Penjelasan tentang iman, Islam dan ihsan

Imam Muslim : 11

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلُونِي فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الْأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنْ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا

اسان کي [زهير بن حرب] ٻڌايو آهي [جرير] [عماره] کان - يعني ابن القعع - [ابو زرعہ] کان [ابو هريره] کان، هن چيو ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'تون مون کان پڇو'. پر اهي ڊڄي ويا ۽ پڇڻ کان لنوائي رهيا هئا. پوءِ هڪ ماڻهو آيو ۽ سندس گوڏن جي اڳيان ويٺو، ان ماڻهوءَ پڇيو، 'يا رسول الله، اسلام ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو، 'اسلام اهو آهي ته توهان الله سان ڪنهن به شيءِ کي شريڪ نه ڪريو، نماز پڙهو، زڪوات ڏيو، ۽ رمضان ۾ روزا رکو.' هو چوي ٿو؛ 'تون صحيح آهين'. پوءِ هن ٻيهر پڇيو، 'يا رسول الله، ايمان ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو، 'تون الله تي، سندس ملائڪن تي، سندس ڪتاب تي، ان سان ملڻ جي واقعي تي ايمان رکين ٿو، سندس رسولن تي ايمان رکين ٿو، ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان رکين ٿو ۽ سڀني جي تقدير تي ايمان رکين ٿو'. هو چوي ٿو؛ 'تون صحيح آهين'. پوءِ هن وري پڇيو، 'يا رسول الله، احسان ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو، 'تون -خصية- الله کان ڊڄين ٿو جيئن تون ان کي ڏسين ٿو، پوءِ جيڪڏهن تون ان کي نه ڏسين ته بيشڪ هو توکي ڏسي ٿو'. هو چوي ٿو؛ 'تون صحيح آهين'. پوءِ هن ٻيهر پڇيو، 'يا رسول الله، قيامت جو ڏينهن ڪڏهن ٿيندو؟' هن جواب ڏنو، 'جنهن کان ان بابت پڇيو وڃي ٿو، ان جو جواب پڇڻ واري کان بهتر نٿو ڄاڻي، پر مان توهان کي نشانين بابت ٻڌائيندس؛ يعني، جڏهن توهان هڪ ٻانهي کي پنهنجي مالڪ کي جنم ڏيندي ڏسندا. اهو نشانين مان هڪ آهي. - ٻيو - جيڪڏهن توهان هڪ ننگي پير، ٻوڙو، گونگو ماڻهو زمين تي انسانن جو اڳواڻ بڻجندو ڏسو. اهو نشانين مان هڪ آهي. - ٽيون - جيڪڏهن توهان ٻڪرين جي چرواهن کي عمارتن جي تعمير ۾ هڪ ٻئي سان مقابلو ڪندي ڏسندا. اهو غيبت جي پنجن نشانين مان هڪ آهي، ان کي الله کان سواءِ ڪو به نٿو ڄاڻي،' پوءِ هن پڙهيو؛ '- بيشڪ، الله، صرف ان وٽ قيامت جي ڏينهن جو علم آهي؛' ۽ هو اهو آهي جيڪو مينهن وسائي ٿو، ۽ ڄاڻي ٿو ته پيٽ ۾ ڇا آهي. ۽ ڪو به يقين سان نٿو ڄاڻي ته هو سڀاڻي ڇا آزمائيندو. ۽ ڪو به نٿو ڄاڻي ته هو زمين تي ڪٿي مرندو. بيشڪ، الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ، سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ آهي-' -سوال لقمان؛ 34-. پوءِ اهو ماڻهو اٿيو - استعيفيٰ ڏني - پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'هن کي مون وٽ سڏ!' پوءِ ان کي ڳوليو ويو، پر انهن کي نه مليو. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'هي ماڻهو جبرائيل آهي جيڪو چاهي ٿو ته توهان کي دين سکيو ڇو ته توهان نٿا پڇو'.