Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
Ti tene na mbi [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh] ngbâa ti aOmeyyade ti tene na mbi [Ibnu Wahb] ti tene na mbi [Yunus] ti [Ibn Shihab] lo tene; ‘Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ague fani oko na bira ti Tabuk ti tingbi na aRomain na a-Arabe so ayeke aChrétien na Syrie.’ Ibn Shihab atene; ‘Mbi tene na [Abdullah bin Abdullah bin Ka’ab bin Malik], so Abdullah bin Ka’ab bin Malik - Abdullah bin Ka’ab ayeke mbeni oko ti amolenge ti Ka’ab so ague legeoko na Ka’ab na ngoi so lo yeke waziba - lo tene; ‘Mbi mä ândö [Ka’ab bin Malik] so afa mbeni ye so asi na lo na ngoi so lo bungbi oko na Prophète sallallahu ‘alaihi wasallam na yâ ti bira ti Tabuk’. Ka’ab bin Malik atene; ‘A zia mbi lâ oko pëpe na peko ti gue na peko ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na yâ ti abira so lo mû mbage dä gi bira ti Tabuk, me mbi zia nga na peko ti mbi na yâ ti bira ti Badr. Rasulullah asala lâ oko pëpe tënë ti mbeni Musulman so amû mbage pëpe na bira ti Badr, ye so asi ngbanga ti so Rasulullah na aMusulman - na yâ bira ti Badr - kozo ye so ala leke ti sala ayeke gi ti sala bira na a-infidèle ti Quraïsh so ayeke sala voyage na ndo achameau juska Allah aga na aMusulman ti ala ti mä tele na popo ti ala. ngoi. Na ngoi ni so, mbi mû mbage na Rasulullah na bï ti ‘Aqabah na ngoi so e mû zendo ti bata Islam. Na bango ndo ti mbi, mungo mbage na bira ti Badr alingbi pëpe na mungo mbage na bï ti Aqabah, atâa so mingi ti azo aye bira ti Badr mingi. Na popo ti ambaï so mbi mû mbage pëpe na Rasulullah na yâ ti bira ti Tabuk, a yeke wara ambaï so; ‘Mbi yeke lani na ngangu oko pëpe na zo oko ayeke na liberté ahon mbi pëpe na ngoi so mbi mû mbage pëpe na bira ti Tabuk. Na iri ti Allah, kozoni mbi leke pëpe anyama use so ayeke kpe na ndo ti ambarata kue ndali ti abira nde nde. Me na yâ ti bira ti Tabuk so, mbi leke anyama use so ayeke kpe na ambarata. Na pekoni, Rasulullah ague na bira ti Tabuk na ngoi so ndowa ayeke ngangu mingi. A lingbi ti tene so lo voyagé yongoro mingi na lo yeke na aye ti sioni mingi nga lo tingbi na gbâ ti awato. Na pekoni, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam afa na aMusulman ye so ala yeke tingbi ande na ni na lo. Tongaso, lo mû yanga na aMusulman ti leke aye ti bira so alingbi. Na ngoi ni kâ, aMusulman mingi ague na peko ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam sân ti tene a soro ala na lege ti mbeti ti kua ti tiri bira. Ka’ab atene; ‘Mbeni koli ayeke dä so afa tele ti lo pëpe ngbanga ti so lo ye ti ngbâ yongoro na bira ni. Lo tene so sarango ye alingbi na ni pëpe ayeke duti ande ye so Rasulullah ahinga ni pëpe - na ngoi kue so mbeni ye ti fango na gigi so alondo na Allah Azza Wa Jalla alondo na ndo ti lo pëpe -. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ague na bira na Tabuk na ngoi so ngoi ti fango alê ti kobe ayeke nzere mingi na a lingbi mbi gboto lê ti mbi na ndo ti fango yaka ni. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam na aMusulman so amû mbage na ni ayeke leke tere ti ala na mbi gue hio ti gi aye ti tengo ni na ala. Na pekoni, mbi kiri na yanga-da sân ti wara mbeni ye ti tengo ni oko pëpe. Mbi tene na be ti mbi; ‘Mbi lingbi ti leke aye na ngoi kue. Mo yeke lakue na yâ ti mbeni kpale so ayeke na popo ti en na en juska azo ni aduti nduru mingi’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam azia na aMusulman, na ngoi so mbi leke mbeni ye ti tengo ni pëpe. Na nda ni mbi hon, na pekoni mbi kiri na yanga-da sân ti leke mbeni ye. Mbi yeke lakue na mara ti kite tongaso ti mû mbage na bira ni wala pëpe, juska aturugu ti aMusulman ahon hio na bira ni ato nda ni awe. Na pekoni Mbi ye lani ti lï na yâ ti bira ni - me so ayeke gi mbeni ye ti bango li - na na nda ni a leke ti tene mbi lï na yâ ti bira ni pëpe. Na peko ti so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ague na ndo ti bira ti Tabuk, mbeni bibe ti vundu akomanse ti ngoro mbi. Tongana mo sigigi na yâ ti akodoro so ayeke na terê ti mo, mo bâ so zo oko ayeke dä pëpe so mo lingbi ti tingbi na lo gi azo so ayeke sara ye na handa wala azo so awoko so Allah Azza Wa Jalla amû na ala retraite. Na ngoi ni so, Rasulullah adabe ti lo na mbi pëpe juska lo si na Tabuk. Na pekoni, tongana lo duti na popo ti akamarade ti lo, lo hunda gi hio tongaso; ‘Ngbanga ti nyen Ka’ab bin Malik aga na e pëpe? ’ Mbeni kamarade ti mbi ti Banu Salimah akiri tënë; ‘O Watokua ti Allah, a yeke mo bâ mo tene Ka’ab bin Malik ayeke bi bê ti lo mingi na ndo ti lo wani ahon bira so? ’ Na mango tënë ti kamarade ti lo, Muadz bin Jabal atene; ‘He kamarade, so sioni tënë la mo tene! Na lege ti Allah, O Watokua ti Nzapa, mbi hinga so Ka’ab bin Malik ayeke mbeni nzoni zo’. Na pekoni, Rasulullah asala tene ti lo. Tongana lo duti kpô tongaso, gi hio tongaso lo bâ mbeni koli so ayü mbeni casque ti wen so a yeke ngangu ti hinga lo. Na pekoni, Rasulullah atene: ‘A lingbi mo duti Abu Khaitsamah? ’ A si so zo so ayeke biani Abu Khaitsamah Al Ansari, mbeni kamarade so ândö amû na charité mbeni sha’ ti adate na ngoi so azo ti handa azonga lo. Ka’ab bin Malik atene; ‘Na ngoi so mbi mä so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ayeke leke tere ti lo ti kiri na peko ti bira ti Tabuk, vundu asara mbi mingi. Na pekoni, mbi komanse ti gi araison ti tene mvene. Mbi tene na be ti mbi; ‘Raison wa alingbi ti zi mbi na yâ ti ngonzo ti Prophète ni? ’ Ti hon ndo ti ye so, mbi hunda mungo maboko na azo ti sewa ti mbi so alingbi ti mû wango na mbi. Tongana mbeni zo atene na mbi so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam aga nduru ti si na gbata ti Médine, raison ti mvene ni agirisa na yâ ti li ti mbi. Na pekoni, mbi bâ so mbi lingbi pëpe ti tene mvene na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam oko pëpe. Tongaso, a lingbi mbi tene tâ tënë na lo. A ninga pepe na pekoni, Rasulullah asi na gbata ti Médine. Tongana ti so lo yeke sala ka, lo gue droit na mosquée