حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَبَعَثَ عُمَرُ النَّاسَ فِي أَفْنَاءِ الْأَمْصَارِ يُقَاتِلُونَ الْمُشْرِكِينَ فَأَسْلَمَ الْهُرْمُزَانُ فَقَالَ إِنِّي مُسْتَشِيرُكَ فِي مَغَازِيَّ هَذِهِ قَالَ نَعَمْ مَثَلُهَا وَمَثَلُ مَنْ فِيهَا مِنْ النَّاسِ مِنْ عَدُوِّ الْمُسْلِمِينَ مَثَلُ طَائِرٍ لَهُ رَأْسٌ وَلَهُ جَنَاحَانِ وَلَهُ رِجْلَانِ فَإِنْ كُسِرَ أَحَدُ الْجَنَاحَيْنِ نَهَضَتْ الرِّجْلَانِ بِجَنَاحٍ وَالرَّأْسُ فَإِنْ كُسِرَ الْجَنَاحُ الْآخَرُ نَهَضَتْ الرِّجْلَانِ وَالرَّأْسُ وَإِنْ شُدِخَ الرَّأْسُ ذَهَبَتْ الرِّجْلَانِ وَالْجَنَاحَانِ وَالرَّأْسُ فَالرَّأْسُ كِسْرَى وَالْجَنَاحُ قَيْصَرُ وَالْجَنَاحُ الْآخَرُ فَارِسُ فَمُرْ الْمُسْلِمِينَ فَلْيَنْفِرُوا إِلَى كِسْرَى وَقَالَ بَكْرٌ وَزِيَادٌ جَمِيعًا عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَ فَنَدَبَنَا عُمَرُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْنَا النُّعْمَانَ بْنَ مُقَرِّنٍ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِأَرْضِ الْعَدُوِّ وَخَرَجَ عَلَيْنَا عَامِلُ كِسْرَى فِي أَرْبَعِينَ أَلْفًا فَقَامَ تَرْجُمَانٌ فَقَالَ لِيُكَلِّمْنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَلْ عَمَّا شِئْتَ قَالَ مَا أَنْتُمْ قَالَ نَحْنُ أُنَاسٌ مِنْ الْعَرَبِ كُنَّا فِي شَقَاءٍ شَدِيدٍ وَبَلَاءٍ شَدِيدٍ نَمَصُّ الْجِلْدَ وَالنَّوَى مِنْ الْجُوعِ وَنَلْبَسُ الْوَبَرَ وَالشَّعَرَ وَنَعْبُدُ الشَّجَرَ وَالْحَجَرَ فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذْ بَعَثَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الْأَرَضِينَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَجَلَّتْ عَظَمَتُهُ إِلَيْنَا نَبِيًّا مِنْ أَنْفُسِنَا نَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ فَأَمَرَنَا نَبِيُّنَا رَسُولُ رَبِّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نُقَاتِلَكُمْ حَتَّى تَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ أَوْ تُؤَدُّوا الْجِزْيَةَ وَأَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ رِسَالَةِ رَبِّنَا أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ فِي نَعِيمٍ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا قَطُّ وَمَنْ بَقِيَ مِنَّا مَلَكَ رِقَابَكُمْ فَقَالَ النُّعْمَانُ رُبَّمَا أَشْهَدَكَ اللَّهُ مِثْلَهَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُنَدِّمْكَ وَلَمْ يُخْزِكَ وَلَكِنِّي شَهِدْتُ الْقِتَالَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا لَمْ يُقَاتِلْ فِي أَوَّلِ النَّهَارِ انْتَظَرَ حَتَّى تَهُبَّ الْأَرْوَاحُ وَتَحْضُرَ الصَّلَوَاتُ

[Al Fadlal bin Ya'qub]-ek ['Abdullah bin Ja'far ar-Raqqiy]-ek [Al Mu'tamir bin Sulaiman]-ek [Sa'id bin 'Ubaidullah Ats-Tsaqafiy]-ek [Bakr bin 'Abdullah Al Muzaniy] eta [Ziyad bin Jubair]-ek [Jubair bin Hayyah-ek] esan zuela esan zigun: 'Umarrek jende asko bidali zuen hainbat herrialdetara politeisten aurka borrokatzera. Gero, Al Humuzan Islamera bihurtu zenean, 'Umarrek esan zuen: 'Zuen iritzia eskatzen dizuet gerra honi buruz'. Al Hurmuzanek esan zuen: 'Ados. Gerra honen eta musulmanen etsaien artean parte hartu zuten pertsonen parabola buru bat, bi hego eta bi hanka dituen txori baten antzekoa da. Hegoetako bat hausten bazaio, bi hankatan zutik egongo da, hego baten eta buru baten gainean, eta beste hegoa hausten bada, bi hankatan eta buru baten gainean zutik egongo da'. Hala ere, burua hautsi bada, bi hankak, bi hegoak eta burua paralizatuta geratuko dira. Buruaren adibidea Kisra da - Persiar erregea - eta hegal bat Qaishar da - Erromatar erregea -, beste hegal bat, berriz, Persiar herria da. Beraz, musulmanei Kisraren aurka borrokatzera joateko agindu zien. Eta Bakr eta Ziyadek Jubair bin Hayyah-engandik esan zuten: "Beraz, 'Umarrek bidali gintuen eta an-Nu'man bin Muqarrin izendatu zuen gure buruzagi, etsaiaren herrialdera iritsi ginenean, Kisrako morroi bat berrogei mila soldadurekin atera zen guri aurre egitera eta interprete bat zutitu eta esan zuen: 'Utzi zuetako batek hitz egiten nirekin'. Beraz, Al Mughirah-ek esan zuen: 'Galdetu nahi duzuna!'. Hark esan zuen: 'Nor zarete zuek?'. [Al Mughirah-ek] erantzun zuen: 'Arabiar nazioko jendea gara, eta gure aurrean zailtasunak eta proba gogorretan bizi izan ginen, larruak eta haziak xurgatzen genituen gosearen ondorioz, larrua eta ilea janzten genituen eta zuhaitzak eta harriak gurtzen genituen'. Halako egoera batean, zeru eta lurraren Jaunak, Goi-Gorenak eta Bere Maiestate Handiak, gure Profeta bidali zigun gure artetik, zeinaren aita eta ama ezagutzen genituen, eta Profetak, gure Jaunaren mezulariak, sallallaahu 'alaihi wasallam-ek, agindu zigun zuekin borrokatzeko Ala bakarrik gurtu edo jizyah ordaindu arte. Eta gure Profetak, sallallaahu 'alaihi wasallam-ek, gure Jaunaren mezua jakinarazi zigun, gure artean hiltzen den edonor Paradisura sartuko dela inoiz ikusi ez dituen bedeinkapenekin, eta gure artean geratzen den edonork zuen gaineko nagusitasuna izango duela. Orduan [an-Nu'man-ek] esan zuen: 'Askotan Ala-k sartu zintuen Profetarekin borroketan, sallallaahu 'alaihi wasallam, damurik edo umiliaziorik eragingo ez dizuten borroketan. Eta nik ere borrokatzen nuen Ala-ren Mezulariaren aurka, sallallaahu 'alaihi wasallam, egunaren hasieran hasten ez bazen, haizea jo eta otoitz egiteko orduak sartu arte itxaroten zuen'.