أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرِّمِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَتَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ وَأَهْدَى وَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْيَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ وَبَدَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَكَانَ مِنْ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى فَسَاقَ الْهَدْيَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ قَالَ لِلنَّاسِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لَا يَحِلُّ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلْيُقَصِّرْ وَلْيَحْلِلْ ثُمَّ لِيُهِلَّ بِالْحَجِّ ثُمَّ لِيُهْدِ وَمَنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا فَلْيَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ فَطَافَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ وَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَيْءٍ ثُمَّ خَبَّ ثَلَاثَةَ أَطْوَافٍ مِنْ السَّبْعِ وَمَشَى أَرْبَعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ رَكَعَ حِينَ قَضَى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ فَصَلَّى عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ لَمْ يَحِلَّ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضَى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ وَفَعَلَ مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْيَ مِنْ النَّاسِ

Тхоьга [Мухьаммад бин ӀабдуллахӀ бин Аль Мубарак Аль Мухарримига] хаам а бина, цо элира; дийцина вайга [Хьуджайн бин Аль Муцанна], цо аьлла; дийцина вайга [Аль-Лаитс] [Ӏукъаил] тӀера [Ибн ШихӀаб] тӀера [Салим бин ӀабдуллахӀ] тӀера [ӀабдуллахӀ бин Ӏумара] радлиаллахӀу ӀанхӀума аьлла; РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хьаж таматтуъ хьаж вадаъ Ӏумратца хьаж даллалц дина, цо гӀурба а даьккхина, шен гӀурбанан даьхни Дзул Хьулайфатна юкъа а даьхна. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам гучувелира тӀаккха талбийа ламаз дира Ӏумрат дан тӀаккха талбийа ламаз дира хьаж дан, ткъа наха хьаж таматтуъ дира РасулуллахӀ шаллоЛлахӀу ӀалайхӀи васаллам хьаж Ӏумратца. Адамашна юкъахь гӀурба доккхуш а, сагӀина хьайбанаш дохьуш а хилла, царна юкъахь хилла сагӀа ца дохуш берш а, тӀаккха АллахӀан Элчано Макка кхаьчча, цо нахе элира: «Шух гӀурба доккхуш долу хьайбанаш дохьуш верг, цунна хьарам хир долу дерриге а хьанж хир дац. Вукху агӀор, гӀурбана хьайба ца дахьаш волчо Сафа-Марва юккъехь БайтуллахӀехь а, Сайхь а ТӀаваф дойла, шен месаш йоца а йой, Тахаллул а дойла, тӀаккха ХьаьжцӀа талбийа а дойл, тӀаккха гӀурба дойл. ГӀурбанан хьайба схьа ца кхаьчначо хьаж дечу хенахь кхаа дийнахь марха кхобу, шен доьзална цӀа вирзича ворхӀ дийнахь марха кхобу. ТӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам тӀаваф дира ша Макка кхаьчча, уггар хьалха цо динарг Ямани арканаш дешар ду. Цул тӀаьхьа ворхӀ гонех кхоъ ведда лелара иза, ткъа рогӀерчу диъ гонехь нийса лелаш вара иза. ТӀаккха цо рукуӀ дира ша БайтуллахӀехь тӀаваф дина ваьлча. ТӀаккха ИбрахӀиман станцехь ши ракаӀат ламаз а дина, тӀаккха салам а делла, ворхӀазза шафа-марвате зиярт дан вахара иза. Цундела хьарам дерг дерриге а ца дина цо, шен хьаж чекх а даьккхина, ГӀурбан дийнахь гӀурбана урс хьаькхна бен. ТӀаккха аравелира иза, ифадхӀа тӀаваф дан, БайтуллахӀехь тӀаваф дан. ТӀаккха хьанал де цунна хьарам мел дерг. ТӀаккха гӀурбана урс хьаькхначара я гӀурбана хьалхаваьллачара Делан Элчано (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) ма-дарра до.