Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’
Imam Ahmad : 18166
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ بَنِ الْحَكَمِ يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَانَ الْحُدَيْبِيَةِ فِي بِضْعَ عَشْرَةَ مِائَةً مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِذِي الْحُلَيْفَةِ قَلَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْهَدْيَ وَأَشْعَرَهُ وَأَحْرَمَ بِالْعُمْرَةِ وَبَعَثَ بَيْنَ يَدَيْهِ عَيْنًا لَهُ مِنْ خُزَاعَةَ يُخْبِرُهُ عَنْ قُرَيْشٍ وَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِغَدِيرِ الْأَشْطَاطِ قَرِيبٌ مِنْ عُسْفَانَ أَتَاهُ عَيْنُهُ الْخُزَاعِيُّ فَقَالَ إِنِّي قَدْ تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَيٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَيٍّ قَدْ جَمَعُوا لَكَ الْأَحَابِشَ وَجَمَعُوا لَكَ جُمُوعًا وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنْ الْبَيْتِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشِيرُوا عَلَيَّ أَتَرَوْنَ أَنْ نَمِيلَ إِلَى ذَرَارِيِّ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ أَعَانُوهُمْ فَنُصِيبَهُمْ فَإِنْ قَعَدُوا قَعَدُوا مَوْتُورِينَ مَحْرُوبِينَ وَإِنْ نَجَوْا وَقَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ مَحْزُونِينَ وَإِنْ يَحْنُونَ تَكُنْ عُنُقًا قَطَعَهَا اللَّهُ أَوْ تَرَوْنَ أَنْ نَؤُمَّ الْبَيْتَ فَمَنْ صَدَّنَا عَنْهُ قَاتَلْنَاهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّمَا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ وَلَمْ نَجِئْ نُقَاتِلُ أَحَدًا وَلَكِنْ مَنْ حَالَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَاتَلْنَاهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرُوحُوا إِذًا قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا قَطُّ كَانَ أَكْثَرَ مَشُورَةً لِأَصْحَابِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ فَرَاحُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةً فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُوَ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ وَسَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يَهْبِطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ وَقَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ بَرَكَتْ بِهَا رَاحِلَتُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَلْ حَلْ فَأَلَحَّتْ فَقَالُوا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ بِهِ قَالَ فَعَدَلَ عَنْهَا حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ إِنَّمَا يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا فَلَمْ يَلْبَثْهُ النَّاسُ أَنْ نَزَحُوهُ فَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَطَشُ فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ قَالَ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ وَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَيٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَيٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ مَعَهُمْ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنْ الْبَيْتِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهَكَتْهُمْ الْحَرْبُ فَأَضَرَّتْ بِهِمْ فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ فَإِنْ أَظْهَرُ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا وَإِلَّا فَقَدْ جَمَوْا وَإِنْ هُمْ أَبَوْا وَإِلَّا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي أَوْ لَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ قَالَ يَحْيَى عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ حَتَّى تَنْفَرِدَ قَالَ فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْنَاهُمْ مُدَّةً قَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا فَقَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ عِنْدِ هَذَا الرَّجُلِ وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلًا فَإِنْ شِئْتُمْ نَعْرِضُهُ عَلَيْكُمْ فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لَا حَاجَةَ لَنَا فِي أَنْ تُحَدِّثَنَا عَنْهُ بِشَيْءٍ وَقَالَ ذُو الرَّأْيِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ قَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ الثَّقَفِيُّ فَقَالَ أَيْ قَوْمُ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي قَالُوا لَا قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظٍ فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَيَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى فَقَالَ إِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ فَاقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَأَتَاهُ قَالَ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَيْ مُحَمَّدُ أَرَأَيْتَ إِنْ اسْتَأْصَلْتَ قَوْمَكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنْ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنْ الْأُخْرَى فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَى وُجُوهًا وَأَرَى أَوْبَاشًا مِنْ النَّاسِ خُلُقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ امْصُصْ بَظْرَ اللَّاتِ نَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلَا يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لَأَجَبْتُكَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُلَّمَا كَلَّمَهُ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ وَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَرَبَ يَدَهُ بِنَصْلِ السَّيْفِ وَقَالَ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ عُرْوَةُ يَدَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَالَ أَيْ غُدَرُ أَوَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَتَلَهُمْ وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا الْإِسْلَامُ فَأَقْبَلُ وَأَمَّا الْمَالُ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَيْءٍ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَيْنِهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمُوا خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنْ يَتَنَخَّمُ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفَّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمُوا خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ فَاقْبَلُوهَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا فُلَانٌ وَهُوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ الْقَوْمُ يُلَبُّونَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلَاءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ قَالَ فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ فَلَمْ أَرَ أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ فَقَالَ دَعُونِي آتِهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا مِكْرَزٌ وَهُوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَهُ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ مَعْمَرٌ وَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِك
A fen erenikem [‘Abdurrazaq] seni [Ma’mar], [Azzuhri] a apasa, a fen repotei ngeniei [Urwah bin Zubair] seni [Miswar bin Makhramah] me [Marwan bin Hakam] ekkewe ir me ruuemon ra annetata ewe hadith seni chiener kewe, a apasa: Lon ewe fansoun a fis ewe mwichen Hudaulsalalahahula, ükükün ipükü engol me fisu ngeni ipükü tiu me lein chienan kewe, tori lupwen ra tori Dzul Hulaifah, ewe chon künö a üföüf üf ngeni nöün we man mi ninnila, a awenechara üfan pwe epwe chcha, a föri ewe ihram pwe epwe tinala fän iten ewe Umrah me. Ei mwichen chon kutta a feito seni ewe Bani Khuza’ah ren ewe kokkot pwe epwe angei poraus fan itan usun porausen Quraysh. Iwe, lupwen a tori ewe telinimw Ghadir Ashthtath arap ngeni ‘Usfan, nöün kewe sou silelap seni ewe Bani Khuza’ah ra churi o üreni, ‘Üa likitala Ka’b bin Lu’ay me Amr bin Lu’ay, ra achufengeni chomong sounfiun Quraish mi chiener o amwöchüfengeniir. Ir ekkewe repwe fiu ngonuk me pinei om kopwe feilo ngeni Baitullah, ewe Kaaba. Ewe Soufos a apasa, ‘Kopwe ngenikem aurour, a ffat pwe ka tipeeu ngeni ika am aupwe atake ngeni noun me punuwen ekkewe ra fen alisiir, ina minne am aupwe atake ngeniir!’. Ika ra ukutiw, ach niwinsefanito a fen niwinsefanito me ra fen fiu! Iwe, ika repwe manau --- nge Yahya bin Sa’id a apasa ‘Ika repwe ukutiu, repwe nom lon eu lapalap mi letipeta me ika repwe ukutiu seniir--, iwe, Allah epwe ataielo ar kewe chuk! Iwe ka tipeew pwe ika sipwe no ngeni Baitullah, iwe io epwe tonong non ach we aan, sipwe fiu? Abu Bakr a ponuweni, ‘Allah me noun we chon kuno ra sinei nap seni, O chon kuno an Allah, pun am aua akkomw chok sai ngeni ‘Umrah, am aua sai pwe aupwe maun ngeni emon, nge emon mi pinei am aupwe feino ngeni ewe Kaaba, am aupwe maun ngeni’. Ewe Soufos a apasa ‘Iwe, kopwe sopweno ne feino, kopwe feito!’. --Abu Hurairah a apasa, 'Use mwo kuna emon a kapas eis ngeni chienan kewe nap seni Rasulullah--. Iwe, lupwen ra tori eu sai, ewe soufos a apasa, ‘A ffat pwe Khalid bin Khalid a fen nom lon Ghamim o wawa efoch sounfiun Quraish. Ren Allah, Khalid bin Walid ese rongorong ar feito tori an kuna ewe pwichikar seni ekkewe sounfiu me lom. Lon pwisin an ekiek, Khalid bin Walid a mwittir feilo ngeni imwan pwe epwe öüröüra ekkewe chon Quraysh. Ewe Soufos a sopweilo an sai tori lupwen a tori Tsaniyyah, ewe leeni ra wiliiti eu leenien tou pwe epwe churi ekkewe chon Quraysh, noun we kamel a ngungures. -[Yahya bin Sa’id] seni [Ibnul Mubarak] a apasa ‘An kewe kamel ra ngungures ikewe ie--. Iwe, ewe Soufos a bluff ngeni nöün we kamel atun a apasa ‘Huss,, huss,,. Nge nöün kamel a chüen wörüwör. Chienan kewe ra apasa, ‘Wow, a ffat pwe an we kamel a cranky’. Ewe Soufos sallallaahu ‘alaihi wasallam a mwitir apasa, ‘Ai we Qashwa - iten noun we kamel - ese ukutiw pokiten pwisin an mochen, pun ese mwo wor an ena sokkun napanap, nge ina ewe Emon mi amwochu ew mwichen sounfiun elefant a amwokutu nei we kamel. Iwe, a apasa, ‘Ren Allah, ekkewe Quraysh rese tingor ngeniei eu mettoch mi lamot mwen ei ren ewe kokkot pwe repwe atekiata an Allah sufol, lukun ai upwe apwonueta. Iwe, ewe Aposel a apwüngü nöün we kamel, qashwa, a ässäwa me a äeä seni Tsanniyah tori a ütä lon Hudaibiyah mi towau seni meinisin, a ükükün lon eü lenien konik ikewe ewe konik a ekis chöüfetäl ie. Ikenai ekkewe chiechi ra angei ekis konik, iwe ese mwo fansoun nangatam ra suki tori ewe konik a pwas. Iwe, än ekewe chiechian kewe kaka ra repotei ngeni ewe Soufos. Ewe Aposel a angei noun we ketilas seni an we ketilas, me a ereni chienan kewe pwe repwe suki non ewe nenien konik. Ren Allah, ewe nenien konik a sopweno ne efisi konik tori ekkewe chiechi ra step. Marwan a apasa, lupwen sia usun chök ena, Budail bin Warqa’ alkhuza’i a feito fiti eu mwichen nöün kewe aramas, ir chon Tihamah mi chök tongeni awora ar ekiek ngeni ewe chon künö seni Kot. Iwe, a apasa, ‘Ua fen towu seni Ka’b bin Lu’ay me Amir bin Lu’ay a ütä lon fitu chanpupun Hudaibiyah ren semirit