Kecelakaan kerja/tambang bebas ganti rugi, dan zakat rikaz (harta karun) seperlima
Imam Ahmad : 21714
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ يَحْيَى بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ عُبَادَةَ قَالَ إِنَّ مِنْ قَضَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْمَعْدِنَ جُبَارٌ وَالْبِئْرَ جُبَارٌ وَالْعَجْمَاءَ جَرْحُهَا جُبَارٌ وَالْعَجْمَاءُ الْبَهِيمَةُ مِنْ الْأَنْعَامِ وَغَيْرِهَا وَالْجُبَارُ هُوَ الْهَدَرُ الَّذِي لَا يُغَرَّمُ وَقَضَى فِي الرِّكَازِ الْخُمُسَ وَقَضَى أَنَّ تَمْرَ النَّخْلِ لِمَنْ أَبَّرَهَا إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَقَضَى أَنَّ مَالَ الْمَمْلُوكِ لِمَنْ بَاعَهُ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَقَضَى أَنَّ الْوَلَدَ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرَ وَقَضَى بِالشُّفْعَةِ بَيْنَ الشُّرَكَاءِ فِي الْأَرَضِينَ وَالدُّورِ وَقَضَى لِحَمَلِ بْنِ مَالِكٍ الْهُذَلِيِّ بِمِيرَاثِهِ عَنْ امْرَأَتِهِ الَّتِي قَتَلَتْهَا الْأُخْرَى وَقَضَى فِي الْجَنِينِ الْمَقْتُولِ بِغُرَّةٍ عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ قَالَ فَوَرِثَهَا بَعْلُهَا وَبَنُوهَا قَالَ وَكَانَ لَهُ مِنْ امْرَأَتَيْهِ كِلْتَيْهِمَا وَلَدٌ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاتِلَةِ الْمَقْضِيُّ عَلَيْهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أُغْرِمَ مَنْ لَا صَاحَ وَلَا اسْتَهَلَّ وَلَا شَرِبَ وَلَا أَكَلَ فَمِثْلُ ذَلِكَ بَطَلَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ وَقَضَى فِي الرَّحَبَةِ تَكُونُ بَيْنَ الطَّرِيقِ ثُمَّ يُرِيدُ أَهْلُهَا الْبُنْيَانَ فِيهَا فَقَضَى أَنْ يُتْرَكَ لِلطَّرِيقِ فِيهَا سَبْعُ أَذْرُعٍ قَالَ وَكَانَ تِلْكَ الطَّرِيقُ سُمِّيَ الْمِيتَاءُ وَقَضَى فِي النَّخْلَةِ أَوْ النَّخْلَتَيْنِ أَوْ الثَّلَاثِ فَيَخْتَلِفُونَ فِي حُقُوقِ ذَلِكَ فَقَضَى أَنَّ لِكُلِّ نَخْلَةٍ مِنْ أُولَئِكَ مَبْلَغَ جَرِيدَتِهَا حَيِّزٌ لَهَا وَقَضَى فِي شُرْبِ النَّخْلِ مِنْ السَّيْلِ أَنَّ الْأَعْلَى يَشْرَبُ قَبْلَ الْأَسْفَلِ وَيُتْرَكُ الْمَاءُ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ يُرْسَلُ الْمَاءُ إِلَى الْأَسْفَلِ الَّذِي يَلِيهِ فَكَذَلِكَ يَنْقَضِي حَوَائِطُ أَوْ يَفْنَى الْمَاءُ وَقَضَى أَنَّ الْمَرْأَةَ لَا تُعْطِي مِنْ مَالِهَا شَيْئًا إِلَّا بِإِذْنِ زَوْجِهَا وَقَضَى لِلْجَدَّتَيْنِ مِنْ الْمِيرَاثِ بِالسُّدُسِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوَاءِ وَقَضَى أَنَّ مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا فِي مَمْلُوكٍ فَعَلَيْهِ جَوَازُ عِتْقِهِ إِنْ كَانَ لَهُ مَالٌ وَقَضَى أَنْ لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ وَقَضَى أَنَّهُ لَيْسَ لِعِرْقٍ ظَالِمٍ حَقٌّ وَقَضَى بَيْنَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ فِي النَّخْلِ لَا يُمْنَعُ نَفْعُ بِئْرٍ وَقَضَى بَيْنَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ أَنَّهُ لَا يُمْنَعُ فَضْلُ مَاءٍ لِيُمْنَعَ فَضْلُ الْكَلَإِ وَقَضَى فِي دِيَةِ الْكُبْرَى الْمُغَلَّظَةِ ثَلَاثِينَ ابْنَةَ لَبُونٍ وَثَلَاثِينَ حِقَّةً وَأَرْبَعِينَ خَلِفَةً وَقَضَى فِي دِيَةِ الصُّغْرَى ثَلَاثِينَ ابْنَةَ لَبُونٍ وَثَلَاثِينَ حِقَّةً وَعِشْرِينَ ابْنَةَ مَخَاضٍ وَعِشْرِينَ بَنِي مَخَاضٍ ذُكُورًا ثُمَّ غَلَتِ الْإِبِلُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَانَتْ الدَّرَاهِمُ فَقَوَّمَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِبِلَ الْمَدِينَةِ سِتَّةَ آلَافِ دِرْهَمٍ حِسَابُ أُوقِيَّةٍ لِكُلِّ بَعِيرٍ ثُمَّ غَلَتِ الْإِبِلُ وَهَانَتْ الْوَرِقُ فَزَادَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَلْفَيْنِ حِسَابَ أُوقِيَّتَيْنِ لِكُلِّ بَعِيرٍ ثُمَّ غَلَتِ الْإِبِلُ وَهَانَتْ الدَّرَاهِمُ فَأَتَمَّهَا عُمَرُ اثْنَيْ عَشَرَ أَلْفًا حِسَابَ ثَلَاثِ أَوَاقٍ لِكُلِّ بَعِيرٍ قَالَ فَزَادَ ثُلُثُ الدِّيَةِ فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ وَثُلُثٌ آخَرُ فِي البَلَدِ الْحَرَامِ قَالَ فَتَمَّتْ دِيَةُ الْحَرَمَيْنِ عِشْرِينَ أَلْفًا قَالَ فَكَانَ يُقَالُ يُؤْخَذُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ مِنْ مَاشِيَتِهِمْ لَا يُكَلَّفُونَ الْوَرِقَ وَلَا الذَّهَبَ وَيُؤْخَذُ مِنْ كُلِّ قَوْمٍ مَا لَهُمْ قِيمَةُ الْعَدْلِ مِنْ أَمْوَالِهِمْ حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ مَسْعُودٍ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ عُبَادَةَ قَالَ إِنَّ مِنْ قَضَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَعْدِنُ جُبَارٌ وَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي كَامِلٍ بِطُولِهِ غَيْرَ أَنَّهُمَا اخْتَلَفَا فِي الْإِسْنَادِ فَقَالَ أَبُو كَامِلٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ يَحْيَى بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ أَنَّ عُبَادَةَ قَالَ مِنْ قَضَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ الصَّلْتُ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ عَنْ عُبَادَةَ أَنَّ مِنْ قَضَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ الْحَدِيثَ
hi byerile 'Abdullah u hi byerile [Abu Kamil Al Jahdari] u hi byerile [Al Fudhail bin Sulaiman] u hi byerile [Musa bin 'Uqbah] ku suka eka [Ishaq bin Yahya bin Al Walid bin 'Ubadah bin Ash Shamit] ku suka eka ['Ubadah] u te, exikarhi ka swiboho swa Rasulullah sallallaahu'alaihiwasallam ku na; Ku ceriwa ka migodi loku vangaka rifu ra vatirhi a swi lavi qisash. Xihlovo lexi vangaka rifu ra munhu a xi na swilaveko swa qishas eka muendli wa xona. Swifuwo leswi vavisekeke hikwalaho ka ku baleka a swi bohi ku hehliwa hi qisash, naswona rito jubar ri vula nchumu lowu salaka wu nga ri na fine -qisas-. Naswona Muprofeta sallallaahu’alaihiwasallam u teke xiboho xa leswaku vutihlamuleri byo hakela zakat a ku ri n’we xa ntlhanu xa rifuwo leri kumiweke -xuma-. Naswona mihandzu ya date palm eka nsinya lowu xavisiwaka i ya munhu loyi anga yi pollinate handle ka loko muxavi a yisa swiyimo swale mahlweni. Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam u endle xiboho xa leswaku nhundzu leyi nga ya mahlonga i ya munhu loyi a ma xaviseke handle ka loko muxavi a veka swipimelo emahlweni. Muprofeta sallallaahu'alaihiwasallam u teke xiboho xa leswaku vana i va n'wini wa mubedo - nuna - naswona lava va endleke vuoswi a va xupuriwa hi ku khandliwa hi maribye. Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam u teke xiboho xa syuf’ah -ku boheka ku nyikela eka vaakelani ku sungula- eka vanhu lava xavisaka misava kumbe tindlu, Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam u teke xiboho xa leswaku Halam bin Malik Al Hudzali u ta dya ndzhaka ya ndzhaka ya nsati wa yena loyi a dlayiweke hi nsati un’wana, hi nkarhi lowu fanaka Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam yi endle xiboho xa leswaku loko xihlangi xi dlayiwile, kutani hlonga ra xinuna kumbe hlonga ra xisati ri ta hakeriwa mali ya nhlawulo ivi endzhaku ri dyiwa ndzhaka hi nuna wa rona kumbe vana va vona. - 'Ubadah bin Ash Shamit u te: Yena -Halam bin Malik AlHudzali- havambirhi va vile na vana eka vasati va yena vambirhi. Kutani tata wa wansati loyi a dlayiweke loyi a voniweke nandzu u kombise ku vilela a ku: Wena Murhumiwa wa Allah! Ndzi nga ti rhwala njhani tihakelo ta vanhu lava nga vulavulangiki, lava nga velekiwangiki, lava nga dyangiki naswona va nga nwiki? Tihakelo to tano a ti tirhi. Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam u te: ‘Ku kombisa ku vilela ko fana na loku ku huma eka va-shaman’. Rasulullah Sallallahu'alaihiwasallam u teke xiboho eka jarata leri nga egondzweni leri n'wini wa rona a a lava ku aka muako endhawini yoleyo, u teke xiboho xo wu siya tanihi patu ra nkombo dzira' - nkombo wa swisungunu hi ku anama - - ku vula 'Ubadah bin Ash Shamit: gondzo ri vuriwa Mita' - Rasulullah Sallallahu'alaihiwasallam u endle xiboho xa kwalomu ka murhi wun'we, timbirhi kumbe tinharhu ta date palm leyi nga ya vanhu vo hlayanyana, kutani va vile na ku kanetana mayelana na ndzhawu ya misava ya nsinya, u teke xiboho xa leswaku ndzhawu ya misava yin’wana na yin’wana ya date palm as long as its midrib, that’s its share. U bohile mayelana na ku khuluka ka mati ya mirhi ya date palm leswaku lava va le henhla va kuma ku khuluka ka mati emahlweni ka lava va le hansi, ku khuluka ka mati ku tshikiwa ku ya fika eka ankle level kutani mati ya kongomisiwa eka mirhi ya date palm ya le hansi na swin’wana ku kondza ntanga hinkwawo kumbe ku kondza mati ma hela, u bohile leswaku nsati a nga fanelanga ku nyika mali ya yena yihi na yihi eka vupfuni handle ka mpfumelelo wa nuna wa yena, u bohile leswaku one-sixth of the ndzhaka ya vakokwana vambirhi yi avanyisiwa hi ku ringana, u bohile leswaku munhu loyi a ntshunxaka xiphemu xa yena eka hlonga - leri nga na vun’wini bya ntirhisano - u pfumeleriwa ku ntshunxa xiphemu lexi nga xa munghana un’wana loko a ri na nhundzu, u bohile leswaku munhu u yirisiwile ku endliwa xiendlo xin’wana na xin’wana xa khombo kumbe ku vavisa munhu un’wana, u bohile leswaku munhu loyi a byalaka mirhi emisaveni leyi nga lawuriwa hi munhu un’wana a nga na timfanelo ta misava yoleyo, . u fume vanhu va Medina mayelana na mirhi ya date palm leswaku swihlovo swa vona a swi yirisiwi ku tirhisiwa, u fume vanhu va Medina leswaku a swi yirisiwi ku