Anak yang dibunuh Nabi Khidr 'alaihi salam telah ditetapkan menjadi kafir, bila ia hidup pasti akan menganiaya kedua orang tuanya

Imam Bukhari : 4356

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنِي أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنَّ لِي عَبْدًا بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى يَا رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ قَالَ تَأْخُذُ مَعَكَ حُوتًا فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ ثُمَّ انْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ حَتَّى إِذَا أَتَيَا الصَّخْرَةَ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَنَامَا وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ فَخَرَجَ مِنْهُ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ فَصَارَ عَلَيْهِ مِثْلَ الطَّاقِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ نَسِيَ صَاحِبُهُ أَنْ يُخْبِرَهُ بِالْحُوتِ فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتَهُمَا حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الْغَدِ قَالَ مُوسَى{ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }قَالَ وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَا الْمَكَانَ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا }قَالَ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَقَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }قَالَ رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى ثَوْبًا فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لَا أَعْلَمُهُ فَقَالَ مُوسَى{ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ{ فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمْ بِغَيْرِ نَوْلٍ فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ لَمْ يَفْجَأْ إِلَّا وَالْخَضِرُ قَدْ قَلَعَ لَوْحًا مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ بِالْقَدُومِ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ قَدْ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا{ لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا مِثْلُ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ هَذَا الْبَحْرِ ثُمَّ خَرَجَا مِنْ السَّفِينَةِ فَبَيْنَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ إِذْ أَبْصَرَ الْخَضِرُ غُلَامًا يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا }قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنْ الْأُولَى{ قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ }قَالَ مَائِلٌ فَقَامَ الْخَضِرُ فَأَقَامَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا وَلَمْ يُضَيِّفُونَا{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ إِلَى قَوْلِهِ ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا }فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ

আমাক কৈছে [আল হুমাইদি] আমাক কৈছে [ছুফিয়ান] আমাক কৈছে [আমৰু বিন দিনাৰ] তেওঁ ক’লে; মোক [চাইদ বিন জুবাইৰক] জনাই তেওঁ ক’লে; 'মই ইবনে আব্বাছক ক'লোঁ যে নৌফ আল বিকালিয়ে ভাবিছিল যে বানি ইজৰাইলৰ ভিতৰত থকা মুছা আলাইহিছ চালাম হজৰত খিধিৰৰ লগত যোৱা মুছা নহয়'। [ইবনে আব্বাছে] ক’লে; 'আল্লাহৰ শত্ৰু মিছা কোৱা।' মোক [উবায় বিন কাবাব] কৈছে যে তেওঁ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ কথা শুনিছে: ‘এবাৰ হজৰত মুছা আলাইহিছ চালামে বানি ইস্ৰায়েলৰ আগত ভাষণ দিবলৈ থিয় হৈছিল’। ইয়াৰ পিছত কোনোবাই তেওঁক সুধিলে; ‘হে মুছা, এই পৃথিৱীৰ মুখত আটাইতকৈ বেছি জ্ঞান থকা ব্যক্তি কোন? ' হজৰত মুছাই উত্তৰ দিলে; 'মই এই পৃথিৱীৰ মুখত আটাইতকৈ বেছি জ্ঞান থকা ব্যক্তি'। সেয়েহে আল্লাহে মুছা আলাইহিছ চালামক তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছিল। কাৰণ তেওঁ গম পোৱা নাছিল যে তেওঁ লাভ কৰা জ্ঞান ঈশ্বৰৰ পৰা পোৱা দান। তাৰ পিছত আল্লাহে মোচিৰ ওচৰত অৱতীৰ্ণ কৰিলে; 'হে মুছা, সঁচাকৈয়ে মোৰ এজন চাকৰ আছে যাৰ জ্ঞান বেছি আৰু তোমাতকৈও চতুৰ আৰু তেওঁ এতিয়া দুটা সাগৰৰ মিলন স্থানত আছে'। হজৰত মুছা আলাইহিছ চালামে সুধিলে; 'হে প্ৰভু, তোমাৰ দাসক কেনেকৈ লগ পাম? ' উত্তৰ দিলে; 'খেজুৰৰ পাতেৰে তৈয়াৰী টোপোলা এটাত মাছ এটা আনিব।' যেতিয়া মাছ জপিয়াই পৰিব, তেতিয়াই মোৰ দাস থাকিব'। তাৰ পাছত মুছা ইউছিয়া’ বিন নুন নামৰ এজন ছাত্ৰৰ সৈতে সেই ঠাইলৈ গ’ল। হজৰত মুছাই নিজেই খেজুৰৰ পাতৰ পৰা তৈয়াৰী টোপোলা এটাত মাছ এটা কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল। দুয়োজনে সেই ঠাইৰ ফালে আগবাঢ়ি গ’ল। দুয়োজন ডাঙৰ শিল এটাৰ ওচৰ পাওঁতে দুয়োৰে টোপনি আহিল। হঠাৎ টোপোলাটোৰ মাছবোৰ জোকাৰি ওলাই আহি সাগৰৰ পানীত সোমাই গ’ল। তাৰ পিছত মাছটোৱে জপিয়াই সাগৰত খোজ দিলে, -আল কাহফ: ৬১-। ‘আল্লাহে যি পানীৰ মাজেৰে মাছবোৰ পাৰ হৈ গৈছিল, সেই পানী বন্ধ কৰি ৰাখিছে, যেতিয়ালৈকে সেয়া সুৰংগ নহয়। অৱশেষত দুয়োজনে দিনে নিশাই যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখিলে। আপাত দৃষ্টিত হজৰত মুছাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে তেওঁক ক’বলৈ পাহৰিলে। ৰাতিপুৱা হজৰত মুছাই তেওঁৰ শিষ্যসকলক ক’লে; 'আমাৰ খাদ্য ইয়ালৈ আনিব! সঁচাকৈয়ে আমাৰ যাত্ৰাৰ বাবেই আমি ভাগৰুৱা অনুভৱ কৰো'। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে, ‘এতিয়াও নহয় যে মুছাই তেওঁক বিচাৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া ঠাইখিনি কিমান দূৰ পাৰ হৈ গৈছে, তেওঁৰ শিষ্যই ক’লে; 'আপুনি জানেনে যে আমি যেতিয়া ডাঙৰ শিলটোৰ ওপৰত আশ্ৰয় বিচাৰি আছিলো, তেতিয়া আচলতে মই মাছটোৰ কথা ক'বলৈ পাহৰিছিলো আৰু চয়তানৰ বাহিৰে মই ক'বলৈ পাহৰি যোৱা একো নাছিল, আনহাতে মাছটোৱে অতি অদ্ভুত ধৰণেৰে সাগৰলৈ ৰাস্তা লৈছিল'। মোচিয়ে ক’লে; 'সেইখনেই আমি বিচাৰি আছো'। তাৰ পাছত দুয়ো পুনৰ নিজৰ আদি পথলৈ ঘূৰি আহিল। 'তাৰ পিছত দুয়োজনে আকৌ খোজবোৰ পুনৰ অনুসৰণ কৰিলে'। দুয়োজনে ডাঙৰ শিলটোৰ ওচৰ পোৱাৰ পিছতে কাপোৰেৰে ঢাকি শুই থকা এজন মানুহক দেখিলে। তাৰ পাছত হজৰত মুছা আলাইহিছ চালামে তেওঁক সম্ভাষণ জনায়। হজৰত খিধিৰে মুছাক সুধিলে; 'আৰু তোমাৰ দেশত শুভেচ্ছা ক'ৰ পৰা আহে? ' মোচিয়ে ক'লে; 'মই মোচি'। হজৰত খিধিৰে সুধিলে; 'ইস্ৰায়েলৰ সন্তানসকলৰ মোচি'। হজৰত মুছাই উত্তৰ দিলে; 'হয়'। মুছাই খিধিৰক ক’লে; মই আপোনাৰ ওচৰলৈ আহিছো যাতে তোমাক শিকোৱা জ্ঞানৰ ভিতৰত শুদ্ধ জ্ঞান মোক শিকাব? ' হজৰত খিধিৰে উত্তৰ দিলে; 'আচলতে কেতিয়াবা তুমি মোৰ প্ৰতি আৰু ধৈৰ্য্য ধৰিব নোৱাৰিবা।' আপোনাৰ পৰ্যাপ্ত জ্ঞান নথকা বিষয় এটাৰ বিষয়ে কেনেকৈ ধৈৰ্য্য ধৰিব পাৰি? ' মোচিয়ে ক'লে; 'ভগৱানে ইচ্ছা কৰিলে তুমি মোক ধৈৰ্য্যশীল মানুহ বিচাৰি পাবা আৰু মই কোনো বিষয়তে তোমাৰ বিৰোধিতা নকৰো'। খিধিৰে উত্তৰ দিলে; 'যদি তুমি মোক অনুসৰণ কৰি থাকিবা, তেন্তে মই নিজেই তোমাক বুজাই নিদিয়ালৈকে একো নাসোধক'। মোচিয়ে উত্তৰ দিলে; 'ঠিক আছে'। