حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ نَكَحَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ وَلِيِّهَا فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَإِنْ دَخَلَ بِهَا فَلَهَا الْمَهْرُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ فَرْجِهَا فَإِنْ اشْتَجَرُوا فَالسُّلْطَانُ وَلِيُّ مَنْ لَا وَلِيَّ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ فِيهِ اخْتِلَافٌ رَوَاهُ إِسْرَائِيلُ وَشَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبُو عَوَانَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ وَقَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَزَيْدُ بْنُ حُبَابٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَبُو عُبَيْدَةَ الْحَدَّادُ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْضًا وَرَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ وَقَدْ ذَكَرَ بَعْضُ أَصْحَابِ سُفْيَانَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى وَلَا يَصِحُّ وَرِوَايَةُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ رَوَوْا عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ عِنْدِي أَصَحُّ لِأَنَّ سَمَاعَهُمْ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ فِي أَوْقَاتٍ مُخْتَلِفَةٍ وَإِنْ كَانَ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ أَحْفَظَ وَأَثْبَتَ مِنْ جَمِيعِ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ رَوَوْا عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ هَذَا الْحَدِيثَ فَإِنَّ رِوَايَةَ هَؤُلَاءِ عِنْدِي أَشْبَهُ لِأَنَّ شُعْبَةَ وَالثَّوْرِيَّ سَمِعَا هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ فِي مَجْلِسٍ وَاحِدٍ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى ذَلِكَ مَا حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يَسْأَلُ أَبَا إِسْحَقَ أَسَمِعْتَ أَبَا بُرْدَةَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ فَقَالَ نَعَمْ فَدَلَّ هَذَا الْحَدِيثُ عَلَى أَنَّ سَمَاعَ شُعْبَةَ وَالثَّوْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي وَقْتٍ وَاحِدٍ وَإِسْرَائِيلُ هُوَ ثِقَةٌ ثَبْتٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الَّذِي فَاتَنِي إِلَّا لَمَّا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ وَحَدِيثُ عَائِشَةَ فِي هَذَا الْبَابِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ هُوَ حَدِيثٌ عِنْدِي حَسَنٌ رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ وَجَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ ثُمَّ لَقِيتُ الزُّهْرِيَّ فَسَأَلْتُهُ فَأَنْكَرَهُ فَضَعَّفُوا هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ أَجْلِ هَذَا وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ قَالَ لَمْ يَذْكُرْ هَذَا الْحَرْفَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ إِلَّا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَسَمَاعُ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ لَيْسَ بِذَاكَ إِنَّمَا صَحَّحَ كُتُبَهُ عَلَى كُتُبِ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ مَا سَمِعَ مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ وَضَعَّفَ يَحْيَى رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ وَالْعَمَلُ فِي هَذَا الْبَابِ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَغَيْرُهُمْ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ بَعْضِ فُقَهَاءِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ قَالُوا لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ وَالْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَشُرَيْحٌ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَغَيْرُهُمْ وَبِهَذَا يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

Esan digute [Ibn Abu Umar], esan digute [Sufyan bin 'Uyainah] [Ibn Juraij-ek] [Sulaiman bin Musa-k] [Az Zuhri-k] ['Urwah]-ek [Aisyah]-ek] Allahren Mezulariak, sallallaahu 'alaihi wasallam-ek, esan zuela: 'Bere tutorearen baimenik gabe ezkontzen den emakume orok, bere ezkontza baliogabea da, bere ezkontza baliogabea da, bere ezkontza baliogabea da. Sexu-erasoa jasan badu, dote bat jasotzeko eskubidea du, bere senarrak bere genitalak legezko bihurtu dituelako. Bien artean liskar bat badago, orduan agintaria tutorerik ez duen pertsonaren tutore bihurtzen da'. Abu Isak esan zuen: 'Hau Hasan hadith bat da. [Yahya bin Sa'id Al Ansari], [Yahya bin Ayyub], [Sufyan Ats Tsauri] eta huffazh-en artean beste batzuk, [Ibn Juraij-ek] goian bezala