Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang

Imam Muslim : 4973

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف

Mae wedi dweud wrthyf [Abu Ath Thahir Ahmad bin 'Amru bin 'Abdullah bin 'Amru bin Sarh] bod caethwas yr Umayyadiaid wedi dweud wrthyf [Ibnu Wahb] fod wedi dweud wrthyf [Yunus] gan [Ibn Shihab] ei fod wedi dweud; 'Aeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam unwaith i frwydr Tabuk i wynebu'r Rhufeiniaid a'r Arabiaid oedd yn Gristnogion yn Syria.' Dywedodd Ibn Shihab; 'Mae [Abdul Rahman bin Abdullah bin Ka'ab bin Malik] wedi dweud wrthyf fod Abdullah bin Ka'ab bin Malik - Abdullah bin Ka'ab oedd un o feibion Ka'ab a oedd yn cyd-fynd â Ka'ab pan oedd yn ddall - dywedodd; 'Clywais [Ka'ab bin Malik] unwaith yn adrodd digwyddiad amdano'i hun pan ymunodd â'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ym mrwydr Tabuk'. Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Wnes i erioed gael fy ngadael ar ôl yn cyd-fynd â'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn y rhyfeloedd y cymerodd ran ynddynt ac eithrio rhyfel Tabuk, ond cefais fy ngadael ar ôl hefyd yn rhyfel Badr. Ni feirniadodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam Fwslim erioed nad oedd wedi cymryd rhan yn rhyfel Badr, roedd hyn oherwydd bod Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a'r Mwslimiaid - yn rhyfel Badr - y nod cychwynnol oedd ymosod ar yr anghredinwyr Quraish a oedd yn teithio ar gamelod nes i Allah ddod â'r Mwslimiaid ynghyd â'u gelynion heb amser y cytunwyd arno ymlaen llaw. Bryd hynny, cymerais ran gyda Rasulullah ar noson 'Aqabah pan addawon ni amddiffyn Islam. Yn fy marn i, nid yw cymryd rhan yn rhyfel Badr yn gymaradwy â chymryd rhan yn noson Aqabah, er bod rhyfel Badr yn fwy poblogaidd gyda'r rhan fwyaf o bobl. Ymhlith y straeon pan na chymerais ran gyda Rasulullah yn rhyfel Tabuk mae'r canlynol; 'Roeddwn i'n gwbl ddiymadferth ac nid oedd gan neb fwy o ryddid na fi pan nad oeddwn yn cymryd rhan yn rhyfel Tabuk.' Wrth Allah, o'r blaen ni pharatoais ddau anifail marchogaeth o gwbl ar gyfer gwahanol frwydrau. Ond yn y rhyfel Tabuk hwn, paratoais ddau anifail marchogaeth. Yn olaf, aeth Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam i frwydr Tabuk pan oedd y tywydd yn boeth iawn. Gellir dweud ei fod wedi teithio pellter hir iawn ac yn llawn risgiau ac wedi wynebu nifer fawr o elynion. Yna eglurodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam i'r Mwslimiaid beth fyddent yn ei wynebu gydag ef. Felly, gorchmynnodd i'r Mwslimiaid baratoi digon o gyflenwadau rhyfel. Ar y pryd, aeth llawer o Fwslimiaid gyda'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam heb gael ei benodi trwy lythyr aseiniad i ymladd. Dywedodd Ka'ab; 'Roedd dyn nad oedd yn ymddangos oherwydd ei fod eisiau aros allan o'r rhyfel. Roedd yn amau na fyddai ei ddiffyg cydymffurfio yn hysbys i Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam - cyn belled na ddaeth unrhyw ddatguddiad i lawr amdano gan Allah Azza Wa Jalla -.' Aeth Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam i ryfel yn Tabuk pan oedd y cynhaeaf ffrwythau mor foddhaol nes i mi orfod troi fy sylw oddi ar y cynhaeaf. Roedd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a'r Mwslimiaid a gymerodd ran yn paratoi ac es i ar unwaith i chwilio am gyflenwadau gyda nhw. Yna es i adref heb gael unrhyw gyflenwadau o gwbl. Dywedais wrthyf fy hun; 'Gallaf baratoi cyflenwadau unrhyw bryd. Rwyf bob amser mewn penbleth rhwng ie a na nes bod pobl yn fwy parod'. Gadawodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gyda'r Mwslimiaid, tra nad oeddwn wedi paratoi unrhyw gyflenwadau o gwbl. Yn y diwedd gadewais, yna es i adref heb baratoi dim. Roeddwn i bob amser mewn cymaint o amheuaeth ynghylch