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ক’লে, ‘তাৰ পিছত মুছা আৰু খিধিৰে বিলৰ কাষেৰে খোজ কাঢ়িলে। বহুদিন নৌহওঁতেই নাও এখন পাৰ হৈ গ’ল। তাৰ পিছত দুয়োজনে নাও চলাবলৈ বিচাৰিলে। দেখা গ’ল যে নাওৰ মানুহবোৰে হজৰত খিধিৰক ভালদৰে চিনি পাইছিল, গতিকে শেষত তেওঁলোকে মজুৰি নোখোৱাকৈয়ে দুয়োকে পৰিবহণ কৰিছিল।' তেতিয়া হজৰত খিধিৰে নাওখনৰ এখন তক্তাৰ কাষ চাপিল আৰু তাৰ পিছত নাওখন উলিয়াই আনিলে। এই কথা দেখি মুছাই তেওঁক তিৰস্কাৰ কৰিলে আৰু বকাবকি কৰিলে; ‘এইবোৰ মানুহেই আমাক মজুৰি নিবিচাৰি পৰিবহণ কৰিছিল, কিন্তু যাত্ৰীসকলক ডুবাই পেলাব পৰাকৈ তেওঁলোকৰ নাওখনত কিয় ফুটা কৰিলে? ' খিধিৰে উত্তৰ দিলে; 'মই তোমাক কোৱা নাছিলোনে যে তুমি মোৰ লগত আহিবলৈ কেতিয়াও ৰৈ নাথাকিবা'। মুছাই প্ৰলোভনমূলকভাৱে ক’লে; 'মোৰ গাফিলতিৰ বাবে মোক শাস্তি নিদিব আৰু মোৰ কামত কোনো ধৰণৰ অসুবিধাৰ বোজা নিদিব'। বহুদিন নৌহওঁতেই দুয়ো নাওৰ পৰা নামি আহিল। দুয়ো সাগৰৰ পাৰত খোজ কাঢ়ি গৈ থাকোঁতে হঠাতে আন বন্ধুৰ লগত খেলা-ধূলা কৰি থকা সৰু ল’ৰা এটা আহিল। তাৰ পিছত হজৰত খিধিৰে লগে লগে ধৰি কণমানি ল’ৰাটোৰ মূৰটো হাতেৰে চেপি ধৰিলে যেতিয়ালৈকে তেওঁ মৃত্যুৰ সন্মুখীন নহ’ল। বিৰক্তিৰে হজৰত মুছাই হজৰত খিধিৰক তিৰস্কাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে; 'নিৰীহ আত্মাক কিয় হত্যা কৰা, যেতিয়া সৰু ল'ৰাটোৱে কেতিয়াও হত্যা কৰা নাই? সঁচাকৈ কিবা বেয়া কাম কৰিছেনে? ' খিধিৰে ক'লে; 'মই তোমাক কোৱা নাছিলোনে যে তুমি মোৰ পিছে পিছে ধৈৰ্য্য ধৰিব নোৱাৰিবা।' আৰু এইটো আগৰটোতকৈ বেছি'। মোচিয়ে ক’লে; 'ইয়াৰ পিছত যদি মই তোমাক কিবা কথা সুধিছো, তেন্তে মোক তোমাৰ লগত যাবলৈ নিদিব।' আচলতে তুমি মোক যথেষ্ট ক্ষমা দিছা -ক্ষমা কৰিব-'। ইয়াৰ পিছত হজৰত মুছা আৰু খিধিৰে যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখিলে। আমি দুয়ো কোনো এখন দেশত উপস্থিত হওঁতে আমি দুয়ো সেই দেশৰ মানুহৰ পৰা ভোজ খাবলৈ বিচাৰিছিলো, কিন্তু দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে তেওঁলোকে আমাৰ দুয়োকে আমোদ দিবলৈ কুণ্ঠাবোধ কৰিছিল। তেতিয়া দুয়োজনে এটা ঘৰৰ বেৰ ভাঙিবলৈ ওলোৱা দেখিলে আৰু হজৰত খিধিৰে লগে লগে পোন কৰি দিলে - মেৰামতি কৰিলে -। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ক’লে, ‘বেৰখন হেলনীয়া হ’ল - হাতেৰে ইংগিত দি থাকোঁতে - তাৰ পিছত খিধিৰে ইয়াক পোন কৰিলে’। মুছাই খিধিৰক ক’লে; 'আপুনি ইতিমধ্যে জানে যে আমি ভ্ৰমণ কৰা দেশখনৰ জনসাধাৰণে আমাক আদৰিবলৈ আৰু মনোৰঞ্জন দিবলৈ অনিচ্ছুক।' ইচ্ছা কৰিলে ঘৰৰ বেৰ মেৰামতিৰ ফলাফলৰ পৰা মজুৰি বিচাৰিব লাগে। অৱশেষত খিধিৰে ক’লে; 'এইটোৱেই মোৰ আৰু তোমাৰ মাজৰ বিচ্ছেদ।' যিবোৰ কামত তুমি অধৈৰ্য্য হৈছা, সেইবোৰৰ ৰহস্য মই তোমাক ক’ম'। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: আচলতে মই যদি মুছাই অলপ বেছি ধৈৰ্য্য ধৰিব পৰা হ’লহেঁতেন তেন্তে ভাল পালোঁহেঁতেন, যাতে মুছা আৰু খিধিৰৰ কাহিনী আমাক অধিক দীঘলীয়াকৈ ক’ব পৰা যায়। ছাইদ বিন জুবাইৰে কয়; ইবনে আব্বাছে কোৰআনৰ এটা আয়াত পঢ়িছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে; 'তেওঁলোকৰ আগতে এজন শাসক আছিল যিয়ে প্ৰতিখন ভাল নাও লৈ গৈছিল।' ইবনে আব্বাছেও কোৰআনৰ এটা আয়াত পঢ়িছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে; 'নবী খিধিৰে হত্যা কৰা সৰু ল'ৰাটো কাফিৰ আছিল, আনহাতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ মুমিন আছিল'।