kontatuta'. Abu Isak esan zuen; 'Abu Musaren hadithak eztabaidak ditu. [Isra`il], [Syarik bin Abdullah], [Abu Awanah], [Zuhair bin Mu'awiyah], [Qais bin Ar Rabi'] [Abu Ishaq]-etik [Abu Burdah]-tik [Abu Musa-tik] sallallaahu 'alaihi wasallam profetaren eskutik. [Asbath bin Muhammad] eta [Zaid bin Hubab] [Yunus bin Abu Ishaq] [Abu Ishaq] [Abu Burdah] [Abu Musa] sallallaahu 'alaihi wasallam Profetatik kontatu zuten. [Abu 'Ubaidah Al Haddad] [Yunus bin Abu Ishaq] [Abu Burdah] [Abu Musa] Sallallaahu 'alaihi Profetatik kontatu zuen goian bezala Abu Ishaq-en aipatu gabe. [Yunus bin Abu Ishaq]-engandik [Abu Ishaq]-engandik [Abu Burdah]-engandik [Abu Musa]-engandik, sallallaahu 'alaihi wasallam Profetatik ere kontatu zen. [Syu'bah] eta [Ats Tsauri]-k [Abu Ishaq]-engandik [Abu Burdah]-engandik, sallallaahu 'alaihi wasallam Profetatik kontatu zuten: 'Ez dago ezkontza baliogaberik tutore batekin ez badago'. Sufyanen lagunek aipatu zuten Sufyan-engandik, Abu Ishaq-engandik, Abu Burdah-engandik, Abu Musa-rengandik, eta haien narrazioa baliogabea dela, Abu Ishaq-engandik, Abu Burdah-engandik, Abu Musa-rengandik, sallallaahu 'alaihi wasallam Profetatik kontatu zutena: 'Bat ere ez da baliozkoa tutore batekin ez badago'. Uste dut baliozkoagoa dela, Abu Ishaq-engandik une desberdinetan entzun baitzuten. Syu'bah eta Ats Tsauri hadith honetan Abu Ishaq-engandik kontatu diren guztiak baino seguruagoak eta errespetutsuagoak diren arren. Izan ere, nire ustez, haien historiak antzekoagoak dira, Syu'bahk eta Ats Tsaurik hadith hau Abu Ishaq-engandik entzun baitzuten bilera batean. Horren beste froga bat esan digutena da; [Mahmud bin Ghailanek] esan zuen; Esan digute [Abu Daud]-ek esan zuela; Jakinarazi digute [Syu'bahk] esaten; Entzun dut [Sufyan Ats Tsauri] galdetzen [Abu Ishaq]; entzun al diozu [Abu Burdah] esaten; Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-ek esan zuen: 'Ez dago ezkontza baliogaberik tutore batekin ez bada'. Hark erantzun zuen: 'Bai'. Hadith honek erakusten du Syu'bahk eta Ats Tsaurik hadith hau entzun zutela aldi berean. Isra`il fidagarria den pertsona da eta sendoa da Abu Ishaq-en haditha narratzerakoan. Muhammad bin Al Mutsanna-k esaten entzun dut; Abdurrahman bin Mahdi-k esaten entzun dut; Ez dut galduko Abu Ishaq-en Ats Tsauri hadith-a, baina amore ematen dut eta Israeli fidatzen naiz, hadith perfektuago bat kontatzera etorri zelako. Bien bitartean, Aisyah-en hadith-a kapitulu honetan sallallaahu 'alaihi wasallam Profetarena da: "Ez dago ezkontza baliogabea tutore batekin izan ezik". Hasan hadith bat dela uste dut. [Ibn Juraij] [Sulaiman bin Musa] [Az-Zuhri] ['Urwah] [Aisyah] [Aisyah] Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en hadith hau kontatu zuen. [Hajjaj bin Arthah] eta [Ja'far bin Rabi'ah] [Az-Zuhri]-tik ['Urwah]-tik [Aisyah] sallallaahu 'alaihi wasallam Profetatik kontatu zuten. Halaber, [Hisyam bin 'Urwah]-engandik [bere aita]-rengandik [Aisyah]-rengandik, sallallaahu 'alaihi wasallam-engandik, lafazh berdinarekin narratu zuen. Hadith aditu batzuek Az-Zuhri haditha eztabaidatzen dute 'Urwah-tik Aisyah-tik, sallallaahu 'alaihi wasallam-etik. Ibn Juraij-ek esan zuen: Az-Zuhrirekin elkartu nintzen, horri buruz galdetu nion, beraz, ukatu egin zuen eta hadith hau baztertu zuten horregatik. Yahya bin Ma'in-engandik aipatua; Isma'il bin Ibrahim-ek Ibn Juraij-ek entzun zuen ez zela horrela, baina bere liburuak berretsi zituen Abdul Majid bin Abdul Aziz bin Abu Rawwad-en liburuen gainean eta ez zuen Ibn Juraij-engandik entzun. Yahyak Isma'il bin Ibrahim-en historia itzuli zuen Ibn Juraij-engandik. Sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren lagunen artean, Umar bin Al Khaththab, Ali bin Abu Talib, Abdullah bin Abbas, Abu Hurairah eta beste batzuek sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren hadith-a ezarri zuten: 'Ez ezkontza tutore batekin izan ezik'. Era berean, tabi'inen artetik buruzaha' batzuek kontatzen dute. Argudiatzen dute; ez dago ezkontzarik tutorearekin izan ezik. Sa'id bin Musayyab, Al Hasan Al Bashri, Syuraikh, Ibrahim An Nakha'i, Umar bin Abdul Aziz eta beste batzuk dira. Hori da Sufyan Ats Tsauri, Al Auza'i, Abdullah bin Mubarak, Malik, Syafi'i, Ahmad eta Ishaqen iritzia ere.