Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam

Imam Bukhari : 3149

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ بَلَى لِي عَبْدٌ بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ أَيْ رَبِّ وَمَنْ لِي بِهِ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ أَيْ رَبِّ وَكَيْفَ لِي بِهِ قَالَ تَأْخُذُ حُوتًا فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ حَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ وَرُبَّمَا قَالَ فَهُوَ ثَمَّهْ وَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ ثُمَّ انْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ حَتَّى إِذَا أَتَيَا الصَّخْرَةَ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَرَقَدَ مُوسَى وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فَخَرَجَ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }فَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ فَصَارَ مِثْلَ الطَّاقِ فَقَالَ هَكَذَا مِثْلُ الطَّاقِ فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الْغَدِ{ قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ حَيْثُ أَمَرَهُ اللَّهُ قَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا }فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلَهُمَا عَجَبًا قَالَ لَهُ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ فَسَلَّمَ مُوسَى فَرَدَّ عَلَيْهِ فَقَالَ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي{ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا }قَالَ يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ اللَّهُ لَا تَعْلَمُهُ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لَا أَعْلَمُهُ قَالَ هَلْ أَتَّبِعُكَ{ قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا إِلَى قَوْلِهِ إِمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ كَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُ بِغَيْرِ نَوْلٍ فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ جَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ قَالَ لَهُ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ بِمِنْقَارِهِ مِنْ الْبَحْرِ إِذْ أَخَذَ الْفَأْسَ فَنَزَعَ لَوْحًا قَالَ فَلَمْ يَفْجَأْ مُوسَى إِلَّا وَقَدْ قَلَعَ لَوْحًا بِالْقَدُّومِ فَقَالَ لَهُ مُوسَى مَا صَنَعْتَ قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا{ لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَلَمَّا خَرَجَا مِنْ الْبَحْرِ مَرُّوا بِغُلَامٍ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَقَلَعَهُ بِيَدِهِ هَكَذَا وَأَوْمَأَ سُفْيَانُ بِأَطْرَافِ أَصَابِعِهِ كَأَنَّهُ يَقْطِفُ شَيْئًا فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ }مَائِلًا أَوْمَأَ بِيَدِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ سُفْيَانُ كَأَنَّهُ يَمْسَحُ شَيْئًا إِلَى فَوْقُ فَلَمْ أَسْمَعْ سُفْيَانَ يَذْكُرُ مَائِلًا إِلَّا مَرَّةً قَالَ قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا وَلَمْ يُضَيِّفُونَا عَمَدْتَ إِلَى حَائِطِهِمْ{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ فَقَصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا قَالَ سُفْيَانُ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوْ كَانَ صَبَرَ لَقُصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا وَقَرَأَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِثُمَّ قَالَ لِي سُفْيَانُ سَمِعْتُهُ مِنْهُ مَرَّتَيْنِ وَحَفِظْتُهُ مِنْهُ قِيلَ لِسُفْيَانَ حَفِظْتَهُ قَبْلَ أَنْ تَسْمَعَهُ مِنْ عَمْرٍو أَوْ تَحَفَّظْتَهُ مِنْ إِنْسَانٍ فَقَالَ مِمَّنْ أَتَحَفَّظُهُ وَرَوَاهُ أَحَدٌ عَنْ عَمْرٍو غَيْرِي سَمِعْتُهُ مِنْهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا وَحَفِظْتُهُ مِنْهُ

اسان کي [علي بن عبدالله] ٻڌايو آهي اسان کي [سفيان] اسان کي [عمرو بن دينار] ٻڌايو آهي چيو آهي مون کي [سعيد بن جبير] ٻڌايو آهي ته مون [ابن عباس رضي الله عنهما] کي چيو ته نوف البڪلي سمجهي ٿو ته موسيٰ، خضلِر جو دوست، موسيٰ بني اسرائيل نه پر ٻيو موسيٰ هو. ابن عباس رضي الله عنهما چيو ته: 'الله جو دشمن ڪوڙ ڳالهائي رهيو آهي، حقيقت ۾ هن اسان کي [ابن بن ڪعب] رسول الله ﷺ کان ٻڌايو ته: 'ته موسيٰ بني اسرائيل جي سامهون بيٺو هو خطبو ڏئي رهيو هو پوءِ ان کان پڇيو ويو ته: 'سڀ کان وڌيڪ نيڪ ماڻهو ڪير آهي؟' پاڻ صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو ته: 'مان'. فوري طور تي الله تعاليٰ ان تي تنقيد ڪئي ڇاڪاڻ ته ان کي ان بابت علم نه ڏنو ويو هو. پوءِ الله تعاليٰ ان تي وحي ڪئي ته: 'منهنجي ٻانهن ۾ هڪ ٻانهو آهي جيڪو ٻن سمنڊن جي سنگم تي رهندو آهي جيڪو توهان کان وڌيڪ ڄاڻ رکندڙ آهي'. پوءِ موسيٰ چيو؛ 'اي رب، مان ڪنهن سان ملڻ لاءِ دوست ٺاهي سگهان ٿو؟' سفيان هڪ ٻئي جملي سان بيان ڪيو؛ 'اي رب، مان ڪيئن ملندس؟' الله فرمايو؛ 'هڪ مڇي وٺو ۽ ان کي ٽوڪري ۾ وجھو ۽ جڏهن به توهان ان کي وڃائي ڇڏيو، اها ان جي نشاني آهي'. سفيان هڪ ٻئي جملي سان پڻ بيان ڪيو؛ 'اهو ان شخص جي جاءِ آهي'. پوءِ موسيٰ مڇي کڻي ٽوڪري ۾ وجھو، پوءِ پنهنجي شاگرد يوسي بن نون سان گڏ هليو، جيستائين جڏهن اهي هڪ وڏي پٿر تي پهتا، ته ٻنهي پنهنجا مٿا پٿر تي رکيا جيستائين موسيٰ سمهي پيو. پوءِ مڇي خاموشي سان ٽوڪري مان نڪري آئي ۽ پوءِ ٽپو ڏنو ۽ سمنڊ ۾ پنهنجو رستو اختيار ڪيو - سورة الڪهفه آيت 61-. پوءِ الله پاڻي جي وهڪري کي روڪيو جنهن مان مڇي گذري ٿي ته اهو عمارت جي ڇت وانگر بڻجي ويو يا هڪ نشاني ٺاهي وئي. تنهن ڪري موسيٰ چيو؛ 'اهو نشان آهي جيڪو ڇت وانگر ٺهيل آهي'. تنهن ڪري انهن ٻنهي پنهنجي سفر جي باقي رات ۽ ڏينهن جاري رکيو. منجهند تائين، موسيٰ پنهنجي شاگرد کي چيو؛ 'اسان جو کاڌو آڻيو، بيشڪ اسين هن سفر ۾ تمام ٿڪل آهيون'. - سورة الڪهف آيت 62-. موسيٰ الله جي حڪم موجب منزل تي پهچڻ کان پوءِ ٿڪل محسوس نه ڪيو. تنهن ڪري سندس شاگرد کيس چيو: 'ڇا توهان کي خبر آهي جڏهن اسان پٿر ۾ پناهه ڳولي رهيا هئاسين؟