Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’

Imam Bukhari : 2529

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَاخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةٌ فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ وَسَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ فَأَلَحَّتْ فَقَالُوا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَطَشُ فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَيٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَيٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ وَمَعَهُمْ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنْ الْبَيْتِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمْ الْحَرْبُ وَأَضَرَّتْ بِهِمْ فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا وَإِلَّا فَقَدْ جَمُّوا وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلًا فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لَا حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَيْءٍ وَقَالَ ذَوُو الرَّأْيِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي قَالُوا لَا قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظَ فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَيَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِيهِ قَالُوا ائْتِهِ فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَيْ مُحَمَّدُ أَرَأَيْتَ إِنْ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنْ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الْأُخْرَى فَإِنِّي وَاللَّهِ لَأَرَى وُجُوهًا وَإِنِّي لَأَرَى أَوْشَابًا مِنْ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ امْصُصْ بِبَظْرِ اللَّاتِ أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلَا يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لَأَجَبْتُكَ قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَقَالَ أَيْ غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَتَلَهُمْ وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا الْإِسْلَامَ فَأَقْبَلُ وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَيْءٍ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَيْنَيْهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَمَّدًا وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ فَاقْبَلُوهَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا فُلَانٌ وَهُوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلَاءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ فَقَالَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا مِكْرَزٌ وَهُوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا فَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَاتِبَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنْ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لَا نَكْتُبُهَا إِلَّا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ثُمَّ قَالَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنْ الْبَيْتِ وَلَا قَاتَلْنَاكَ وَلَكِنْ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَا تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لَا يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلَّا رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْ

Kuo talamai kiate au ['Apitula pini Muhammad] kuo talamai kiate kimautolu ['Apitu Rozaq] kuo talamai kiate kimautolu [Ma'mar] na'a ne talamai kiate au [Az Zuhriy] na'a ne talamai kiate au ['Urwah bin Az Zubair] mei [Al Miswar bin Makhramah] mo e [Marwan] 'a ia na'e fakapapau'i ai 'e he narrators takitaha 'a e borrath; Na'e mavahe 'a e Palofita 'i he taimi 'o e aleapau 'a e Hudaibiyah kae 'oua kuo nau 'i he lotolotonga 'o 'enau fononga na'e pehe 'e he Palofita: 'Ko e mo'oni, na'e 'i he feitu'u 'o e al-Ghomim 'a Khalid bin Al Walid 'o tokanga'i 'a e kau tau heka hoosi 'o e Quraysh 'i ai 'i he roareright 'o e - 'oku taki atu ki he kau tau 'a Khalid -'. By Allah, na'e 'ikai ke 'ilo 'e Khalid 'enau 'i ai - 'a e Quraysh - kae 'oua kuo nau 'i he 'ulu'i 'ofisi 'o e kau tau, na'e lele atu 'a Khalid 'o lele ke fakailifia'i 'a e Quraysh. Na'e lue atu 'a e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam kae 'oua kuo nau a'u ki ha mo'unga 'oku nau lue hifo ai, na'e tu'u 'ene kameli 'o 'u'ulu. Ko ia na'e pehe 'e he kakai: 'Tu'u hake, tu'u hake, tau 'alu'. Ka naʻe kei ngungulu pē ʻa e kāmelí. Pea nau pehe: 'Oku ta'e ngaue 'a e kameli 'a Al-Qushwa, 'oku ta'e ngaue 'a e kameli 'a al-Qushwa'. Ko ia na'e pehe 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam: Na'e 'ikai ke taa'i 'e 'al-Qushwa' he na'e 'ikai ko hono 'ulungaanga ka na'e ta'ofi ia 'e he Tokotaha 'oku ne ta'ofi 'a e kau tau 'o e fanga 'elefanti'. Pea na'a ne pehe: 'I he Tokotaha 'oku 'i hono nima hoku laumalie, 'Oku 'ikai ke nau kole mai kiate au ha ngaue 'e taha 'e 'ai ke nau fakalangilangi'i 'a e ngaahi faka'apa'apa 'o Allah ka te u fakahoko pau ia'. Peá Ne malaki ia pea tuʻu hake ʻa e kāmelí. Na'e pehe 'e he tokotaha fakamatala: Ko ia na'a ne mavahe meiate kinaua - 'o lue atu ki mu'a - kae 'oua kuo ne tu'u 'i he ngata'anga 'o Hudaibiyah 'i he tafa'aki 'o ha vaitupu 'oku si'isi'i 'a e vai 'a ia na'e fakatahataha'i ai 'a e kakai 'o takatakai 'iate ia. Na'e 'ikai fuoloa mei he fakataha mai 'a e kakai 'o takatakai kiate ia, kuo 'osi 'a e vai pea nau lipooti 'enau fieinua ki he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam. Ko ia na‘á ne to‘o mai ha fo‘i ngahau mei hono ‘ai‘anga me‘á peá ne fekau‘i kinautolu ke nau fakapipiki ia ki ai. Ko ia 'e Allah, hili ia na'e hokohoko atu 'a e vaitupu ke tafe mai 'a e vai fo'ou ma'anautolu kae 'oua kuo nau inu mei ai. ʻI heʻenau ʻi he tūkunga ko ʻení, naʻe fakafokifā pē ʻa e aʻu mai ʻa Budail bin Warqoʻ Al Khuzaʻiy fakataha mo ha kulupu ʻo e kakai mei hono kakaí, ʻa ia ko e matakali Khuzaʻah. Kimu'a ko e kakai falala'anga kinautolu 'o e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam mei he kakai 'o Tihamah. Naʻá ne pehē: ‘Ko e moʻoni, naʻá ku tuku ʻa Kaʻapi pini Luʻay mo