أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْمِصْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي أَيُّوبَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ دَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَهْتَمِ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ مَعَ الْعَامَّةِ فَلَمْ يُفْجَأْ عُمَرُ إِلَّا وَهُوَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَتَكَلَّمُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ غَنِيًّا عَنْ طَاعَتِهِمْ آمِنًا لِمَعْصِيَتِهِمْ وَالنَّاسُ يَوْمَئِذٍ فِي الْمَنَازِلِ وَالرَّأْيِ مُخْتَلِفُونَ فَالْعَرَبُ بِشَرِّ تِلْكَ الْمَنَازِلِ أَهْلُ الْحَجَرِ وَأَهْلُ الْوَبَرِ وَأَهْلُ الدَّبَرِ يُحْتَازُ دُونَهُمْ طَيِّبَاتُ الدُّنْيَا وَرَخَاءُ عَيْشِهَا لَا يَسْأَلُونَ اللَّهَ جَمَاعَةً وَلَا يَتْلُونَ لَهُ كِتَابًا مَيِّتُهُمْ فِي النَّارِ وَحَيُّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ مَعَ مَا لَا يُحْصَى مِنْ الْمَرْغُوبِ عَنْهُ وَالْمَزْهُودِ فِيهِ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَنْشُرَ عَلَيْهِمْ رَحْمَتَهُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ { عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ } صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ فَلَمْ يَمْنَعْهُمْ ذَلِكَ أَنْ جَرَحُوهُ فِي جِسْمِهِ وَلَقَّبُوهُ فِي اسْمِهِ وَمَعَهُ كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ نَاطِقٌ لَا يُقَدَّمُ إِلَّا بِأَمْرِهِ وَلَا يُرْحَلُ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَلَمَّا أُمِرَ بِالْعَزْمَةِ وَحُمِلَ عَلَى الْجِهَادِ انْبَسَطَ لِأَمْرِ اللَّهِ لَوْثُهُ فَأَفْلَجَ اللَّهُ حُجَّتَهُ وَأَجَازَ كَلِمَتَهُ وَأَظْهَرَ دَعْوَتَهُ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَسَلَكَ سُنَّتَهُ وَأَخَذَ سَبِيلَهُ وَارْتَدَّتْ الْعَرَبُ أَوْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُمْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الَّذِي كَانَ قَابِلًا انْتَزَعَ السُّيُوفَ مِنْ أَغْمَادِهَا وَأَوْقَدَ النِّيرَانَ فِي شُعُلِهَا ثُمَّ رَكِبَ بِأَهْلِ الْحَقِّ أَهْلَ الْبَاطِلِ فَلَمْ يَبْرَحْ يُقَطِّعُ أَوْصَالَهُمْ وَيَسْقِي الْأَرْضَ دِمَاءَهُمْ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ فِي الَّذِي خَرَجُوا مِنْهُ وَقَرَّرَهُمْ بِالَّذِي نَفَرُوا عَنْهُ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بَكْرًا يَرْتَوِي عَلَيْهِ وَحَبَشِيَّةً أَرْضَعَتْ وَلَدًا لَهُ فَرَأَى ذَلِكَ عِنْدَ مَوْتِهِ غُصَّةً فِي حَلْقِهِ فَأَدَّى ذَلِكَ إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبِهِ ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَصَّرَ الْأَمْصَارَ وَخَلَطَ الشِّدَّةَ بِاللِّينِ وَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَشَمَّرَ عَنْ سَاقَيْهِ وَأَعَدَّ لِلْأُمُورِ أَقْرَانَهَا وَلِلْحَرْبِ آلَتَهَا فَلَمَّا أَصَابَهُ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَمَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَسْأَلُ النَّاسَ هَلْ يُثْبِتُونَ قَاتِلَهُ فَلَمَّا قِيلَ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ اسْتَهَلَّ يَحْمَدُ رَبَّهُ أَنْ لَا يَكُونَ أَصَابَهُ ذُو حَقٍّ فِي الْفَيْءِ فَيَحْتَجَّ عَلَيْهِ بِأَنَّهُ إِنَّمَا اسْتَحَلَّ دَمَهُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ حَقِّهِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا فَكَسَرَ لَهَا رِبَاعَهُ وَكَرِهَ بِهَا كَفَالَةَ أَوْلَادِهِ فَأَدَّاهَا إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبَيْهِ ثُمَّ إِنَّكَ يَا عُمَرُ بُنَيُّ الدُّنْيَا وَلَّدَتْكَ مُلُوكُهَا وَأَلْقَمَتْكَ ثَدْيَيْهَا وَنَبَتَّ فِيهَا تَلْتَمِسُهَا مَظَانَّهَا فَلَمَّا وُلِّيتَهَا أَلْقَيْتَهَا حَيْثُ أَلْقَاهَا اللَّهُ هَجَرْتَهَا وَجَفَوْتَهَا وَقَذِرْتَهَا إِلَّا مَا تَزَوَّدْتَ مِنْهَا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَلَا بِكَ حَوْبَتَنَا وَكَشَفَ بِكَ كُرْبَتَنَا فَامْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ فَإِنَّهُ لَا يَعِزُّ عَلَى الْحَقِّ شَيْءٌ وَلَا يَذِلُّ عَلَى الْبَاطِلِ شَيْءٌ أَقُولُ قَوْلِي وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ فِي الشَّيْءِ قَالَ لِيَ ابْنُ الْأَهْتَمِ امْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ

[Abu Bakr Al Mishri-k] [Sulaiman Abu Ayyub Al Khuza'ik] [Yahya bin Sa'id Al Umawi-k] [Ma'ruf bin Kharrabudz Al Makki-k] [Khalid bin Ma'dan-ek] jakinarazi dit: '[Abdullah bin Al Ahtam] 'Umar bin Abdul'aziz-ekin elkartu zen jendearekin. Umarrek ez zuen ezer egin, bat-batean Abdullah bin Al Ahtam Rahimahullah haren aurrean zutik zegoen eta berehala hitz egiten hasi zen, Allah Subhaanallahu wa Ta'ala goraipatu zuen eta goraipatu egin zuen, gero esan zuen: 'Amma ba'd. Izan ere, Allah Subhaanallahu wa Ta'alak sortu zituen gizakiak eta ez du haien obedientziarik behar, beti dago salbu haien bekatuetatik. Garai hartan gizakiak maila eta ikuspegi desberdinetan zeuden, eta arabiarrak maila deprabatuenean zeuden. Hiriko, herriko eta mendiko biztanleak munduko ontasunetik eta bere plazerretatik eragozten dira, oro har, ez dakite nola eskatu Allah Subhaanallahu wa Ta'ala-ri, eta ez dute bere liburua irakurtzen, hiltzen direnak infernuan daude eta gidaritzapean itsu eta zikin bizi direnak, arazo nazkagarri eta gogaikarri ugari dituzte. Allah Subhaanallahu wa Ta'alak bere errukia zabaldu nahi izan zienean, Mezulari bat bidali zuen haietatik, ''AZIIZUN 'ALAIHIM MA ANITTUM HARIISUN 'ALAIKUM BIL MU'MININA RAUFURRAHIIM' izaera zuena -Zuen sufrimendua asko sentitzen dut, benetan fedea eta salbazioa nahi ditut zuentzat, oso errukitsua eta sinestunekiko errukitsua- -Galderak. Taubah-n: 128. Allah Subhaanallahu wa Ta'alak bere bedeinkapenak, oparotasuna, errukia eta bedeinkapenak eman diezazkiola. Hala ere, bere ezaugarri on guztiekin, horrek ez zuen eragotzi bere gorputza kaltetzea, titulu txarrak ematea, Ala-ren aldetik hitz egiten zuen liburu bat eraman arren, ez zuen ezer esaten Hark agindutakoaz gain, ez zen joaten Hark baimena eman ezean. Beraz, bere bihotza lasaitzeko eta jihadaren zama eramateko agindu ziotenean, bere indarra luzatu zen Allah Subhaanallahu wa Ta'alaren aginduak betetzeko, Ala-k bere frogak agerian utzi eta bere hitzak gorde zitzan, baita bere predikua erakusteko ere. Eta jainkozaletasun eta garbitasun egoeran hil zen. Orduan, Abu Bakr Radliyallahu'anhuk ordezkatu zuen eta bere sunna jarraitu zuen, bere bidea jarraituz, baina - arabiar batzuk apostatizatu ziren edo haien