، بيشڪ مان مڇي جو ذڪر ڪرڻ وساري ويس. ۽ مون کي شيطان کان سواءِ ڪو به نه وساريندو آهي'-. موسيٰ چيو؛ - 'اهو ئي هنڌ آهي جنهن کي اسان ڳولي رهيا هئاسين. پوءِ اهي ٻئي پنهنجي اصلي رستي تي موٽي آيا'. - سورة الڪهف آيت 63-. ان وقت، مڇي سمنڊ ۾ پنهنجو رستو اختيار ڪيو ۽ انهن لاءِ اهو هڪ عجيب ڳالهه هئي. موسيٰ چيو؛ 'اهو ئي هنڌ آهي جنهن کي اسان ڳولي رهيا هئاسين'. پوءِ اهي ٻئي واپس موٽي آيا ۽ پنهنجي اصلي رستي تي هليا'. - سورة الڪهف آيت 64-. اهي ٻئي ڦريا ۽ پنهنجي پوئين رستي تي هليا جيستائين اهي پٿر تي پهتا ۽ اتي هڪ ماڻهو ڏٺائين جنهن جا ويڪرا ڪپڙا هئا ۽ موسيٰ کيس سلام ڪيو. پوڙهي ماڻهوءَ موسيٰ جي سلام جو جواب ڏنو ۽ چيو؛ 'توهان پنهنجي جاءِ تي ڪيئن سلام ڪندا آهيو؟' موسيٰ جواب ڏنو؛ 'مان موسيٰ آهيان'. پوڙهي ماڻهوءَ جواب ڏنو؛ 'بني اسرائيل جو موسيٰ؟'. موسيٰ جواب ڏنو؛ ها، صحيح'. موسيٰ اڳتي چيو؛ 'مان توهان سان ملڻ آيو آهيان ته جيئن توهان مون کي 'سچي علم مان سچو علم جيڪو توهان کي سيکاريو ويو آهي' سيکاريو. -سورة الڪهف آيت 66-. پوڙهي ماڻهوءَ چيو؛ 'اي موسيٰ، مون کي الله جي علم مان اهو علم آهي جيڪو الله مون کي سيکاريو آهي جيڪو توهان نٿا ڄاڻو ۽ ساڳئي طرح توهان کي الله جي علم مان اهو علم آهي جيڪو الله توهان کي سيکاريو آهي جيڪو مان نٿو ڄاڻان'. موسيٰ چيو؛ 'ڇا مان توهان جي پيروي ڪري سگهان ٿو؟'. هن جواب ڏنو؛ 'تون ڪڏهن به مون سان صبر نه ڪري سگهندين. ۽ تون اهڙي شيءِ تي ڪيئن صبر ڪري سگهندين جنهن بابت توکي اڃا تائين ڪافي علم نه آهي'. پوءِ جيستائين خدا جا لفظ '... هڪ وڏي غلطي' نه هجن. -سورة الڪهف آيتون 67-71-. پوءِ ٻئي ساحل تي هليا ويا جيستائين اوچتو هڪ ٻيڙي اتان گذري، پوءِ انهن کي سواري وٺڻ لاءِ چيو، ظاهر آهي ته اهي خدلير کي سڃاڻندا هئا. پوءِ اهي - ٻيڙي جا مالڪ - بغير ڪنهن اجرت جي کيس وٺي ويا. جڏهن اهي ٻئي ٻيڙي ۾ سفر ڪري رهيا هئا، هڪ ننڍڙو پکي آيو ۽ ٻيڙي جي ڪناري تي ويٺو ۽ هڪ يا ٻه ڀيرا پاڻي پيئڻ لاءِ سمنڊ جي پاڻي ۾ چُڀڻ لڳو. تنهن ڪري خدلير کيس چيو؛ 'اي موسيٰ، منهنجو علم ۽ توهان جو علم الله جي علم جي مقابلي ۾ ڪجهه به ناهي - پاڻي جيڪو کڻي سگهجي ٿو - هن پکيءَ جي چُڀڻ مان جيڪو سمنڊ جي پاڻي تي پنهنجي چونچ سان آهي. اوچتو خدلير ڪهاڙي کڻي ٻيڙي جو تختو ٽوڙي ڇڏيو. موسيٰ جي حيرت ان وقت تائين ختم نه ٿي جيستائين هن ٻيڙي مان تختو نه هٽايو. موسيٰ کيس چيو؛ 'تون ڇا ڪري رهيو آهين؟'