ni - tongana ti so lo yeke sala ka na ngoi kue so lo londo na voyage ti lo ti gue na mbeni ndo - ti sala asambela. Na peko ti so lo sara sambela ti sunnah, Rasulullah asara lisoro hio na akamarade ti lo. Na pekoni, akamarade ti lo mingi aga so ayeke na ngoi pëpe ti mû mbage na bira na aMusulman na ala fa na lo araison nde nde na lege ti deba yanga. A tene so azo ahon bale-omene la amû mbage pëpe na yâ ti bira ni. A yeke polele so Prophète ni ayeda na tenengo tâ tënë ti azo so amû mbage pëpe na bira ni, lo mû zendo ti duti be-ta-zo na ala, lo hunda pardon ndali ti ala, na lo mû ye so ala honde na yâ ti bê ti ala na Allah. Na pekoni, mbi ga ti bâ Rasulullah. Na peko ti so mbi bara lo, lo he ngia tongana ti so zo ti ngonzo ayeke he ngia. Na pekoni, lo tene; 'Ga ge! ’ Na pekoni, mbi tambela nduru na lo juska mbi duti gï na devant ti lo. Na pekoni, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ahunda: ‘Ngbanga ti nyen mo bungbi na e pëpe ti tiri bira, O Ka’ab? Mo mû zendo ti mû tere ti mo na âme ti mo na Islam pëpe? ’ Mbi kiri tënë; ‘O Watokua ti Allah, na iri ti Allah, tongana mbi duti ndulu na mbeni zo nde pëpe, mbi hinga biani so mbi yeke duti ande na liberté ti ngonzo ti lo ngbanga ti araison nga na atënë so mbi fa. Me, na lege ti Allah, mbi hinga so fadeso mbi mû na mo araison so asi singo na mvene si mo sara ngonzo pëpe, te . Biani, a yeke Allah si asara si ngonzo agbu mo na mbi. Tongana mbi fa na mo, O Watokua ti Allah, araison ti mbi so ayeke na lege ni nga so ayeke na lege ni, na pekoni mo suku na mbi ndali ti araison so, ka mbi yeke yeda na ni na ngia. Zia si Allah a punir mo na tene ti mo ti be-biani. Na lege ti Allah, mbeni ngu ayeke dä pëpe so ayeke kanga lege na mbi ti mû mbage na bira ni. Na iri ti Allah, mbi yeke lani na ngangu oko pëpe na ngoi ni kâ atâa so mbi yeke na mbeni kete lege ti mû mbage ti bira ni na aMusulman. Na mango tënë ti bê kue so, Watokua ti Nzapa atene: ‘Zo so asara tënë na lege ni nga na lege ni. Tongaso, luti juska Allah amû na mo mbeni desizion’. Na nda ni mbi londo na mbi hon na mbage ti lo. A ninga pëpe na pekoni, azo mingi ti Bani Salimah amû peko ti mbi na ala tene; ‘O Ka’ab, na lege ti Allah, kozoni a hinga pepe so mo sala mbeni faute/siokpari. E fa biani pëpe araison ni na Watokua ti Allah tongana ti so ambeni kamarade ti e so ague na bira pëpe azia na gbele e. Biani, a yeke gi Watokua ti Allah istighfar teti mo si ayeke zi asiokpari ti mo’. Ka’ab bin Malik atene na pekoni; ‘Na iri ti Allah, ala yeke zonga mbi lakue juska mbi ye ti kiri na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na pekoni mbi tene mvene na mbi wani’. Ka’ab bin Malik atene; ‘Mbeni zo nde ayeke dä so asigigi na gbele Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam tongana mbi? ’ Azo ti Banu Salimah akiri tënë; 'En. Ambeni zo use ayeke dä so ayeke tongana mo. Azo use so atene na Watokua ti Nzapa ye so mo tene na Watokua ti Nzapa akiri tënë na ala tongana ti so lo kiri tënë na mo’. Ka’ab bin Malik