Al Qawiyy
Imam Ahmad : 23945
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ قَالَتْ خَرَجْتُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ أَقْفُو آثَارَ النَّاسِ قَالَتْ فَسَمِعْتُ وَئِيدَ الْأَرْضِ وَرَائِي يَعْنِي حِسَّ الْأَرْضِ قَالَتْ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ وَمَعَهُ ابْنُ أَخِيهِ الْحَارِثُ بْنُ أَوْسٍ يَحْمِلُ مِجَنَّهُ قَالَتْ فَجَلَسْتُ إِلَى الْأَرْضِ فَمَرَّ سَعْدٌ وَعَلَيْهِ دِرْعٌ مِنْ حَدِيدٍ قَدْ خَرَجَتْ مِنْهَا أَطْرَافُهُ فَأَنَا أَتَخَوَّفُ عَلَى أَطْرَافِ سَعْدٍ قَالَتْ وَكَانَ سَعْدٌ مِنْ أَعْظَمِ النَّاسِ وَأَطْوَلِهِمْ قَالَتْ فَمَرَّ وَهُوَ يَرْتَجِزُ وَيَقُولُ لَيْتَ قَلِيلًا يُدْرِكُ الْهَيْجَا جَمَلْ مَا أَحْسَنَ الْمَوْتَ إِذَا حَانَ الْأَجَلْ قَالَتْ فَقُمْتُ فَاقْتَحَمْتُ حَدِيقَةً فَإِذَا فِيهَا نَفَرٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَإِذَا فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَفِيهِمْ رَجُلٌ عَلَيْهِ سَبْغَةٌ لَهُ يَعْنِي مِغْفَرًا فَقَالَ عُمَرُ مَا جَاءَ بِكِ لَعَمْرِي وَاللَّهِ إِنَّكِ لَجَرِيئَةٌ وَمَا يُؤْمِنُكِ أَنْ يَكُونَ بَلَاءٌ أَوْ يَكُونَ تَحَوُّزٌ قَالَتْ فَمَا زَالَ يَلُومُنِي حَتَّى تَمَنَّيْتُ أَنَّ الْأَرْضَ انْشَقَّتْ لِي سَاعَتَئِذٍ فَدَخَلْتُ فِيهَا قَالَتْ فَرَفَعَ الرَّجُلُ السَّبْغَةَ عَنْ وَجْهِهِ فَإِذَا طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ فَقَالَ يَا عُمَرُ وَيْحَكَ إِنَّكَ قَدْ أَكْثَرْتَ مُنْذُ الْيَوْمَ وَأَيْنَ التَّحَوُّزُ أَوْ الْفِرَارُ إِلَّا إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَتْ وَيَرْمِي سَعْدًا رَجُلٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْعَرِقَةِ بِسَهْمٍ لَهُ فَقَالَ لَهُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الْعَرَقَةِ فَأَصَابَ أَكْحَلَهُ فَقَطَعَهُ فَدَعَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ سَعْدٌ فَقَالَ اللَّهُمَّ لَا تُمِتْنِي حَتَّى تُقِرَّ عَيْنِي مِنْ قُرَيْظَةَ قَالَتْ وَكَانُوا حُلَفَاءَهُ وَمَوَالِيَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَتْ فَرَقَى كَلْمُهُ وَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الرِّيحَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ فَكَفَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ وَكَانَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَوِيًّا عَزِيزًا فَلَحِقَ أَبُو سُفْيَانَ وَمَنْ مَعَهُ بِتِهَامَةَ وَلَحِقَ عُيَيْنَةُ بْنُ بَدْرٍ وَمَنْ مَعَهُ بِنَجْدٍ وَرَجَعَتْ بَنُو قُرَيْظَةَ فَتَحَصَّنُوا فِي صَيَاصِيهِمْ وَرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَوَضَعَ السِّلَاحَ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ فَضُرِبَتْ عَلَى سَعْدٍ فِي الْمَسْجِدِ قَالَتْ فَجَاءَهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَإِنَّ عَلَى ثَنَايَاهُ لَنَقْعُ الْغُبَارِ فَقَالَ أَقَدْ وَضَعْتَ السِّلَاحَ وَاللَّهِ مَا وَضَعَتْ الْمَلَائِكَةُ بَعْدُ السِّلَاحَ اخْرُجْ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ فَقَاتِلْهُمْ قَالَتْ فَلَبِسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأْمَتَهُ وَأَذَّنَ فِي النَّاسِ بِالرَّحِيلِ أَنْ يَخْرُجُوا فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرَّ عَلَى بَنِي غَنْمٍ وَهُمْ جِيرَانُ الْمَسْجِدِ حَوْلَهُ فَقَالَ مَنْ مَرَّ بِكُمْ فَقَالُوا مَرَّ بِنَا دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ وَكَانَ دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ تُشْبِهُ لِحْيَتُهُ وَسِنُّهُ وَوَجْهُهُ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَتْ فَأَتَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَاصَرَهُمْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً فَلَمَّا اشْتَدَّ حَصْرُهُمْ وَاشْتَدَّ الْبَلَاءُ قِيلَ لَهُمْ انْزِلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَشَارُوا أَبَا لُبَابَةَ بْنَ عَبْدِ الْمُنْذِرِ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنَّهُ الذَّبْحُ قَالُوا نَنْزِلُ عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْزِلُوا عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَنَزَلُوا وَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَأُتِيَ بِهِ عَلَى حِمَارٍ عَلَيْهِ إِكَافٌ مِنْ لِيفٍ قَدْ حُمِلَ عَلَيْهِ وَحَفَّ بِهِ قَوْمُهُ فَقَالُوا يَا أَبَا عَمْرٍو حُلَفَاؤُكَ وَمَوَالِيكَ وَأَهْلُ النِّكَايَةِ وَمَنْ قَدْ عَلِمْتَ قَالَتْ وَأَنَّى لَا يُرْجِعُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا وَلَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهِمْ حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ دُورِهِمْ الْتَفَتَ إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ قَدْ آنَ لِي أَنْ لَا أُبَالِيَ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لَائِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَلَمَّا طَلَعَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُومُوا إِلَى سَيِّدِكُمْ فَأَنْزَلُوهُ فَقَالَ عُمَرُ سَيِّدُنَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ أَنْزِلُوهُ فَأَنْزَلُوهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْكُمْ فِيهِمْ قَالَ سَعْدٌ فَإِنِّي أَحْكُمُ فِيهِمْ أَنْ تُقْتَلَ مُقَاتِلَتُهُمْ وَتُسْبَى ذَرَارِيُّهُمْ وَتُقْسَمَ أَمْوَالُهُمْ وَقَالَ يَزِيدُ بِبَغْدَادَ وَيُقْسَمُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَحُكْمِ رَسُولِهِ قَالَتْ ثُمَّ دَعَا سَعْدٌ قَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ أَبْقَيْتَ عَلَى نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ حَرْبِ قُرَيْشٍ شَيْئًا فَأَبْقِنِي لَهَا وَإِنْ كُنْتَ قَطَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُمْ فَاقْبِضْنِي إِلَيْكَ قَالَتْ فَانْفَجَرَ كَلْمُهُ وَكَانَ قَدْ بَرِئَ حَتَّى مَا يُرَى مِنْهُ إِلَّا مِثْلُ الْخُرْصِ وَرَجَعَ إِلَى قُبَّتِهِ الَّتِي ضَرَبَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَحَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ قَالَتْ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنِّي لَأَعْرِفُ بُكَاءَ عُمَرَ مِنْ بُكَاءِ أَبِي بَكْرٍ وَأَنَا فِي حُجْرَتِي وَكَانُوا كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ } قَالَ عَلْقَمَةُ قُلْتُ أَيْ أُمَّهْ فَكَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ قَالَتْ كَانَتْ عَيْنُهُ لَا تَدْمَعُ عَلَى أَحَدٍ وَلَكِنَّهُ كَانَ إِذَا وَجِدَ فَإِنَّمَا هُوَ آخِذٌ بِلِحْيَتِهِ