a ddylwn i gymryd rhan yn y rhyfel ai peidio, nes bod y milwyr Mwslimaidd wedi rhuthro i ffwrdd a bod y rhyfel eisoes yn cynddeiriogi. Yna roeddwn i eisiau ymuno â maes y gad - ond dim ond gobaith oedd hynny - ac yn y diwedd roeddwn i wedi fy nhynghedu i beidio ag ymuno â maes y gad. Ar ôl i Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) adael am faes brwydr Tabuk, dechreuodd tristwch fy llethu. Pan euthum allan i ganol y gymuned gyfagos, sylweddolais na allwn gwrdd â neb heblaw pobl oedd mewn rhagrith neu bobl wan a gafodd esgusodion gan Allah Azza Wa Jalla. Yn y cyfamser, ni chofiodd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) fi nes iddo gyrraedd Tabuk. Yna, tra roedd yn eistedd ymhlith ei gymdeithion, gofynnodd yn sydyn; 'Pam na ymunodd Ka'ab bin Malik â ni?' Atebodd cydymaith o Bani Salimah; 'O Negesydd Allah, mae'n ymddangos bod Ka'ab bin Malik yn fwy pryderus amdano'i hun na'r frwydr hon?' Wrth glywed geiriau'r cydymaith, dywedodd Muadh bin Jabal; 'O ffrind, am air drwg sydd gennych chi! Wrth Allah, O Negesydd Allah, rwy'n gwybod bod Ka'ab bin Malik yn berson da.' Yna arhosodd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) yn dawel. Pan oedd yn dawel fel 'na, yn sydyn gwelodd ddyn yn gwisgo helmed haearn oedd yn anodd ei adnabod. Yna dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Rhaid mai Abu Khaitsamah ydych chi? ' Trodd allan mai Abu Khaitsamah Al Ansari oedd y person hwn mewn gwirionedd, ffrind a roddodd sha' o ddyddiau i elusen unwaith pan gafodd ei ddirmygu gan ragrithwyr. Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Pan glywais fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn paratoi i ddychwelyd o frwydr Tabuk, cefais fy nhristwch. Yna dechreuais ddyfeisio esgusodion i ddweud celwydd. Dywedais wrthyf fy hun; 'Pa reswm all fy achub rhag digofaint y Proffwyd?' I ddelio â hyn, gofynnais am gymorth gan fy nheulu a allai roi cyngor. Pan ddywedodd rhywun wrthyf fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam bron wedi cyrraedd dinas Medina, diflannodd y rheswm dros ddweud celwydd o fy meddwl.' Yn olaf sylweddolais na allwn ddweud celwydd wrth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam o gwbl. Felly, roedd yn rhaid i mi ddweud y gwir wrtho. Yn fuan wedyn, cyrhaeddodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ddinas Medina. Fel arfer, aeth yn syth i'r mosg - fel yr oedd yn draddodiad iddo bob tro y cyrhaeddodd o deithio i ardal - i berfformio gweddïau. Ar ôl perfformio'r weddi sunnah, sgwrsiodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ar unwaith gyda'i ffrindiau. Ar ôl hynny, daeth sawl ffrind nad oedd ganddynt amser i gymryd rhan mewn ymladd gyda'r Mwslimiaid a chyfleu amrywiol resymau iddo trwy dyngu llw. Amcangyfrifir bod mwy na phedwar ugain o bobl na chymerodd ran yn yr ymladd. Mae'n ymddangos bod y Proffwyd wedi derbyn didwylledd y rhai na chymerodd ran yn y rhyfel, wedi addo teyrngarwch iddynt, wedi gofyn am faddeuant drostynt, ac wedi trosglwyddo'r hyn a guddiasant yn eu calonnau i Allah. Ychydig eiliadau'n ddiweddarach, des i weld Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Ar ôl i mi ei gyfarch, fe wenuodd fel gwên person blin. Yna dywedodd; 'Dewch yma! ' Yna cerddais yn nes ato nes i mi eistedd yn union o'i flaen. Ar ôl hynny gofynnodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Pam na ymunwch â ni i ymladd, O Ka'ab? Onid ydych chi wedi addo ildio'ch corff a'ch enaid i Islam? ' Atebais; 'O Negesydd Allah, wrth Allah, pe bawn i'n eistedd yn agos at rywun heblaw chi, rwy'n siŵr y byddwn i'n rhydd o'i lid oherwydd y rhesymau a'r dadleuon rydw i wedi'u cyflwyno. Ond, wrth Allah, rwy'n gwybod os byddaf yn rhoi rhesymau i chi sy'n llawn celwyddau fel nad ydych chi'n ddig, yn sicr bydd