Al 'aliyy

Imam Ahmad : 2478

حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ مَا نَصَرَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي مَوْطِنٍ كَمَا نَصَرَ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ فَأَنْكَرْنَا ذَلِكَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ بَيْنِي وَبَيْنَ مَنْ أَنْكَرَ ذَلِكَ كِتَابُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ فِي يَوْمِ أُحُدٍ { وَلَقَدْ صَدَقَكُمْ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ } يَقُولُ ابْنُ عَبَّاسٍ وَالْحَسُّ الْقَتْلُ { حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ إِلَى قَوْلِهِ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ } وَإِنَّمَا عَنَى بِهَذَا الرُّمَاةَ وَذَلِكَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَامَهُمْ فِي مَوْضِعٍ ثُمَّ قَالَ احْمُوا ظُهُورَنَا فَإِنْ رَأَيْتُمُونَا نُقْتَلُ فَلَا تَنْصُرُونَا وَإِنْ رَأَيْتُمُونَا قَدْ غَنِمْنَا فَلَا تَشْرَكُونَا فَلَمَّا غَنِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَاحُوا عَسْكَرَ الْمُشْرِكِينَ أَكَبَّ الرُّمَاةُ جَمِيعًا فَدَخَلُوا فِي الْعَسْكَرِ يَنْهَبُونَ وَقَدْ الْتَقَتْ صُفُوفُ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهُمْ كَذَا وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْهِ وَالْتَبَسُوا فَلَمَّا أَخَلَّ الرُّمَاةُ تِلْكَ الْخَلَّةَ الَّتِي كَانُوا فِيهَا دَخَلَتْ الْخَيْلُ مِنْ ذَلِكَ الْمَوْضِعِ عَلَى أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَرَبَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا وَالْتَبَسُوا وَقُتِلَ مِنْ الْمُسْلِمِينَ نَاسٌ كَثِيرٌ وَقَدْ كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ أَوَّلُ النَّهَارِ حَتَّى قُتِلَ مِنْ أَصْحَابِ لِوَاءِ الْمُشْرِكِينَ سَبْعَةٌ أَوْ تِسْعَةٌ وَجَالَ الْمُسْلِمُونَ جَوْلَةً نَحْوَ الْجَبَلِ وَلَمْ يَبْلُغُوا حَيْثُ يَقُولُ النَّاسُ الْغَارَ إِنَّمَا كَانُوا تَحْتَ الْمِهْرَاسِ وَصَاحَ الشَّيْطَانُ قُتِلَ مُحَمَّدٌ فَلَمْ يُشَكَّ فِيهِ أَنَّهُ حَقٌّ فَمَا زِلْنَا كَذَلِكَ مَا نَشُكُّ أَنَّهُ قَدْ قُتِلَ حَتَّى طَلَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ السَّعْدَيْنِ نَعْرِفُهُ بِتَكَفُّئِهِ إِذَا مَشَى قَالَ فَفَرِحْنَا حَتَّى كَأَنَّهُ لَمْ يُصِبْنَا مَا أَصَابَنَا قَالَ فَرَقِيَ نَحْوَنَا وَهُوَ يَقُولُ اشْتَدَّ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى قَوْمٍ دَمَّوْا وَجْهَ رَسُولِهِ قَالَ وَيَقُولُ مَرَّةً أُخْرَى اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَعْلُونَا حَتَّى انْتَهَى إِلَيْنَا فَمَكَثَ سَاعَةً فَإِذَا أَبُو سُفْيَانَ يَصِيحُ فِي أَسْفَلِ الْجَبَلِ اعْلُ هُبَلُ مَرَّتَيْنِ يَعْنِي آلِهَتَهُ أَيْنَ ابْنُ أَبِي كَبْشَةَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ أَيْنَ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أُجِيبُهُ قَالَ بَلَى فَلَمَّا قَالَ اعْلُ هُبَلُ قَالَ عُمَرُ اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ إِنَّهُ قَدْ أَنْعَمَتْ عَيْنُهَا فَعَادِ عَنْهَا أَوْ فَعَالِ عَنْهَا فَقَالَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي كَبْشَةَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ أَيْنَ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا أَبُو بَكْرٍ وَهَا أَنَا ذَا عُمَرُ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ الْأَيَّامُ دُوَلٌ وَإِنَّ الْحَرْبَ سِجَالٌ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ لَا سَوَاءً قَتْلَانَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلَاكُمْ فِي النَّارِ قَالَ إِنَّكُمْ لَتَزْعُمُونَ ذَلِكَ لَقَدْ خِبْنَا إِذَنْ وَخَسِرْنَا ثُمَّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَمَا إِنَّكُمْ سَوْفَ تَجِدُونَ فِي قَتْلَاكُمْ مُثْلًا وَلَمْ يَكُنْ ذَاكَ عَنْ رَأْيِ سَرَاتِنَا قَالَ ثُمَّ أَدْرَكَتْهُ حَمِيَّةُ الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ فَقَالَ أَمَا إِنَّهُ قَدْ كَانَ ذَاكَ وَلَمْ نَكْرَهُّ

ነጊሩኒ ኣሎ [ሱሌማን ቢን ዳውድ] [ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ዓዝ ዚናድ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ዑበይዱላህ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ነጊሩና ኣሎ፤ ብሓቂ ክዛረብ ከሎ፤ 'ኣላህ ኣብ ከምዚ ኣብ ውግእ ኡሁድ ዝሃቦ ፍጻመ ሓገዙ ኣይህብን'። ዑበይዱላህ ከምዚ ኢሎም፤ ንሕና ግን ክሒድናዮ፣ ሽዑ ኢብን ዓባስ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎ እቲ ዝኽሕዶ ሰብን መጽሓፍ ኣላህ ታባራካ ወታዓላ ኢዩ። ብርግጽ ኣላህ ዓዛ ወጃላ ኣብ ውግእ ኡሁድ ከምዚ ኢሉ ኣሎ: -ብሓቂ ድማ ኣላህ መብጽዓኡ ፈጺሙልካ ኣሎ: ብፍቓዱ ምስ ቀተልካዮም-። ኢብን ዓባስ ከምዚ ኢሎም፤ 'ትርጉም ኣል ሓሱ ኣል ቃትሉ - ምቕታል- እዩ። -ክሳብ ድኹምን ክትከራኸርን- ክሳብ ቃሉ -ብሓቂ ድማ ኣላህ ይቕረ ኢሉልኩም። ከምኡ ውን ኣላህ ጸጋ ኣለዎ - እዚ ድማ ኣብቶም ዝኣመኑ - ዝተዓደለ -። ኣብዚ ድማ እቶም ቀስተ ደመና ማለት እዩ ማለት ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ሓደ ቦታ ኣቐሚጦም: ሓልዉና: ክንቅተል እንተርኢኹምና ድማ ኣይትሓግዙ: ንሕና ድማ ጋኒማ ኣኪብና እንተርኢኹም: ሽዑ ኣይትዓጅቡና ኢልዎም:: እንተኾነ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ነተን ጋኒማ ኣኪቦም ንወተሃደራት ሙሽሪክ ምስ ተገላገሉ ሃንደበት እቶም ሰራዊት ቀስተ ደመና ኩሎም ወሪዶም ምስቶም ካልኦት ሰራዊት ተጸንበሩ። ኣብ መሳርዕ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተጸንቢሮም ኣብ ከምኡ ኩነታት ጸኒሖም። - ኣጻብዕቲ ክልቲኡ ኣእዳው ኣጣሚሩ፡ - ድሕሪኡ ኣብ ነንሕድሕደን ተሓዋወሳ። ከምዚ ዓይነት ዕግርግር ተፈጢሩ እቶም ቀስተ ደመና ኣብኡ ምስ ተሓዋወሱ፡ ሓደ ጉጅለ ፈረሰኛታት - ካብ ሰራዊት ሙሽሪካውያን - ካብቲ ቀስተ ደመና ዝነበርዎ ቦታ ኣትዮም - ናብቶም ብጾት ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ቀሪቦም፡ ሽዑ ኣብ መንጎኦም ብርቱዕ ውግእ ተላዒሉ እቲ ኩነታት ዝያዳ ህውከት ኮይኑ፡ ብዙሓት ካብቶም ኣስላም ተቐቲሎም። ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ብጾቱን ኣብ መጀመርታ ኣብ ኣጋ ድሕሪ ቀትሪ ዓወት ኣመዝጊቦም፣ ክሳብ ሸውዓተ ወይ ትሽዓተ ካብቶም ባንዴራታት ሙሽሪክ ዝቕተሉ። ሽዑ ኣስላም በቲ እምባ ተጓዒዞም ሰባት በዓቲ ዝብልዎ ኣይረኸቡን፣ ኣብ ትሕቲ ሓደ ዓቢ ተፋሰስ ከውሒ ግን። ሽዑ ሰይጣን ጨደረ፤ 'መሓመድ ተቐቲሉ' ሓቅነት ናይዚ ዝጠራጠር ሰብ ኣይነበረን። ሕጂ’ውን በዚ ንኣምን ኢና፣ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከም ዝተቐትለ፣ ክሳብ ካብቲ ዝኸዶ ዝነበረ መንገዲ ኣብ መንጎ ክልተ ኣግራብ ዝረአ። ከምዚ በለ: ስለዚ ሕጉሳት ኢና ኔርና: ክሳብ እቲ ዘጋጠመና ከም ዘይተመኮርና ኰይኑ ዝስምዓና። ኢሉ፤ ሽዑ ናባና መጸ፦ ‘ቁጥዓ ኣላህ ኣብ ልዕሊ እቶም ገጽ ረሱል ዝጎድኡ ሰባት ኣዝዩ ዓቢ እዩ’ ኢሉ። ከምዚ በለ: ደጊሙ ድማ ከምዚ በለ:- ኦ ኣላህ ብሓቂ ዋላ እንተ ኣጥፍኡና ኣይዕብለሉን እዮም: ድሕሪኡ ንሓጺር እዋን ደው በለ: ሃንደበት ኣቡ ሱፍያን ኣብ ትሕቲ እቲ እምባ ጨደረ፤ 'ሰብ ልዑል' ክልተ ግዜ፡ እዚ ድማ ስም ኣምላኹ'ዩ፡ 'ኢብን ከብስያ ኣበይ ኣሎ፡ ኢብን ቁሓፋ ኣበይ ኣሎ ኢብን ኸስታብ ኣበይ ኣሎ'፡ ሽዑ ዑመር ከምዚ በለ: 'ኦ ረሱል ኣላህ ከምኡ ክምልስ ይኽእል'ዶ?' ንሱ ድማ: 'እወ' ኢሉ ሑባል ልዑል እዩ ክብል ከሎ ሽዑ ዑመር ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣላህ ዝለዓለን ክቡርን እዩ' ኢሉ፤ ሽዑ ኣቡ ሱፍያን ከምዚ ኢሎም፤ ኦ ኢብን ኻትሳብ ብሓቂ ኣዒንቱ ደስታ ሂበን እየን ስለዚ ናብኡ ተመለስ እሞ ሕተቶ’ ድሕሪኡ ከምዚ በለ፤ 'ኢብን ከብስያ ኣበይ ኣሎ፡ ኢብን ቁሓፋ ኣበይ ኣሎ፡ ኢብን ኸስታብ ኣበይ ኣሎ?' ሽዑ ዑመር መለሰ፤ 'እዚ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኢዩ፡ እዚ ድማ ኣቡበከር ኢዩ እዚ ድማ ዑመር ኢዩ' ኢሉ፤ ሽዑ ኣቡ ሱፍያን ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ኣብ ውግእ ባድር፡ መዓልታት ኩሉ ግዜ ይቕየርን እቲ ውግእ ይዕወትን ይስዓርን ነይሩ' ይብል ዑመር፤ 'ንሕናን ንስኻን ሓደ ኣይኮናን ኣብ መንጎና ዝሞቱ ናብ ሰማይ ክኸዱ እዮም እቶም ኣብ መንጎኹም ዝሞቱ ድማ ናብ ሲኦል ክኸዱ እዮም' ኢሉ፤ ‘ብሓቂ ነዚ ኣብ ግምት ኣእቲኻዮ ኢኻ፣ ተሳዒርናን ኣብ ክሳራን ኣለና ማለት እዩ’ ኢሎም ኣቡ ሱፍያን፤ ‘ብሓቂ ኣብ መንጎኹም ምዉታት ወተሃደራትና ዘይተሰምዖም ዝተቐደዱ ቁርጽራጻት ክትረኽቡ ኢኹም’ ኢሉ፤ ሽዑ ናይ ጃሂሊያ ጽንፈኛነቱ ተላዒሉ ከምዚ ኢሉ፤ ብሓቂ ኣጋጢምዎ እዩ ንሕና ድማ ኣይንጸልኦን ኢና።