ʻAmili pini Luʻay ke na tuʻu ʻo ʻutu vai ʻi he fonua ko Hutaibiyah. Fakataha mo kinautolu na'e 'i ai ha fanga kameli 'e ni'ihi na'a nau toki fanau'i 'a ia na'a nau kei huhu 'enau fanga ki'i pulu pea ko e ngaahi fa'ee 'oku 'alu fakataha mo 'enau fanga ki'i pulu. Te nau tau mo fakafaingata'a'ia'i 'a e 'Eiki 'o Baitulloh. Ko ia naʻá Ne pehē: ‘Ko e moʻoni, naʻe ʻikai ke mau haʻu ke tauʻi ha taha, ka kuo mau haʻu ke fakahoko ʻa e fononga fakalotu ʻo e Umrah. Pea ko e moʻoni naʻe vaivai ʻa e kakai Quraysh pea nau moʻua ʻi he ngaahi mole ko e ola ʻo e taú. Kapau te nau loto ki ai, te u ʻoange ha taimi ke nau paasi tauʻatāina ai ʻo ʻikai ha fakalavea ʻi hoku vahaʻa mo e tangatá. Kapau te u ikuna, kapau te nau loto ki ai 'e lava ke nau ului ki he -'Isilami-, ko e lotu kuo tali 'e he kakai tokolahi. Kapau 'oku 'ikai ke nau loto ki ai, 'e lava ke nau malolo mei he vaivai 'o e fuhu. Ka neongo ia, kapau 'oku nau veiveiua -mei he foaki ko 'eni-, pea 'i he Tokotaha 'oku 'i Hono Nima hoku laumalie, Te u tau'i mo'oni kinautolu 'i he hingoa 'o e lotu ko 'eni kae 'oua kuo 'uluaki ikuna 'a ia pea mo'oni 'e 'omi 'e Allah 'Ene ngaahi me'a ke fakahoko'. Ko ia na'e pehe 'e Budail: 'Te u talaange kiate kinautolu 'a e me'a na'a ke lea'aki kimu'a'. Naʻe pehē ʻe he tokotaha fakamatalá; Ko ia na‘á ne ‘alu ai ki he kau Quraysh ‘o ne pehē ange: ‘Ko e mo‘oni, na‘a mau ha‘u kiate kimoutolu hili ‘emau fetaulaki mo e tangatá ni ‘a ia na‘a mau fanongo ai ki he me‘a na‘á ne lea‘akí. Kapau 'oku ke fiema'u ke mau fakamatala'i 'a e ngaahi lea ko ia, te mau fai ia'. ‘Oku pehē ‘e he kau ta‘e‘ilo ‘o kinautolú: ‘Oku ‘ikai te mau fiema‘u ha ongoongo fekau‘aki mo ia meiate kimoutolu’. Pea o . na'e pehe 'e he kau poto 'o kinautolu: 'Talaange kiate ia 'a e me'a na'a ke fanongo ki ai'. Na'a ne -Budail- pehe: 'Na'a ku fanongo ki he'ene lea 'aki 'eni mo 'eni, pea ne toki fakahoko atu kiate kinautolu 'a e me'a na'e lea'aki 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam. Ko ia na‘e tu‘u hake ‘a ‘Urwah bin Mas‘ud ‘o ne pehē: ‘‘E kakai, ‘ikai ko ha ongo mātu‘a kimoutolu?’ Na'a nau tali: 'Io, 'oku mo'oni ia'. Naʻá ne toe pehē: ‘Pe ʻoku ʻikai ko ha tamasiʻi au -ʻaʻau-? ' Na'a nau tali: 'Io, 'oku mo'oni ia'. Pea neʼe ina toe fehuʼi fenei age: ‘ ʼE ke mahaloʼi au?’ Na'a nau tali: 'Ikai'. Na‘á ne toe pehē mai: ‘‘Oku ‘ikai te ke ‘ilo‘i na‘á ku kole tokoni ‘i ha taimi ki he kakai ‘Ukazh pea ‘i he‘enau veiveiuá, na‘á ku ha‘u kiate koe mo hoku fāmilí, ‘eku fānaú mo e fa‘ahinga na‘a nau talangofua kiate aú?’ Na'a nau tali: 'Io, 'oku mo'oni ia'. Na'a ne pehe: 'Ko e mo'oni kuo 'oatu 'e he tangata ni ha foaki fakapotopoto kiate koe ko ia tali ia pea tuku ke u fetaulaki mo ia'. Na‘a nau pehē: ‘‘Alu ‘o kumi ia’. Ko ia na'a ne fetaulaki mo ia pea ne toki lea ki he Palofita, pea lea 'a e Palofita 'o hange ko 'ene lea kia Budail. Pea 'i he taimi ko ia na'e pehe 'e 'Urwah: 'E Muhammad, ko e ha ho'o fakakaukau kapau te ke faka'osi 'a e ngaahi me'a 'a ho kakai, kuo ke fanongo ki ha taha mei he lotolotonga 'o e kau 'Alepea 'oku ne fai 'eni kimu'a 'iate koe? Kapau na'e 'i ai ha me'a kehe, 'e Allah, Na'a ku sio mo'oni ki ha ngaahi fakatata, pea mo ha ngaahi kulupu 'o e kakai 'i mui 'a ia te nau faka'ehi'ehi meiate koe pea tuku koe'. Ko ia na‘e pehē ange ‘e Abu Bakr kiate ia: ‘Tapuni ho ngutú! Te tau hola ‘o li‘aki ia?’ Na‘á ne ‘eke: ‘Ko hai ‘a e tokotaha ko ení?’ Na'e tali 'e he kau hoa: 'Ko Abu Bakr ia'. Naʻe pehē ʻe ʻApu Bakr: ʻʻI he Tokotaha ʻoku ʻi Hono Nimá hoku laumālié, kapau naʻe ʻikai ke ke fai ha ngāue maʻaku pea naʻe ʻikai ke u totongi fakafoki atu kiate koe, naʻá ku mei tali koe.' Naʻe pehē ʻe he tokotaha fakamatalá; Pea na'e toe lea 'a 'Urwah ki he Palofita pea ko e taimi kotoa pe na'a ne lea ai na'a ne puke hono 'ulu'ulu kae tu'u 'a Al Mughirah bin Syu'bah ofi ki he 'ulu 'o e Palofita pea na'a ne puke ha heleta pea tui 'a e teunga tau. Pea ko e taimi kotoa pe na'e ala ai 'a 'Urwah ki he 'ulu'ulu 'o e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam 'aki hono nima, na'e taa'i 'e Al Mughirah hono nima 'aki 'a e lalo 'o e 'ai'angakai 'o e heleta lolotonga 'ene pehe: 'To'o ho nima mei he 'ulu'ulu 'o e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam'. Ko ia ai; Na‘e hiki hake ‘e ‘Urwah hono ‘ulú ‘o ne pehē: ‘Ko hai ‘a e tokotaha ko ení?’ Naʻe tali ʻe he ngaahi kaungāmeʻá: ʻKo ʻAli Mukila ia ʻa Pini Siuʻā'. Na‘e pehē leva ‘e ‘Ula: ‘‘E tokotaha lavaki, ‘ikai kuó u hoko ‘o hoha‘a ‘i ho‘o lavaki‘í?’ ‘I he kuohilí, ko Al Mughirah, ‘i he vaha‘a taimi ‘o e ta‘e‘iló, na‘á ne ‘alu fakataha mo ha kakai ‘o ne tāmate‘i kinautolu pea to‘o ‘enau koloá. Pea ne ha'u 'o ului ki he lotu 'Isilami. Ko ia na'e pehe 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam 'i he taimi ko ia: 'Ko e me'a ki he 'Isilami, 'oku ou tali ia. Ko e me‘a ki he koloá, ‘oku ‘ikai ‘aupito ha‘aku kaunga ki ai.’ Pea na'e 'ai 'e 'Urwah hono ongo mata ki he ngaahi kaungame'a 'o e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam. Naʻe pehē ʻe he tokotaha fakamatalá: ʻʻI he ʻofa ʻa Allah, naʻe ʻikai mei lī hake ʻe he Talafekau ʻa Allah (melino mo e tāpuaki ʻa Allaah ʻiate ia) ʻa e phlegm pea naʻe mei tō ia ki he ʻalofi ʻo e taha ʻo hono ngaahi kaungāmeʻá, ka naʻe mei milimili ia ʻe he tokotaha ko iá ʻi hono fofongá mo hono kilí. Pea ʻi Heʻene tuʻutuʻuni kinautolú, naʻa nau lele leva ke fakahoko ʻEne ngaahi tuʻutuʻuní. Pea ko 'ene fie fai 'a e ablution, na'a nau meimei fetau'aki ma'u pe he na'a nau fetau'aki ke teuteu'i 'a e vai ki he'ene ablution. ʻI Heʻene folofolá, naʻa nau tukuhifo honau leʻó ʻi Hono ʻaó pea naʻe ʻikai ke nau fakamāsila ʻenau sió kiate Ia ʻi heʻenau fakalāngilangiʻi Iá. Ko ia na'e foki 'a 'Urwah ki hono ngaahi kaume'a 'o ne pehe: 'E kakai, 'e Allah, mo'oni kuo u hoko ko ha talafekau kuo fekau'i atu ke fehangahangai mo e ngaahi tu'i, foki Qaisar - ko e tu'i 'o e kau Loma - mo Kisra - ko e tu'i 'o Peasia - pea pehe ki he tu'i an-Najasiy. 