Al Waliyy
इमाम बुखारी : 3137
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَرَأَيْتِ قَوْلَهُ{ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِّبُوا }أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ بَلْ كَذَّبَهُمْ قَوْمُهُمْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا أَنَّ قَوْمَهُمْ كَذَّبُوهُمْ وَمَا هُوَ بِالظَّنِّ فَقَالَتْ يَا عُرَيَّةُ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا بِذَلِكَ قُلْتُ فَلَعَلَّهَا أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ لَمْ تَكُنِ الرُّسُلُ تَظُنُّ ذَلِكَ بِرَبِّهَا وَأَمَّا هَذِهِ الْآيَةُ قَالَتْ هُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ الَّذِينَ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَصَدَّقُوهُمْ وَطَالَ عَلَيْهِمْ الْبَلَاءُ وَاسْتَأْخَرَ عَنْهُمْ النَّصْرُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَتْ مِمَّنْ كَذَّبَهُمْ مِنْ قَوْمِهِمْ وَظَنُّوا أَنَّ أَتْبَاعَهُمْ كَذَّبُوهُمْ جَاءَهُمْ نَصْرُ اللَّهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ{ اسْتَيْأَسُوا }اسْتَفْعَلُوا مِنْ يَئِسْتُ{ مِنْهُ }مِنْ يُوسُفَ{ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ }مَعْنَاهُ الرَّجَاءُ
हे आम्हाला [यह्या बिन बुकैर] यांनी सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [अल-लायथ] यांच्याकडून, ['उकैल] यांच्याकडून, [इब्न शिहाब] यांच्याकडून कथन केले, ज्यांनी सांगितले: ['उरवा] यांनी मला कळवले की त्यांनी एकदा पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या पत्नी ['आयशा (रज़िअल्लाहु तआला अन्हा)] यांना विचारले; "सूरह युसूफ, आयत ११० मधील अल्लाहच्या शब्दांबद्दल तुमचे मत काय आहे, ज्याचा अर्थ असा आहे: 'मग जेव्हा पैगंबरांना त्यांच्या लोकांच्या ईमानबाबत आणखी काही आशा उरली नाही आणि त्यांना शंका वाटू लागली की त्यांच्यावर खोटारडेपणाचा आरोप केला गेला आहे – kudzdzibuu, ज्यात 'दल' अक्षरावर शद्दाह आहे – किंवा (त्यांना खोटारडे म्हटले गेले, kudzibuu, ज्यात 'दल' अक्षरावर शद्दाह नाही)? 'ऐशह (रज़ियल्लाहु अन्हा) म्हणाल्या: "प्रत्यक्षात सत्य हे आहे की पैगंबरांना त्यांच्या लोकांनी खरोखरच खोटं ठरवलं." मी म्हणालो: "अल्लाहच्या शपथाने, त्यांना नक्कीच खात्री होती की त्यांचे लोक त्यांना खोटं ठरवत आहेत, तर त्या आयतात 'अनुमान' या शब्दाचा अर्थ काय?" 'ऐशा (रज़ियल्लाहु ता'आला अता) म्हणाली: "अय उरवा, खरंच पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांना खात्री होती की त्यांच्यावर खोटारडेपणाचा आरोप होणार आहे." मी म्हणालो: "मला आशा आहे की तसेच झाले असेल. किंवा त्यांनी फक्त इतकंच गृहीत धरले की त्यांच्यावर खोटारडेपणाचा आरोप केला गेला आहे?" 'ऐशा (रज़ियल्लाहु ता'आला अता) म्हणाली: "अल्लाह रक्षक आहे. खरंच पैगंबरांनी त्यांच्या पालनहाराबद्दल असे संशय बाळगले नाहीत. ती म्हणाली, "हा आयत त्यांच्या अनुयायांविषयी आहे, ज्यांना बराच काळ कठीण परीक्षा सहन कराव्या लागल्या, परंतु मदत अद्याप पोहोचलेली नव्हती; जेव्हा त्यापैकी काहींनी त्यांना नाकारणाऱ्यांकडून निराशा अनुभवली आणि भीती वाटू लागली की त्यांचे अनुयायीही त्यांच्या पैगंबरपदावर शंका घेऊ शकतात, तेव्हाच अल्लाहची मदत आली." अबू अब्दुल्ला अल-बुखारी म्हणाले: "इस्ताय'असू हा शब्द 'इस्तफ'अलू' या क्रियापदाच्या पद्धतीनुसार आहे, जो 'यैस्तु' या मूळ शब्दापासून आला आहे. सूरा युसुफमधील 'ला ताय'असू मिन् रौहिल्लाह' (अल्लाहच्या दयेबद्दल निराश होऊ नका) या वाक्प्रयोगाचा अर्थ असा की माणसाने नेहमी 'रजा' (आशा) याला प्राधान्य द्यावे."