Nabi Idris berada di langit ke empat saat Mi’raj
Imam Bukhari : 2968
حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ ح و قَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَهِشَامٌ قَالَا حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ وَذَكَرَ يَعْنِي رَجُلًا بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشُقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ ثُمَّ غُسِلَ الْبَطْنُ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا وَأُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ الْبُرَاقُ فَانْطَلَقْتُ مَعَ جِبْرِيلَ حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى آدَمَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ ابْنٍ وَنَبِيٍّ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى عِيسَى وَيَحْيَى فَقَالَا مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّالِثَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى يُوسُفَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قِيلَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى إِدْرِيسَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْنَا عَلَى هَارُونَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَأَتَيْنَا عَلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَلَمَّا جَاوَزْتُ بَكَى فَقِيلَ مَا أَبْكَاكَ قَالَ يَا رَبِّ هَذَا الْغُلَامُ الَّذِي بُعِثَ بَعْدِي يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَفْضَلُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّابِعَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ ابْنٍ وَنَبِيٍّ فَرُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يُصَلِّي فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا لَمْ يَعُودُوا إِلَيْهِ آخِرَ مَا عَلَيْهِمْ وَرُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبِقُهَا كَأَنَّهُ قِلَالُ هَجَرَ وَوَرَقُهَا كَأَنَّهُ آذَانُ الْفُيُولِ فِي أَصْلِهَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَفِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ النِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ خَمْسُونَ صَلَاةً فَأَقْبَلْتُ حَتَّى جِئْتُ مُوسَى فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ فُرِضَتْ عَلَيَّ خَمْسُونَ صَلَاةً قَالَ أَنَا أَعْلَمُ بِالنَّاسِ مِنْكَ عَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ وَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ فَرَجَعْتُ فَسَأَلْتُهُ فَجَعَلَهَا أَرْبَعِينَ ثُمَّ مِثْلَهُ ثُمَّ ثَلَاثِينَ ثُمَّ مِثْلَهُ فَجَعَلَ عِشْرِينَ ثُمَّ مِثْلَهُ فَجَعَلَ عَشْرًا فَأَتَيْتُ مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ فَجَعَلَهَا خَمْسًا فَأَتَيْتُ مُوسَى فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ جَعَلَهَا خَمْسًا فَقَالَ مِثْلَهُ قُلْتُ سَلَّمْتُ بِخَيْرٍ فَنُودِيَ إِنِّي قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي وَأَجْزِي الْحَسَنَةَ عَشْرًاوَقَالَ هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ
Atugambye nti [Hudbah bin Khalid] atugambye [Hammam] okuva mu [Qatadah]. Era era kyayogerwako, [Klifa] yangamba, atugambye [Yazid bin Zurai’] atubuulidde [Sa’id] ne [Hisham] bombi bagamba nti batubuulidde [Qatadah] atubuulidde [Anas bin Malik] okuva ku [Malik bin Sha’sha’ah radliallahu ‘anhuma] yagamba, Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Bwe nnali ku ludda lwa Baitullah wakati w’otulo n’okutegeera’. Awo n’agamba nti: ‘Waliwo omusajja mu basajja babiri eyajja gye ndi ng’asitudde ekibya ekikoleddwa mu zaabu nga kijjudde amagezi n’okukkiriza, olwo omuntu oyo n’asala omubiri gwange okuva waggulu w’ekifuba okutuuka wansi w’olubuto, oluvannyuma n’anaaba olubuto n’amazzi ga Zamzam n’oluvannyuma n’alujjuza amagezi n’okukkiriza. Olwo ne bampa ensolo enjeru eyeebagadde embalaasi nga ntono okusinga baghal naye nga nnene okusinga endogoyi eyitibwa al-Buraq. Bwentyo nasitula ne Jibril Alaihissalam, okutuusa lwe natuuka mu bbanga ly’ensi. Awo n’abuuza nti; 'Ani ono'. Jibril yaddamu nti; 'Gabriel'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; ‘Omuntu ali naawe y’ani?’. Jibril yaddamu nti; 'Muhammad'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; 'Asindikiddwa?'. Jibril yaddamu nti; 'Yee'. Bwe kityo bwe kigambibwa nti; 'Mwaniriziddwa, abantu abasinga obulungi abajja batuuse'. Olwo ne nsisinkana Adam Alaihissalam ne mmulamusa n’agamba nti; '-Mbalamusi- mwaniriziddwa okuva mu bazzukulu ne bannabbi'. Oluvannyuma twalinnya ku ggulu eryokubiri ne tubuuzibwa nti; 'Ani ono'. Jibril yaddamu nti; 'Gabriel'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; ‘Omuntu ali naawe y’ani?’. Jibril yaddamu nti; 'Muhammad'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; 'Asindikiddwa?'. Jibril yaddamu nti; 'Yee'. Bwe kityo bwe kigambibwa nti; 'Mwaniriziddwa era kino kirungi ng'omuntu yenna ajja'. Olwo ne nsisinkana ‘Isa ne Yahya Alaihissalam era bombi ne bagamba nti; 'Mwaniriziddwa okuva eri ab'oluganda ne nnabbi'. Awo ne tulinnya mu ggulu ery’okusatu ne tubuuzibwa nti; 'Ani ono'. Jibril yaddamu nti; 'Gabriel'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; ‘Omuntu ali naawe y’ani?’. Jibril yaddamu nti; 'Muhammad'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; 'Asindikiddwa?'. Jibril yaddamu nti; 'Yee'. Bwe kityo bwe kigambibwa nti; 'Mwaniriziddwa era kino kirungi ng'omuntu yenna ajja'. Olwo ne nsisinkana Yusuf Aalihissalam ne mmulamusa n’agamba nti; 'Mwaniriziddwa okuva eri ab'oluganda ne nnabbi'. Awo ne tulinnya mu ggulu ery’okuna ne tubuuzibwa nti; 'Ani ono'. Jibril yaddamu nti; 'Gabriel'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; ‘Omuntu ali naawe y’ani?’. Jibril yaddamu nti; 'Muhammad'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; 'Asindikiddwa?'. Jibril yaddamu nti; 'Yee'. Bwe kityo bwe kigambibwa nti; 'Mwaniriziddwa era kino kirungi nga omuntu yenna bw'asobola okujja'. Olwo ne nsisinkana Idris Alaihissalam ne mmulamusa n’agamba nti; 'Mwaniriziddwa okuva eri ab'oluganda ne nnabbi'. Awo ne tulinnya mu ggulu ery’okutaano ne tubuuzibwa nti; 'Ani ono'. Jibril yaddamu nti; 'Gabriel'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; ‘Omuntu ali naawe y’ani?’. Jibril yaddamu nti; 'Muhammad'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; 'Asindikiddwa?'. Jibril yaddamu nti; 'Yee'. Bwe kityo bwe kigambibwa nti; 'Mwaniriziddwa era kino kirungi ng'omuntu yenna ajja'. Olwo ne nsisinkana Harun Alaihissalam ne mmulamusa n’agamba nti; 'Mwaniriziddwa okuva eri ab'oluganda ne nnabbi'. Awo ne tulinnya mu ggulu ery’omukaaga ne tubuuzibwa nti; 'Ani ono'. Jibril yaddamu nti; 'Gabriel'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; ‘Omuntu ali naawe y’ani?’