Rasulullah memerintahkan mereka untuk mendatangi unta dan meminum air seni dan susunya

Imam Bukhari : 6390

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَنِي أَبُو رَجَاءٍ مِنْ آلِ أَبِي قِلَابَةَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلَابَةَأَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَبْرَزَ سَرِيرَهُ يَوْمًا لِلنَّاسِ ثُمَّ أَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ مَا تَقُولُونَ فِي الْقَسَامَةِ قَالَ نَقُولُ الْقَسَامَةُ الْقَوَدُ بِهَا حَقٌّ وَقَدْ أَقَادَتْ بِهَا الْخُلَفَاءُ قَالَ لِي مَا تَقُولُ يَا أَبَا قِلَابَةَ وَنَصَبَنِي لِلنَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عِنْدَكَ رُءُوسُ الْأَجْنَادِ وَأَشْرَافُ الْعَرَبِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ مُحْصَنٍ بِدِمَشْقَ أَنَّهُ قَدْ زَنَى لَمْ يَرَوْهُ أَكُنْتَ تَرْجُمُهُ قَالَ لَا قُلْتُ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ بِحِمْصَ أَنَّهُ سَرَقَ أَكُنْتَ تَقْطَعُهُ وَلَمْ يَرَوْهُ قَالَ لَا قُلْتُ فَوَاللَّهِ مَا قَتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا قَطُّ إِلَّا فِي إِحْدَى ثَلَاثِ خِصَالٍ رَجُلٌ قَتَلَ بِجَرِيرَةِ نَفْسِهِ فَقُتِلَ أَوْ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانٍ أَوْ رَجُلٌ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَارْتَدَّ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ الْقَوْمُ أَوَلَيْسَ قَدْ حَدَّثَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ فِي السَّرَقِ وَسَمَرَ الْأَعْيُنَ ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ فَقُلْتُ أَنَا أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثَ أَنَسٍ حَدَّثَنِي أَنَسٌ أَنَّ نَفَرًا مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَايَعُوهُ عَلَى الْإِسْلَامِ فَاسْتَوْخَمُوا الْأَرْضَ فَسَقِمَتْ أَجْسَامُهُمْ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَفَلَا تَخْرُجُونَ مَعَ رَاعِينَا فِي إِبِلِهِ فَتُصِيبُونَ مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا قَالُوا بَلَى فَخَرَجُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَصَحُّوا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَطْرَدُوا النَّعَمَ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ فِي آثَارِهِمْ فَأُدْرِكُوا فَجِيءَ بِهِمْ فَأَمَرَ بِهِمْ فَقُطِّعَتْ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ حَتَّى مَاتُوا قُلْتُ وَأَيُّ شَيْءٍ أَشَدُّ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلَاءِ ارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ وَقَتَلُوا وَسَرَقُوا فَقَالَ عَنْبَسَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَاللَّهِ إِنْ سَمِعْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ فَقُلْتُ أَتَرُدُّ عَلَيَّ حَدِيثِي يَا عَنْبَسَةُ قَالَ لَا وَلَكِنْ جِئْتَ بِالْحَدِيثِ عَلَى وَجْهِهِ وَاللَّهِ لَا يَزَالُ هَذَا الْجُنْدُ بِخَيْرٍ مَا عَاشَ هَذَا الشَّيْخُ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ فِي هَذَا سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهِ نَفَرٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَتَحَدَّثُوا عِنْدَهُ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ فَقُتِلَ فَخَرَجُوا بَعْدَهُ فَإِذَا هُمْ بِصَاحِبِهِمْ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ فَرَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَاحِبُنَا كَانَ تَحَدَّثَ مَعَنَا فَخَرَجَ بَيْنَ أَيْدِينَا فَإِذَا نَحْنُ بِهِ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِمَنْ تَظُنُّونَ أَوْ مَنْ تَرَوْنَ قَتَلَهُ قَالُوا نَرَى أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِ فَدَعَاهُمْ فَقَالَ آنْتُمْ قَتَلْتُمْ هَذَا قَالُوا لَا قَالَ أَتَرْضَوْنَ نَفَلَ خَمْسِينَ مِنْ الْيَهُودِ مَا قَتَلُوهُ فَقَالُوا مَا يُبَالُونَ أَنْ يَقْتُلُونَا أَجْمَعِينَ ثُمَّ يَنْتَفِلُونَ قَالَ أَفَتَسْتَحِقُّونَ الدِّيَةَ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ قَالُوا مَا كُنَّا لِنَحْلِفَ فَوَدَاهُ مِنْ عِنْدِهِ قُلْتُ وَقَدْ كَانَتْ هُذَيْلٌ خَلَعُوا خَلِيعًا لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَطَرَقَ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ الْيَمَنِ بِالْبَطْحَاءِ فَانْتَبَهَ لَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَحَذَفَهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلَهُ فَجَاءَتْ هُذَيْلٌ فَأَخَذُوا الْيَمَانِيَّ فَرَفَعُوهُ إِلَى عُمَرَ بِالْمَوْسِمِ وَقَالُوا قَتَلَ صَاحِبَنَا فَقَالَ إِنَّهُمْ قَدْ خَلَعُوهُ فَقَالَ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْ هُذَيْلٍ مَا خَلَعُوهُ قَالَ فَأَقْسَمَ مِنْهُمْ تِسْعَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلًا وَقَدِمَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مِنْ الشَّأْمِ فَسَأَلُوهُ أَنْ يُقْسِمَ فَافْتَدَى يَمِينَهُ مِنْهُمْ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ فَأَدْخَلُوا مَكَانَهُ رَجُلًا آخَرَ فَدَفَعَهُ إِلَى أَخِي الْمَقْتُولِ فَقُرِنَتْ يَدُهُ بِيَدِهِ قَالُوا فَانْطَلَقَا وَالْخَمْسُونَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِنَخْلَةَ أَخَذَتْهُمْ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي الْجَبَلِ فَانْهَجَمَ الْغَارُ عَلَى الْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمَاتُوا جَمِيعًا وَأَفْلَتَ الْقَرِينَانِ وَاتَّبَعَهُمَا حَجَرٌ فَكَسَرَ رِجْلَ أَخِي الْمَقْتُولِ فَعَاشَ حَوْلًا ثُمَّ مَاتَ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ أَقَادَ رَجُلًا بِالْقَسَامَةِ ثُمَّ نَدِمَ بَعْدَ مَا صَنَعَ فَأَمَرَ بِالْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمُحُوا مِنْ الدِّيوَانِ وَسَيَّرَهُمْ إِلَى الشَّأْمِ

ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ ቢን ሰዒድ] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ቢሲር እስማዒል ቢን ኢብራሂም ኣል ኣሳዲ] ነጊሩና ኣሎ [ኣል ሓጃጅ ቢን ኣቢ ዑስማን] ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቡ ራጃ`] ካብ ስድራ ኣቡ ቂላባ፣ ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቡ ቂላባ]፤ ዑመር ቢን ዓብዱል ዓዚዝ ሓደ መዓልቲ ፍራሽ ኣጋይሹ ንህዝቢ ዘርጊሑ ፍቓድ ሂቡዎም፡ ኣተዉ። ሽዑ ዑመር ቢን ዓብደል ዓዚዝ ሓቲቱ፤ ‘ብዛዕባ ቆሳማ እንታይ ትብሉ? ' ኢልና መለስና፤ ‘ቆሳማ? ቂሳስ ቃሳማ ሓቂ ስለ ዝኾነ፡ ከሊፋታት ብሰንኪኡ ቂሳ ኣተግቢሮም እዮም'። ሽዑ ዑመር ቢን ዓብድ ዓዚዝ ሓቲቱኒ - ኣብቲ እዋን እቲ ንማሕበረሰብ ክመርሕ ፍሉይ መርገጺ ሂቡኒ - መለስኩሉ፤ 'ኣታ ኤሚሩል ሙ'ሚኒን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ምሩጻት ሰበስልጣን ዓረብን ኣለዉኻ፡ ሓምሳ ካብኣቶም ኣብ ደማስቆ ዝተመርዓወ ሰብ ዋላ እኳ እንተዘይረኣዩ ዝሙት ፈጺሙ እንተዝምስክሩ እንታይ ይመስለካ? ' 'ኣይፋልን' ኢሉ መለሰሉ። ደጊመ ሓተትኩ፤ ‘ካባታቶም ሓምሳ ሰባት ኣብ ሂምሽ ሰብ ሰሪቑ ኢሎም እንተ መስኪሮም እንታይ ይመስለኩም ምስ ዘይረኣዩ ኢዱ ትቖርጽዎ? ' 'ኣይፋልን' ኢሉ መለሰሉ። ስለዚ ኣነ ድማ፤ 'በላህ ረሱሉላህ ሻላሁዓላይሂዋሰላም ብዘይካ ሓደ ካብ ሰለስተ ምኽንያታት ንማንም ቀቲሉ ኣይፈልጥን፤ ኮነ ኢሉ ዝቐትል ሰብ ክቕተል ኣለዎ፣ ወይ ድሕሪ መርዓ ዝሙት ዝፍጽም ሰብ፣ ወይ ድማ ኣንጻር ኣላህን ረሱልን ዝቃለስን ካብ እስልምና ዝረሓቐን ሰብ’። ሽዑ ሰባት ነቲ ዕላል ኣቋረጽዎ፤ ‘[ኣናስ ቢን ማሊክ] ሓደ እዋን ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ንሓደ ሰብ ብስርቂ ቆሪጹ ኣዒንቱ ከም ዝቖረጾ፡ ኣብ ውዑይ ጸሓይ ክነፍሕ ከም ዝገደፎ ኣይነገረናን ድዩ? ' ኢለ መለስኩሉ፤ 'ኣነስ ባዕሉ ዝነገረኒ ሓዲስ ኣናስ ክነግረኩም እየ፤ ካብ ቀቢላ ዑክሊ ዝመጹ ሸሞንተ ሰባት ዝሓቖፈት ጉጅለ ምስ ራሱሉላህ ሰለላሁዓላይሂዋሳላም ከም ዝተራኸቡ፡ እስላሞም ንምእዋጅ ተኣማንነት ከም ዝኣተዉሉ። ግን ምስ ክሊማ መዲና ስለዘይሰማምዑ ኣካላቶም ሓሚሙ ነበረ። ብድሕሪኡ ብዛዕባ ጥርዓኖም ናብ ነቢ ሰለላሁዓላይሂዋሰላም ኣማረሩ። ነቢይ ድማ ከምዚ ዝስዕብ ሓሳብ ኣቕረቡ:- 'ምስ ጓሶት ኣግማልና ክትከዱ ዶ ኣይምሓሸኩምን ጸባኦምን ሽንቲኦምን -ንሕክምና- ክትረኽቡ?' 'ሕራይ' ኢሎም መለሱሉ። ከይዶም ጸባን ሽንቲን ሰትዮም ስለዚ ጥዕና ረኺቦም። ኣብ ክንድኡ ግን ንጓሳ ረሱሉላህ ሻላላሁዓላይሂዋሳላም ቀቲሎም ኣግማሉ ዘሚቶም። እዚ ፍጻመ ኣብ መወዳእታ ኣብ ነቢ ሰለላሁዓላይሂዋሰላም በጽሐ። ረሱል እውን ሰራዊት ሰዲዶም ኣሰሮም ክሃድኑ እዮም። ተታሒዞም ኣብ ቅድሚ ነቢይ ተጎቲቶም። ስለዚ ነቢይ ኣእዳዎምን ኣእጋሮምን ክቑረጹን ኣዒንቶም ክወጹን ኣዘዞም። ሽዑ ነቢይ ክሞቱ ኣብ ውዑይ ጸሓይ ደርበዮም።' እሓትት፤ ‘ካብኦም ንላዕሊ ሳዲስት ክኸውን ዝኽእል መን ኣሎ? ካብ እስልምና ክሒዶም፡ ቀቲሎምን ዘሚቶምን'። ሽዑ ኣንበሳ ቢን ሰዒድ ከምዚ በለ፤ 'በላህ ከምዚ ናይ ሎሚ ፈጺመ ሰሚዐ ኣይፈልጥን'። ኣነ ድማ፤ 'ኦ ኣንባሳ ሓዲሰይ ትነጽግ ዲኻ? ' 'ኣይፋልን ነቲ ሓዲስ ከም ዘለዎ ኣቕሪብካዮ ኣለኻ። 