Na peko ti so lo tene tënë ni na e [Yazid], lo tene; a fa na e [Muhammad bin Amru] so alondo na [babâ ti lo] so alondo na [babâ ti lo ti koli, Alqomah bin Waqqash] so; ti fa na mbi [Aisha] so; Mbi gue na bira ti Khandaq na mbi tambela na peko ti aturugu ni. Mbi mä so sese ayeke yengi na peko ti mbi, so ti tene sese ayeke yengi. Mo kiri mo bâ so mo yeke na Saad bin Mua’dz na lo yeke na molenge ti ita ti lo ti koli, Al Harits bin Aus so ayeke yô mbeni ngbongboro bongo. Na pekoni, mbi duti na sese, na Saad angbâ ti tambela lo yô abongo ti bira so ayanga ni asigigi na mbi sara mbeto ti yanga ti bongo ti Saad. -Aisyah- So; Saad ayeke kota zo ti kodoro ni. Na pekoni, lo tambela na ngoi so lo yeke he bia; ‘O, tongana kete ngoi ayeke dä ti tingbi na bira, a yeke duti ande nzoni mingi ti kui na ngoi so kuâ asi awe’. Na pekoni, mbi londo na mbi kpe hio na yâ ti yaka ni na mbi bâ so azo ti Musulman mingi ayeke kâ. Na popo ti ala, a yeke wara Omar bin Khattab, na mbeni koli ayeke nga dä so ayeke mû ngu ti keke na mbeni scoop. Na pekoni, Omar atene; ‘Nyen la apusu mo ti ga ge -O Aisyah-, na lege ti Allah, mo yeke biani mbeni wali so ayeke na mbeto pëpe, nyen la alingbi ti mû garantie na mo tongana mbeni kpale asi wala a lingbi e kpe?’. Ala ngbâ ti kasa mbi juska sese ni aga kete na mbi.’ Na pekoni, mbi -Aisyah- mbi lï na yâ ti yaka ni. Aisyah atene, koli so ayeke mû sap ni afa lê ti lo, a bâ so lo yeke Talhah bin Ubaidillah. Lo tene; ‘O Omar, mawa na mo, biani ti londo laso mo sala tene mingi. Mbeni ndo ti kpengo na ni ayeke dä pëpe gi na mbage ti Allah AzzawaJalla?’. -Aisyah- So; Na pekoni, mbeni koli ayeke dä so ayeke na popo ti azo so ayeke voro anzapa mingi, so fani mingi a iri lo Ibn Al Araqah, so apika Saad na arc ti lo. So -Ibnu Al Araqah- na ngoi so lo yeke sara mozoko; Fa na gigi flèche ni, mbi yeke Ibn Al Araqah, - flèche ni - apika tendo ti lo na a fâ ni. Saad a sambela Allah AzzaWaJalla’. Oh Allah, mo fâ mbi pepe juska lê ti mbi atingbi na Bani Quraidzah’. -Aisyah- So; Banu Quraizhah ayeke lani akamarade ti lo nga na azo ti mungo maboko na lo na ngoi so azo ahinga ye pëpe. -Aisyah- So; go ti lo a ga kota mingi na pekoni Allah atokua mbeni pupu so afuti azo ti vorongo nzapa mingi na Allah AzzaWaJalla a kanga lege na bira teti azo ti mabe, na Allah AzzaWaJalla ayeke Ngangu na Gloire. Na pekoni, Abu Sofyan na azo so ayeke na lo amû peko ti lo ti gue na Tihamah, na ngoi so ‘Uyainah bin Badr na azo ti lo amû peko ti lo ti gue na Najd na Banu Quraidzah akiri na ala luti ti bata na yâ ti ada ti ala. Ti Rasulullah, lo kiri na Médine na lo zia aye ti bira ti lo na sese. Na pekoni, lo mû yanga ti tene a leke mbeni tente so a sara ni na poro ti nyama so a sara ni na bronzé na yâ ti mosquée ni ndali ti Saad. -Aisyah- So; Jibril ‘Alaihissalam aga na lo na biani, poussière angbâ na ndo ti adidi ti lo. Na pekoni, lo tene; ‘Mo zia aye ti bira ti mo na sese awe? Na iri ti Allah, a-ange azia aye ti bira ti ala na sese pëpe, tongaso gue na Bani Quraidzah na ti tiri bira na ala’. -Aisyah- So; Na pekoni, Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam ayü bongo ti bira ti lo na lo fa na akamarade ti lo so lo yeke gue. Na pekoni, lo gue na Bani Ghanim, ala yeke avoizin na azo so ayeke lango na ndo ti mosquée ni. Lo tene: ‘Zo