. انهن ماڻهن اسان کي بغير ڪنهن معاوضي جي پنهنجي ٻيڙي ۾ ويهاريو ۽ پوءِ توهان انهن جي ٻيڙي ۾ سوراخ ڪيو ته جيئن توهان مسافرن کي ٻوڙي ڇڏيو. واقعي توهان هڪ وڏي غلطي ڪئي آهي'. خدلير چيو؛ 'مون نه چيو هو؛' حقيقت ۾، تون مون سان ڪڏهن به صبر نه ڪندين. موسيٰ چيو؛ 'مون کي منهنجي وسارڻ جي سزا نه ڏي ۽ منهنجي ڪم ۾ مون کي ڪا به تڪليف نه ڏي' - سورة الڪهف آيتون 71-73-. هي پهريون سوال ان ڪري هو جو موسيٰ وساري ڇڏيو هو. جڏهن اهي ٻئي سمنڊ مان نڪري ويا، ته اهي هڪ ننڍڙي ٻار وٽان گذريا جيڪو ٻن دوستن سان کيڏي رهيو هو. پوءِ خضلِر ٻار جو مٿو پڪڙيو ۽ ان کي پنهنجي هٿ سان ڀڃي ڇڏيو. راوي سفيان پنهنجي آڱر سان اشارو ڪيو جيئن هو ڪجهه مروڙي رهيو هجي. تنهن ڪري موسيٰ کان پڇيو: 'تون هڪ پاڪ روح کي ڇو ماريو، نه ته ان ڪري جو ان ڪنهن ٻئي شخص کي ماريو؟ . بيشڪ، تو هڪ برائي ڪئي آهي. خضلِر چيو: 'ڇا مون توکي نه چيو هو؛ ته واقعي تون مون سان صبر نه ڪري سگهندين؟' موسيٰ چيو: 'جيڪڏهن مان هن کان پوءِ ٻيهر ڪنهن شيءِ بابت پڇان، ته مهرباني ڪري مون کي پاڻ سان گڏ نه وڃڻ ڏيو. بيشڪ، تو مون کي ڪافي عذر ڏنو آهي'. - سورة الڪهف آيت 74-. پوءِ اهي ٻئي هليا ويا. "پوءِ جڏهن اهي ٻئي هڪ ملڪ جي ماڻهن وٽ پهتا، ته انهن ان ملڪ جي ماڻهن کان تفريح جي درخواست ڪئي، پر ان ملڪ جا ماڻهو انهن جي تفريح ڪرڻ نٿا چاهين. پوءِ انهن ٻنهي کي هڪ گهر جي ڀت ملي جيڪا ان ملڪ ۾ تقريباً ڪري پئي هئي." - راوي علي بن عبدالله - چيو؛ ڀت جهڪيل هئي. سفيان پنهنجي هٿ سان اشارو ڪيو جيئن هو ڪنهن شيءِ کي مٿي رگڙي رهيو هجي ۽ مون سفيان کي صرف هڪ ڀيرو جهڪڻ جو ذڪر ڪندي نه ٻڌو. موسيٰ چيو؛ 'اهي هڪ اهڙي قوم آهن جن جو اسان دورو ڪيو آهي پر انهن اسان کي کاڌو نه ڏنو آهي ۽ نه ئي اسان جي تفريح ڪئي آهي، تنهنڪري توهان جان بوجھ ڪري انهن جي ڀتين جي مرمت ڇو ڪندا آهيو؟'. جيڪڏهن توهان چاهيو ٿا، صرف ان لاءِ اجرت گهرو'. خدلير جواب ڏنو؛ 'هي منهنجي ۽ توهان جي وچ ۾ جدائي جو لمحو آهي. مان توهان کي پنهنجي عملن جو مقصد ٻڌائيندس جنهن جو توهان انتظار نٿا ڪري سگهو'. - سورة الڪهف آيت 77-78-. رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ "اسان واقعي اميد ڪريون ٿا ته موسيٰ وڌيڪ صبر ڪري سگهي ٿو ته جيئن الله انهن ٻنهي بابت وڌيڪ ڪهاڻيون ٻڌائي." سفيان چيو؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم؛ 'الله موسيٰ تي رحم ڪري. جيڪڏهن هو صبر ڪري ها ته انهن ٻنهي بابت وڌيڪ ڪهاڻيون هجن ها.' ابن عباس رضي الله عنهما هن آيت کي پڙهي - وضاحت ڪئي - ان سان؛ 'انهن کان اڳ هڪ بادشاهه آهي جيڪو هر سٺي ٻيڙي کي ٺڳي سان قبضو ڪندو. انهي دوران، جيڪو ننڍڙو ٻار قتل ڪيو ويو هو هڪ ڪافر هو، جڏهن ته سندس والدين مومن هئا. سفيان مون کي چيو؛ 'مون ان کان ٻه ڀيرا ٻڌو ۽ مون ان کي ياد ڪيو'. سفيان کان پڇيو؛ 'ڇا توهان ان کي عمرو کان ٻڌڻ کان اڳ ياد ڪيو هو يا توهان ان کي ڪنهن ٻئي کان ياد ڪيو هو؟ سفيان چيو؛ 'مون ان کي ڪنهن ٻئي کان ياد ڪيو هو؟ ڪنهن ان کي عمرو کان بيان ڪيو ۽ مون ان کان ٻه يا ٽي ڀيرا ٻڌو ۽ پوءِ مون ان کي ياد ڪيو'.