Tata cara pengembalian tawanan Hawazin: Pilihan harta/tawanan, himbauan kerelaan, dan prosedur konfirmasi hak individu melalui 'urafa'

Imam Bukhari : 3976

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ح و حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ شِهَابٍ وَزَعَمَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ مَرْوَانَ وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَخْبَرَاهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَيَّ أَصْدَقُهُ فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْيَ وَإِمَّا الْمَالَ وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِكُمْ وَكَانَ أَنْظَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنْ الطَّائِفِ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلَّا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَا نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا هَذَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْ سَبْيِ هَوَازِنَ

اسان کي [سعيد بن عفير] ٻڌايو آهي، هن چيو ته مون کي [الليث] ٻڌايو آهي [عقيل] کان [ابن شعيب] - روايت جي ٻين ذريعن ذريعي - مون کي [اسحاق] ٻڌايو آهي اسان کي [يعقوب بن ابراهيم] ٻڌايو آهي اسان کي [منهنجي ڀاءُ جي پٽ، ابن شعيب] ٻڌايو آهي، [محمد بن شهاب] چيو آهي ته؛ -جڏهن ته [عروه بن زبير] سوچيو ته [مروان] ۽ [مسور بن مخرمه] هن کي خبر ڏني؛ ته رسول الله صلي الله عليه وسلم اٿي بيٺا جڏهن بني هوازن مان هڪ قاصد وٽس آيو جيڪو اسلام قبول ڪري چڪو هو. انهن کيس چيو ته انهن جي ملڪيت ۽ قيدي انهن کي واپس ڪري. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'مون ڪيترائي قيدي آندا هئا جيڪي توهان پاڻ ڏٺا هئا، ۽ جيڪي لفظ مون کي سڀ کان وڌيڪ پسند آيا اهي سڀ کان وڌيڪ سچا هئا، تنهن ڪري ٻن اختيارن مان هڪ چونڊيو، توهان قيدي يا ملڪيت جي درخواست ڪريو، ۽ مون توهان کي مهلت ڏيڻ لاءِ چيو، ۽ سڀ کان ڊگهو وقت جيڪو الله جي رسول طائف کان واپس اچڻ تي گهريو هو، تقريباً ستر ڏينهن هو. جڏهن هوازن قبيلي تي اهو واضح ٿي ويو ته الله جو رسول انهن کي ٻن اختيارن مان هڪ کانسواءِ واپس نه ڪندو، ته هوازن قبيلي چيو؛ 'ها، اسان پنهنجو قيدي چونڊيندا آهيون'. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم مسلمانن جي وچ ۾ بيٺا، الله جي تعريف سان مناسب تعريف ڪئي ۽ پوءِ تقرير ڪئي؛ 'معزز مهمان، توهان جا ڀائر توبه جي حالت ۾ اسان سان مليا آهن، ۽ مان انهن جي قيدين کي واپس ڪرڻ تي راضي آهيان، تنهن ڪري جيڪو به توهان مان رضاڪارانه طور تي ان لاءِ تيار آهي، مهرباني ڪري ائين ڪريو، پر جيڪو به توهان مان پنهنجو حصو حاصل ڪرڻ چاهي ٿو، اسان ان کي الله جي ڏنل دولت مان به ڏينداسين. دوستن جواب ڏنو؛ 'اسان سڀ مخلص آهيون، اي الله جا رسول'. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛' 'اسان کي خبر ناهي ته توهان مان ڪنهن اجازت ڏني ۽ ڪنهن نه ڏني، تنهن ڪري واپس وڃو جيستائين توهان جا عقلمند توهان جو ڪيس اسان کي نه ٻڌائين.' دوست گهر ويا ۽ انهن جا عقلمند سڀني دوستن سان مسئلي تي بحث ڪيو، پوءِ اهي رسول الله صلي الله عليه وسلم وٽ واپس آيا ۽ انهن کي ٻڌايو ته اهي سڀ مخلص آهن ۽ ان جي اجازت ڏني. هي اها خبر آهي جيڪا مون کي هوازن جي قيد بابت پهتي.