'E Allah, kuo te'eki ai ke u sio ki ha tu'i 'oku fu'u hakeaki'i 'o hange ko e sahaba . t Na'e fakalangilangi'i 'e Muhametá 'a Muhametá. Ko e mo'oni 'oku 'ikai ke ne phlegm pea 'oku toki ma'u ia 'i he nima 'o e taha 'o kinautolu tukukehe kapau 'oku ne 'alu 'o fufulu 'a e phlegm 'i hono fofonga mo e kili pea kapau 'oku ne fekau'i kinautolu pea 'oku nau vave 'o scramble ke fakahoko ia pea 'i he taimi 'oku ne fakahoko ai 'a e ablution 'oku nau meimei tau he 'oku nau tau 'i he toenga 'o 'ene vai 'i he taimi 'oku nau lower ai mei he'enau s - tokanga - pea 'oku 'ikai ke nau fakahangatonu 'enau sio kiate ia he 'oku nau faka'apa'apa'i lahi ia. Ko e mo'oni, kuo ne 'oatu kiate koe ha foaki 'e iku ki he lelei, ko ia tali ia'. Pea pehe mai 'e he taha 'o e kau Bani Kinanah: 'Tuku keu fetaulaki mo ia'. Na'a nau pehe: 'Fetaulaki mo ia'. ‘I he taimi na‘e ha‘u ai ‘a e tokotaha ko iá ki he Palōfitá mo hono ngaahi kaungāme‘á, na‘e pehē ange ‘e Rasulullah: ‘Ko e me‘a ‘eni mo e me‘a pehē. Na'a ne ha'u mei ha kakai na'a nau fakalangilangi'i 'a e fanga kameli, ko ia na'a nau fekau'i atu kinautolu kiate ia'. Ko ia na‘e fekau‘i atu ha kāmeli kiate ia. Pea naʻe talitali lelei leva ia ʻe he kakaí lolotonga ʻenau lea ʻaki ʻa e talbiyah. 'I he sio 'a e tangata ki he me'a ni na'a ne pehe: 'Ke fakalangilangi'i 'a Allah. 'Oku 'ikai totonu ke ta'ofi 'a e kakai ko 'eni mei he'enau ha'u ki Baitulloh'. Hili 'ene foki ki hono ngaahi kaume'a na'a ne pehe: 'Na'a ku sio kuo kola mo faka'ilonga'i 'a e fanga kameli, ko ia na'a ku fakakaukau 'oku 'ikai taau ke tauhi kinautolu mei Baitulloh'. Fakafokifā pē kuo tuʻu hake ha tangata meiate kinautolu ʻa ia naʻe faʻa ui ko Mikraz bin Hafsh ʻo ne pehē mai: ‘Tuku ke u fetaulaki mo ia’. Pea nau pehe: 'Fetaulaki mo ia'. ‘I he taimi na‘e ha‘u ai ‘a e tangatá kiate kinautolú, na‘e pehē ange ‘e he Palōfitá: ‘Ko Mikraz eni, ko ha tokotaha kovi ia’. Ko ia naʻe kamata ke talanoa ʻa Mikraz mo e Palōfitá. Lolotonga ʻene talanoa mo iá, naʻe fakafokifā pē ʻa e haʻu ʻa Suhail bin 'Amru. Naʻe pehē ʻe [Maʻmar]; Ko ia na'a ne talamai kiate au [Ayyub] mei ['Ikrimah] na'a ne lipooti: 'I he ha'u 'a Suhail bin 'Amru, na'e pehe 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Ko e mo'oni kuo faingofua ho'o ngaahi me'a'. Naʻe pehē ʻe [Maʻmar]; Na'e pehe 'e [Az Zuhriy] 'i he fakamatala 'o e hadith ko 'eni: 'Pea na'e ha'u 'a Suhail bin 'Amru 'o ne pehe: 'Omi ki heni - pepa - pea fai ha tohi 'o e aleapau 'i homa vaha'a mo koe'. Ko ia na'e ui 'e he Palofita ha tokotaha tohi pea na'e pehe 'e he Palofita: '-Tohi- bismillahir rahmaanir uterus'. Ko ia na‘e pehē ‘e Suhail: ‘Fekau‘aki mo e hingoa ko e ar-Rahman, ‘ia Allah, ‘oku ‘ikai te u ‘ilo‘i ia. Ka ke tohi Bismika Allahumma - Mo Ho hingoa, 'E Allah - 'o hange ko ia na'a ke fa'a tohi ia kimu'a'. Ko ia naʻe pehē ʻe he kau Mosilemí: ʻʻI