Allah yn eich gwneud chi'n ddig gyda mi. Os byddaf yn cyflwyno fy rhesymau cywir a gonest i chi, O Negesydd Allah, ac yna byddwch chi'n fy ngheryddu am y rhesymau hynny, yna byddaf yn eu derbyn gyda phleser. Gadewch i Allah fy nghosbi â fy ngeiriau gonest. Wrth Allah, nid oes oedran a fydd yn fy atal rhag cymryd rhan yn y rhyfel. Wrth Allah, roeddwn i'n gwbl ddiymadferth ar y pryd er bod gen i gyfle cyfyngedig iawn i ymuno â'r frwydr gyda'r Mwslimiaid. Wrth glywed y gyffes ddiffuant hon, dywedodd Negesydd Allah: 'Mae'r person hwn wedi siarad yn onest ac yn gywir. Felly, safwch nes bod Allah yn rhoi penderfyniad i chi'. Yn y diwedd, sefais i fyny a symud o'i ochr. Yn fuan wedyn, dilynodd sawl person o Bani Salimah fi a dweud; 'O Ka'ab, wrth Allah, o'r blaen nid oeddem yn gwybod eich bod wedi cyflawni camgymeriad/pechod. Wnaethoch chi ddim egluro'r rhesymau i Negesydd Allah fel y rhesymau a gyflwynwyd gan ffrindiau eraill nad aethant i ryfel. Yn wir, dim ond istighfar Negesydd Allah i chi sy'n dileu eich pechodau'. Dywedodd Ka'ab bin Malik ar ôl hynny; 'Trwy Allah, maen nhw bob amser yn fy sarhau nes i mi eisiau mynd yn ôl at y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ac yna rwy'n dweud celwydd wrthyf fy hun'. Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'A oes unrhyw un arall sydd wedi ymddangos gerbron y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam fel fi? ' Atebodd pobl Bani Salimah; 'Ydw. Mae dau berson arall fel chi. Dywedodd y ddau ddyn wrth Negesydd Allah yr hyn a ddywedasoch chi ac atebodd Negesydd Allah nhw fel yr atebodd chi. Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Yna gofynnais: 'Pwy yw'r ddau ddyn hyn, O gymdeithion?' Atebodd y ddau ddyn hyn, y Banu Salimah: 'Y ddau ddyn hyn yw Murarah bin Rabi'ah Al Amin a Hilal bin Ummayah Al Waqifi.' Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Yna soniasant am ddau gymar cyfiawn a gymerodd ran ym Mrwydr Badr ac mae'r ddau ohonynt yn deilwng o fod yn fodelau rôl da. Ar ôl hynny, gadewais pan soniasant am y ddau ddyn hyn wrthyf.' Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Ychydig ddyddiau'n ddiweddarach, gwaharddodd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) y Mwslimiaid rhag siarad â'r tri ohonom nad oeddent yn cymryd rhan ym Mrwydr Tabuk. Ers hynny, dechreuodd y Mwslimiaid ymbellhau a newid eu hagwedd tuag at y tri ohonom nes bod y ddaear hon yn teimlo'n rhyfedd i ni.' Roedd yn ymddangos nad oedd y ddaear hon yr un fath â'r ddaear yr oeddwn erioed wedi byw ynddi o'r blaen ac fe barhaodd hynny am hanner cant o nosweithiau.' Mae dau o fy ffrindiau, nad oeddent yn cymryd rhan yn rhyfel Tabuk, bellach yn penlinio'n drist yn eu tŷ yn crio, tra fy mod i'n ddyn ifanc caled a chaled. Rwy'n parhau i ymddwyn yn normal ac yn cyflawni gweithgareddau dyddiol fel arfer. Gadewais y tŷ o hyd, es i'r mosg i fynychu gweddïau cynulleidfaol gyda Mwslimiaid eraill, a cherdded o amgylch y farchnad er nad oedd neb eisiau siarad â mi. Nes i mi un diwrnod nes i mi nesáu at Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a'i gyfarch pan oedd yn ei sedd ar ôl gweddïo. Gofynnais i mi fy hun; 'A fydd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn symud ei wefusau i ymateb i'r cyfarchiad ai peidio? Yna gweddïais ger Negesydd Allah wrth daflu cipolwg arno. Pan oeddwn yn paratoi i weddïo, edrychodd arnaf. A phan droais ato, tynnodd ei lygaid oddi arnaf.' Ar ôl bod ar fy ynysu am amser hir oddi wrth gymdeithas Fwslimaidd, es i am dro nes i mi gyrraedd ffens gardd Abu Qatadah. Mab fy ewythr - fy nghefnder - yw Abu Qatadah ac ef yw'r person rwy'n ei hoffi. Pan gyrhaeddais yno, dywedais helo wrtho. Ond, wrth Allah, ni atebodd fy nghyfarchiad o gwbl. Yn y diwedd, cefais y dewrder i ofyn iddo; 'O Abu Qatadah, rwy'n