'ብኣላህ እዚ ሰራዊት እዚ ሸኽ ኣብ መንጎኦም ክሳብ ዝነብር ኣብ ሰናይ ክጸንሕ እዩ'። ኣነ ድማ ቀጺለ፤ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጉዳያት ካልእ መምርሒታት ካብ ረሱሉላህ ሻላሁዓላይሂዋሳላም እውን ኣሎ፣ እቲ ዛንታ ከምዚ እዩ፣ ሓንሳብ ሓያሎ ሰባት ኣንሳር ምስ ራሱሉላህ ሻላሁዓላይሂዋሳላም ተራኺቦም። ምስኡ ይዛረቡ ነበሩ፡ ሽዑ ሓደ ካብኣቶም ካብ መንጎኦም ወጸ፡ ከም ዝተቐትለ ድማ ተረጋገጸ። ድሕሪ እቲ ቅትለት እቶም ኣዕሩኽ ወጺኦም፡ ዓርኮም ብደም ተሸፊኑ ተቐቲሉ ስለ ዝረኸብዎ፡ ነቲ ጉዳይ ንነቢ ሰለላሁዓላይሂዋሰላም ጸብጺቦሞ። ኢሎም፤ ' እወ ር ኣሱሉላህ ምሳና ዝዕልል ዝነበረ ዓርክና ድሕሪኡ ካብ ካባና ወጺኡ ብደም ተሸፊኑ ተረኺቡ'። ረሱሉላህ ሰለላሁዓላይሂዋሰላም ወጺኦም መን ኢኻ ትመስለካ?’ ኢሉ ሓተቶ። ኣብ ካልእ ኣርእስቲ 'መን ቀቲልዎ ትብሉ?' ንሳቶም ድማ፤ 'እቶም ዝቐተልዎ ኣይሁድ እዮም ኢልና ንሓስብ'። ሓዋርያውን ምስ ኣይሁድ ክራኸብ ልኡኽ ልኢኹ ዓዲሙ ከምዚ በለ፤ 'ንዓርክና ዲኻ ቀቲልካዮ?' ንሳቶም ድማ፤ 'አይኮንን'። ሽዑ ነቢይ ንኣዕሩኽቱ ከምዚ በሎም፤ ‘ሓምሳ ኣይሁድ ከም ዘይቀተልዎ እንተ ዝመሓሉ ፍቓደኛ ዲኻ፧’ ኢሉ መለሰሉ። እቶም ኣዕሩኽ ድማ፤ ‘ብርግጽ ብሓቂ እንተዝቐትሉና ኣይምተገደሶምን! ’ ሽዑ ኣይሁድ መሓለ። ሽዑ ነቢይ ከምዚ ኢሎም ሓተቱ፤ 'ሓምሳ ካባኻትኩም ክሳብ ዝመሓልኩም ዲያት እንተረኺብኩምኸ?' እቶም ኣዕሩኽ ግን ክምሕሉ ኣይደለዩን። ኣብ መወዳእታ ነቢይ ንዲያቱ ካብ ጁባኡ ከፊሉ። ኣነ ድማ፤ ኣብ ዝሓለፈ እዋን፡ ቀቢላ ሁድዛይል፡ ኣብ እዋን ድንቁርና ብሓባር ሕጉሳትን ሕሱራትን ክኾኑ ዝኣተውዎ መብጽዓ፡ ምሕዝነቶም ፈቲሖም - ሰሪዞሞ - ነይሮም። ሁድዛይል ግን ኣብ ባት-ሃ' ኣብ ውሽጢ ለይቲ ንሓንቲ ስድራቤት ያማኒ ኣጥቂዑ። ካብቲ ገዛ ዝመጸ ያማኒ ንቑሕ ኮይኑ ርእሱ ብሰይፊ ክቖርጾ ስለ ዝኸኣለ ክቐትሎ ተዓዊቱ። ሽዑ ህዝቢ ሑድዛይል መጺኦም ንቤተሰብ ያማኒ ኣሲሮም ኣብ ኣልማውሲም ናብ ዑመር ጥርዓን ኣቕረቡ። ሑድዛይል ድማ ከምዚ ብምባል ኣመሓላሊፍዎ፤ 'ንዓርክና ቀቲልዎ'ዩ። ኢሉ መለሰ፤ 'ብሓቂ ንሳቶም - ሁድዛይል - ስምምዖም ገዲፎሞ ኣለዉ'። ሽዑ ዑመር ከምዚ በለ፤ 'በጃኹም ሓምሳ ሁድዛይል ስምምዖም ከምዘይገደፉ ክምሕሉ ግበሩ'። ሽዑ ኣርብዓን ትሽዓተን ህዝቢ ሑድዛይል ስምምዖም ከምዘይገደፍና መሓለ። ሽዑ ሓደ ካብኣቶም ካብ ሶርያ መጸ፡ ነቲ ገና ዝመጸ ሰብ ድማ ማሕላ ክምሕል ሓተትዎ፡ ንሱ ግን ክምሕል ፍቓደኛ ስለ ዘይነበረ፡ ነቲ ክምሕል ዘይደለየሉ ሓደ ሽሕ ዲርሃም ከፊሉ ክኽሕሶ ግድን ነበረ። ሽዑ ሁድዛይል ነቶም ሓምሳ ሰባት ንምውዳእ ካልእ መተካእታ ደለየ። እንተ እቲ በጃ ዝኸፈለ ሰብኣይ ግን ኢዱ ምስ ናቱ ክጽንበር ናብ ሓው እቲ ግዳይ ኣረከብዎ። ክልቲኦም ምስ ሓምሳ ሰባት ማሕላ ዝመሓሉ ሰባት ሒዞም ምጉዓዞም ቀጸሉ፣ ክሳብ ኣብ ኦም ስየ ተምሪ ምስ በጽሑ ዝናብ ኣብ ልዕሊኦም ስለ ዝዘንብ ኣብ ሓደ ኣብ ከረን ኣብ ዝርከብ በዓቲ ተዓጽዮም። እቲ በዓቲ ፈሪሱ ኣብ ልዕሊ እቶም ማሕላ ዝመሓሉ ሓምሳ ህዝቢ ሑድዛይል ወዲቑ ኩሎም ሞቱ። እቶም ዝተረፉ ክልተ ሰባት ክሃድሙ እኳ እንተኸኣሉ፡ ሃንደበት ግን እምኒ ናብኦም ገጹ ተጠውዩ ነቲ ዝተቐትለ ሓው እግሩ ሰንጢቑዎ። ድሕሪ ዓመት ብህይወት ስለ ዝነበረ ሞተ። ኣነ ድማ፤ ዓብደልማሊክ ቢን ማርዋን ሓደ እዋን ንሓደ ሰብ ብጭብጢ ቆሳማ ከሲሱ፡ ድሒሩ ግን በቲ ዝገበሮ ተጣዒሱ፡ ነቶም ማሕላ ዝፈጸሙ ሓምሳ ሰባት ካብ መዛግብቲ መንግስቲ ክእለዩ ኣዚዙ ነቶም ሓምሳ ሰባት ናብ ምድሪ ሶርያ ኣሰጋጊርዎም።