me fefin, kükkün me chinnap, repwe maun ngenikemi me eppetikemi seni Baitullah. Iwe, a pölüeni, ‘Am ausap feito pwe aupwe maun ngeni eman, nge aupwe föri Umrah. Ekkewe Qurasiy ra fen ataielo ren maun me ra fen efisata feiengau. Ika ra mochen, upwe ngenir ew fansoun ar repwe pwon kinamwe non Hudaibiyah pwe ngang me ekkewe aramas sipwe tongeni kinamwe ne chiechi fengen. Ika ua win, iwe a chok nom rer ar repwe tonong non ewe lamalam aramas ra tonong non, ika esap ina, repwe tongeni ekis asoso ina mwo ika ra tipemwaramwar. Ika esap ina, ren ewe Emon mi nemeni manauei, upwe wesewesen fiu ngenir pokiten ai afanafan, tori ei taropwen kinamwe epwe chok nomw non ew taropwen - wewen maun -, ika Allah epwe win non ar afanafan. --Yahya a apasa seni Ibnul Mubarak ren ewe taropwe 'Tori ewe taropwe epwe chok nomw non ew taropwe, a apasa ewe Soufos, ika ra mochen iwe upwe ngenir ew fansoun ar repwe pwon kinamwe---. Budail a apasa ‘Upwe ereniir met ka apasa. Budail a sopweno ne feino tori an a churi Quraish. Budail a apasa, ‘Ua feito reom seni ei mwan - Muhammad - me ua rongorong an apasa och mettoch usun ena, ika ka mochen, upwe erenuk.’ Ekkewe chon Quraish mi tiparoch ra apasa ‘Ese wor namotan om kopwe ereni kem met a apasa ren och fansoun’. Nge ekkewe sou tipachem Quraish ra apasa ‘Kose mochen kopwe erenikem met a apasa’. Budail a apasa ‘Ua fen rongorong Muhammad a apasa ekkena sokkun kapas. Budail a ereniir met ewe Soufos a apasa. Iwe, a ütä o üreni ekewe chon Quraysh, ‘O nei aramas, ousap wiliti sam? Ekkewe kapas ‘Urwah, esap ngang mi chuen emon semirit?’. Ewer’ ra pölüweni. ‘Urwah’ a apasa, ka chuen sanneitiei? 'Aapw'. Kopwe pölüweniir. Ekkewe kapas ‘Urwah, kese sinei pwe ua fen amwokutu aramasen Ukaz, iwe nupwen ra tipemwaramwar -rese mochen-, ua uweato fan itom ai famini me emon mi anneasochisiei?'Ina ennet'. Kopwe pölüweniir. ‘Urwah a sopweno, ‘Ennet, ei mwan - wewen Muhammad - a awora ngonuk ew asor mi och, ina minne kopwe etiwa an asor, me mut ngeniei upwe churi i’. Kopwe chufengen,’ a pölüweni Quraish. Urwah a pwal churi ewe Soufos. Marwan a apasa, iwe, ‘Urwah bin Mas’ud a etiwa eu porausfengen me ewe Soufos. Ewe Aposel a pwarata an tingor usun met a fen apasa ngeni Budail. ‘Urwah a apasa, ‘O Muhammad, kese weweiti pwe ika kopwe akkufu noum kewe aramas, ka fen rongorong pwe emon chon Arab epwe tongeni atai an famini me mwen en? Iwe ika esap ina, ren Allah, ua kuna mesen aramas me non ekkoch einang mi wor mwichen aramas ra mochen su me likituk! Abu bakr a mwitir awesi an Urwah poraus ren an apasa, ‘Kopwe suki ekkewe pisekin ngun non ewe uluulun Latta, kich ekkewe sia likitalo om uluulun Latta me su seni - iei met Abu Bakr a apasa pwe epwe turunufasei Urwah bin Mas’ud. ‘Urwah a eisini ‘Iö wesewesen ei mwän! -Non ena fansoun Urwah ese sinei Abu Bakar-- Ekkewe chiechian ra ponuweni ‘Ina Abu Bakar’. ‘Urwah bin Mas’ud a ponuweni ‘Ika esap ren ewe liwinimmang ua liwini ngonuk minne ese wor ai fansoun ai upwe niwinsefaniti, upwe fen ponuweni om kewe kapas’. Urwah bin Mas’ud a sopweilo m . a etiwa ewe Soufos pwe epwe porausfengen. Iteiten fansoun Urwah a etiwa i an epwe porausfengen, a suki ewe Soufos. Lon ena fansoun Mughirah bin Syu’bah a ütä won möküren ewe Soufos atun a uwei efoch ketilas me efoch üf mi för seni mächä. Iteiten fansoun Urwah a mochen angei ewe Soufos ren poun, Mughirah a atai poun ren ewe nepoputan an we ketilas me apasa ‘Hey, kopwe angei poum seni ewe Soufos sallallaahu’alaiihiwasallam! Urwah