artean hala egin zuen edonor, orduan Abu Bakr-ek uko egin zien onartzeari - bere heriotzaren ondoren - Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-ek, onartu nahi zutenengandik aparte, bere ezpata zorrotik atera eta sua piztu zuen bere zuziarekin gera zedin - bere gerra politika onartu zuen - gero, egiaren defendatzaileekin, kultu gaiztoak desagerrarazi zituen. Ez zuen inoiz gerra egiteari eta lurra haien odolarekin ureztatzeari utzi, harik eta benetan utzi zuten erlijioaren barrura itzuli eta arbuiatu zituzten irakaspenetan berrezarri zituen arte. Eta Alaren altxorra lortu zuen - ghanimah - gamelu gazteen moduan, eta horrekin pozik geratu zen, eta Habasyah emakume bat lortu zuen, bere haurra edoskitzen zuena, eta gero, hil zenean, eztarrian traba bat izango zela pentsatu zuena. Azkenean, zeregin hau bere ondorengo kalifa-ri eman zion, eta mundua jainkozaletasun eta garbitasun egoeran utzi zuen bere lagunaren - sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren - manhaj-a mantenduz. Orduan, Umar bin Khattab kalifa bihurtu zen haren ondoren; Hainbat hiri eraiki eta oparotasunera eraman zituen, irmotasuna eta leuntasuna konbinatu zituen, mahukak eta txorkatilak bildu zituen - hau da, ahal zuen gogorren lan egin zuen -, arazoaren inguruko guztia antolatu zuen eta gerrarako ekipamendu guztia prestatu zuen, beraz, Mughirah bin Syu`bah Radliyallahu'anhuren esklaboak labankada eman zionean, Ibn Abbas Radliyallahu'anhuri esan zion jendeari galdetzeko: "Jendeak hiltzailea baieztatu al du?". Hiltzailea "Mughirah bin Syu`bahren esklaboa" zela jakinarazi zuenean, ozen oihu egin zuen bere Jauna goraipatuz, labankada eman ziona ez baitzen zilegitasunik zuen pertsona, beraz, argudiatu zezakeen bere odola zilegi egin zuela bere eskubidea egiteko. Umarrek Allah Subhaanallahu wa Ta'alaren aberastasuna baino laurogei mila inguru gehiago irabazi ditu, eta bere etxea ere saldu zuen, bere seme-alaben menpeko bihur zitekeelakoan. Ondoren, altxor hauek bere ondoren etorri zen kalifari eman zizkion, eta hark - Umar Radliyallahu'anhu - mundua utzi zuen jainkozaletasun eta garbitasun egoeran, bere lagunaren manhaj-aren arabera. Orduan, Umar bin Abd Aziz, munduak erreinu bat sortu dizu zuretzat eta bere bi titiak eman dizkizu, eta han hazi zinen existitzeko leku baten bila, botere hori eman zizutenean, horren ordez, Allah Subhaanallahu wa Ta'alak bota zuen lekura bota zenuen, abandonatu egin zenuen, mespretxagarritzat jo zenuen eta zikintzat jo zenuen hornigai gisa hartu zenuena izan ezik. Goretsia izan bedi Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, zuregatik gure bekatuak garbitu dira, gure hondamendiak agerian geratu dira, beraz, jarraitu oinez, ez begiratu atzera, ezerk ezin baitu garaitu zuzena dena, eta ezerk ezin baitu garaitu okerra dena. Nahikoa da niretzat hitz hauek esatea, Allah Subhaanallahu wa Ta'ala-ri barkamena eskatzen diot niretzat eta sinestun eta sinestunentzat. Khalid bin Ma'dan Rahimahullah-ek esan zuen: «Orduan Umar bin Abdul Azizek zerbait esan zuen». Ibn Haitsam-ek esan zidan: «Aurrera eta ez begiratu atzera».