Wala' (perwalian) adalah hak orang yang memerdekakan, dan syarat yang menyalahinya batal

Imam Bukhari : 2375

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْجَاءَتْ بَرِيرَةُ فَقَالَتْ إِنِّي كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ وَقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ عَدَّةً وَاحِدَةً وَأُعْتِقَكِ فَعَلْتُ وَيَكُونَ وَلَاؤُكِ لِي فَذَهَبَتْ إِلَى أَهْلِهَا فَأَبَوْا ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا إِلَّا أَنْ يَكُونَ الْوَلَاءُ لَهُمْ فَسَمِعَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَنِي فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ خُذِيهَا فَأَعْتِقِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمْ الْوَلَاءَ فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَمَا بَالُ رِجَالٍ مِنْكُمْ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَأَيُّمَا شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ فَقَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ مَا بَالُ رِجَالٍ مِنْكُمْ يَقُولُ أَحَدُهُمْ أَعْتِقْ يَا فُلَانُ وَلِيَ الْوَلَاءُ إِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ

اسان کي عبيد بن اسماعيل ٻڌايو آهي ته اسان کي ابو اسامه ٻڌايو آهي ته [هشام بن عروه] پنهنجي پيءُ کان ۽ [عيسيه رضي الله عنها] کان چيو ته: بريره آيو ۽ چيو ته: 'مان نو وقف جي ادائيگي سان پنهنجي مالڪ جي حوالي ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهيان، جنهن مان هر سال هڪ وقف ادا ڪندو آهيان، تنهنڪري منهنجي مدد ڪريو'. پوءِ عيسيه رضي الله عنها چيو: 'جيڪڏهن توهان جو مالڪ چاهي ته، مان انهن کي هڪ ئي ادائيگي ڏيان ٿو - نقد، نقد - پوءِ مان توهان کي آزاد ڪريان ٿي ۽ توهان جي سرپرستي منهنجي ٿي ويندي'. پوءِ بريره پنهنجي مالڪن وٽ وئي پر انهن انهن شرطن کان انڪار ڪيو. پوءِ عيسيه رضي الله عنها چيو: 'يقيناً مون انهن کي اها آڇ ڪئي آهي پر انهن انڪار ڪيو جيستائين سرپرستي انهن جي نه رهي'. اهو رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻڌو ۽ مون کان ان بابت پڇيو، پوءِ مون ان کي ٻڌايو ته هن چيو؛ 'ان کي وٺي وڃو ۽ آزاد ڪريو ۽ انهن کان والي جون شرطون پڇو ڇو ته والي ان شخص جي آهي جنهن کيس آزاد ڪيو'. عائشه رضي الله عنها چيو؛ 'پوءِ پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم ماڻهن جي سامهون بيٺا ۽ الله جي تعريف ڪئي ۽ سندس تعريف ڪئي ۽ پوءِ چيو: 'پوءِ، توهان مان اهڙا ماڻهو ڇو آهن جيڪي اهڙيون شرطون لڳائين ٿا جيڪي الله جي ڪتاب ۾ نه آهن؟ تنهنڪري ڪا به شرط جيڪا الله جي ڪتاب ۾ نه آهي، اها ڪوڙي آهي، جيتوڻيڪ سو شرطون هجن. الله جا فرمان ۽ الله جي طرفان شرطون وڌيڪ مضبوط آهن. ۽ توهان مان ماڻهو ڇو چون ٿا ته: 'اي فلاڻي، هن کي آزاد ڪر، پر ان جي سرپرستي منهنجي رهي ٿي. حقيقت ۾، سرپرستي ان شخص جي آهي جيڪو ان کي آزاد ڪري ٿو'.