Al Qawiyy
Imam Ahmad : 23945
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ قَالَتْ خَرَجْتُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ أَقْفُو آثَارَ النَّاسِ قَالَتْ فَسَمِعْتُ وَئِيدَ الْأَرْضِ وَرَائِي يَعْنِي حِسَّ الْأَرْضِ قَالَتْ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ وَمَعَهُ ابْنُ أَخِيهِ الْحَارِثُ بْنُ أَوْسٍ يَحْمِلُ مِجَنَّهُ قَالَتْ فَجَلَسْتُ إِلَى الْأَرْضِ فَمَرَّ سَعْدٌ وَعَلَيْهِ دِرْعٌ مِنْ حَدِيدٍ قَدْ خَرَجَتْ مِنْهَا أَطْرَافُهُ فَأَنَا أَتَخَوَّفُ عَلَى أَطْرَافِ سَعْدٍ قَالَتْ وَكَانَ سَعْدٌ مِنْ أَعْظَمِ النَّاسِ وَأَطْوَلِهِمْ قَالَتْ فَمَرَّ وَهُوَ يَرْتَجِزُ وَيَقُولُ لَيْتَ قَلِيلًا يُدْرِكُ الْهَيْجَا جَمَلْ مَا أَحْسَنَ الْمَوْتَ إِذَا حَانَ الْأَجَلْ قَالَتْ فَقُمْتُ فَاقْتَحَمْتُ حَدِيقَةً فَإِذَا فِيهَا نَفَرٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَإِذَا فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَفِيهِمْ رَجُلٌ عَلَيْهِ سَبْغَةٌ لَهُ يَعْنِي مِغْفَرًا فَقَالَ عُمَرُ مَا جَاءَ بِكِ لَعَمْرِي وَاللَّهِ إِنَّكِ لَجَرِيئَةٌ وَمَا يُؤْمِنُكِ أَنْ يَكُونَ بَلَاءٌ أَوْ يَكُونَ تَحَوُّزٌ قَالَتْ فَمَا زَالَ يَلُومُنِي حَتَّى تَمَنَّيْتُ أَنَّ الْأَرْضَ انْشَقَّتْ لِي سَاعَتَئِذٍ فَدَخَلْتُ فِيهَا قَالَتْ فَرَفَعَ الرَّجُلُ السَّبْغَةَ عَنْ وَجْهِهِ فَإِذَا طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ فَقَالَ يَا عُمَرُ وَيْحَكَ إِنَّكَ قَدْ أَكْثَرْتَ مُنْذُ الْيَوْمَ وَأَيْنَ التَّحَوُّزُ أَوْ الْفِرَارُ إِلَّا إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَتْ وَيَرْمِي سَعْدًا رَجُلٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْعَرِقَةِ بِسَهْمٍ لَهُ فَقَالَ لَهُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الْعَرَقَةِ فَأَصَابَ أَكْحَلَهُ فَقَطَعَهُ فَدَعَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ سَعْدٌ فَقَالَ اللَّهُمَّ لَا تُمِتْنِي حَتَّى تُقِرَّ عَيْنِي مِنْ قُرَيْظَةَ قَالَتْ وَكَانُوا حُلَفَاءَهُ وَمَوَالِيَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَتْ فَرَقَى كَلْمُهُ وَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الرِّيحَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ فَكَفَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ وَكَانَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَوِيًّا عَزِيزًا فَلَحِقَ أَبُو سُفْيَانَ وَمَنْ مَعَهُ بِتِهَامَةَ وَلَحِقَ عُيَيْنَةُ بْنُ بَدْرٍ وَمَنْ مَعَهُ بِنَجْدٍ وَرَجَعَتْ بَنُو قُرَيْظَةَ فَتَحَصَّنُوا فِي صَيَاصِيهِمْ وَرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَوَضَعَ السِّلَاحَ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ فَضُرِبَتْ عَلَى سَعْدٍ فِي الْمَسْجِدِ قَالَتْ فَجَاءَهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَإِنَّ عَلَى ثَنَايَاهُ لَنَقْعُ الْغُبَارِ فَقَالَ أَقَدْ وَضَعْتَ السِّلَاحَ وَاللَّهِ مَا وَضَعَتْ الْمَلَائِكَةُ بَعْدُ السِّلَاحَ اخْرُجْ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ فَقَاتِلْهُمْ قَالَتْ فَلَبِسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأْمَتَهُ وَأَذَّنَ فِي النَّاسِ بِالرَّحِيلِ أَنْ يَخْرُجُوا فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرَّ عَلَى بَنِي غَنْمٍ وَهُمْ جِيرَانُ الْمَسْجِدِ حَوْلَهُ فَقَالَ مَنْ مَرَّ بِكُمْ فَقَالُوا مَرَّ بِنَا دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ وَكَانَ دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ تُشْبِهُ لِحْيَتُهُ وَسِنُّهُ وَوَجْهُهُ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَتْ فَأَتَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَاصَرَهُمْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً فَلَمَّا اشْتَدَّ حَصْرُهُمْ وَاشْتَدَّ الْبَلَاءُ قِيلَ لَهُمْ انْزِلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَشَارُوا أَبَا لُبَابَةَ بْنَ عَبْدِ الْمُنْذِرِ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنَّهُ الذَّبْحُ قَالُوا نَنْزِلُ عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْزِلُوا عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَنَزَلُوا وَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَأُتِيَ بِهِ عَلَى حِمَارٍ عَلَيْهِ إِكَافٌ مِنْ لِيفٍ قَدْ حُمِلَ عَلَيْهِ وَحَفَّ بِهِ قَوْمُهُ فَقَالُوا يَا أَبَا عَمْرٍو حُلَفَاؤُكَ وَمَوَالِيكَ وَأَهْلُ النِّكَايَةِ وَمَنْ قَدْ عَلِمْتَ قَالَتْ وَأَنَّى لَا يُرْجِعُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا وَلَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهِمْ حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ دُورِهِمْ الْتَفَتَ إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ قَدْ آنَ لِي أَنْ لَا أُبَالِيَ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لَائِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَلَمَّا طَلَعَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُومُوا إِلَى سَيِّدِكُمْ فَأَنْزَلُوهُ فَقَالَ عُمَرُ سَيِّدُنَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ أَنْزِلُوهُ فَأَنْزَلُوهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْكُمْ فِيهِمْ قَالَ سَعْدٌ فَإِنِّي أَحْكُمُ فِيهِمْ أَنْ تُقْتَلَ مُقَاتِلَتُهُمْ وَتُسْبَى ذَرَارِيُّهُمْ وَتُقْسَمَ أَمْوَالُهُمْ وَقَالَ يَزِيدُ بِبَغْدَادَ وَيُقْسَمُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَحُكْمِ رَسُولِهِ قَالَتْ ثُمَّ دَعَا سَعْدٌ قَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ أَبْقَيْتَ عَلَى نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ حَرْبِ قُرَيْشٍ شَيْئًا فَأَبْقِنِي لَهَا وَإِنْ كُنْتَ قَطَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُمْ فَاقْبِضْنِي إِلَيْكَ قَالَتْ فَانْفَجَرَ كَلْمُهُ وَكَانَ قَدْ بَرِئَ حَتَّى مَا يُرَى مِنْهُ إِلَّا مِثْلُ الْخُرْصِ وَرَجَعَ إِلَى قُبَّتِهِ الَّتِي ضَرَبَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَحَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ قَالَتْ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنِّي لَأَعْرِفُ بُكَاءَ عُمَرَ مِنْ بُكَاءِ أَبِي بَكْرٍ وَأَنَا فِي حُجْرَتِي وَكَانُوا كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ } قَالَ عَلْقَمَةُ قُلْتُ أَيْ أُمَّهْ فَكَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ قَالَتْ كَانَتْ عَيْنُهُ لَا تَدْمَعُ عَلَى أَحَدٍ وَلَكِنَّهُ كَانَ إِذَا وَجِدَ فَإِنَّمَا هُوَ آخِذٌ بِلِحْيَتِهِ
Loko a hi byerile [Yazid], u te; u vikile eka hina [Muhammad bin Amru] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [kokwa wa yena, Alqomah bin Waqqash] u te; u ndzi tivise [Aisha] u te; Ndzi ye enyimpini ya Khandaq naswona ndzi fambe endzhaku ka masocha. Ndzi twe misava yi tsekatseka endzhaku ka mina, hi leswaku, misava yi tsekatseka. Ndzi hundzuluke, swi kumeka leswaku a ndzi ri na Saad bin Mua'dz naswona a ri na n'wana wa makwavo wa yena, Al Harits bin Aus loyi a a rhwale xibalesa. Kutani ndzi tshama ehansi, Saad