Hadith Representative
Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis
Imam Bukhari : 2723حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لِأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطُلِقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنْ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لَا أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا وَسِجَالًا يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الْأُخْرَى قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا يَغْدِرُونَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلًا وَيُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ
Дийцина тхуна [ИбрахӀим бин Хьамзата] дийцина тхуна [ИбрахӀим бин СаӀада] [Салих бин Кайсан] тӀера [Ибн Шихаб] тӀера [ӀубайдуллахӀ бин ӀабдуллахӀ бин Ӏутба] тӀера [ӀабдуллахӀ бин Ӏаббас радлиаллахӀу шаахӀуллахӀ анхӀума хилла аьлла]. яздина кехат Къайшаре -римхойн паччахье- цу тӀехь хилла иза бусалба дин тӀеэца кхайкхина. Цундела цо шен кехатца цхьаьна Дихьйа Ал Калбий хьажийра цуьнга, РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллама омра дира цуьнга, цкъа хьалха Бушран хьаькамашна дӀало, тӀаккха Къайшаре дӀало аьлла. Ткъа Къайшар, Дала шена гӀажарийн эскаршна дуьхьал толам баьккхича, Дала шена беллачу толамна баркалла олуш, Хьимш гӀалина юккъехула Ӏийлияъ гӀала кхаччалц лелаш хилла иза. РасулуллахӀан кехат Къайшаре кхаьчча, иза дешначул тӀаьхьа цо элира: «Суна хьалха шен къомах цхьаъ схьавалаве, ас цаьрга РасулуллахӀан хьокъехь хатта аьтто хилийта». [Ибн Ӏаббаса] радлиаллохӀу ӀанхӀу аьлла; [Абу Суфьян бин Харб] дийцира соьга, цу хенахь ша Шеман махкахь вара, цу махка баьхкинчу къурайшин халкъаца, Пайхамарна саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламна а, къурайшин кафиршна а юкъахь машар/машар лаьттинчу муьрехь йохк-эцар лело Ӏалашонца, Абу Суфьяна элира: «Цундела Къайшаран элча вай Шемийн махкахь вовшахкхеттачу хенахь, вайшиъ вевзиначу хенахь. доттагӀий хилла, вай Ӏийлия махка кхаччалц». Тхо чудаха кхайкхира, цу хенахь шен паччахьан гуламехь хиъна Ӏаш волчу, шена тӀехь таж а долуш, шена гонаха римхойн пачхьалкхан сийлахь нах а болуш. Цундела цо элира шен талмаже: «Хатта цаьрга, царех муьлха ву уггаре а гергара насаб -цӀийца гергарло- ша Пайхамар ву бохуш волчу стагаца». Абу Суфьяна аьлла; цундела ас элира: «Со ву уггаре а гергара стаг орамашца». Цо хаьттира: «ХӀун юкъаметтиг ю хьан цуьнца?». Ас жоп делира: «Сан ден вешин кӀант ву иза». Ткъа цу хенахь Баний Ӏабду Манафан тӀаьхьенах цхьа а вацара со воцург. ТӀаккха Къайшара юха а элира: «Суна улло схьавалаве иза». ТӀаккха сан накъосташка омра а дина, сан белшашна уллохь могӀа а бина, тӀехьа дӀахӀиттийра цо уьш. ТӀаккха цо аьлла шен талмаже: «ДӀахаийта шен накъосташка, аса хӀокху стаге хаьттира ша Пайхамар ву бохучу стагах лаьцна». Нагахь санна цо аьшпаш буьттуш белахь, ахь цунна аьшпаш буьту'. Абу Суфьяна аьлла: «ВаллахӀи, цу хенахь сан накъосташна вон тӀеӀаткъам бийр болуш эхь-бехк ца хиллехь - ас харцдерг дийцича - ас харцдерг эр дара цо шех лаьцна хаьттича - Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам -. Амма, суна юьхьӀаьржо хир яра, нагахь санна ас тӀаккха царна аьшпаш буьттуш вон сурт диллича, цундела ас иза