a aitieta poun sefan me a eisini ‘Io ei mwan! Ekkewe chiener ra pölüweni, ‘O, ina ewe Mughirah bin Syu’ba! Urwah a apasa; ‘Met pwal eu fofforun turunufas ei, use tongeni liwini ngeni om turunufas! -Lon fansoun ese wor silei, Mughirah a wesewesen angei nemenem won eu aramas, mwirin a nielo ir me solani pisekir kewe, mwirin chok a siwil ngeni Islam-Mwirin ewe Soufos a apasa; 'Ika ua etiwa Islam, ika esap ina pisek, use mochen ewe kukkun kinikinin'. Iwe, Urwah a nenengeni ewe Soufos ren mesan kewe ruu, o apasa ngeni pwisin i, ren Kot, ewe chon kuno ese suki ewe asam ika pwe ewe sufol a turutiw won poun emon chienan kewe me a aea ren an epwe amoielo mesan me inisin, iwe, ika ewe chon kuno epwe suki, a fori ablution, ra arapakan nielo emon me emon pwe epwe angei lusun an ablution. Ika ra kapas, ra aukuuku ar mongungu ren pechen. Iwe ese wor emon a nenengeni ren an sufoniti, iwe Urwah a feino ngeni imwan ren noun kewe aramas me apasa; ‘O nei aramas, ren Allah, ua fen emon chon kuno ngeni ekkewe king, ua pwal emon chon kuno ngeni ewe Samol me ewe kisra, me pwal Najasyi. Ren Allah, use mwo kuna emon king usun chok chienen Muhammad kewe ra sufoniti Muhammad. Ren Allah, ese fori phlegm, tiwenon chok ika an phlegm a turutiw won poun emon me neir, iwe a aea ne suki mesan me inisin. Ika a ngeniir kapasen emmwen, ra muttir apwonueta an kewe alluk, ika a fori ablution, arapakan repwe pwisin nielo ir pwe repwe angei ewe lusun an ablution, ika ra kapas, ra aukuuku mongunguur won pechen, me rese nennengeni ren ar repwe sufoliiti i, me a fen awora eu asor mi murinno ac so,’ Emon mwan seni Bani Kinana a apasa; ‘Kopwe mut ngeniei ai upwe feilo ren! Urwah a apasa ‘Kose mochen kopwe feito! Nupwen a kuna me arap ngeni ewe Soufos me chienan kewe, ewe Soufos a apasa ‘Iei so me so mi feito seni ew aramas mi sufoniti ekkewe man mi asor, kose mochen kopwe ammonata ekkewe man mi asor pwe repwe souvenir fan itan!’ Mürin kopwe amolätä ewe man kopwe ninnila pwe eu minen achechem fän itan. Chienan kewe ra kapong ngeni me apasa pwe ka etiwa. Mwirin an kuna fofforun ewe soufos me chienan kewe non ena sokkun napanap, a apasa, ‘Subhanallah, ese fich ngeni ekkei aramas ar repwe pinepin ar repwe tou seni ewe tempel. Marwan are Miswar a apasa, nupwen ewe mwan Bani Kinanah a feito imwan pwe epwe churi chienan kewe, a apasa, ‘Ua kuna ekkewe man mi ninnino ra kol me ar kewe humps ra awenewen, use ekieki pwe repwe pinepin ar repwe tou seni ewe tempel. Iwe, emon leir mi kan iteni Mikraz bin Hafs a apasa; ‘Kose mochen kopwe ngeniei ew tufich ai upwe feino ren’. Ra ponueni; ‘Kose mochen kopwe feito ren!’ a apasa. Lupwen Mikraz a tori lein ekkewe chon fiti, ewe Soufos a apasa ‘Iei Mikraz, i emon aramas mi ngau’. Iwe, Mikraz a etiwa ewe Soufos pwe epwe kapas. Iwe, lupwen a tingorei pwe epwe fos, mwittir chök Suhail bin ‘Amru a feito -- [Ma’mar] a apasa, a fen esile ngeniei [Ayyub] seni [Ikrimah], lupwen Suhail a feito, ewe Soufos a apasa ‘Om kewe osukosuk repwe sahl -Sahl a wesewesen wewe ngeni mecheres- -Azzu Iwe, a apasa, “Kopwe müttir feito, kopwe makkei eu atipeeu lefilach me en.” Iwe, Rasulullah a köri nöün we seketeri o üreni, ‘Kopwe makkei ei pworaus. Suhail a ü ngeni, ‘Use silei Arrahman, met ena? --nge Ibnul Mubarak a apasa ren ew editorial, met ena, nge kopwe makkei bismikalloohumma usun met ka fen makkei-Iwe, ekkewe chon Muslim ra apasa 'Sisap makkei lukun chok Bismillahirrohmanirrahim.' Iwe, ewe Soufos a apasa, ‘Kopwe chök