Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’

Imam Bukhari : 2529

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَاخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةٌ فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ وَسَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ فَأَلَحَّتْ فَقَالُوا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَطَشُ فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَيٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَيٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ وَمَعَهُمْ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنْ الْبَيْتِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمْ الْحَرْبُ وَأَضَرَّتْ بِهِمْ فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا وَإِلَّا فَقَدْ جَمُّوا وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلًا فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لَا حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَيْءٍ وَقَالَ ذَوُو الرَّأْيِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي قَالُوا لَا قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظَ فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَيَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِيهِ قَالُوا ائْتِهِ فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَيْ مُحَمَّدُ أَرَأَيْتَ إِنْ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنْ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الْأُخْرَى فَإِنِّي وَاللَّهِ لَأَرَى وُجُوهًا وَإِنِّي لَأَرَى أَوْشَابًا مِنْ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ امْصُصْ بِبَظْرِ اللَّاتِ أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلَا يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لَأَجَبْتُكَ قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَقَالَ أَيْ غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَتَلَهُمْ وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا الْإِسْلَامَ فَأَقْبَلُ وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَيْءٍ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَيْنَيْهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَمَّدًا وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ فَاقْبَلُوهَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا فُلَانٌ وَهُوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلَاءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ فَقَالَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا مِكْرَزٌ وَهُوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا فَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَاتِبَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنْ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لَا نَكْتُبُهَا إِلَّا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ثُمَّ قَالَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنْ الْبَيْتِ وَلَا قَاتَلْنَاكَ وَلَكِنْ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَا تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لَا يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلَّا رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْ

