Nabi Idris berada di langit ke empat saat Mi’raj

Imam Bukhari : 3598

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَهُمْ عَنْ لَيْلَةِ أُسْرِيَ بِهِ بَيْنَمَا أَنَا فِي الْحَطِيمِ وَرُبَّمَا قَالَ فِي الْحِجْرِ مُضْطَجِعًا إِذْ أَتَانِي آتٍ فَقَدَّ قَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ فَشَقَّ مَا بَيْنَ هَذِهِ إِلَى هَذِهِ فَقُلْتُ لِلْجَارُودِ وَهُوَ إِلَى جَنْبِي مَا يَعْنِي بِهِ قَالَ مِنْ ثُغْرَةِ نَحْرِهِ إِلَى شِعْرَتِهِ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مِنْ قَصِّهِ إِلَى شِعْرَتِهِ فَاسْتَخْرَجَ قَلْبِي ثُمَّ أُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءَةٍ إِيمَانًا فَغُسِلَ قَلْبِي ثُمَّ حُشِيَ ثُمَّ أُعِيدَ ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ أَبْيَضَ فَقَالَ لَهُ الْجَارُودُ هُوَ الْبُرَاقُ يَا أَبَا حَمْزَةَ قَالَ أَنَسٌ نَعَمْ يَضَعُ خَطْوَهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ فَانْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفَتَحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا فِيهَا آدَمُ فَقَالَ هَذَا أَبُوكَ آدَمُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالِابْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفَتَحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ إِذَا يَحْيَى وَعِيسَى وَهُمَا ابْنَا الْخَالَةِ قَالَ هَذَا يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِمَا فَسَلَّمْتُ فَرَدَّا ثُمَّ قَالَا مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ إِذَا يُوسُفُ قَالَ هَذَا يُوسُفُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ إِلَى إِدْرِيسَ قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا هَارُونُ قَالَ هَذَا هَارُونُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ السَّادِسَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا مُوسَى قَالَ هَذَا مُوسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا تَجَاوَزْتُ بَكَى قِيلَ لَهُ مَا يُبْكِيكَ قَالَ أَبْكِي لِأَنَّ غُلَامًا بُعِثَ بَعْدِي يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَكْثَرُ مِمَّنْ يَدْخُلُهَا مِنْ أُمَّتِي ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ قَالَ مَرْحَبًا بِالِابْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ رُفِعَتْ إِلَيَّ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبْقُهَا مِثْلُ قِلَالِ هَجَرَ وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ قَالَ هَذِهِ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى وَإِذَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ فَقُلْتُ مَا هَذَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ وَإِنَاءٍ مِنْ عَسَلٍ فَأَخَذْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ هِيَ الْفِطْرَةُ الَّتِي أَنْتَ عَلَيْهَا وَأُمَّتُكَ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ فَرَجَعْتُ فَمَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قَالَ أُمِرْتُ بِخَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ خَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ وَإِنِّي وَاللَّهِ قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِعَشْرِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَرَجَعْتُ فَقَالَ مِثْلَهُ فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ بِمَ أُمِرْتَ قُلْتُ أُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ خَمْسَ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَإِنِّي قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ قَالَ سَأَلْتُ رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ وَلَكِنِّي أَرْضَى وَأُسَلِّمُ قَالَ فَلَمَّا جَاوَزْتُ نَادَى مُنَادٍ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي

Mae wedi dweud wrthym fod [Hudbah bin Khalid] wedi dweud wrthym fod [Hammam bin Yahya] wedi dweud wrthym [Qatadah] gan [Anas bin Malik] gan [Malik bin Sha'sha'ah] radliallahu 'anhuma, fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi dweud wrthynt am noson taith Isra': 'Pan oeddwn yn al Hathim' - neu dywedodd yn al Hijir - yn gorwedd, yn sydyn daeth rhywun a hollti'. Dywedodd Qatadah; A chlywais ef hefyd yn dweud: 'yna holltodd yr hyn oedd rhwng hyn a hyn'. Gofynnais i Al Jarud a oedd wrth fy ymyl ar y pryd; 'Beth mae'n ei olygu?'. Mae'n dweud; 'o dwll gwddf y frest i waelod y stumog' a chlywais ef yn dweud; 'o ben ei frest i'r lle mae'r gwallt cyhoeddus yn tyfu'. yna tynnodd y dyn fy nghalon allan - yn ofalus-, yna daeth â basn aur i mi wedi'i lenwi â ffydd, yna golchodd fy nghalon yna ei llenwi â ffydd ac ailadroddodd. Yna daethpwyd ag anifail gwyn i mi a oedd yn llai na mul ond yn fwy nag asyn. Dywedodd Al Jarud wrtho, "Ai dyna'r Buraq, O Abu Hamzah?" Atebodd Anas, "Ydy. Mae'r Buraq yn gosod ei gamau ym mhwynt pellaf y llygad." Yna marchogaethais arno ac es gyda Jibril (tangnefedd arno) nes i mi gyrraedd nefoedd y byd hwn. Yna gofynnodd Jibril am agor porth y nefoedd, a gofynnwyd iddo, "Pwy yw hwn?" Atebodd Jibril, "Jibril." Gofynnwyd iddo eto, "Pwy sydd gyda thi?" Atebodd Jibril, "Muhammad." Gofynnwyd iddo eto, "A yw wedi cael ei anfon?" Atebodd Jibril, "Ydy." Dywedwyd, "Croeso iddo, a dyma'r dyfodiad gorau o'r rhai sy'n dod." Yna agorwyd y porth, ac ar ôl mynd trwyddo, cyfarfûm ag Adam (tangnefedd arno). Dywedodd Jibril (tangnefedd arno), "Dyma dy dad, Adas. Cyfarchwch ef." Felly cyfarchais ef ac atebodd Adam ‘alaihis salam fy nghyfarchiad yna dywedodd: ‘Croeso i’r mab cyfiawn a’r proffwyd cyfiawn’. Yna cefais fy nghymryd i fyny i’r ail nefoedd, yna gofynnodd Jibril am agor drws y nefoedd ac yna gofynnwyd iddo; ‘Pwy yw hwn’. Atebodd Jibril; ‘Gabriel’. Gofynnwyd eto; ‘Pwy yw’r person gyda thi?’. Atebodd Jibril; ‘Muhammad’. Gofynnwyd eto; ‘A yw wedi cael ei anfon?’. Atebodd Jibril; ‘Ydw’. Felly dywedir; ‘Croeso iddo ac mae hyn mor dda ag y gall unrhyw un ddod’. Felly agorwyd y drws ac ar ôl i mi basio drwodd, cyfarfûm â Yahya ac ‘Isa ‘alaihimas salam, y ddau ohonynt yn blant i’r un fodryb. Dywedodd Gabriel; ‘Dyma Yahya ac ‘Isa, cyfarchwch y ddau ohonynt’. Felly cyfarchais y ddau ohonynt ac atebodd y ddau fy nghyfarchiad ac yna dywedodd y ddau; ‘Croeso i frodyr cyfiawn a phroffwydi cyfiawn’. Yna cefais fy nghymryd i fyny i'r drydedd nefoedd yna gofynnodd Jibril am agor drws y nefoedd yna gofynnwyd iddo; 'Pwy yw hwn'. Atebodd Jibril; 'Gabriel'. Gofynnwyd eto; 'Pwy yw'r person gyda thi?'