atene; ‘Na pekoni mbi hunda; ‘Azo use so ayeke azo wa, akamarade? ’ Ala, azo ti Bani Salimah, akiri tënë; ‘Azo use so ayeke Murarah bin Rabi’ah Al Amin na Hilal bin Ummayah Al Waqifi’. Ka’ab bin Malik atene; ‘Na pekoni, ala sala tene ti akamarade use ti mbilimbili so amu mbage na bira ti Badr na ala use kue alingbi ti duti anzoni tapande. Na pekoni, mbi hon na ngoi so ala sara tënë ti azo use so na mbi’. Ka’ab bin Malik atene; ‘Ambeni lango na pekoni, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akanga lege na aMusulman ti sala tene na e ota so a mu mbage pepe na bira ti Tabuk. Ngbele ye na ngoi ni so, aMusulman akomanse ti zia tele ti ala yongoro na ti gbian bango ndo ti ala na mbage ti e ota juska sese so aga nde na e. A yeke mo bâ mo tene, sese so ayeke pëpe sese so mbi lango dä kozo na ye so aninga teti bï bale-oku’. Akamarade ti mbi use so amû mbage pëpe na bira ti Tabuk ayeke kuku fadeso na vundu na yâ ti da ti ala na ala yeke toto, na ngoi so mbi yeke mbeni maseka-koli so ayeke ngangu nga so ayeke ngangu. Mbi ngbâ ti sara ye tongana ti kozo nga ti sara akua ti lâ oko oko tongana ti kozo. Mbi ngbâ lakue ti sigigi na yâ ti da ni, mbi gue na mosquée ti gue na asambela ti congrégation legeoko na ambeni Musulman, nga mbi tambela na yâ ti amagazin atâa so zo oko aye ti sara tënë na mbi pëpe. Juska mbeni lâ mbi gue na mbage ti Rasulullah na mbi bara lo na ngoi so lo yeke na ndo ti lo na peko ti so lo sambela. Mbi hunda tele ti mbi; ‘Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ayeke sara si yanga ti lo akiri tënë na bara ni wala pëpe? Na pekoni, mo sambela ndulu na Watokua ti Allah na ngoi so mo yeke nzi lê ti mo na mbage ti lo. Na ngoi so mbi yeke leke tere ti mbi ti sambela, lo bâ mbi. Na tongana mbi tourné na mbage ti lo, lo zi lê ti lo na ndo ti mbi.’ Na peko ti so mbi duti yongoro na azo ti Musulman teti mbeni ngoi, mbi gue mbi tambela juska mbi si na clôture ti yaka ti Abu Qatadah. Abu Qatadah ayeke molenge ti oncle ti mbi - cousin ti mbi - na lo yeke zo so mbi ye lo mingi. Tongana mbi si kâ, mbi bara lo. Angba lakue Mbi, na iri ti Allah, lo kiri tënë na bara ti mbi oko pëpe. Na nda ni, mbi wara courage ti hunda lo; ‘O Abu Qatadah, mbi deba yanga ti mbi na iri ti Allah, mo hinga pepe so mbi ndoye biani Allah na Watokua ti Lo? ’ A si na mbeni ngoi, Abu Qatadah ayeke gi kpô. Na pekoni, mbi kiri mbi tene tënë ti mbi ni na lege so mbi deba yanga ti mbi tongana ti kozo. Me lo duti kpô. Na pekoni, mbi kiri mbi tene tënë so mbi tene na lo kiri tënë; ‘Biani, Allah na Watokua ti Lo ahinga ye so nzoni mingi’. Na mango atënë ti lo, ngu ti lê ti mbi asi na mbi kiri na yanga-da na ngoi so mbi yeke tambela na yâ ti yaka ni. Na ngoi so mbi yeke tambela na yâ ti gara ti Médine, mbeni koli ti kodro ti Syrie so ayeke kä kobe na gbata ti Médine ahunda; ‘Zo wa alingbi ti fa na mbi ndo so Ka’ab bin Malik ayeke dä? ’ Na pekoni, azo ni afa na mbi juska koli ni aga na mbi na lo mû na mbi mbeni mbeti so alondo na Gbia Ghassan. Ndali