Wekilçilikli hadys
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Bize [Abdullah bin Muhammed] aýtdy, bize [Sufýan] aýtdy [Amru] aýtdy, maňa [Said bin Jubaýr] aýtdy, men [Ibn Abbasa]: "Hakykatdanam, Nauf Al Bakali Musanyň Beni Ysraýyllylaryň Musasy däl-de, başga bir Musadygyny pikir edýär" diýdim. Soňra Ibn Abbas: "Allanyň duşmany ýalan sözleýär, hakykatdanam [Ubaý bin Ka'b] bize Pygamberimizden sallallahu aleýhi wesellemden şeýle gürrüň berdi: "Allanyň pygamberi Musa Beni Ysraýyllylaryň öňünde durup, wagyz aýtdy, soňra ondan: "Iň akylly adam kim?" diýip soradylar. Musa: "Men" diýip jogap berdi. Şeýdip, Alla Tagala oňa bu barada bilim berilmedigi üçin käýinç berdi. Soňra Alla Tagala oňa: "Iki deňziň birleşýän ýerinde ýaşaýan gullarymyň arasynda senden akylly bir gul bar" diýip wahy etdi. Soňra Musa: "Eý, Reb, men onuň bilen nädip duşuşyp bilerin?" diýdi. Şeýdip, oňa: "Balygy sebede getir, eger ýitirseň, onda ýol görkeziji şudur" diýildi. Soňra Musa pygamber Ýusýa bin Nun atly hyzmatkäri bilen ýola düşdi we ikisi hem balygy sebede göterip, uly bir gaýa ýetýänçäler alyp gitdiler. Soňra ikisi hem başlaryny gaýa goýup, ukladylar. Soňra balyk sebedinden çykdy - we balyk deňze tarap bökdi - -Kahfi: 61-. Bu waka Musa pygamberi we onuň şägirdini haýran galdyrdy, şonuň üçin olar syýahatlarynyň galan gijesini we gündüzini dowam etdirdiler. Bir gün irden Musa pygamber hyzmatkärine: "Bize iýmitimizi getir, hakykatdanam syýahatymyzdan ýadadyk" - diýdi. -Kahfi: 62-. Musa pygamber tabşyrylan ýaly barmaly ýere ýetýänçä ýadawlygyny duýmady. Şeýdip, şägirdi oňa: "Gaýada gaçanymyzy bilýärsiňmi? Hakykatdanam, men balygy agzamagy ýatdan çykardym. Meni diňe Şeýtan ýatdan çykarýar - -Kahfi: 63-. Musa soňra şeýle diýdi: "-Biziň gözleýän ýerimiz şol. Soňra ikisi öňki yzlaryndan gitmek üçin yzyna gaýtdylar-" -Kehf surasy: 64-. Olar ikisi gaýa ýetende, giň eşikli bir adamy gördüler. Musa oňa salam berdi. Soňra Hyzlyr: "Öz ýeriňizde nädip salam berýärsiňiz?" diýip sorady. Musa: "Men Musa" diýip jogap berdi. Hyzlyr: "Musa Bani Ysraýyl?" diýip sorady. Musa: "Hawa" diýip jogap berdi. Soňra Musa: "Saňa öwredilen bilimleriň arasynda dogry bilimi öwretmegiň üçin seniň yzyňdan gidip bilerinmi?" - diýdi. Hyzlyr: "Hakykatdanam, sen maňa hiç haçan sabyrly bolup bilmersiň-" -Kehf surasy: 66-67-. Hyzlyr sözüni dowam edip: "Eý Musa, meniň Allanyň biliminden bilimim bar, Ol maňa öwreden bilimiň seniň bilmeýän bilimiň hem bar" - diýdi. Musa şeýle diýdi: "—Hudaýyň isleýşi ýaly, meni sabyrly adam hökmünde görersiňiz we men size hiç hili meselede garşy çykmaryn-" -Kehf surasy: 69-. Şeýdip, ikisi kenarda ýöräp gitdiler, ikisiniň hem gaýygy ýokdy, soňra bir gämi geçdi. Olar gaýykdaky adamlaryň ikisini hem almagy üçin gürleşdiler. Hidliriň kimdigi anyklanandygy üçin, olar ikisini hem tölegsiz aldylar. Soňra gaýygyň gapdalynda oturan kiçijik bir guş deňiz suwuny bir ýa-da iki çiş bilen çümmek üçin geldi. Soňra Hidlir: "Eý Musa, meniň we seniň bilimiň Allanyň bilimi bilen deňeşdirilende, deňiz suwundaky guşuň çişine meňzeýär" diýdi. Soňra Hidlir bilgeşleýin gaýygyň tagtasyny alyp, ony döwdi. Musa: "Olar bizi boşuna getirdiler, ýöne näme üçin ýolagçylary gark etmek üçin ony ýok etdiň?" diýdi. Hidlir şeýle diýdi: '-Men: 'Hakykatdanam, sen maňa hiç haçan sabyrly bolmarsyň' diýmedimmi?' Musa şeýle jogap berdi: '-Meni ýatdan çykaranlygym üçin jezalandyrma we işlerimde hiç hili kynçylyk çekme' --Kehf surasy: 72-73-. Bu ilkinji waka Musanyň ýatdan çykarandygy sebäpli boldy. Soňra olar ikisi iki dosty bilen oýnaýan kiçijik çagany tapýança gitdiler. Soňra Hidlir çaganyň kellesini tutup, galdyryp, öldürdi. Şeýdip, Musa şeýle sorady: '-Näme üçin arassa jany öldürýärsiň, başga bir adamy öldürendigi üçin däl?' -Kehf surasy: 74-. Hidlir şeýle jogap berdi: '-Men saňa aýtmadymmy, sen maňa sabyrly bolup bilmersiň?' -Kehf surasy: 75-. Ibn Uýaýna şeýle diýdi: 'Bu tassyklama. '-Şeýlelikde, olar ikisi ýöräp, belli bir ýurduň ilatyna ýetende, şol ýurduň ilatynyň myhman almagyny haýyş etdiler, ýöne şol ýurduň halky olary myhman almak islemedi. Soňra ikisi öýüň diwarynyň ýykylyp barýanlygyny gördüler. Şeýdip, Hidlir diwary dikeltdi- ' -Suralar. Al-Kehf: 77-. Resulullah hekaýasyny dowam etdi: 'Hidlir muny öz elleri bilen etdi. Soňra Musa: '-Isleseň, hökman munuň üçin hak alarsyň' diýdi. Hidlir: 'Bu meniň bilen seniň araňdaky aýrylyş pursady-' diýip jogap berdi- -Suralar. Al-Kehf: 77-78-. Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem: 'Allah Musa rehim etsin. Biz hakykatdanam Musanyň sabyrly bolmagyna umyt edýäris, şonda biz olaryň ikisi barada köp hekaýalar eşidip bileris' diýdi.