. Atebodd Jibril; 'Muhammad'. Gofynnwyd eto; 'A yw wedi cael ei anfon?'. Atebodd Jibril; 'Ydw'. Felly dywedir; 'Croeso iddo ac mae hyn mor dda ag y gall unrhyw un ddod'. Felly agorwyd y drws ac ar ôl i mi basio drwodd, cyfarfûm â Yusuf 'alaihis salam. Dywedodd Gabriel; 'Dyma Joseff. Cyfarchwch ef'. Felly cyfarchais ef a dychwelodd Yusuf fy nghyfarchiad a dweud; 'Croeso i frodyr cyfiawn a phroffwydi cyfiawn'. Yna cefais fy nghymryd i fyny i'r bedwaredd nefoedd a gofynnodd Jibril am agor drws y nefoedd ac yna gofynnwyd iddo; 'Pwy yw hwn'. Atebodd Jibril; 'Gabriel'. Gofynnwyd eto; 'Pwy yw'r person gyda thi?'. Atebodd Jibril; 'Muhammad'. Gofynnwyd eto; 'A yw e wedi cael ei anfon?'. Atebodd Jibril; 'Ydw'. Felly dywedir; 'Croeso iddo a dyma'r gorau y gall unrhyw un ddod'. Felly agorwyd y drws ac ar ôl i mi basio drwodd, cyfarfûm ag Idris 'alaihis salam. Dywedodd Gabriel; 'Dyma Idris, cyfarchwch ef'. Felly cyfarchais ef a dychwelodd Idris fy nghyfarchiad a dweud; 'Croeso i frodyr cyfiawn a phroffwydi cyfiawn'. Yna cefais fy nghymryd i fyny i'r bumed nefoedd yna gofynnodd Jibril am agor drws y nefoedd yna gofynnwyd iddo; 'Pwy yw hwn'. Atebodd Jibril; 'Gabriel'. Gofynnwyd eto; 'Pwy yw'r person gyda chi?'. Atebodd Jibril; 'Muhammad'. Gofynnwyd eto; 'A yw e wedi cael ei anfon?'. Atebodd Jibril; 'Ydw'. Felly dywedir; 'Croeso iddo a dyma'r gorau y gall unrhyw un ddod'. Felly agorwyd y drws ac ar ôl i mi basio drwodd, cyfarfûm ag Harun 'alaihis salam. Dywedodd Gabriel; 'Dyma Aaron'. 'Cyfarchwch ef'. Felly cyfarchais ef a dychwelodd Harun fy nghyfarchiad a dweud; 'Croeso i frodyr cyfiawn a phroffwydi cyfiawn'. Yna cefais fy nghymryd i fyny i'r bedwaredd nef a gofynnodd Jibril am agor drws y nefoedd ac yna gofynnwyd iddo; 'Pwy yw hwn'. Atebodd Jibril; 'Gabriel'. Gofynnwyd eto; 'Pwy yw'r person gyda thi?'. Atebodd Jibril; 'Muhammad'. Gofynnwyd eto; 'A yw wedi cael ei anfon?'. Atebodd Jibril; 'Ydw'. Felly dywedir; 'Croeso iddo ac mae hyn mor dda ag y gall unrhyw un ddod'. Felly agorwyd y drws ac ar ôl i mi basio drwodd, cefais Musa 'alaihis salam. Dywedodd Gabriel; 'Dyma Moses. Cyfarchwch ef'. Felly cyfarchais ef a dychwelodd Musa fy nghyfarchiad a dweud; 'Croeso i frodyr cyfiawn a phroffwydi cyfiawn'. Pan oeddwn wedi gorffen, gwaeddodd yn sydyn. Yna gofynnodd; 'Pam wyt ti'n crio?'. Atebodd Moses; ''Crio wnes i oherwydd bod y plentyn hwn wedi'i anfon ar fy ôl i ond roedd mwy o bobl wedi mynd i'r nefoedd o'i bobl na phobl wedi mynd i'r nefoedd o'm pobl i'. Yna cefais fy nghymryd i fyny i'r seithfed nef a gofynnodd Jibril am agor drws y nefoedd ac yna gofynnwyd iddo; 'Pwy yw hwn'. Atebodd Jibril; 'Gabriel'. Gofynnwyd eto; 'Pwy yw'r person gyda thi?'. Atebodd Jibril; 'Muhammad'. Gofynnwyd eto; 'A yw wedi'i anfon?'