Atile anjebele [‘Urwah bin Az Zubair] ukufuma kuli [Al Miswar bin Makhramah] na [Marwan] uko umo umo uwalelanda atile ashininkishe,’ Kasesema alishile pa nshita ya cipangano ca Hudaibiyah ukufika ilyo bali pa kati ka lwendo lwabo Kasesema atile: ‘Mu cine cine, Khalid bin Al Walid ali mu cifulo ca al-Ghomim aleangalila abashilika ba pa mfwalasi aba Quraysh kulya pa ntanshi ya musebo wa ku kulyo. ukutwala ku bashilika ba kwa Khalid -'. Pa mulandu wa kwa Lesa, Khalid taishibe ukuti balipo - aba Quraysh - ukufika ilyo bali pa cifulo ca bashilika, Khalid abutukile no kubutuka ku kutiinya aba Quraysh. Kasesema aleenda ukufika ilyo bafikile pa lupili apo baleenda ukutentemuka, ingamila yakwe yaiminine no kulila. E ico abantu batile: ‘Bukeni, bukani, natuye’. Lelo ingamila yacili yalebilikisha. Lyene batile: ‘Ingamila ya kwa Al-Qushwa yali pa mulimo, ingamila ya kwa Al-Qushwa yali pa mulimo’. Eico Kasesema atile: ‘Al-Qushwa’ tacipooseleko pantu te mibele yakwe lelo alicingililwe kuli Uyo Uwacingilila ibumba lya nkala’. Lyena atile: ‘Kuli Uyo umweo wandi uli mu minwe yakwe, tabanjipusha icintu cimo icingalenga ukuti bacindike ubucindami bwa kwa Allah lelo nkacifikilisha ukwabula no kutwishika’. Lyene Alicikonkelepo kabili ingamila yalibuukile. Kalondolola atile: Eico abashile - aleenda pa ntanshi - ukufika na lintu aiminine pa mpela ya Hudaibiyah pa mpela ya cishima icali na menshi ayanono apo abantu balemushinguluka. Tapapitile ne nshita iikalamba ukufuma apo abantu balonganike ukumushinguluka, amenshi yalipwilile kabili balishimikile insala yabo kuli Kasesema. E ico afumishe umufwi mu cipe ca uko no kubakonkomesha ukuti baubike kulya. Eico kuli Allah, panuma ya ico icishima calitwalilile ukupongolwela amenshi ayasuma kuli bene ukufika na lintu banwile muli ci. Ilyo bali muli iyi mibele, mu kupumikisha afikile pamo ne bumba lya bantu ukufuma ku bantu bakwe, e kutila uluko lwa ba Khuza. Pa numa bali abantu abacetekelwa aba kwa Kasesema ukufuma ku bantu ba ku Tihamah. Atile: ‘Mu cine cine, nalekele Kaabu na Amir ukuiminina pa kuti balesenda amenshi mu calo ca Hudaibiya. Pamo na bo kwali ingamila ishingi ishafyele fye ishicili shilenonsha abana babo kabili shali banyina abaleenda pamo na bana babo. Bakalwa no kucilikila Shikulu wa Baitulo. E ico atile: ‘Mu cine cine, tatuishile ku kulwisha umuntu nangu umo, lelo twaishile ku kucita ulwendo lwa Umrah. Kabili mu cine cine abantu ba Quraysh balicefiwe kabili baliculile pa mulandu wa nkondo. Nga balefwaya, nkabapeela inshita ya kupita ukwabula ukusakamikwa pa kati kandi na bantunse. Nga nacimfya, nga balefwaya kuti bapilibukila ku -Islam-, ubupepa ubwapokelelwe ku bantu abengi. Nga tabalefwaya, kuti bapuupa ukufuma ku kutonta kwa kulwa. Lelo, nga ca kuti bafilwa -ukufuma muli uku kupeela-, lyena kuli Uyo Uo umweo wandi uli mu Minwe Yakwe, mu cine cine nkabalwisha mwi shina lya iyi mipepele ukufikila uuli onse uwacimfya intanshi kabili mu cine cine Allah akalenga ifintu Fyakwe ukufikilishiwa’. E ico Budail atile: ‘Nkabashimikila ifyo mwasosa pa ntanshi’. Kalondolola atile; E ico aile ku ba Quraysh no kutila: ‘Mu cine cine, twaishile kuli imwe pa numa ya kukumanya uyu muntu uko twaumfwile ifyo asosele. Nga mulefwaya ukuti tulondolole ayo mashiwi, tukacita’. Abashaishiba pali bene batila: ‘Tatulekabila imbila iili yonse pali ici ukufuma kuli imwe’. Na o aba mano pali bene batile: ‘Mumwebele ifyo mwaumfwa’. Wene -Budail- atile: 'Naumfwile alelanda ifi na ifi, lyena abashimikile ifyo Kasesema asosele.' E ico Urwah bin Mas’ud aiminine no kutila: ‘Mwe bantu, bushe te mwe bafyashi?’ Baswike ukuti: ‘Ee, e fyo caba’. Atile na kabili: ‘Nangu bushe nshili umwana -wako-? ’ Baswike ukuti: ‘Ee, e fyo caba’. Lyene aipwishe na kabili ukuti: ‘Bushe muletunganya ine?’ Baswike ukuti: ‘Awe’. Na kabili atile: ‘Bushe tamwishibe ukuti inshita imo nalelomba abantu ba ku Ukazh ukuti bankwafwe kabili lyene ilyo bafilwa, naishile kuli imwe no lupwa lwandi, abana bandi na abo abaumfwile kuli ine?’ Baswike ukuti: ‘Ee, e fyo caba’. Atile: ‘Mu cine cine uyu muntu akupeele ica bupe ca mano eico cipokelele kabili lekeni nkumanyane nankwe’. Batile: ‘Kabiyeni mukamufwaye’. E ico asangene nankwe kabili lyene alandile kuli Kasesema, lyene Kasesema asosele nga fintu asosele kuli Budail. Lyena pali ilya nshita Urwah atile: ‘We Muhamadi, finshi wingatontonkanya nga ca kuti wapwisha imilimo ya bantu bobe, bushe waliumfwapo umuntu umo ukufuma pa baArab ukucita ici pa ntanshi yobe? Nga cakuti kwali fimbi, kuli Allah, mucine cine namwene ifipimo ifingi, kabili na kabili amabumba ayengi aya bantu ku numa abaali no kukucingilila no kukusha'. E ico Abu Bakr amwebele ukuti: ‘Funga akanwa kobe! Bushe tukabutuka no kumusha?’ Aipwishe ukuti: ‘Uyu muntu nani?’ Abanankwe basukile ukuti: ‘Ni Abu Bakr’. Abu Bakr atile: ‘Kuli Uyo umweo wandi uli mu Minwe Yakwe, nga ca kuti tawacitile umulimo onse kuli ine kabili nshakulipila, nga nali no kukusuka.’ Kalondolola atile; 'E lyo Urwah na kabili alandile kuli Kasesema kabili lyonse ilyo alelanda alesenda inkanda yakwe ilyo Al Mughirah bin Syu'bah aiminine mupepi no mutwe wa Kasesema kabili alesenda ulupanga kabili alefwala ifya kulwa. Kabili lyonse ilyo Urwah alekuma ku ndevu sha kwa Kasesema ne minwe yakwe, Al Mughirah aleuma ukuboko kwakwe ne nshi ya cipe ca nkondo ilyo alelanda ukuti: ‘Fumyeni ukuboko kwenu ukufuma ku ndevu sha kwa Kasesema’. Eico; ‘Urwah aimishe umutwe wakwe no kutila: ‘Ni ani uyu muntu?’ Abanankwe bayaswike bati: ‘Ni Al Mugira bin Suba’. ‘Urwah lyene atile: ‘We musangu, bushe nshasakamikwa pa mulandu wa busangu bobe?’ Kale, Al Mughirah, mu nshita ya buwelewele, aleenda no bantu no kubapaya no kupoka ifikwatwa fyabo. Lyene aishile no kwalukila ku buIslam. E ico Kasesema atile pali ilya nshita: ‘Nga ca kuti ubuIslam, ndabusumina. Ukukuma ku bunonshi, nshakwata nangu cimo ica kucita kuli fyo.’ Lyena Urwah apoosele amenso yakwe yabili ku fibusa fya kwa Kasesema. Umulondoloshi atile: ‘Na kwa Lesa, Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yali pali wene) nga tasumine umulopa kabili nga wawile pa cipimo ca umo uwa banankwe, lelo uyo muntu nga aliufimba pa cinso cakwe na pa nkanda yakwe. Kabili ilyo abakonkomeshe, apo pene balibutukile ku kufikilisha amafunde Yakwe. Kabili nga alefwaya ukusamba, lyonse balelwishanya mupepi pantu balelwishanya pa kuti bamupekanishishe amenshi ya kusambamo. Ilyo alelanda, balecefyako amashiwi yabo pa cinso cakwe kabili tabakoseleshe ukumona kwabo kuli wene ilyo balemucindika. Eico Urwah abweleele kuli balupwa lwakwe no kutila: ‘Mwe bantu, kuli Lesa, mu cine cine nali umutumwa uwatumilwe ku kumona imfumu, na kabili Qaisar – imfumu ya bena Roma – na Kisra – imfumu ya Persia – pamo pene na mfumu an-Najasiy. Na Lesa, nshatala namonapo imfumu iyasumbulwa nga nshi nga sahaba . t Muhamadi alilumbanya Muhamadi. Ca cine ukuti takwata umulopa kabili lyene ulafika pa minwe ya umo pali bene kano fye nga aleya ku kusamba umulopa pa cinso cakwe na pa nkanda kabili nga abakonkomesha lyene apo pene balafulumuka ukucicita kabili ilyo alesamba balapalamina ku kulwana pantu balelwisha pa lwa menshi yakwe ayashala ilyo alefuuta umulopa. ukucenjela - kabili tabatungulula amenso yabo kuli wene pantu balamucindika nga nshi. Mu cine cine, alimupeele ica kupeela ica kuti cikatwala ku busuma, kanshi cipokeleleni’. Lyene umo uwa baBani Kina atile: ‘Lekeni nkumanyane nankwe’. Batile: ‘Ukukumanya’. Ilyo uyo muntu aishile kuli Kasesema na banankwe, Rasulullah atile: ‘Ici e fyo caba. Afumine ku bantu abacindikishe ingamila, eico atumine kuli wene’. E ico batumine ngamila kuli wene. Kabili abantu lyene balimupokelele ilyo balelanda ukuti balitala. Ilyo uyu muntu amwene ifi atile: ‘Ubukata bube kuli Allah. Aba bantu tabafwile ukukanshiwa ukufuma ku Baitullah’. Pa numa ya kubwelela ku fibusa fyakwe atile: ‘Namwene ukuti ingamila shalipooselweko amakola no kubikwapo ifishibilo, e co natontonkenye ukuti tacali bwino ukuti shisuminishiwe ukufuma kuli Baitulloh’. Mu kupumikisha umwaume umo ukufuma kuli bene aiminine uo ilingi line baleita ukuti Mikraz bin Hafsh no kutila: ‘Lekeni nkumanyane nankwe’. Lyene batile: ‘Mukumanyane nankwe’. Ilyo umuntu aishile kuli bene, Kasesema atile: ‘Uyu ni Mikraz, muntu umubifi’. E ico Mikraz atendeke ukulanda na Kasesema. Ilyo alelanda nankwe, mu kupumikisha Suhail bin ‘Amru aishile. [Ma’mar] atile; E ico anjebele [Ayyub] ukufuma ku [‘Ikrimah] ukuti alishimikile ukuti: Ilyo Suhail bin ‘Amru aishile, Kasesema atile: ‘Mu cine cine ifintu fyenu fyayanguka’. [Ma’mar] atile; [Az Zuhriy] atile mu kulondolola kwa iyi hadith: ‘E lyo Suhail bin ‘Amru aishile no kutila: ‘Leteni kuno - amapepala - no kupanga kalata wa cipangano pa kati kesu na imwe’. E ico Kasesema aitile kalemba kabili Kasesema atile: ‘-Lembeni- umubili wa cibelele’. E ico Suhail atile: ‘Pa lwa shina lya kuti ar-Rahman, kuli Lesa, nshamwishiba. Lelo lembeni Bismika Lesa - Ne shina lyenu, mwe Lesa - nga fintu mwalelemba kale'. E ico abaMuslim batile: ‘Na Lesa, mwilemba kano fye nga mwacilemba’. E ico Kasesema atile: ‘Lembeni; 'Ukwabula Lesa'. Lyena atile: ‘Ici e cipangano icaimikwe na Muhamadi Rasulullah’. Mu kwangufyanya Suhail atile: ‘Nalanda pali Lesa, nga twaishibe ukuti uli ntungulushi ya kwa Lesa, nga tatwakucilikile ukufuma muli Baitulloh kabili nga tatwakulwishe. Lelo lembeni ukuti: ‘Muhamadi bin ‘Abdullah’. E ico Kasesema atile; ‘Na Lesa, mu cine cine ndi Mutumwa wa kwa Lesa nangu ca kuti mwankaana. Lembeni: Muhamadi bin 'Abdula'. Az Zuhriy atile: ‘Ici cikuma ku mashiwi yakwe: ‘Tabanlomba ukulomba umo balelumbanya ubucindami bwa kwa Allah lelo mu kushininkisha nkabapeela’. Lyene Kasesema atile kuli wene: ‘Pa mulandu wa kuti watupeela ubuntungwa bwa kuya ku Baitulloh ku kucita tawaf kulya’. Suhail atile: ‘Na Lesa, mwileka abaArab ukumweba ukuti twapokelelwe ku maka. Lelo, tukapeela iyo shuko umwaka uleisa. Kabili icishinka cakonkapo ca kuti tapali uwingaisa kuli imwe ukufuma ku lubali lwesu nangu ca kuti alikonkele imipepele yenu, lelo mulingile ukumfwila . ukubwesesha kuli ifwe’. Lyena abaIslam -abapepa- batile: ‘Subhaanalloh, kuti abweshiwa shani ku bacipondoka nangu ca kuti aishile ngo Musulumi?’ Ilyo balekansana, mu kupumikisha afikile mu cifulo ca kufilwa no kubutuka ukufuma ku mpanga ya mu musumba wa Makkah pa kuti engasangwa ku baMuslim. Eico Suhail atile: ‘O Muhamadi, uyu e muntu wa kubalilapo uo ufwile ukumpeela ukulingana ne cipangano cobe’. Eico Kasesema atile: ‘Mu cine cine tatupwishishe ukusuminishanya’. Suhail atile: ‘Na Lesa, lyene nshakacite icipangano ca mutende na imwe umuyayaya’. Kasesema atile: ‘Mupeeleni kuli ine nga uwapusanako’. Suhail atile: ‘Nshakakupeele nakalya’. Atile na kabili: ‘Mwiba nga filya fine, mpeleni’. Suhail atile: ‘Nshakacite fyo’. Mikraz atile: 'Nangu fye ni ifwe twacipeela -icifulo- kuli imwe'. Abu Jandal atile: ‘Imwe baMusulumi, bushe nkabwelela ku bacipondoka nangu ca kuti naishile nga Musulumi? Bushe tamumona ifyo napitilemo?’ Mu cine cine, Abu Jandal alicushiwe nga nshi pa mulandu wa kusala inshila ya kwa Lesa. Kalondolola atile; E ico Umar bin Al Khaththab nga Lesa asekelele kuli wene atile: ‘Eico nakumanya Kasesema wa kwa Lesa kabili lyene namwipwishe ukuti: ‘Bushe te iwe icine cine Kasesema wa kwa Lesa?’ Ayaswike ati: ‘Ee, e fyo caba’. Natile: ‘Bushe tatuli pa muulu wa cine ilyo abalwani besu bali pa muulu wa bufi’. Ayaswike ati: ‘Ee, e fyo caba’. Natile: ‘Nga kanshi mulandu nshi twasumina uku kutukana kwa mipepele yesu?’ Atile: ‘Mu cine cine ndi Mutumwa wa kwa Allah kabili nshaumfwila kabili Wene e Kafwa wandi’. Natile: ‘Bushe tamwasosele ukuti mu kushininkisha tukaya ku Baitulloh kabili lyene tukacita tawaf kulya?’ Atile: ‘E fyo caba. Lelo bushe namwebele ukuti tuleya kuli wene uno mwaka?’ Umar atile: Nayaswike ukuti: ‘Awe cine cine’. Atile na kabili: ‘Mu cine cine ukaya kuli wene no kucita tawaf kulya’. Umar atile: ‘Eico lyene nakumanya Abu Bakr kabili natile: ‘O Abu Bakr, bushe mu cine cine te kasesema wa kwa Lesa?’ Abu Bakr ayaswike ati: ‘Ee, e fyo caba’. Natile: ‘Bushe tatuli pa muulu wa cine ilyo abalwani besu bali pa muulu wa bufi’. Ayaswike ukuti: ‘Ee e fyo caba’. Natile na kabili: ‘Nga kanshi mulandu nshi twasumina uku kutukana kwa mipepele yesu?’ Abu Bakr atile: ‘We nkondo, mu cine cine Wene ni Ntumwa ya kwa Lesa kabili takabe no kukanaumfwila Shikulu wakwe kabili Wene ni Kafwa Wakwe. E ico ikakatileni ku mafunde Yakwe kabili mwilafilwa ukuumfwila. Na Allah, mucine cine Ali pa muulu wa cine'. Natile: ‘Bushe inshita imo asosele ukuti mu kushininkisha tukaya ku Baitulloh kabili lyene tukacita tawaf kulya?’ Abu Bakr ayaswike ukuti: ‘E fyo caba. Lelo bushe atile tukaisa kuli wene uno mwaka?’ Nayaswike ukuti: ‘Awe’. Abu Bakr atile: ‘Mu cine cine mukaya kuli wene no kucita tawaf kulya’. [Az Zuhri] atile; 'Umar atile: 'Pa mulandu wa micitile yandi nacitile imilimo iingi iisuma -nga cilubula pa mashiwi ayashalinga-'. Pa numa ya kupwisha ukusuminishanya, Rasulullah atile kuli banankwe ati: ‘Buukeni no kwipaya ifyuni fyenu ifya mutuulo kabili lyene mulesala imitwe yenu’. Kalondolola atile: ‘Kuli Allah, tapali umuntu nangu umo uwaiminine - ukufikilisha ifunde Lyakwe - ukufikila alandile imiku itatu. Ilyo tapali nangu umo uwaiminine pa kuti afikilishe amafunde yakwe, mu kupelako aingile mu kukumanya Umm Salamah no kubeba pa fyacitike kuli wene pa kati ka baMuslim. E ico Ummu Salama atile: ‘We Kasesema wa kwa Lesa, bushe walitemwa . pa kuti bacite fyo? Ufumepo kabili wilanda ishiwi kuli umo uwa bene ukufikila waipaya ingamila yobe iya lambo, lyena ukaita umubomfi obe uwa kucemenapo inkanda ukuti aleke inkanda yobe. E ico afuminepo kabili talandile kuli nangu umo uwa bene ukufikila aipaya ingamila yakwe iya mutuulo kabili lyene aitile umubomfi wakwe uwa kucema ku wa kucemena .

Hadith Corroboration :

Imam Ahmad : 621, 3019, 13325, 15408, 16198, 17811, 17832, 17892, 18166
Imam Bukhari : 2500, 2501, 2529, 2947, 3920
Imam Muslim : 3335, 3336, 3337, 3338
Imam Abu Dawud : 1561, 2384, 4036
Imam Darimi : 2395