tyngu i ti yn enw Allah, onid wyt ti'n gwybod fy mod i wir yn caru Allah a'i Negesydd?' Trodd allan fod Abu Qatadah wedi bod yn dawel. Yna ailadroddais fy ngeiriau eto trwy dyngu fel y tro cyntaf. Ond arhosodd yn dawel. Yna ailadroddais yr hyn a ddywedais ac atebodd; 'Yn wir, mae Allah a'i Negesydd yn gwybod yn well am hyn'. Wrth glywed ei eiriau, llenwodd dagrau fy llygaid a dychwelais adref wrth gerdded ar hyd yr ardd. Pan oeddwn yn cerdded ym marchnad Medina, gofynnodd dyn o wlad Syria a oedd yn gwerthu bwyd yn ninas Medina; 'Pwy all ddangos i mi ble mae Ka'ab bin Malik?' Yna dangosodd y bobl i mi nes i'r person ddod ataf a rhoi llythyr i mi gan frenin Ghassan. Gan fy mod yn gallu darllen ac ysgrifennu, deallais gynnwys y llythyr. Trodd allan mai cynnwys y llythyr oedd fel a ganlyn: 'Clywsom fod eich ffrind - sy'n golygu Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam - wedi eich ynysu oddi wrth gysylltiadau cyhoeddus, tra nad yw eich Arglwydd Ei Hun yn eich gwastraffu fel 'na. Felly, ymunwch â ni, yn sicr byddwn yn eich helpu.' Ar ôl darllen y llythyr, dywedais: 'Mewn gwirionedd, mae'r llythyr hwn hefyd yn drychineb i mi.' Yna rhoddais ef yn y tân a'i losgi nes iddo gael ei ddinistrio. Ar ôl deugain diwrnod o ynysu cyhoeddus, daeth allan nad oedd datguddiad Duw wedi dod i lawr. Tan un diwrnod, daeth negesydd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ataf gyda neges: 'O Ka'b, yn wir mae Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yn gorchymyn i chi osgoi eich gwraig.' Gofynnais; 'A ddylwn i ysgaru neu beth? ' Atebodd y negesydd; 'Nid oes angen i chi ysgaru. Ond, dim ond ei osgoi a pheidiwch â mynd ato.' Yna dywedais wrth fy ngwraig; ''O chwaer, dylech chi fynd adref at eich rhieni yn gyntaf ac aros gyda nhw nes bod Allah yn rhoi penderfyniad clir ar y mater hwn'. Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Yn fuan wedyn aeth gwraig Hilal bin Umayyah at Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam a gofyn; 'O Negesydd Allah, mae Hilal bin Umayyah yn hen ac yn wan ac nid oes ganddo weision. Felly, gadewch i mi ofalu amdano'. Atebodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Na. Mae'n well os na fyddwch chi'n mynd gydag ef yn gyntaf ac ni ddylai fod yn agos atoch chi am ychydig'. Arhosodd gwraig Hilal yn benderfynol a dywedodd; 'Wrth Allah, O Negesydd Allah, nid oes ganddo frwdfrydedd am fywyd mwyach. Mae wedi crio bob amser, ers iddo ddod ar draws y broblem hon hyd yn hyn.' Dywedodd Ka'ab bin Malik; Dywedodd rhai o aelodau fy nheulu, "Dylech chi ofyn caniatâd yn gyntaf gan Negesydd Allah ynglŷn â'ch gwraig. Oherwydd bod Negesydd Allah, heddwch a bendithion arno, wedi rhoi caniatâd i Hilal bin Umayyah ofalu am ei gŵr." Dywedodd Ka'ab bin Malik, "Ni fyddaf yn gofyn caniatâd gan Negesydd Allah, heddwch a bendithion arno, ynglŷn â'm gwraig. Oherwydd, wedi'r cyfan, ni fyddaf yn gwybod sut y bydd Negesydd Allah yn ateb os gofynnaf am ei ganiatâd tra byddaf yn dal yn ifanc." Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Trodd allan bod hyn wedi parhau am ddeng noson, felly roedd yn hanner cant o nosweithiau i ni gan ddechrau o'r adeg y gwaharddwyd y Mwslimiaid rhag siarad â ni. Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Yna perfformiais weddi'r wawr ar y hanner cantfed noson yng nghefn y tŷ. Wrth i mi eistedd mewn gweddi, cefais fy llenwi â gofid a thristwch. Mae'n ymddangos bod y ddaear helaeth hon yn teimlo'n gul i mi. Yn sydyn clywais rywun yn gweiddi'n uchel ar draws y gorwel; 'O Ka'ab bin Malik, llawenhewch! ' Felly syrthiais ar fy mhen a gwybod fy mod yn rhydd o fy mhroblem. Dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Yna cyhoeddodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam i'r Mwslimiaid ei fod drosodd.'