tirhisa mati yo tlula mpimo ku sivela ku kula ka byanyi bya nhova, u fume - tihakelo - diyat leyikulu ya makume nharhu labun, makume nharhu hiqqah na makume mune wa timbuti, u fume diyat leyintsongo ya swilo swinharhu makume mbirhi wa vanhwanyana va Labun, makume nharhu wa ti hiqqah, makume mbirhi wa vanhwanyana va Makhadh na makume mbirhi wa vana va majaha va Makhadh. Kutani nxavo wa tikamela wu tlakuke endzhaku ka rifu ra Muprofeta Muhammad (ku rhula ni mikateko ya Allaah a swi ve na yena) naswona nxavo wa dirham wu wile swinene. Umar bin Al Khathtab u hatle a veka nxavo wa tikamela eka magidi ya tsevu ya ti- dirham, leyi ringanaka ni uqiyah yin’we eka kamela yin’wana ni yin’wana. Endzhaku ka sweswo, nxavo wa tikamela wu tlakuke swinene naswona nxavo wa dirham wu wile swinene. Umar bin Khattab u engetele magidi man’wana mambirhi - magidi ya tsevu ya ti dirhams - leswi ringanaka na ti uqiyah timbirhi eka kamela yin’wana na yin’wana. Endzhaku ka sweswo, nxavo wa tikamela wu tlakuke swinene naswona nxavo wa dirham wu wile swinene. Umar u tlhele a hetisa khume mbirhi wa magidi ya ti dirhams - nxavo wa tikamela - lowu vekiweke eka ti ukiah tinharhu eka kamela yin’wana na yin’wana. Ubadah bin Ash Shamit u te: Naswona Umar u engetele n’we xa nharhu xa diyat eka tin’hweti to kwetsima na xin’wana xa nharhu etikweni ro kwetsima. Diyat ya matiko mambirhi yo kwetsima a yi ri makume mbirhi wa magidi. Vaaki va le ndzeni ka tiko lava a va nga swi koti ku hakela ti- dirham ni ti- dinari a va hakerisiwa swifuwo swa vona, naswona rixaka rin’wana ni rin’wana a ri hakerisiwa ku ringana ni nhundzu ya vona. U hi byerile leswaku ‘Abdullah u hi byerile [Ash Shalt bin Mas’ud] u hi byerile [Al Fudhail bin Sulaiman] u hi byerile [Musa bin ‘Uqbah] ku suka eka [Ishaq bin Al Walid bin ‘Ubadah bin Ash Shamit] ku suka eka [’Ubadah] u te: Exikarhi ka swiboho swa Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam ku na timhangu toleto loko ku ceriwa nhundzu ya le migodini a swi lavi qisash, u boxe hadith ya Abu Kamil na hi ku leha, i ntsena leswaku havumbirhi bya vona va hambanile hi tlhelo ra sanad. Abu Kamil u vule eka hadith ya yena ku suka eka Ishaq bin Yahya bin Al Walid bin ‘Ubadah leswaku ‘Ubadah bin Ash Shamit u te: Exikarhi ka swiboho swa Murhumiwa wa Allah Shallallahu’alaihiwasallam naswona u vule leswaku Ash Shalt ku suka eka Ishaq bin Al Walid bin ‘Ubadah ku suka eka ‘Ubadah bin Ash Shamit leswaku exikarhi ka swiboho swa Murhumiwa wa Allah Shallallahu’alaihiwasallam, yena u boxe hadith leyi fanaka.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 6823, 6956, 7145, 7379, 7494, 7904, 8613, 8644, 8898, 8959, 9002, 9481, 9502, 9653, 9763, 9860, 9993, 10013, 10079, 10111, 10182, 14065, 14282, 21714
Imam Bukhari : 1403, 2184, 6401, 6402
Imam Muslim : 3226, 3227
Imam Abu Dawud : 3977
Imam Tirmidzi : 581, 1298
Imam Nasa'i : 2449, 2450, 2451
Imam Ibnu Majah : 2663, 2664, 2665
Imam Malik : 1367
Imam Darimi : 1608, 2272, 2273