. Jibril yaddamu nti; 'Muhammad'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; 'Asindikiddwa?'. Jibril yaddamu nti; 'Yee'. Bwe kityo bwe kigambibwa nti; 'Mwaniriziddwa era kino kirungi ng'omuntu yenna ajja'. Awo nasisinkana Musa 'alaihissalam ne mmulamusa n'agamba nti; 'Mwaniriziddwa okuva eri ab'oluganda ne nnabbi'. Bwe nnamala, yakaaba mangu. Awo n’abuuza nti; ‘Lwaki okaaba?’. Musa n’addamu nti; 'Ayi Mukama, omwana ono eyatumibwa oluvannyuma lwange, abantu be bajja kuyingira mu ggulu nga balina ekifo ekikulu okusinga omuntu yenna ayingira mu ggulu okuva mu bantu bange'. Awo ne tulinnya mu ggulu ery’omusanvu ne tubuuzibwa nti; 'Ani ono'. Jibril yaddamu nti; 'Gabriel'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; ‘Omuntu ali naawe y’ani?’. Jibril yaddamu nti; 'Muhammad'. Yazzeemu okubuuzibwa nti; 'Asindikiddwa?'. Jibril yaddamu nti; 'Yee'. Bwe kityo bwe kigambibwa nti; 'Mwaniriziddwa era kino kirungi ng'omuntu yenna ajja'. Olwo ne nsisinkana Ibrahim 'alaihissalam ne mmulamusa n'agamba nti; 'Mwaniriziddwa okuva eri ab'oluganda ne nnabbi'. Olwo ne bandaga Baitul Ma'mur. Nabuuza Gabriel, n’addamu nti, ‘Ono ye Baitul Ma’mur, buli lunaku wabaawo bamalayika emitwalo nsanvu abakolayo essaala. Bwe bafuluma okusaba, tewali n’omu ku bo akomawo.’ Olwo ne bandaga Sidratul Muntaha eyazuulibwa ng’efaanana nga dome ng’erina ebizibiti ng’amatu g’enjovu. Ku musingi gwayo waliwo emigga ena, ogumu munda - oguyitibwa Bathinan - ate omulala ebweru - Zhahiran - '. Nabuuza Gabriel, n’addamu nti, ‘Batinan ali mu Jjana ate Zhahiran ye an-Nail ne al-Furat - amannya abiri ag’emigga mu Durga - ’. Olwo esswala amakumi ataano ne ziteekebwa ku nze. Nazikkiriza okutuusa Musa 'emirembe gibeere ku ye lwe yanzijira n'ambuuza nti, 'Mukoze ki?' Namuddamu nti, ‘Nnina okusaala emirundi ataano.’ Musa yagamba nti, ‘Nze amanyi abantu okusinga ggwe. Nfubye okukolagana n’Abaana ba Isirayiri n’obunyiikivu. Era ummah yo tejja kusobola kutuukiriza kiragiro kya swala. Kale, ddayo eri Rabb wo osabe obuweerero. Kale nasaba obuweerero olwo Allah n’ampa esswala amakumi ana olwo -nabikkiriza era Musa nate n’ampa amagezi okuddamu okusaba obuweerero-, olwo ebyabaddewo ne biddibwamu bwe bityo -okubuulirira kwa Musa- okutuusa lwe byafuuka emirundi amakumi asatu olwo ebyaliwo ne biddamu bwe bityo okutuusa lwe byafuuka emirundi amakumi abiri olwo ebyaliwo ne biddamu okutuusa lwe byafuuka ekkumi olwo ne nsisinkana Musa era nate n’ayogera ekintu kye kimu ne kifuuka ettaano emirundi olwo nate nasisinkana Musa n’abuuza nti; ‘Kiki kye wafuna?’. Naddamu nti; 'Emirundi etaano gibadde gilondeddwa'. Yagamba nga edda nate. Nze ngamba nti; 'Nkifunye bulungi'. Amangu ago eddoboozi lyaleekaana nti: ‘Mazima ddala nsaliddewo obuvunaanyizibwa buno era nnyanguyizza abaddu bange era nja kusasula buli kikolwa ekirungi -okusaba- n’empeera kkumi -empeera-’. Era n’agamba [Hammam] okuva mu [Qatadah] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Ebikwata ku al-Baitul Ma’mur’.