тӀечӀагӀдира'. ТӀаккха цо юха а элира шен талмаже: «Дийцахьа цуьнга, муха ду шуна юкъахь оцу стеган тайпа?» Ас жоп делира: «Вайна юкъахь, дика орамаш долу стаг ву иза». Юха а хаьттира цо: «Шул хьалха шух цхьаммо а аьлла-те хӀара - Пайхамар санна?». Ас жоп делира: «Цкъа а ца хилла». Юха а хаьттира цо: «ХӀара мукӀарло данле хьалха, ахь иза харцлуьйш ву аьлла, бехке вина?» Ас жоп делира: «Цкъа а». Цо юха а хаьттира: «Цхьа а цуьнан дайх паччахь хилла вуй?» Ас жоп делира: «ХӀумма а дац». Юха а хаьттира цо: «Цунна тӀаьхьахӀиттина нах цӀеяхханчу нахах бу я гӀийлачу нахах бу?». Ас жоп делира: «Цунна тӀаьхьахӀиттинарш а гӀийла нах бу». Цо юха а хаьттира: «Цуьнан мурдаш алсамбовлуш бу я лахлуш бу? ''. Ас жоп делира: «Бакъдерг аьлча, иза алсамдолуш ду». Цо юха а хаьттира: «Шен динан хьехамаш цабезам хиларна юха а муртад хилла стаг вуй?» маравоьллинчул тӀаьхьа?» Ас жоп делира: «ХӀумма а дац». Цо юха а хаьттира: «Цкъа а тешнабехк бина цо?» Ас жоп делира: «Цкъа а. Ткъа вай хӀинца маьршачу муьрехь ду, цо вайна ямартло ярна саготта ду. Абу Суфьяна аьлла: «Паччахьо суна жимма а аьтто ца белира цхьа а дош чудилла, ас цунна - Пайхамарна саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам - критика ян, цигахь со ца кхоьрура цу дешнаша кхечу нахана сох лаьцна - вон - ойла ярна». Цо юха а хаьттира: «Хьо цуьнца леташ ву я иза хьоьца леташ ву?» Ас жоп делира: «ХӀаъ». Цо кхидӀа а элира: — Муха чекхбелира шун тӀом? Ас жоп делира: «Толам а, эшам а хийцало вайшинна юкъахь. Цкъацкъа цо тхуна етта, вукху хенахь оха цунна етта'. Цо юха а хаьттира: «ТӀаккха хӀун омра дина цо хьоьга?» Ас жоп делира: «Цо вайга омра дина АллахӀана цхьанна Ӏибадат дар а, Цуьнца цхьа а хӀума накъост ца лацар а, вайн дайша Ӏибадат деш хиллачунна Ӏибадат дар а дихкина цо вайна». Иштта ламазаш дар а, шадакъат дар а, хьанал хилар а, дош кхочушдар а, омра кхочушдар а тӀедиллина цо тхуна'. Цо элира шен талмаже, ас оцу дерригенна а жоп луш волуш: «Алахьа цуьнга, ас шуна юкъахь цуьнан силсила хаьттича, ахь жоп делира, иза сайн силсила йолуш стаг ву аьлла». Ткъа иза баккъалла а элча вара, даима а шен тайпанашна - тӀаьхьенашна - шен къоман юккъе воуьйтуш волу. Ткъа ас шуьга хаьттича, шуна юкъахь цхьа а вуй и мукӀарло дина цунна хьалха, аша жоп делира, цхьа а вац аьлла. Цундела ас боху, нагахь санна шух цхьаммо а цул хьалха аьлла делахь, иза бохург ду, хӀара стаг еккъа шена хьалха хиллачу стага аьллачунна тӀаьхьакхуьуш ву бохург. Ткъа ас хаьттича, ахь цкъа а бехке вина иза, цо и мукӀарло данле, цкъа а ца дина аьлла. Цундела суна хаьа, цуьнан йиш йоцийла, нахана тӀехь харцдерг дийцарна тӀера а ваьлла, цул тӀаьхьа АллахӀана тӀехь харцдерг дийца ваьхьар. Ткъа ас шуьга хаьттича, цуьнан дайх цхьа а паччахь хилла ца хилла, аша жоп делира, цхьа а ца хилла аьлла. Ас элира, нагахь санна цуьнан дайх цхьаъ паччахь хиллехь, ас эр дара, и стаг лоьхуш ву - юхадерзо - шен дайшкара паччахьалла. Ткъа ас хьоьга хаьттича, цунна тӀаьхьахӀоьттина къам сийлахь ду я гӀийла ду, ахь жоп делира, цунна тӀаьхьахӀоьттинарг гӀийла нах бу аьлла. Баккъалла а уьш бара Пайхамаран мурдаш . Ткъа ас хьоьга хаьттича, цуьнан мурдаш алсамбовлуш бу я лахлуш бу аьлла, ахь жоп делира уьш алсамбовлуш бу аьлла. Ткъа иштта кхидӀа а ийман кхачамалле