he ʻofa ʻa Allah, ʻoua naʻá ke tohi ia tukukehe pē ʻa e bismillahir rahmaanir Rahmaanir'. Ko ia naʻe pehē ʻe he Palōfitá: ‘Tohi; 'Pisimaka 'Alahuma'. Pea na'a ne pehe: 'Ko e aleapau 'eni na'e fokotu'u 'e Muhammad Rasulullah'. Naʻe pehē leva ʻe Suhail: ʻʻI he ʻofa ʻa Allah, kapau naʻa mau ʻiloʻi ko koe ʻa e talafekau ʻa Allah, naʻe ʻikai ke mau taʻofi koe mei he mavahe mei Baitulloh pea naʻe ʻikai ke mau tauʻi koe. Kae tohi: 'Muhammad bin 'Atulā'. Ko ia na'e pehe 'e he Palofita; 'I he Allah, Ko au mo'oni 'a e Talafekau 'a Allah neongo 'oku ke faka'ikai'i au. Tohi: Muhametá pini 'Atulā'. Na'e pehe 'e Az Zuhriy: 'Oku fekau'aki 'eni mo 'ene ngaahi lea: 'Oku 'ikai ke nau kole mai kiate au ha kole 'a ia 'oku nau fakalangilangi'i ai 'a e ngaahi faka'apa'apa 'o Allah ka te u 'oatu pau ia kiate kinautolu'. Pea na'e pehe 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam kiate ia: 'I he tu'unga ke ke 'omai 'a e tau'ataina ke mau 'alu ki Baitulloh ke fakahoko 'a e tawaf 'i ai'. Naʻe pehē ʻe Suhail: ‘ʻOku ʻofa ʻia Allah, ʻoua naʻa tuku ke talaatu ʻe he kau ʻAlepeá naʻe ʻave fakamālohi kimautolu. Kae kehe, te mau ‘oatu ‘a e faingamālie ko iá ‘i he ta‘u kaha‘ú. Pea ko e tu'unga hono hoko ke 'oua na'a ha'u ha taha kiate koe mei homau tafa'aki neongo kuo ne muimui ki ho'o lotu, ka ke talangofua . fakafoki mai ia kiate kimautolu’. Pea na'e pehe 'e he kau Mosilemi -prates-: 'Subhaanalloh, 'e anga fefe hano fakafoki ia ki he kau lotu lahi neongo na'a ne ha'u ko e Mosilemi?' Lolotonga ʻena fakakikihí, naʻe fakafokifā pē ʻa e aʻu mai ʻa ʻApu Jandal bin Suhail bin 'Amru ʻi ha tuʻunga haʻi peá ne hola mei he ngaahi feituʻu maʻulalo ʻo e kolo ko Makkah koeʻuhí ke ne lava ʻo kau fakataha mo e kau Mosilemí. Ko ia na'e pehe 'e Suhail: 'E Muhammad, ko e 'uluaki tokotaha 'eni kuo pau ke ke tuku mai kiate au 'o fakatatau ki ho'o aleapau'. Ko ia na'e pehe 'e he Palofita: 'Ko e mo'oni 'oku te'eki ke tau fakahoko ha aleapau'. Na'e pehe 'e Suhail: 'By Allah, pea 'e 'ikai te u fai ha aleapau melino mo koe 'o ta'engata'. Na'e pehe 'e he Palofita: 'Oange ia kiate au ko ha me'a makehe'. Na'e pehe 'e Suhail: 'He'ikai te u 'oatu ia kiate koe'. Na'a ne toe pehe mai: 'Oua 'e pehe, 'omai ia kiate au'. Na'e pehe 'e Suhail: 'He'ikai te u fai ia'. Na'e pehe 'e Mikraz: 'Na'a mo kimautolu kuo mau 'oatu ia -facility- kiate koe'. Na‘e pehē ‘e Abu Jandal: ‘‘E kau Mosilemi, ‘e fakafoki au ki he kau lotu ‘otua lahi neongo na‘á ku ha‘u ko ha Mosilemi? ‘Oku ‘ikai te ke sio ki he me‘a kuó u fouá?’ Ko e mo'oni, na'e fakahoko 'a Abu Jandal ki ha fakamamahi angakovi 'aupito koe'uhi ko 'ene fili 'a e hala 'o Allah. Naʻe pehē ʻe he tokotaha fakamatalá; Ko ia na'e pehe 'e 'Umar bin Al Khaththab ke fiefia 'a Allah 'iate ia: 'Ko ia na'a ku fetaulaki mo e Palofita 'o Allah sallallaahu 'alaihi wasallam pea u toki fehu'i: ''Oku 'ikai ko e Palofita mo'oni koe 'o Allah?' Na'a ne tali: 'Io, 'oku mo'oni ia'. Na'a ku pehe: 'Ikai 'oku tau 'i 'olunga 'i he mo'oni ka 'oku 'i 'olunga hotau ngaahi fili 'i he loi'. Na'a ne tali: 'Io, 'oku mo'oni ia'. Na‘á ku pehē ange: ‘Ko e hā leva ‘oku mau tali ai ‘a e fakaanga ko eni ki he‘emau lotú?’ Na'a ne pehe: 'Ko e mo'oni ko au 'a e Talafekau 'a Allah pea 'oku 'ikai ke u talangata'a kiate Ia pea ko Ia hoku Tokoni'. Naʻá ku pehē ange: ‘ʻIkai naʻá ke pehē te mau ʻalu pau ki Baitulloh pea te mau fai leva ʻa e tawaf ʻi aí?' Neʼe ina ʼui fēnei: ​​‘ ʼE tonu ia. Ka na‘á ku tala atu te ma ‘alu kiate ia ‘i he ta‘ú ni?’ Na'e pehe 'e 'Umar: Na'a ku tali: ''Ikai mo'oni'. Na'a ne toe pehe: 'Ko e mo'oni te ke 'alu pau kiate ia 'o fakahoko 'a e tawaf 'i ai'. Na'e pehe 'e 'Umar: 'Ko ia na'a ku fetaulaki leva mo Abu Bakr pea u pehe: 'E Abu Bakr, 'ikai ko ha palofita mo'oni ia 'a Allah?' Na'e tali 'e Abu Bakr: ''Io, 'oku mo'oni ia'. Na'a ku pehe: 'Ikai 'oku tau 'i 'olunga 'i he mo'oni ka 'oku 'i 'olunga hotau ngaahi fili 'i he loi'. Naʻá ne tali mai: 'ʻIo ʻoku pehē'. Na‘á ku toe pehē ange: ‘Ko e hā leva ‘oku tau tali ai ‘a e fakaanga ko eni ki he‘etau lotú?’ Na'e pehe 'e Abu Bakr: 'E tau, mo'oni ko Ia 'a e Talafekau 'a Allah sallallaahu 'alaihi wasallam pea 'e 'ikai te ne talangata'a ki Hono 'Eiki pea ko Ia 'a Hono Tokoni. Ko ia pipiki ki Heʻene ngaahi fekaú pea ʻoua naʻá ke talangataʻa ki ai. 'E Allah, mo'oni 'oku ne 'i 'olunga 'i he mo'oni'. Naʻá ku pehē ange: ʻʻIkai naʻá Ne pehē ʻi ha taimi ʻe taha te ma ʻalu pau ki Baitulloh pea te ma fai leva ʻa e tawaf ʻi aí?' Naʻe tali ʻe ʻApu Peka: ‘ʻOku moʻoni ia. Ka na‘á ne pehē te ma ha‘u kiate ia ‘i he ta‘ú ni?’ Na'a ku tali: 'Ikai'. Na'e pehe 'e Abu Bakr: 'Ko e mo'oni te ke 'alu pau kiate ia 'o fakahoko 'a e tawaf 'i ai'. Naʻe pehē ʻe [ʻAsi Suli]; Na'e pehe 'e 'Umar: 'Koe'uhi ko 'eku ngaahi ngaue na'a ku fai ai ha ngaahi ngaue lelei -ko e fakalelei ki he ngaahi lea ta'efe'unga-'. Hili hono fakakakato 'o e aleapau, na'e pehe 'e Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ki hono ngaahi kaungame'a: 'Tu'u hake 'o tamate'i ho'omou fanga monumanu feilaulau pea toki tafi homou 'ulu'. Naʻe pehē ʻe he tokotaha fakamatalá: ʻʻIa Allah, naʻe ʻikai ha taha ʻe tuʻu hake - ke fakahoko ʻEne fekaú - kae ʻoua kuó Ne fekauʻi tuʻo tolu ia. ʻI he ʻikai ke tuʻu hake ha taha ʻo kinautolu ke fakahoko ʻene ngaahi fekaú, naʻe faifai peá ne hū atu ʻo fakafetaulaki kia ʻUmi Salama ʻo talaange kiate kinautolu ʻa e meʻa naʻe hoko kiate ia ʻi he lotolotonga ʻo e kau Mosilemí. Ko ia na‘e pehē ‘e Umm Salamah: ‘‘E Palōfita ‘o Allah, ‘okú ke sai‘ia ai . mo kinautolu ke nau fai ia? Ha'u ki tu'a 'oua 'e lea 'aki ha fo'i lea ki ha taha 'o kinautolu kae 'oua kuo ke tamate'i ho'o kameli feilaulau, pea ke toki ui ho'o tangata 'ulu ke ne tafi ho 'ulu. Ko ia naʻá ne ʻalu atu ʻo ʻikai lea ki ha taha ʻo kinautolu kae ʻoua kuó ne tāmateʻi ʻene kāmeli feilaulaú peá ne toki ui ʻene tangata kosi ʻulú ki he tangata kosi ʻulú .