعُيُوبِ أَنْفُسِكُمْ أَعْنَى مِنْكُمْ بِعُيُوبِ غَيْرِكُمْ وَأَنْ يَسْتَطْعِمَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا النَّصِيحَةَ وَأَنْ يَحْظَى عِنْدَكُمْ مَنْ بَذَلَهَا لَكُمْ وَقَبِلَهَا مِنْكُمْ وَقَدْ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَهْدَى إِلَيَّ عُيُوبِي تُحِبُّونَ أَنْ تَقُولُوا فَيُحْتَمَلَ لَكُمْ وَإِنْ قِيلَ لَكُمْ مِثْلُ الَّذِي قُلْتُمْ غَضِبْتُمْ تَجِدُونَ عَلَى النَّاسِ فِيمَا تُنْكِرُونَ مِنْ أُمُورِهِمْ وَتَأْتُونَ مِثْلَ ذَلِكَ فَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يُوجَدَ عَلَيْكُمْ اتَّهِمُوا رَأْيَكُمْ وَرَأْيَ أَهْلِ زَمَانِكُمْ وَتَثَبَّتُوا قَبْلَ أَنْ تَكَلَّمُوا وَتَعَلَّمُوا قَبْلَ أَنْ تَعْمَلُوا فَإِنَّهُ يَأْتِي زَمَانٌ يَشْتَبِهُ فِيهِ الْحَقُّ وَالْبَاطِلُ وَيَكُونُ الْمَعْرُوفُ فِيهِ مُنْكَرًا وَالْمُنْكَرُ فِيهِ مَعْرُوفًا فَكَمْ مِنْ مُتَقَرِّبٍ إِلَى اللَّهِ بِمَا يُبَاعِدُهُ وَمُتَحَبِّبٍ إِلَيْهِ بِمَا يُغْضِبُهُ عَلَيْهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { أَفَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَنًا } الْآيَةَ فَعَلَيْكُمْ بِالْوُقُوفِ عِنْدَ الشُّبُهَاتِ حَتَّى يَبْرُزَ لَكُمْ وَاضِحُ الْحَقِّ بِالْبَيِّنَةِ فَإِنَّ الدَّاخِلَ فِيمَا لَا يَعْلَمُ بِغَيْرِ عِلْمٍ آثِمٌ وَمَنْ نَظَرَ لِلَّهِ نَظَرَ اللَّهُ لَهُ عَلَيْكُمْ بِالْقُرْآنِ فَأْتَمُّوا بِهِ وَأُمُّوا بِهِ وَعَلَيْكُمْ بِطَلَبِ أَثَرِ الْمَاضِينَ فِيهِ وَلَوْ أَنَّ الْأَحْبَارَ وَالرُّهْبَانَ لَمْ يَتَّقُوا زَوَالَ مَرَاتِبِهِمْ وَفَسَادَ مَنْزِلَتِهِمْ بِإِقَامَةِ الْكِتَابِ وَتِبْيَانِهِ مَا حَرَّفُوهُ وَلَا كَتَمُوهُ وَلَكِنَّهُمْ لَمَّا خَالَفُوا الْكِتَابَ بِأَعْمَالِهِمْ الْتَمَسُوا أَنْ يَخْدَعُوا قَوْمَهُمْ عَمَّا صَنَعُوا مَخَافَةَ أَنْ تَفْسُدَ مَنَازِلُهُمْ وَأَنْ يَتَبَيَّنَ لِلنَّاسِ فَسَادُهُمْ فَحَرَّفُوا الْكِتَابَ بِالتَّفْسِيرِ وَمَا لَمْ يَسْتَطِيعُوا تَحْرِيفَهُ كَتَمُوهُ فَسَكَتُوا عَنْ صَنِيعِ أَنْفُسِهِمْ إِبْقَاءً عَلَى مَنَازِلِهِمْ وَسَكَتُوا عَمَّا صَنَعَ قَوْمُهُمْ مُصَانَعَةً لَهُمْ وَقَدْ { أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ } بَلْ مَالَئُوا عَلَيْهِ وَرَقَّقُوا لَهُمْ فِيهِ

Yandi tubaka nde: ‘Beno keba, beno sadila mabanza, sambu mabanza kele lusakumunu. Bantu mingi ya mayele ke kudipesaka na ntima na bo na kuyedisa mambu yina ke salaka bo mbi na kisika ya kusadila mambu yina bo kele na yo mfunu, na mpila nde bo vila mambu yina. Na kati ya bikalulu ya mbote ya mayele ya muntu kele kuyambula kutula dikebi na mambu yina kele mfunu ve sambu kikalulu ya mayele na yandi kukuma ve kigonsa sambu na yandi, disongidila, yandi ke yambulaka kutesana ti bantu yina bisalu na bo ya mbote kele na nsi, to muntu yina ke bakaka ntima na yandi ti mambu ya luvunu, kisika yandi ke landaka kaka mambu na bo ya lusambu ti bantu . ya Allah, ngemba ti balusakumunu kuvanda na zulu na yandi, to yandi ke kudiwa kaka ya kusepela na ngindu na yandi mosi, yina yandi ke monaka ve lutwadisu katula kaka mayele na yandi, mpi yandi ke monaka ve kifu katula kaka kubika yo ti ngindu nde yandi bakaka yo. katuka na Quoran, ata yandi lombaka nde bo yambula Quoran. Keti Qur’an vandaka ve ti bantu yina vandaka kunata yo na ntwala, disongidila bantu yina vandaka