. Atebodd Jibril; 'Ydw'. Felly dywedir; 'Croeso iddo ac mae hyn mor dda ag y gall unrhyw un ddod'. Felly agorwyd y drws ac ar ôl i mi basio drwodd, cefais Ibrahim 'alaihis salam. Dywedodd Gabriel; 'Dyma dy dad. Cyfarchwch ef'. Felly cyfarchais ef ac atebodd Ibrahim fy nghyfarchiad a dweud; 'Croeso i blant cyfiawn a phroffwydi cyfiawn'. Yna codwyd/dangoswyd Sidratul Muntaha i mi ac fe drodd allan bod y ffrwyth fel jar o ardal Hajar gyda dail fel clustiau eliffant. Dywedodd Jibril 'alaihis salam; 'Dyma Sidratul Munahaa'. Mae'n ymddangos bod pedair afon ar y gwaelod, dwy afon Bathin a dwy afon Zhahir'. Gofynnais: 'Ai dyma, O Jibril?'. Atebodd Jibril; 'Y ddwy afon Bathian yw'r ddwy afon yn y tonnau, tra bod y ddwy afon Zhahir yn yr Ewinedd a'r Ewffrates'. Yna cefais fy mhenodi i Baitul Ma'mur, yna cefais wydr yn cynnwys khamr, un gwydr yn cynnwys llaeth a gwydr arall yn cynnwys mêl. Cymerais wydr yn cynnwys llaeth. Felly dywedodd Gabriel; 'Dyma'r fitrah yr ydych chi a'ch ummah uwchben'. Yna roedd yn orfodol i mi weddïo hanner cant o weithiau bob dydd. Es yn ôl a phasio o flaen Musa 'alaihis salam. Gofynnodd Moses; 'Beth ydych chi wedi cael eich gorchymyn i'w wneud?'. Atebais: 'Cefais fy ngorchymyn i weddïo hanner cant o weithiau bob dydd'. Dywedodd Moses; 'Yn wir, ni fydd eich ummah yn gallu perfformio hanner cant o weddïau'r dydd, ac rwyf fi, wrth Allah, wedi ceisio rhoi hyn ar waith i bobl o'ch blaen chi, ac rwyf hefyd wedi ceisio'n galed i ddiwygio'r Bani Isra'il o ddifrif. Felly dychwelwch at eich Rabb a gofynnwch am ryddhad i'ch pobl'. Felly dychwelais a lleihaodd Allah fy ngweddi ddeng gwaith, yna dychwelais at Moses. Dywedodd Moses fel y dywedais o'r blaen, yna dychwelais a lleihaodd Allah fy ngweddi ddeng gwaith, yna dychwelais at Moses. Dywedodd Moses fel y dywedais o'r blaen, yna dychwelais a lleihaodd Allah fy ngweddi ddeng gwaith, yna dychwelais at Moses. Dywedodd Moses fel y dywedais o'r blaen, yna dychwelais a lleihaodd Allah fy ngweddi ddeng gwaith, yna dychwelais at Moses. Dywedodd Moses fel y dywedais o'r blaen. Dychwelais a gorchmynnwyd i mi weddïo ddeng gwaith y dydd. Yna dychwelais a dywedodd Moses fel y dywedais o'r blaen. Dychwelais ac yn olaf gorchmynnwyd i mi weddïo bum gwaith y dydd. Dychwelais at Moses a dywedodd, 'Beth ydych chi wedi cael eich gorchymyn i'w wneud?' Atebais, 'Rwyf wedi cael fy ngorchymyn i weddïo bum gwaith y dydd.' Dywedodd Moses, 'Yn wir, ni fydd eich cenedl yn gallu perfformio bum gwaith y dydd, ac yn wir, rwyf wedi ceisio ei weithredu gyda phobl o'ch blaen, ac rwyf hefyd wedi ceisio'n galed i wella Plant Israel gyda'm holl ymdrech. Felly dychwelwch at eich Arglwydd a gofynnwch am ryddhad i'ch cenedl.' Dywedodd: 'Rwyf wedi gofyn cymaint am ryddhad gan fy Arglwydd nes fy mod yn teimlo cywilydd. Ond rwyf wedi'i dderbyn a'i dderbyn'. Pan oeddwn wedi gorffen, clywyd llais yn gweiddi: 'Yn wir, rwyf wedi penderfynu ar Fy nyletswydd ac rwyf wedi'i gwneud hi'n haws i'm gweision'.