a tshamela ro famba a rhwale swisirhelelo leswi matlhelo ya kona a ma humelerile naswona a ndzi chava makumu ya swiambalo swa Saad. -Aisyah- Ku vuriwa; Saad i munhu lonkulu no leha ku tlula hinkwavo. Kutani a famba a ri karhi a yimbelela; 'Oho, loko kuri na nkarhi nyana wo langutana na nyimpi, swinga pfuna njhani ku fa loko rifu rifikile'. Kutani ndzi yimile ndzi tsutsumela ejarateni kutani swi kumeka leswaku a ku ri ni vanhu vo hlayanyana va Mamoslem kwalaho. Exikarhi ka vona a ku ri na Umar bin Khattab, naswona a ku tlhela ku va na wanuna loyi a a teka mati ya mirhi hi xikopu. Kutani Umar u te; 'I yini lexi ku susumeteleke ku ta laha -O Aisyah-, hi Allah, hakunene u wansati wa xivindzi, i yini lexi nga ku tiyisekisaka loko ku humelela khombo kumbe hi fanele ku baleka?'. Va ha ndzi sola kukondza misava yi titwa yi ri yitsongo eka mina.’ Kutani mina -Aisyah- ndzi nghena entangeni. Aisyah u vurile, wanuna loyi a ri karhi a nwa sap u paluxe xikandza xa yena, swi kumeka leswaku a ku ri Talhah bin Ubaidillah. U te; 'O Umar, khombo eka wena, hakunene ku sukela namuntlha u vulavule ngopfu.' Xana a ku na ndhawu yo balekela no khandziya handle ka Allah AzzawaJalla?'. -Aisyah- Ku vuriwa; Kutani a ku ri ni wanuna un’wana loyi a humaka eka vapfumeri va swikwembu swa le henhla, u tala ku vitaniwa Ibn Al Araqah, loyi a duvuleke Saad hi vurha byakwe. U vule -Ibnu Al Araqah- loko a ri karhi a hlekula; Humesa nseve, ndzi Ibn Al Araqah, - nseve - u ba tendon ya yena u yi tsema. Saad u khongerile eka Allah AzzaWaJalla'. Oh Allah, u nga ndzi dlayi ku kondza mahlo ya mina ya hlangana na Bani Quraidzah'. -Aisyah- Ku vuriwa; Banu Quraizhah a va ri vanghana va yena na vapfuni va yena hi nkarhi wa ku pfumala vutivi. -Aisyah- Ku vuriwa; rito ra yena ri ya ri tlakuka ivi endzhaku Allah a rhumela moya lowu lovisaka vapfumeri va swikwembu naswona Allah AzzaWaJalla u yimisile nyimpi ya vapfumeri, naswona Allah AzzaWaJalla u ni Matimba naswona u Dzunisile. Kutani Abu Sofyan na vanhu lava a va ri na yena va landzerile ku ya eTihamah, kasi ‘Uyainah bin Badr na vanhu lava a va ri na yena va landzerile ku ya eNajd naswona Banu Quraidzah va vuyile va yima va rindza eka makhokholo ya vona. Loko ku ri Rasulullah sallallaahu’alaihiwasallam, u tlhelele eMedina kutani a veka matlhari yakwe ehansi. Kutani u lerise leswaku ku endliwa tende leri endliweke hi dzovo leri tshuburiweke leswaku ri endleriwa Saad emosque. -Aisyah- Ku vuriwa; Jibril 'Alaihissalam u tile eka yena naswona hakunene a ka ha ri na ntshuri eka tintiho ta yena to tsema. Kutani a ku; ‘Xana u veke matlhari ya wena ehansi? Hi Allah, tintsumi a ti vekanga matlhari ya tona ehansi, kutani yana eka Bani Quraidzah u ya lwa na tona’. -Aisyah- Ku vuriwa; Kutani Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam u ambale swisirhelelo swa yena kutani a tivisa vanghana va yena leswaku wa famba. Kutani Rasulullah Shallallahu'alaihiwasallam u sukile a hundza hi le Bani Ghanim, a va ri vaakelani na vaaki lava rhendzeleke mosque. U te: ‘I mani loyi a ku hundzeke?’ va hlamula; 'Dihyah alkalbi u hi hundzile, malebvu ya yena, meno na xikandza swifana na Jibril Alaihissalam'. -Ku vula Aisyah- Ku vula; n Muprofeta sallallaahu’alaihiwasallam u tile eka vona kutani a va rhendzela vusiku bya makume mbirhi ntlhanu. Loko ku rhendzeriwa eka vona ku tiyile naswona miringo yi tika swinene, va byeriwe leswaku, rhelela u yingisa nawu wa Muprofeta sallallaahu’alaihiwasallam. Kutani va kombele Abu Lubabah bin Abdil Mundzir xikombiso kutani a va hlamusela leswaku leswi a swi vula - hi nawu wa Muprofeta - a ku ri leswaku va fanele ku dlayiwa. Va ku; kutani hi tshika xiboho eka Saad bin Muadz. Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam u te: ‘Ndzi kombela u tshika xiboho eka Saad bin Muadz’. Eku heteleleni va rhelerile hi le makhokholo ya vona. Rasulullah sallallaahu'alaihiwasallam u tlhele a rhumela munhu eka Saad bin Muadz. Sa'd yi khandziyisiwile eka mbhongolo leyi eka yona ku nga na saddle leyi endliweke hi fibre. Vanhu va yena va n’wi rhendzele va ku; 'O Abu Amru, hina-hi vanghana va wena, vanghana va wena lavakulu, vanhu lava nga na vutshila eka nyimpi, na vanhu lava se u va tivaka'. -Aisyah u te-; Sa'd bin Mu'adz a nga va nyikanga nhlamulo yitsongo naswona a nga va langutanga hambi ku ri ku va languta. Ku fikela loko a ri ekusuhi ni tindlu ta vona, a hundzuluka a languta vanhu va yena a ku; 'Hakunene nkarhi wu fikile wa leswaku ndzi nga ha nyiki nyingiso eka swisandzu swa lava va ndzi solaka hi ku va ndzi ri endleleni ya Allah'. Abu Sa’id u te; Loko a voniwa hi Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam, u te: ‘Yima u ya teka n’wini wa wena u n’wi veka ehansi’. Kutani Umar u te; 'Hosi ya hina i Allah AzzaWaJalla'. U te; 'N'wi veke ehansi'. Eku heteleleni va yi teke ehansi. Rasulullah sallallaahu’alaihiwasallam u tlhele a ku: ‘Endla xiboho xa nxupulo eka vona!’. Saad u te; 'Hakunene ndzi ta va lerisa nawu, lava hlanganyelaka enyimpini va ta dlayiwa, mindyangu ya vona yi ta tekiwa yi va vabohiwa, naswona nhundzu ya vona yi ta averiwa'. Loko Yazid a ri eBaghdad u te; '-Nhundzu ya vona- yi tlhela yi avanyisiwa -hi xivumbeko xa sweswi xa riendli-'. Kutani Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam u te: ‘Hakunene u xupurile hi nawu wa Allah AzzaWaJalla na Murhumiwa wa Yena’. -Aisyah- Ku vuriwa; kutani Saad a khongela a ku: ‘O Allah, loko U yise emahlweni Muprofeta wa Wena sallallaahu’alaihiwasallam ku ya emahlweni a lwa na Quraysh kutani hlayisa vutomi bya mina hikwalaho ka swona. Hi hala tlhelo, loko u yimisa nyimpi exikarhi ka yena na vona, kutani teka vutomi bya mina leswaku byi ta eka wena’. -Aisyah- Ku vuriwa; Kutani xilondza xa Sa’ad xi hatle xi pfuleka hambileswi khale a xi horile lerova a ku nga vonaki nchumu wa xona handle ka xingwavila lexitsongo xa ndleve. Kutani a tlhelela etendeni leri a ri vekiwile hi Muprofeta sallallaahu’alaihiwasallam. -Aisyah u te-; kutani Rasulullah sallallaahu’alaihiwasalam, Abu Bakr na Umar va n’wi endzerile. Aisyah u te, hikwalaho ka moya wa Muhammad lowu nga emavokweni ya Yena, hakunene ndzi vone xirilo xa Umar ku fana na xirilo xa Abu Bakr loko ndzi ri ekamareni ra mina naswona a va fana na vanhu lava Allah AzzaWaJalla a vuleke ha vona leswaku ‘Rhandzanani exikarhi ka vona’. Ndzi vutisile, ku vula Alqomah; 'Oho manana, kutani Rasulullah Sallallahu'alaihiwasallam u endle yini hi nkarhi wolowo?' -Aisyah- Ku vuriwa; "Mahlo ya yena a ya mati, kambe loko a ri na gome u khoma malebvu ntsena."