kunwanina yo yina vandaka kusadila baverse ya muhkam mpi vandaka kukwikila na baverse ya mutashabih? Bau kele na kati ya nzo-zulu bonso mwinda ya balabala, Koran kele imam ya Rasulullah, na ntangu yina Rasulullah kele imam ya banduku na yandi, mpi banduku kele ba imam ya bantu na nima na bau, disongidila bantu yina mambote na bau mezabanaka, bau kele ba baromètres yina ketangaka ata na lukumu na bau kukonda kuwakana na kati na bo. Bantu yina kesepelaka na nzala ya mbi kebulaka bangindu na bo, disongidila na mitindu ya kuswaswana, yina kekatukaka na lukanu sambu bo kekabwanaka ti nzila ya kusungama. Banzikisa na bo ke nata bo na kuvila nzila na diswekamu ya desert ya luvunu. Bo ke tula dikebi na kutala banzila, ya kufuluka ti mavwanga mpi mavwanga. Konso ntangu Satana ke salaka luvunu na kifu, bo ke katukaka na luvunu mosi mpi ke kwendaka na luvunu ya nkaka, sambu bo ke sosaka ve lutwadisu na bantu yina vandaka na ntwala na bo mpi bo ke landaka mpi ve bitambi ya ba muhajirin. Yo me tubilama na disolo mosi ya me katuka na Omar, bika Allah kusepedisa yandi, nde yandi tubaka na Ziad nde: ‘Keti nge zaba inki -me sala nde- Islam kufwa? ’, mvutu kele sambu na bifu ya bantu ya mayele, bantu ya luvunu yina ke tula ntembe na yina me tala Qur’an mpi ba imam yina ke vila nzila’. Beno wa Allah boma, beno zaba mambu yina ke kumina ba ulama na beno ti bantu yina ke fulusaka ba mosquée na beno na kutuba mambu ya mbi, namimah mpi kutambula na kati ya bantu ti bizizi zole mpi bangogo zole. Na disolo mosi bo ke tuba nde konso muntu yina kele ti bizizi zole na inza yai, yandi ta vanda ti bizizi zole na bilungi. Kana muntu ya ke tubaka mambu ya mbi me kutana ti nge, yandi ke tuba mambu ya mbi sambu na muntu yina nge ke zolaka kutuba mambu ya mbi, na nima yandi ke buya nge sambu na kukwenda na nduku na nge mpi kusala mutindu mosi. Kana yandi me baka mambu yina yandi kele na yo mfunu na konso muntu na kati na beno, mpi yandi me bumba kima mosi na mosi na kati na beno, yandi ta zabisa ve banduku na beno ya nkaka. Kukwisa na yandi na muntu ya yandi kwendaka kutala vandaka bonso kukwisa ya nduku, kansi kukatuka na yandi na nduku yina yandi bikaka na nima vandaka bonso kukatuka ya mbeni. Konso muntu ya yandi ke kutanaka ti yandi, yandi ke bakaka lukumu, inversement konso muntu ya yandi ke kutanaka ve ti yandi, yandi ke bakaka ve lukumu, yandi ke yibaka bantu yina yandi ke kwendaka kutala ti ba prix, mpi ke tubaka mambu ya luvunu sambu na bantu yina yandi ke kutanaka ve ti bo ti mambu ya luvunu ya ke fwaka bantu. O bansadi ya Allah subhanallahu wa ta’ala, keti kimvuka mosi me basika ve bonso bantu ya ke twadisaka mpi ya ke sobaka mambu, yina kele ti makuki ya kukanga bantu ya mutindu yai na luvunu na bo, mpi ya kubinga bo na kunwanina lukumu ya bampangi na bo ya bamizuluma? kuvukisa dibundu na yandi mpi ya bo? O Nzambi, O Nzambi! Nwanina lukumu na nge, kanga bangogo na nge - na kutuba mambu ya luvunu - sambu na bo katula kaka mambu ya mbote. Beno yibusa beno na beno na kusadila Allah, mingi-mingi na bantu na beno, sambu beno kele bantu ya ke nataka Mukanda - Qur'an - ti Sunnah. Biblia ke