кхаччалц кхуьур ду. Ткъа ас хьоьга хаьттича, шайн динан хьехамаш тӀеэцначул тӀаьхьа цабезам хиларна муртад хилла нах буй аьлла, ахь жоп делира, цхьа а бац аьлла. Ткъа иштта ду ийман, цкъа деган кӀоргене кхаьчча, цхьанна а хьагӀ хир яц - шен динан хьехамех лаьцна -. Ткъа ас хьоьга хаьттича, цкъа а тешнабехк бина ахь, цкъа а ца бина аьлла, жоп делира ахь. Ткъа иштта тешнабехк бийр бацара элчанаша. Ткъа ас хьо цуьнца тӀом беш вуй, цо хьоьца тӀом беш вуй аьлла хаьттича, ахь жоп делира кест-кеста тӀемаш хилла, хьан а, цуьнан а тӀемаш хийцабелла аьлла. Цкъацкъа цо хьуна етта, цкъацкъа кхечу хенахь етта йиш ю хьан. Ткъа иштта зераш дина элчанаш, эххар а толам билггал церан хилла. Ткъа ас хьайга хаьттича, цо хьайга хӀун омра дина аьлла, ахь жоп делира, цо хьайга АллахӀана Ӏибадат дар омра дина, цхьана а хӀуманна тӀехь Цуьнца накъост ца лацарца а, хьан дайша Ӏибадат деш хиллачух хьо дихкина хиларца а, цо омра дина хьоьга ламазаш дарца а, шадакъа дарца а, хьанал хиларца а, хьайн дош кхочушдарца а, хьайн омра кхочушдарца а» аьлла. Цар бер . аьлла: «Пайхамаран сифаташ ю уьш». Баккъалла а, суна хӀинцале а хаьара тӀаьххьара Пайхамар гучуваьлла хилар, амма суна цкъа а ца моьттура иза шуна юкъара - Къурайшех - вогӀур ву аьлла. Ахь дуьйцург бакъ делахь, цо баккъалла а урхалла дийр ду хӀинца сан когаш кӀел долчу махкана, нагахь санна сан цуьнца цхьаьнакхета сатийсам белахьара, ас шеко йоцуш декхаре дийр дара цуьнца цхьаьнакхета. Ткъа со цунна хьалха хилча, ас шеко йоцуш цуьнан когашна тӀера хьаьжкӀаш йийр яра». Абу Суфьяна аьлла: «ТӀаккха цо Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам кехат дехна, цуьнга иза дешна, чулацам иштта бара; — БисмиллахӀир рахьманир рахӀим. АллахӀан а, Цуьнан элчанан а лай хиллачу Мухьаммадана тӀера, Римхойн паччахь волчу ХӀераклина тӀекхаччалц, Кхерамзалла тӀедиллар кхочушдечарна. ТӀаккха цунах дуьйна, ас боккъал а бусалба динан кхайкхамца кхойкху хьоьга. Бусалба дин чу вала, маьрша хир ву хьо. Бусалба дин чу гӀо, АллахӀа шозза ял лур ю хьуна. Амма нагахь санна хьо реза вацахь тӀаккха ахь дӀахьур ду Арисиййин -Эрапа- къоман къинош. А; -Цу кехат тӀехь цо яздина АллахӀан дешнаш, QS Алу Ӏимран аят 63- маьӀна ду: -'ХӀай жайнин охӀла, вай -тӀетовжа- предложени -указ- вайна а, шуна а юкъахь цхьа а къовсам ца хилар, вай АллахӀ воцчунна Ӏибадат дийр дац, вай Цуьнца цхьа а хӀума накъост ца лоцу, АллахӀ воцург, цхьа а хир вац санна. Нагахь уьш дӀаберзахь, ахь ала цаьрга: «Хьажал, тхо АллахӀана муьтӀахь хилларш ду». Абу Суфьяна элира: «Паччахьо шен дӀахьедар чекхдаьлча цӀеххьана шена гонаха болчу наха гӀовгӀа елира римхойн хьаькамашкара, церан гӀовгӀа кхин а алсамъяьлла, со ца кхетара цара дуьйцучух. ТӀаккха тхоьга омра дира арадовла аьлла. Накъосташца аравала дагахь а волуш, церан гуламера со дӀа а ваьлла, ас элира накъосташка: «Ма доккха гӀуллакх ду хӀокху Абу Кабсиятан кӀанта динарг. ХӀара хилла, Бани Ашфаран паччахь - шарделла чкъор долу адамаш/римхой - цунна а сагатдеш хилла'. Абу Суфьяна юха а элира: «Делах дуьхьа, суна даима а юьхьӀаьржа хӀоьттина хетара, чӀогӀа тешна вара со цуьнан гӀуллакхаш – цуьнан дин – кхиаме хир ду аьлла, эххар а АллахӀа сан дог схьаделлалц, хьалха суна иза ца дезаш хиллехь а, Ислам тӀеэца».