ti so mbi hinga ti diko na ti sû mbeti, mbi hinga nga atënë ti yâ ti lettre ni. A yeke polele so atënë ti yâ ti mbeti ni ayeke tongaso; ‘E mä so kamarade ti mo - so ti tene Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam - azia mo nde na azo kue, na ngoi so Seigneur ti mo mveni azia mo tongaso pëpe. Tongaso, bungbi na e, e yeke mû maboko na mo biani’. Na peko ti dikongo mbeti ni, mbi tene; ‘Ti tâ tënë ni, mbeti so ayeke nga mbeni kpale teti mbi’. Na pekoni, mo zia ni na yâ ti four ni na mo zö ni juska a hunzi. Na peko ti lango bale-osio ti zingo azo kue na yâ ti eglize, a bâ so fango ye ti Nzapa aga pëpe. Juska mbeni lâ, mbeni tokua ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam aga na mbi na lo mû na mbi mbeni tokua; ‘O Ka’ab, biani Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam amû yanga na mo ti kpe awali ti mo’. Mbi hunda; ‘A lingbi mbi sara divorce wala nyen? ’ Watokua ni akiri tënë; ‘Mo yeke na bezoin ti sara divorce pëpe. Me, gi ti kpe ni na ti ga nduru na ni pëpe.’ Na pekoni, mbi tene na wali ti mbi; ‘O sis, a lingbi mo gue kozoni na yanga-da ti babâ na mama ti mo na mo ngbâ na ala juska Allah amû mbeni desizion so ayeke polele na ndo ti tënë so’. Ka’ab bin Malik atene; ‘Kete na pekoni, wali ti Hilal bin Umayyah ague na ndo ti Watokua ti Nzapa na lo hunda lo; ‘O Watokua ti Nzapa, Hilal bin Umayyah ayeke mbakoro na lo yeke na ngangu pëpe na lo yeke na awakua pëpe. Tongaso, zia mbi bâ lege ti lo’. Rasulullah akiri tene: ‘Ên-ën. A yeke nzoni mo gue na lo kozoni pëpe na a lingbi lo duti nduru na mo pëpe teti mbeni ngoi’. Wali ti Hilal angbâ ti luti ngangu na lo tene; ‘Na iri ti Allah, O Watokua ti Allah, fadeso lo yeke na nzara ti fini mbeni pëpe. Lo yeke toto lakue, ngbene ye so lo tingbi na kpale so juska fadeso.’ Ka’ab bin Malik atene; ‘Ambeni zo ti sewa ti mbi atene; ‘A lingbi mo hunda kozoni na Watokua ti Allah ti mû lege na mo na ndo ti tënë ti wali ti mo so. Ngbanga ti so Rasulullah mveni amû lege na Hilal bin Umayyah ti bâ lege ti koli ti lo. Ka’ab bin Malik atene; ‘Mbi yeke hunda ande lege na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam pëpe na ndo ti tënë ti wali ti mbi so. Ngbanga ti so, ye oko, mbi yeke hinga pëpe kiringo tënë ti Rasulullah tongana mbi hunda lege na lo na ngoi so mbi de kete.’ Ka’ab bin Malik atene; ‘A si so ye so angbâ ti si teti bï bale-oko, tongaso a yeke bï bale-oku teti e ti to nda ni na ngoi so a kanga lege na aMusulman ti sala tënë na e. Ka’ab bin Malik atene; ‘Na pekoni, mbi sala sambela ti ndapelele na bï bale-oku ni na peko ti da ni. Na ngoi so mbi yeke duti ti sambela, mbi yeke na vundu nga na vundu. A yeke tongana . Kota sese so ayeke kete na lê ti mbi. Gi hio tongaso, mbi mä mbeni zo so ayeke dekongo ngangu na mbage ti nduzu; ‘O Ka’ab bin Malik, mo duti na ngia! ’ Tongaso, mbi tï na sese na mbi hinga so mbi zi kpale ti mbi awe. Ka’ab bin Malik atene; ‘Na pekoni, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam afa na aMusulman so a hunzi awe .