tubaka ve tii kuna bo ta tubila yo, mpi Sunnah lenda tuba ve tii kuna yo ta monana. Kana bantu ya zoba ke longuka, kansi bantu ya luzitu ke bikala pima mpi ke buya ve mambu ya ke monana mpi ke pesa ve ntuma ya mambu ya me bikala na nima, keti Allah subhanallahu wa ta’ala me baka ve kuwakana na bantu yina pesaka bo Mukanda sambu na kutendula yo na bantu mpi kubumba yo ve? Beno wa Allah boma, sambu beno kele na nsungi ya bikalulu ya mbote ke kulumuka mpi ya kukonda masonga, mpi bantu yina ke nataka nzayilu kele bantu yina ke fwaka. Bau ke na nganzi mingi kana bau me zabana bonso bayina me vidisa yau, bau ke tubila yau na mpusa ya ngolo ntangu bau ke kotisa bifu na nzayilu, mpe ke bebisa bangogo ya kieleka yina bau ke bika, na nima bau ke balula yau na nzila ya luvunu yina bau ke sala. Disumu na bau kele disumu yina lenda lolula ve mpe kifu na bau kele kifu yina lenda pesa ve kikuma, inki mutindu bantu yina ke sosaka lutwadisu mpe lutwadisu lenda baka lutwadisu kana lutwadisu na bau mosi kele kizungu-zungu, bau ke zolaka inza mpe ke mengaka kiese ya bantu na yau yina ke bakaka bisika ya nene, na nima bau ke kwendaka ti bau na mambu ya luzingu mpe ke nwanisaka bau mutindu yina, ke nwanisaka bau ti bau. ke wakana ti mambote na bo. Bau ke vandaka ata fioti ve bunkete na mvindu yina bau ke katulaka, mpe bau ke lungisaka ntete ve ba critere samu na bisalu na bau kupesa lukumu, samu muntu yina ke salaka kibeni bisalu ya lunungu ke tubaka na mutindu ya kukonda nzila ata yandi kele pima. Mpi bo me zabisa nde Allah Ta’ala tubaka nde; Mono ke ndimaka ve mambu yonso ya bantu ya mayele ke tubaka, kansi mono ke talaka bikalulu na bo ti bangindu na bo ya mbote sambu na Mono. Sambu konso muntu yina bampusa ti bangindu na yandi kele sambu na Mono, mono ke sala nde pima na yandi kuvanda ya lukumu ti ya lukumu, ata yandi ke tuba ve. -Kingana ya bantu yina vandaka kunata Torah na mapeka na bo, ebuna bo vandaka kunata yo ve -bo vandaka kunata yo ve bonso mpunda- kisalu na zulu na yo. -Beno simba ngolo mambu ya beto me pesa beno- -Qs. Al Baqarah: 63, 93, 171-, yandi tubaka nde: ‘Yo ke tendula kusala mambu yina kele na kati na yo, mpi kulungisa ve Sunnah na bangogo ya mpamba-mpamba kukonda kuzaba mambu mingi. Sambu kumonisa Sunnah bonso bangogo ya kukonda bisalu kele luvunu ti bangogo, yina ke katulaka mpi nzayilu. Mpi kutonga ve luvunu kaka sambu na kufika kitoko na nge na kumonisaka nsoni na yo, sambu kubeba ya bantu yina ke landaka luvunu ke kumisaka ve luzitu na nge mingi, mpi kutonga yo ve sambu na mambu yina ke pusaka bantu na kuvweza bantu yina ke landaka yo, sambu kuvweza kele kubebisa nge mosi, sambu yo me fwana ve nde minganga yina ke sansaka bantu yina ke belaka maladi ya ntu kuvanda ti maladi ya ngolo. bankisi yango kele mpi ti makuki ya kubasisa maladi ya mpa. Sambu kana munganga me bela, yandi ke kudipesaka mingi na maladi yina mpi yandi ke vilaka kusansa bo. Kansi, yandi fwete sosa mavimpi sambu na yandi mosi sambu yandi lenda sansa bambefo. Bika nde ntangu nge ke mona mpasi mosi ya me kumina bampangi na nge mpi ntima na nge kele ‘kukonda kiese’, kaka mutindu nge ke mona