wa la ahon mo awe?’ ala kiri tënë; ‘Dihyah alkalbi ahon na e, barbe ti lo, yanga ti lo nga na lê ti lo akpa Jibril Alaihissalam’. -So Aisyah- So; n Prophète sallallaahu’alaihiwasallam aga na ala na lo ngoro ala teti bï bale-use na oku. Na ngoi so bira so angoro ala aga ngangu mingi na atara ni aga ngangu mingi, a tene na ala, ala descend na ala mä yanga ti Prophète sallallaahu’alaihiwasallam. Na pekoni, ala hunda na Abu Lubaba bin Ab ti mû na ala mbeni signal . dil Mundzir na lo fa na ala so ye so lo ye ti tene - na lege ti ndia ti Prophète - ayeke so a fâ ala. Ala tene; na pekoni a zia desizion ni na Saad bin Muadz. Rasulullah atene: ‘Pardon, zia desizion ni na Saad bin Muadz’. Na nda ni, ala descend na yâ ti angangu gbagba ti ala. Na pekoni, Rasulullah atokua mbeni zo na Saad bin Muadz. Sa’d ayeke na ndo ti mbeni kororo so na ndo ni a yeke wara mbeni selle so a sara ni na kamba. Azo ti lo angoro lo si ala tene; ‘O Abu Amru, e-e yeke akamarade ti mo, akota kamarade ti mo, azo so ahinga bira nzoni, na azo so mo hinga ala awe’. -Aisyah atene-; Sa’d bin Mu’adz a mu na ala kete kiringo tene pepe na lo ba même ala pepe. Juska na ngoi so lo si nduru na ada ti ala, lo tourné na mbage ti azo ti lo, lo tene; ‘Biani ngoi asi awe ti tene mbi bi bê ti mbi mbeni pëpe na ndo ti azonga so azo so ayeke kasa mbi ndali ti so mbi yeke na lege ti Allah’. Abu Sa’id atene; Na ngoi so lo yeke na gbe ti Rasulullah, lo tene: ‘Londo ti mû maître ti mo ti mû lo ti descend’. Na pekoni, Omar atene; ‘Maître ti e ayeke Allah AzzaWaJalla’. Lo tene; ‘Zia lo na sese’. Na nda ni, ala zi ni. Na pekoni, Rasulullah atene: ‘Ala mû desizion ti punir ala!’ Saad atene; ‘Biani, mbi yeke zia mbeni ndia na ndo ti ala, a yeke fâ azo so amû mbage na bira ni, a yeke gbu asewa ti ala na ngbâa, na a yeke kangbi yâ ti aye ti ala’. Na ngoi so Yazid ayeke na Bagdad lo tene; '-Aye ti ala- a yeke na pekoni -na forme ti fadeso ti verbe-'. Na pekoni, Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam atene: ‘Biani, e punir na lege ti ndia ti Allah AzzaWaJalla na Watokua ti lo’. -Aisyah- So; na pekoni Saad asambela: ‘O Allah, tongana Mo sala si Prophète ti Mo angbâ lakue ti tiri bira na aQuraysh na pekoni bata fini ti mbi teti ni. Na mbeni mbage, tongana mo kanga lege na bira so ayeke na popo ti lo na ala, na pekoni mû fini ti mbi ti ga na mo’. -Aisyah- So; Tongaso, place ti kä ti Sa’ad azi hio atâa so a sava kozoni awe si a lingbi ti bâ mbeni ye ti tere ti lo pëpe gi mbeni kete ye ti mê. Na pekoni, lo kiri na tente so a zia na sese ti Prophète sallallaahu’alaihiwasallam. -Aisyah atene-; na pekoni, Rasulullah, Abu Bakr, na Omar asala vizite na lo. Aisyah atene, ndali ti âme ti Mohammed so ayeke na maboko ti lo, mbi bâ biani toto ti Omar tongana toto ti Abu Bakr na ngoi so mbi yeke na yâ ti chambre ti mbi na ala yeke tongana azo so na ndo ti ala Allah AzzaWaJalla atene ‘I ndoye tere na popo ti ala’. Mo hunda, mo tene Alqomah; ‘O mama, ka nyen la Rasulullah asara na ngoi ni so?’ -Aisyah- So; “Lê ti lo ayeke sua pëpe, me tongana lo yeke na vundu lo yeke gbu gi barbe ti lo.”