makkei bismikalloohumma’. Iwe, a apasa, ‘Iei ewe atipeeu mi foruta me ren Muhammad Rasulullah’. Suhail a pwarata an tipemwaramwar sefan nupwen a apasa ‘Ika ngang mi sinei pwe en ewe chon kuno seni Kot, am ausap pinei en seni Baitullah are am ausap maun ngonuk, nge a makkei Muhammad bin Abdullah’. Iwe, ewe Soufos a apasa, ‘Ren Kot, ngang ewe chon kuno seni Kot, ika kopwe chofona ngeniei, kopwe makkei Muhammad bin Abdullah’. Azzuhri a apasa, ina wewen an ewe soufos kapas ‘Rese tingor ngeniei eu asor ren ewe ekiekin atekiata ewe sufonun Allah, ika pwe use etiwa’. Iwe, ewe Soufos a apasa, ‘Kose mochen kosap tolong lon ewe al lefilach me Baitullah pwe sipwe tongeni föri Tawaf. Suhail a mwitir apasa ‘Kosap mut ngeni ekkewe chon Arab repwe kapas usun ach sipwe suki ren pochokun, ka tongeni fori Tawaf nge non ewe ier epwe feito! Iwe, noun ewe soufos seketeri a makkei. Suhail a mwitir apasa ‘Pwan won ew condition pwe emon me nein chienach kewe repwe feito reom, ina mwo ika a fen siwin ngeni om lamalam, lukun ena kopwe fang ngenikem’. Ekkewe chon Muslim ra pölüweni ‘Subhanallah, ifa usun epwe tongeni fang ngeni ekkewe chon fel ngeni chommong kot, inaamwo ika a feito usun emön chon Muslim’. Nupwen ew poraus mi weires usun ei a fis, mwitir chok Abu Widowl bin Suhail bin Amru a feito ren inisin mi chuen riri ngeni. Nge Yahya seni Ibn Mubarak a apasa ren ewe poraus ‘A riri ngeni an kewe sepi’, a su seni fan Mecca tori a pwisin oturalong lein ekkewe chon Muslim. Suhail a pwisin apasa ‘O Muhammad, iei ewe aewin pwon ua fori lefilei me en, kopwe niwin ngeniei’. Rasulullah a apasa pwe ‘Sise mwo finata ewe atipeeu iei’. Suhail a apasa ‘Ika ina om ekiek, usap tingor ngonuk om kopwe fori kinamwe ren och mettoch ese much!’. Iwe, ewe Soufos a apasa ‘Ewer, kopwe ngeniei ewe pwon iei chok’. Suhail a apasa ‘Ifa usun, upwe fori iei!’. Ewe Soufos a ponuweni ‘Kose mochen, kopwe fori!’Usap fori’. Suhail a apasa. Ei fansoun Mikraz a ponuweni ‘Okei, iei sia ngonuk ewe pwonen ewe pwon! Iwe, Abu Jandal a apasa ‘O chon Muslim meinisin, ngang mi niwin ngeni ekkewe chon lamalam inaamwo ika ua feito usun emon chon Muslim? Ouse kuna ewe riaffou ua kuna? Lon ena atun Abu Jandal a küna ena sokkun riäfföü lon ewe alen Allah esap tongeni awewei. Umar a apasa, tori ai arap ngeni ewe Soufos me ua apasa ‘Esap en ewe soufosun Allah?’ Ewer, ngang ewe soufosun Allah’. Ewe Soufos a ponueni. Ngang - Umar - a apasa 'Esapw kich non ewe ennet nge chon koum ngenikich ra nom non kapas chofona?' Ina pwungun’ a ponuweni ewe chon kuno seni Allah. Ngang - Umar - a apasa 'Iwe pwata sia tipeew ne etiwa ach sipwe turunufas me turunufas non ach lamalam?'. Ewe chon kuno seni Allah a pwisin ponueni, ‘Ngang emon chon kuno seni Allah me usap alleasolapa I, I ewe chon tumunuei. Ngang - Umar - a apasa ‘Kose ereni kem pwe am aupwe churi Baitullah me fori Tawaf ikewe?’ Ewe Soufos a sopweno ne eisini ‘Nge ua erenuk pwe sipwe feino ngeni Baitullah non ei ier?’. Ewer’ ua pölüweni -Umar-. Ewe Soufos a apasa, ‘Enlet kopwe fokkun feilo ren me fori tawaf ikewe ie. Iwe, üa feila ren Apuak o aisini, ‘O Apuak, esap iei ewe Soufos . ah wesewesen? A ponuweni ‘Pwungun’. Ua apasa, ‘Esap pwe kich mi nom won ewe ennet nupwen chon koum ngenikich ra nom non kapas chofona? Abu Bakr a pölüweni ‘Enlet’. Ngang - Umar - ua apasa ‘Iwe pwata sia turunufasei ach lamalam? Iwe, a pölüweni, ‘Ei, i ewe chon künö seni Kot, esap aleasolap ngeni an we Samol ‘azza wajalla pun I nöün chon älillis, m .