yo kana yo me kuminaka nge mosi mpi bonso ‘lukebisu’ ya Mfumu na nge sambu na nge, mpi mawa na nge sambu na bampangi na nge. Ata na ntangu yina yo kele mbote nde nge kudibanza mingi sambu na nsoni na nge mosi kuluta nsoni ya bantu ya nkaka . , mpi beno longisilana na kati na beno, mpi bika bantu yina ketambikaka ndongisila yina kudiwa nde bo kele ti dibaku mpi beno ndima yo. Umar bin Al Khatthab, bika Nzambi kusepela na yandi, tubaka nde: ‘Bika nde Nzambi kuwila muntu yina monisaka mono nsoni na mono’. Nge ke zolaka kutuba mpi bantu yina ke waka nge ke kuditaninaka sambu na mambote na nge, ata kana bo tubila nge bangogo yina nge ke tuba, nge ta wa makasi. Nge ke bakaka mambu yina ke yangisaka nge, na kisika nge ke salaka mambu yina bo ke salaka, keti nge ke zolaka ve nde bo pesa nge foti? ’, Yindula diaka ngindu na nge ti bangindu ya bantu yina kele bantu ya ntangu na nge. Sosa ntete bansangu na ntwala ya kutuba mpi kulonguka na ntwala ya kusala makabu ya mawa. Sambu na bilumbu ke kwisa ntangu ta kwisa yina mambu ya mbote ta vukana ti mambu ya luvunu, mpi mambu ya mbote - ya mbote - ta kuma mbi mpi mambu ya mbi ta kuma mbote. Bantu ikwa ke pusanaka pene-pene na Allah subhanallahu w ta’ala kansi na mambu yina ke katulaka bo kibeni na yandi, mpi ke sosaka zola na yandi na mambu yina ke pesaka yandi makasi. Allah subhanallahu wa ta’ala ke tuba nde: ‘AFAMAN ZUYYINA LAHU SUU`U ‘MALIHI FA RA`AHU HASANA’ - Ebuna kana muntu yina bo kumisaka diabulu - ke yindula nde kisalu na yandi kele mbi ebuna yandi ke kwikila nde kisalu yina kele mbote - mutindu mosi ti muntu yina diabulu kukusaka ve -? -Byuvu. Al Fathir: 8-, nge fwete yambula mambu ya ntembe sambu kieleka ya pwelele kumonana na nge ti ntendula, sambu konso muntu yina ke kota na mambu yina yandi me zaba ve kukonda kuzaba, yandi ke sala masumu, mpi konso muntu yina ke sosa kuzaba mambu ti bangindu ya masonga sambu na mambote ya Nzambi, Nzambi ta mona yo. Nge fwete kangama na Qur’an, kukumisa yo imam mpi kubinga bantu na kusadila Qur’an bonso ba imam. Nge fwete sosa bidimbu ya bantu yina vandaka na ntwala na yandi. Kana ba ahbars -banganga-Nzambi ya Bayuda- ti bamonike -banganga-Nzambi ya Bakristu- vandaka na boma ve ya kuvidisa lukumu na bo ti kubebisa kisika na bo na kusimbaka Mukanda ti bantendula na yo, ntembe kele ve nde bo zolaka ve kubebisa mpi kubumba yo, kansi ntangu bo vandaka kutelamina Mukanda ti bisalu na bo, bo vandaka kumeka kuzwa bantu na bo. bo salaka, sambu bo vandaka kuwa boma nde kisika na bo ta beba, mpi bantu ta zaba mambu ya mbi ya bo ke salaka, na nima bo ke bebisaka Mukanda ti bantendula ya kubeba, mpi mambu yina bo lenda bebisa ve, bo ke bumbaka yo, na nima bo ke vandaka pima sambu na mambu yina bo mosi ke salaka sambu na mpusa ya kutanina kisika na bo, mpi bo ke vandaka pima sambu na mambu yina bantu na bo ke salaka ntangu bo ke salaka bonso nde bo ke sala mambu bonso nde bo ke sala yo. Na ntangu yina, Allah me sala kuwakana ti bantu yina bo pesaka Mukanda sambu bo tendula yo na bantu mpi bo bumba yo ve, kansi bo ke zolaka kibeni yo mpi bo ke bingaka bantu na kubaka diambu yina na pete.