Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’

Imam Bukhari : 2529

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَاخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةٌ فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ وَسَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ فَأَلَحَّتْ فَقَالُوا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَطَشُ فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَيٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَيٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ وَمَعَهُمْ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنْ الْبَيْتِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمْ الْحَرْبُ وَأَضَرَّتْ بِهِمْ فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا وَإِلَّا فَقَدْ جَمُّوا وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلًا فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لَا حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَيْءٍ وَقَالَ ذَوُو الرَّأْيِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي قَالُوا لَا قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظَ فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَيَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِيهِ قَالُوا ائْتِهِ فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَيْ مُحَمَّدُ أَرَأَيْتَ إِنْ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنْ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الْأُخْرَى فَإِنِّي وَاللَّهِ لَأَرَى وُجُوهًا وَإِنِّي لَأَرَى أَوْشَابًا مِنْ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ امْصُصْ بِبَظْرِ اللَّاتِ أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلَا يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لَأَجَبْتُكَ قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَقَالَ أَيْ غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَتَلَهُمْ وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا الْإِسْلَامَ فَأَقْبَلُ وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَيْءٍ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَيْنَيْهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَمَّدًا وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ فَاقْبَلُوهَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا فُلَانٌ وَهُوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلَاءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ فَقَالَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا مِكْرَزٌ وَهُوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا فَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَاتِبَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنْ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لَا نَكْتُبُهَا إِلَّا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ثُمَّ قَالَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنْ الْبَيْتِ وَلَا قَاتَلْنَاكَ وَلَكِنْ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَا تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لَا يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلَّا رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْ

ነጊሩኒ ኣሎ [ዓብደላ ቢን መሓመድ] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱር ሮዛቅ] ነጊሩና ኣሎ [ማዓማር] ነጊሩኒ ኢሉኒ [ኣዝ ዙህሪ] ኢሉኒ ኢሉኒ [ዑርዋ ቢን ኣዝ ዙበይር] ካብ [ኣል ምስዋር ቢን መኽራማ] ከምኡ’ውን [ማርዋን] ነፍሲ ወከፍ ኣዘንታዊ ቃል ናይቲ ካልእ ኣዘንታዊ ዘረጋገጸሉ ቦታ፡ ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ግዜ ስምምዕ ሑዳይቢያ ተበጊሶም ክሳብ ኣብ መፋርቕ ጉዕዞኦም ምስ በጽሑ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ዝበሉ: 'ብሓቂ ካሊድ ቢን ኣል ወሊድ ኣብ ከባቢ ኣልጎሚም ኮይኑ ንፈረሰኛታት ቁረይሽ ኣብ ቅድሚት ሰራዊት ይከታተል ነበረ: ስለዚ ብየማን መንገዲ ውሰድ - እቲ ናብ ዝወስድ መንገዲ ሰራዊት ካሊድ -'. በላህ ካሊድ ህላወኦም - ቁረይሽ - ክሳብ ኣብ ዋና ቤት ጽሕፈት ሰራዊት ምስ በጽሑ፡ ካሊድ ተጓይዩ ንቁረይሽ ከፈራርሕ ዝጎየየ ኣይነበረን። ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክሳብ ቁልቁል ዝጓዓዙሉ ዝነበሩ ጎቦ ምስ በጽሑ ገመል ደው ኢላ ትጉረም። ስለዚ እቶም ህዝቢ 'ተንስእ ተንስእ ንኺድ' በሉ። እታ ገመል ግን ገና ትጉረምረም ነበረት። ሽዑ ንሳቶም ድማ፡ 'ገመል ኣል-ቁሽዋ ኣድማ ኣላ፡ ገመል ኣል-ቁሽዋ ኣድማ ኣላ' በልዎ። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም : ኣል-ቁሽዋ ጠባዩ ስለ ዘይነበረ ኣይወቕዐን እንታይ ደኣ በቲ ንሰራዊት ወይጦታት ዝገትእ ተገቲኡ እዩ ። ድሕሪኡ ከምዚ በለ: 'በቲ ነፍሰይ ኣብ ኢዱ ዘላ፡ ንኽብሪ ኣላህ ከኽብሩ ዝገብሮም ሓንቲ ተግባር እኳ ኣይሓቱኒን እዮም ግን ብርግጽ ክፍጽሞ እየ'። ሽዑ ረጊጹ እታ ገመል ተንሲኣ። ኣዘንታዊ ከምዚ በለ: ስለዚ ገዲፍዎም - ንቕድሚት እናተጓዕዘ - ክሳብ ኣብ ጫፍ ሑዳይቢያ ኣብ ወሰን ንእሽቶ ማይ ዘለዎ ዒላ ሰባት ኣብ ዙርያኡ ተጨናኒቖም ዝጸንሑሉ ደው ዝብል። ህዝቢ ኣብ ዙርያኡ ምስ ተኣከበ ነዊሕ ከይጸንሐ እቲ ማይ ወዲኡ ንጽምኦም ንነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጸብጺቦም። ስለዚ ድማ ካብ ሸፋሽፍቲኡ ፍላጻ ኣውጺኡ ኣብኡ ክለኽብዎ ኣዘዞም። ስለዚ በላህ ብድሕሪኡ እታ ዒላ ክሳብ ዝሰትዩላ ጽሩይ ማይ ክትውሕዝ ቀጸለት። ኣብ ከምዚ ኩነታት ምስ በጽሑ ቡዳይል ቢን ዋርቆ ኣል ኹዛዒ ምስ ሓደ ጉጅለ ሰባት ካብ ህዝቡ ማለት ቀቢላ ኩዛዓ ሃንደበት መጸ። ቅድሚ ሕጂ እሙናት ሰባት ናይ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ካብ ሰብ ጥሃማ እዮም ነይሮም። ንሱ ድማ ከምዚ በለ:- ብሓቂ ካዓብ ቢን ሉዓይን ኣሚር ቢን ሉዓይን ኣብ ምድሪ ሑዳይብያ ማይ ንኸምጽኡ ደው ክብሉ ገዲፈዮም። ምስኦም ብሓባር ገና ጤለ በጊዕ ዝጠብዋ ዝነበራ ሓያሎ ገና ዝወለዳ ኣግማል ነበራን ብጤለ በጊዐን ዝተዓጀባ ኣዴታት እየን። ንጐይታ ባይቱሎ ክቃለሱን ክዕንቅፉን እዮም። ስለዚ ንሱ ከምዚ በለ:- ብሓቂ ንሕና ንማንም ክንዋጋእ ኣይመጻእናን: ንግደት ዑምራ ክንፍጽም ኢና መጺእና:: ብሓቂ ድማ ህዝቢ ቁረይሽ ብሰንኪ እቲ ኲናት ተዳኺሙን ክሳራታት ኣጋጢምዎን ነይሩ። እንተደልዮም ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎ ደቂ ሰባትን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ዕንቅፋት ብናጽነት ክሓልፉ ግዜ ክህቦም እየ። ኣነ እንተተዓዊተ እንተደልዮም ናብ -እስልምና- ክቕየሩ ይኽእሉ እዮም፣ እዚ ሃይማኖት እዚ ብብዙሓት ሰባት ዝተቐበሎ እዩ። እንተዘይደልዮም ካብ ድኻም ምቅላስ ከዕርፉ ይኽእሉ እዮም። እንተኾነ ግን -ካብዚ ምቕራብ- ፍቓደኛታት እንተኾይኖም፡ በቲ ነፍሰይ ኣብ ኢዱ ዘላ፡ ኣነ ብስም እዛ ሃይማኖት ብሓቂ ክቃለሶም እየ፡ ክሳብ እቲ ቀዳማይ ዝዕወትን ብሓቂ ድማ ኣላህ ጉዳያቱ ዝፍጸም'። ስለዚ ቡዳይል፡ ‘እቲ ኣቐዲምካ ዝበልካዮ ክነግሮም እየ’ በለ። እቲ ኣዘንታዊ ድማ፤ ስለዚ ናብ ቁረይሽ ብምኻድ ከምዚ በለ:- ብሓቂ ምስዚ ሰብኣይ እዚ ዝተዛረቦ ዝሰማዕናሉ ድሕሪ ምርኻብና ኢና መጺእና:: ነተን ቃላት ክንገልጸለን እንተደሊኻ ክንገብሮ ኢና'። እቶም ዘይፈልጥዎም ድማ 'ካባኻትኩም ብዛዕባኡ ዝኾነ ዜና ኣየድልየናን እዩ' ይብሉ። ከምኡውን o እቶም ለባማት ድማ ‘እቲ ዝሰማዕካዮ ንገሮ’ በልዎ። ንሱ -ቡዳይል- ከምዚ በለ: 'እዚን ከምዚን ክብል ሰሚዐዮ: ድሕሪኡ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝበሎ ኣመሓላሊፉሎም:: ስለዚ ዑርዋ ቢን መስዑድ ተንሲኡ ኣቱም ሰባት ወለዲ ኣይኮንኩምን? ንሳቶም ድማ ‘እወ ልክዕ እዩ’ ኢሎም መለሱ። ደጊሙ ድማ፡ ‘ወይስ ኣነ ውላድ -ናትካ- ኣይኮንኩን? ' ንሳቶም ድማ 'እወ ልክዕ እዩ' ኢሎም መለሱ። ድሕሪኡ፡ እንደገና ‘ትጥርጥርኒ ዲኻ፧’ ኢሉ ሓተተ። ንሳቶም ድማ ‘ኣይፋልን’ ኢሎም መለሱ። ደጊሙ ድማ፡ ‘ሓንሳብ ንህዝቢ ኡካዝ ሓገዝ ከም ዝሓተትኩ፡ ድሕሪኡ ፍቓደኛ ምስ ዝኾኑ ምስ ስድራይ፡ ደቀይን ምስቶም ዝእዘዙኒን ከም ዝመጻእኩኻ ኣይትፈልጥን ዲኻ?’ በለ። ንሳቶም ድማ ‘እወ ልክዕ እዩ’ ኢሎም መለሱ። ንሱ ድማ 'ብሓቂ እዚ ሰብኣይ ጥበባዊ ዕድመ ኣቕሪቡልካ ኣሎ ስለዚ ተቐበሎ እሞ ክራኸቦ ፍቐደለይ' በለ። ንሳቶም ድማ፡ 'ኪዲ ድለዮ' በልዎ። ስለዚ ምስኡ ተራኸበ ብድሕሪኡ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ተዛረበ ፡ ድሕሪኡ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምቲ ንቡዳይል ዝበሎ በለ። ሽዑ ኣብቲ ግዜ ኡርዋ ከምዚ በለ:- ኦ መሓመድ ጉዳይ ህዝብኻ እንተትውድእ እንታይ ምሓሰብካ: ካብ ዓረብ ቅድሜኻ ከምዚ ክገብር ሰሚዕካ ትፈልጥ ዲኻ? ካልእ እንተዝህሉ ብኣላህ ብሓቂ ሓያሎ ኣሃዛት ርእየ፣ ከምኡ’ውን ብድሕሪትካ ዝርሕቑኻን ዝገድፉኻን ሓያሎ ጉጅለታት ሰባት ርእየ’። ስለዚ ኣቡበከር ድማ ኣፍካ ዓጽዮ! ሃዲምና ክንገድፎ ዲና፧’ ኢሉ መለሰሉ። ‘እዚ ሰብ እዚ መን እዩ፧’ ኢሉ ሓተቶ። እቶም ሰሓባ ድማ ‘ንሱ ኣቡበከር እዩ’ ኢሎም መለሱ። ኣቡበከር ድማ በታ ነፍሰይ ኣብ ኢዱ ዘላ፡ ዝኾነ ኣገልግሎት እንተዘይትገብረለይን ኣነ ድማ እንተዘይከፈልኩኻን ምመለስኩልካ ነይረ። እቲ ኣዘንታዊ ድማ፤ ብድሕሪኡ ኡርዋ መሊሱ ንነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተዛሪቡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝዛረበሉ ግዜ ጭሕሙ ሒዙ ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባ ድማ ኣብ ጥቓ ርእሲ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ደው ኢሉ ሴፍ ሒዙ ዕጥቂ ይኽደን ነበረ። ከምኡ ውን ኡርዋ ጭሕሚ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ብኢዱ ኣብ ዝትንክፈሉ ኩሉ ግዜ ኣል ሙጊራ ኢድካ ካብ ጭሕሚ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣርሕቕ እናበለ ኢዱ ብታሕተዋይ ክፋል ሸፋሽፍቲ ሰይፊ ይሃርሞ ነበረ። ስለዚ፤ 'ኡርዋ ርእሱ ኣልዒሉ 'እዚ ሰብ መን እዩ?' እቶም ብጾት ድማ ‘ንሱ ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባ እዩ’ ኢሎም መለሱ። ሽዑ ኡርዋ ከምዚ በለ: ‘ኦ ከዳዕ ብጥልመትካዶ ኣይተሸገረኩን፧’ በለ። ቀደም ኣል ሙጊራ ኣብ ዘመነ ድንቁርና ንሓደ ህዝቢ ኣሰንዩ ቀቲሉ ንብረቱ ወሲዱ። ብድሕሪኡ መጺኡ ናብ እስልምና ተቐየረ። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብቲ ግዜ እቲ ከምዚ ኢሎም: ብዛዕባ እስልምና ግን ኣነ ይቕበሎ እየ። እንተ ሃብቲ ግን ፈጺመ ምስኡ ዝኾነ ርክብ የብለይን።’ ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ ኡርዋ ክልተ ኣዒንቱ ናብቶም ሰሓባ ናይ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ገጹ ደርበየ። ኣዘንታዊ ድማ ከምዚ በለ:- ብረሱል ረሱል (ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) ፍሌም ንላዕሊ ኣይምደርበየን ኣብ ጨጉሪ ሓደ ካብ ብጾቱ ድማ ምወደቐ: እቲ ሰብ ግን ኣብ ገጹን ቆርበቱን ምተሓጸበ። ምስ ኣዘዞም ድማ ብኡብኡ ትእዛዛቱ ንምፍጻም ተጓየዩ። ንሱ ክወድቕ ኣብ ዝደለየሉ እዋን ድማ ንውሽጡ ማይ ከዳልዉ ስለ ዝቃለሱ ዳርጋ ኩሉ ግዜ ይቃለሱ ነበሩ። ክዛረብ ከሎ ድምጾም ኣብ ቅድሚኡ ኣውሪዶም ከኽብርዎ ከለዉ ኣጠማምታኦም ናብኡ ኣይሰሓሑን። ስለዚ ዑርዋ ናብ ኣዕሩኽቱ ተመሊሱ ከምዚ በለ: ኣቱም ህዝቢ በላህ ብሓቂ ኣነ ምስ ነገስታት ክገጥም ዝተላእከ ልኡኽ እየ ነይረ: ከምኡ ውን ቃይሳር - ንጉስ ሮማውያን - ከምኡውን ኪስራ - ንጉስ ፋርስ - ከምኡ ውን ንጉስ ኣን-ናጃሲ። በላህ ከም ሰሓባ ልዕል ዝበለ ንጉስ ርእየ ኣይፈልጥን። t መሓመድ ሻላሁ ዓላይሂ ዋሰላም ንመሓመድ ኣኽቢርዎ። ሓቂ እዩ ፍሕፍሕ ኣይገብርን ብድሕሪኡ ኣብ ጨጉሪ ሓደ ካብኣቶም ይኣቱ ክሳብ ኣብ ገጹን ቆርበቱን ፍሕኛ ክሓጽቦ እንተዘይኮይኑ እሞ እንተኣዘዞም ሽዑ ብኡንብኡ ንኽፍጽምዎ ይሽቑረሩ እሞ ንሱ ክወድቕ ከሎ ድማ ዳርጋ ይበኣሱ ምኽንያቱ ብዛዕባ እቲ ዝተረፈ ማይ ካብ ውዱኡ ይበኣሱ ስለዘለዉ ክዛረብ ከሎ ድማ ድምጾም የውርዱ - ኣጸቢቖም ስምዑ - ኣጠማምታኦም ድማ ናብኡ ኣየቕንዑን እዮም። ኣዝዮም ስለ ዘኽብርዎ። ብርግጽ ናብ ሰናይ ዝመርሕ ዕድመ ኣቕሪቡልካ ኣሎ እሞ ተቐበሎ'። ሽዑ ሓደ ካብቶም ባኒ ኪናና 'ክራኸቦ' በለ። ንሳቶም ድማ 'ተራኸቦ' በልዎ። እቲ ሰብ ናብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ብጾቱን ምስ መጸ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ በሎም። ካብ ኣግማል ዘኽብር ህዝቢ ዝመጸ እዩ፣ ስለዚ ናብኡ ለኣኾም'። ስለዚ ድማ ገመል ተላእከሉ። ሽዑ እቶም ህዝቢ ድማ ታልብያ እናበሉ ተቐበልዎ። እቲ ሰብኣይ ነዚ ምስ ረኣየ ክብሪ ንኣላህ ይኹን። እዞም ሰባት ናብ ባይቱሎ ካብ ምምጻእ ክኽልከሉ የብሎምን'። ናብ ኣዕሩኽቱ ምስ ተመልሰ ድማ፡ 'እተን ኣግማል ኮላር ተገይረንን ምልክት ከም ዝተገብረለንን ርእየ እየ፡ ስለዚ ካብ ባይቱሎህ ምሕላው ግቡእ ኣይኮነን ኢለ ሓሲበ'። ሃንደበት ካብኦም ሓደ ሰብኣይ ደው ኢሉ መብዛሕትኡ ግዜ ሚክራዝ ቢን ሓፍሽ ዝበሃል ሰብኣይ ተንሲኡ፡ ‘ክራኸቦ’ በለ። ሽዑ ንሳቶም ድማ፡ ‘ንርኸቦ’ በልዎ። እቲ ሰብኣይ ናባታቶም ምስ መጸ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም እዚ ሚክራዝ እዩ ክፉእ ሰብ እዩ በሎም። ስለዚ ሚክራዝ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክዛረብ ጀመረ። እናዕለለ ከሎ ሃንደበት ሱሃይል ቢን ዓምሩ መጸ። [ማእማር] ከምዚ በለ፤ ስለዚ ንዓይ [ኣዩብ] ካብ [ኢክሪማ] ከም ዝጸብጸበኒ ከምዚ ኢሉ ጸብጺቡ: ሱሃይል ቢን ዓምሩ ምስ መጸ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም: ብሓቂ ጉዳይካ ቀሊል ኮይኑ ኣሎ’ ኢሎም:: [ማእማር] ከምዚ በለ፤ [ኣዝ ዙህሪ] ኣብ ትረኻ ናይዚ ሓዲስ ከምዚ ኢሉ:- ሽዑ ሱሃይል ቢን ዓምሩ መጺኡ: ‘ኣብዚ ኣምጽኡ - ወረቐት - ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎኹምን ናይ ስምምዕ ደብዳበ ስርሑ’ ኢሉ። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሓደ ጸሓፊ ጸዊዖም ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድማ ከምዚ በሎም:--ጽሓፉ- ቢስሚላሂር ረህማኒር ማህጸን’። ስለዚ ሱሃይል ከምዚ በለ: ብዛዕባ ስም ኣር-ረህማን: ብኣላህ ኣነ ኣይፈልጦን እየ:: ግን ቢስሚካ ኣላሁማ ጽሓፍ - ብስምካ ኦ ኣላህ - ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ትጽሕፎ ዝነበርካ'። ስለዚ ኣስላም ከምዚ ኢሎም: ‘ብረቢ ብዘይካ ቢስሚላሂር ረህማኒር ራህማኒር ኣይትጽሓፎ’። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ጽሓፉ፤ 'ቢስሚካ ኣላሁማ'። ድሕሪኡ ከምዚ በለ፦ ‘እዚ ብሙሓመድ ረሱሉላህ ዝተመስረተ ስምምዕ እዩ’። ብኡ ንብኡ ሱሃይል ከምዚ በሎ: ‘በላህ ልኡኽ ናይ ኣላህ ምዃንካ እንተንፈልጥ ኔርና ካብ ባይቱሎ ካብ ምውጻእ ኣይምኸልከልናካን ኣይምተዋጋእናካን ኔርና። ግን ከምዚ ጽሓፉ፦ ‘መሓመድ ቢን ዓብደላ’። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም፤ 'በላህ ኣነ ብሓቂ ረሱል ናይ ኣላህ እየ ዋላ እኳ ትኽሕዱኒ እንተኾንኩም። ጽሓፉ፡ መሓመድ ቢን 'ዓብደላ'። ኣዝ ዙህሪ ከምዚ ምስ ቃላቱ ዝተኣሳሰር እዩ: 'ንኽብሪ ኣላህ ዘኽብሩሉ ልመና ኣይሓቱኒን እዮም ግን ብርግጽ ክህቦም እየ'። ሽዑ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በሎ:- ብቅድመ ኩነት ናብ ባይቱሎ ከይድና ኣብኡ ጠዋፍ ክንፍጽም ናጽነት ሂብካና’። ሱሃይል ድማ በላህ ኣዕራብ ብሓይሊ ከም ዝተወሰድና ከይነግሩኻ። ይኹን እምበር፡ ነቲ ዕድል ኣብ ዝመጽእ ዓመት ክንህቦ ኢና። እቲ ዝቕጽል ቅድመ ኩነት ድማ ዋላ ሃይማኖትካ ተኸቲሉ ብወገንና ዝመጸካ የለን እምበር ክትእዘዝ ኣለካ ንዓና ምለሱልና'። ሽዑ ኣስላም -ፕራተስ- ሱብሓናሎህ ከመይ ኢሉ ናብ ሙሽሪካውያን ክምለስ ይኽእል ኣስላማይ ኮይኑ መጺኡ?’ በሉ። እናተኻትዑ ከለዉ ሃንደበት ኣቡ ጃንዳል ቢን ሱሃይል ቢን ዓምሩ ኣብ ዝተኣስረ ኩነታት በጺሑ ምስ ኣስላም ክጽንበር ካብ ቆላታት ከተማ መካ ሃደመ። ስለዚ ሱሃይል ከምዚ በለ: ‘ኦ መሓመድ እዚ ብመሰረት ስምምዕካ ከተረክበኒ ዘለካ ናይ መጀመርታ ሰብ እዩ’። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሎም : ብሓቂ ገና ስምምዕ ኣይገበርናን ። ሱሃይል ድማ ‘በላህ ሽዑ ንዘልኣለም ምሳኻትኩም ዝኾነ ናይ ሰላም ውዕል ኣይገብርን እየ’ ኢሉ። ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘ከም ፍሉይ ነገር ሃበኒ’። ሱሃይል፡ 'ፈጺመ ኣይህበካን እየ' ኢሉ። ደጊሙ ድማ 'ከምኡ ኣይትኹን ሃበኒ' በለ። ሱሃይል፡ 'ኣይገብሮን እየ' ኢሉ። ሚክራዝ፡ 'ንሕና ከይተረፈ -መሳለጥያ- ሂብናኩም ኣለና' ኢሉ። ኣቡ ጃንዳል ከምዚ በሎም: ኣቱም ኣስላም ዋላ ኣስላማይ ኮይነ መጺአ ናብ ሙሽሪካውያን ክምለስ ድየ? እንታይ ከም ዝሓለፍኩ ኣይትርእን ዲኻ?’ ኢሉ መለሰሉ። ብርግጽ ኣቡ ጃንዳል መንገዲ ኣላህ ብምምራጹ ኣዝዩ ሕሱም ስቅያት ተገይሩሉ። እቲ ኣዘንታዊ ድማ፤ ስለዚ ዑመር ቢን ኣል ኸስታብ ኣላህ ይሕጎሰሉ ከምዚ በለ: 'ስለዚ ምስ ነቢይ ኣላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተራኺበ ድሕሪኡ: 'ብሓቂ ነቢ ናይ ኣላህ ኣይኮንካን ዲኻ?' ንሱ ድማ 'እወ ልክዕ እዩ' ኢሉ መለሰሉ። ኣነ ድማ 'ጸላእትና ልዕሊ ሓሶት ክኾኑ ከለዉ ልዕሊ ሓቂ ኣይኮናን ዲና' በልክዎ። ንሱ ድማ 'እወ ልክዕ እዩ' ኢሉ መለሰሉ። ኣነ ድማ፡ ‘እሞ ንምንታይ ኢና ነዚ ኣብ ልዕሊ ሃይማኖትና ዘሎ ጸርፊ ንቕበሎ፧’ በልክዎ። ንሱ ድማ: 'ብሓቂ ኣነ ልኡኽ ናይ ኣላህ እየ ንዕኡ ውን ኣይጥሕሶን እየ ንሱ ድማ ሓጋዚይ እዩ' በለ። ኣነ ድማ፡ 'ግድን ናብ ባይቱሎ ክንከይድ ኢና ድሕሪኡ ኣብኡ ጠዋፍ ክንገብር ኢና ኣይበልካን ዲኻ?' ንሱ ድማ፡ ‘ሓቂ እዩ። ግን ሎሚ ዓመት ናብኡ ክንከይድ ምዃንና ድየ ነጊረካ፧’ ኢሉ መለሰሉ። ዑመር ከምዚ በለ፦ ኣነ ድማ ‘ብሓቂ ኣይፋልን’ ኢለ መለስኩሉ። ደጊሙ ድማ 'ብሓቂ ብርግጽ ናብኡ ከይድካ ኣብኡ ጠዋፍ ክትገብር ኢኻ' በለ። ዑመር ከምዚ በለ: እምበኣር ደሓር ምስ ኣቡበከር ተራኺበ: ኦ ኣቡበከር ብሓቂ ድዩ ናይ ኣላህ ነቢዩ? ኣቡበከር ድማ 'እወ ልክዕ እዩ' ኢሉ መለሰሉ። ኣነ ድማ 'ጸላእትና ልዕሊ ሓሶት ክኾኑ ከለዉ ልዕሊ ሓቂ ኣይኮናን ዲና' በልክዎ። ንሱ ድማ ‘እወ ኣሎ’ ኢሉ መለሰሉ። ደጊመ ድማ፡ ‘እሞ ንምንታይ ኢና ነዚ ኣብ ልዕሊ ሃይማኖትና ዘሎ ጸርፊ ንቕበሎ፧’ በልክዎ። ኣቡበከር ከምዚ በለ: ‘ኦ ተዋጋኢ ብሓቂ ንሱ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እዩ ንጐይታኡ ድማ ኣይክሕስንን ሓጋዚኡን እዩ:: ስለዚ ኣብ ትእዛዛቱ ጸኒዕካ ኣይትእዘዝ። በላህ ብሓቂ ልዕሊ ሓቂ እዩ'። ኣነ ድማ፡ ሓደ እዋን ብርግጽ ናብ ባይቱሎ ክንከይድ ኢና ድሕሪኡ ኣብኡ ታዋፍ ክንገብር ኢና ኣይበለን ድዩ?’ በልክዎ። ኣቡበከር ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰሉ። ግናኸ ሎሚ ዓመት ናብኡ ክንመጽእ ኢና ኢሉ ድዩ፧’ ኢሉ መለሰሉ። ኣነ ድማ 'ኣይፋልን' ኢለ መለስኩሉ። ኣቡበከር ድማ ብርግጽ ብርግጽ ናብኡ ከይድካ ኣብኡ ጠዋፍ ክትገብር ኢኻ’ ኢሎም። [ኣዝ ዙህሪ] ከምዚ ኢሉ፤ ዑመር ከምዚ በለ: 'ብሰንኪ ተግባራተይ ሓያሎ ሰናይ ተግባራት ገይረ -ከም መዕረቒ ዘይግቡእ ቃላት-'። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ነቲ ስምምዕ ምስ ወድአ ንሰሓባታቶም ተንስእ እሞ ናይ መስዋእቲ እንስሳታትኩም ሓሪድኩም ድሕሪኡ ርእስኹም ምልጻይ በሎም። ኣዘንታዊ ድማ ከምዚ በለ:- ብረቢ ሓደ ሰብ - ትእዛዙ ንምፍጻም - ክሳብ ሰለስተ ግዜ ዝእዝዞ ደው ዝበለ ኣይነበረን። ሓደ ካብኣቶም ትእዛዛቱ ንምፍጻም ደው ምስ ዘይነበረ ኣብ መወዳእታ ንኡም ሰላማ ክረኽቦ ኣትዩ ኣብ መንጎ ኣስላም ዘጋጠሞ ነገር ነገሮም። ስለዚ ኡም ሰላማ ከምዚ በለ:- ኦ ነቢ ናይ ኣላህ ደስ ይብለካ ድዩ ንኽገብርዎ? ወጺእካ ንማንም ካብኣቶም ሓንቲ ቃል ኣይትዛረቦ መስዋእቲ ገመልካ ክሳብ ትሓርድ፡ ሽዑ ጸጉርኻ ክትላጽይ ንጸጉሪ ጸጉሪካ ትጽውዕ። ስለዚ ወጺኡ ንማንም ካባታቶም ኣይተዛረቦን ክሳብ እታ መስዋእቲ ዝኾነት ገመልኡ ሓሪዱ ድሕሪኡ ንጸጉሪ ጸጉሩ ናብ ጸጉሪ ርእሲ ጸዊዑ