Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’

Imam Bukhari : 2529

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَاخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةٌ فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ وَسَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ فَأَلَحَّتْ فَقَالُوا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَطَشُ فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَيٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَيٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ وَمَعَهُمْ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنْ الْبَيْتِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمْ الْحَرْبُ وَأَضَرَّتْ بِهِمْ فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا وَإِلَّا فَقَدْ جَمُّوا وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلًا فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لَا حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَيْءٍ وَقَالَ ذَوُو الرَّأْيِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي قَالُوا لَا قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظَ فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَيَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِيهِ قَالُوا ائْتِهِ فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَيْ مُحَمَّدُ أَرَأَيْتَ إِنْ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنْ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الْأُخْرَى فَإِنِّي وَاللَّهِ لَأَرَى وُجُوهًا وَإِنِّي لَأَرَى أَوْشَابًا مِنْ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ امْصُصْ بِبَظْرِ اللَّاتِ أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلَا يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لَأَجَبْتُكَ قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَقَالَ أَيْ غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَتَلَهُمْ وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا الْإِسْلَامَ فَأَقْبَلُ وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَيْءٍ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَيْنَيْهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَمَّدًا وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ فَاقْبَلُوهَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا فُلَانٌ وَهُوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلَاءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ فَقَالَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا مِكْرَزٌ وَهُوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا فَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَاتِبَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنْ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لَا نَكْتُبُهَا إِلَّا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ثُمَّ قَالَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنْ الْبَيْتِ وَلَا قَاتَلْنَاكَ وَلَكِنْ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَا تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لَا يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلَّا رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْ

Wakandaambila ['Abdullah bin Muhammad] wakatwaambila ['Abdur Rozzaq] wakatwaambila [Ma'mar] wakati wakandaambila [Az Zuhriy] wakati wakandaambila ['Urwah bin Az Zubair] kuzwa kuli [Al Miswar bin Makhramah] a [Marwan] ooko sikupandulula umwi awumwi nkwaakasinizya sikupandulula umwi majwi oonse obile,'; Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakazwa muchiindi chachizuminano cha Hudaibiyah kusikila nibakali akati-kati kalweendo lwabo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Masimpe, Khalid bin Al Walid wakali mubusena bwa al-Ghomim kali kulanganya basilumamba batantide mabbiza baku Quraysh kunembo lyabasikalumamba, aboobo bakabweza nzila yalulyo - mugwagwa uutola kubasikalumamba ba Khalid -'. Kuli Allah, Khalid tanaakazyi kuti bakaliko - ba Quraysh - kusikila nibakasika kumaofesi aabasikalumamba, Khalid wakafwambaana akuzuza kuyooyoosya ba Quraysh. Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakeenda kusikila nibakasika achilundu nkobakali kweenda kuya ansi, nkamela yakwe yakaima mpawo yavwuuma. Aboobo bantu bakati: 'Nyamuka, nyamuka, atuunke'. Asi nkamela yakachilila. Mpawo bakati: 'Nkamela ya Al-Qushwa ili mukulwana, nkamela ya al-Qushwa ili mukulwana'. Aboobo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'al-Qushwa' tanaakauma nkaambo teensi mbwaakali kulilemeka pesi wakakasigwa ayooyo uukasya nkamu ya nzovu'. Mpawo wakati: 'Kwiinda muli yooyo uuli mumaanza aakwe moyo wangu, tabandikumbi kuti ndichite chimwi chintu chikonzya kubapa kulemeka bulemu bwa Allah pesi ndiyoozuzikizya ncobeni'. Mpawo wakalyuma mpawo nkamela yakanyampuka. Sikwaambilizya wakati: Mpawo wakabasiya - keenda kunembo - kusikila wakaima kumamanino aa Hudaibiyah kunkomwe yamugoti wakajisi maanzi masyoonto ooko bantu nkobakali kumuzingulukide. Kakutanainda chiindi chilamfu bantu nibakabungene kulinguwe, maanzi akamana mpawo bakaambilizya nyota yabo kuli Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam. Aboobo wakagwisya muvwi mucibbeeke cakwe akubaambila kuti baubikke aawo. Aboobo muli Allah, musule aawo chikala chakazumanana kubazuzya maanzi mabotu kusikila bakanywa mulinjiyo. Nibakali muchiimo eechi, Budail bin Warqo' Al Khuza'iy wakasika antoomwe akabunga kabantu bazwa kubantu bakwe, nkokuti musyobo wa Khuza'ah. Chiindi bakali bantu basyomwa ba Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam kuzwa kubantu baku Tihamah. Wakati: 'Masimpe, ndakalekela Ka'ab bin Lu'ay a 'Amir bin Lu'ay kuti baime kuyootebula maanzi munyika ya Hudaibiyah. Antoomwe ambabo kwakali nkamela zili mbozibede zyakali kuzyala buyo zyakali kunyonsya bana babo alimwi zyakali banyina kabatobelwa abana babo. Bayoolwana akukasya Mwami wa Baitulloh. Aboobo wakati: 'Masimpe, tiitwaboola kuzoolwana muntu pe, pesi twaboola kuzoochita lweendo lwa Umrah. Alimwi masimpe bantu baku Quraysh bakamana manguzu mpawo bakasweekelwa akaambo kankondo. Kuti bayanda, ndiyoobapa chiindi kuti bainde kakunyina chintu chilikusinkila aakati kandime abantu. Kuti ndazunda, kuti bayanda balakonzya kusanduka kuba -Islam-, bukombi bwakatambulwa abantu biingi. Kuti kabatayandi, balakonzya kulyookezya akaambo kakukatala akaambo kakulwana. Nokuba boobo, kuti kabakaka -kuzwa kuchipego eechi-, mpawo ayooyo uuli mumaanza aakwe muuya wangu, ndiyoobalwana ncobeni muzina lyachikombelo eechi kusikila kufumbwa uuyoozunda mpawo ncobeni Allah uyoopa kuti makani aakwe azuzikizigwe'. Mpawo Budail wakati: 'Ndilabaambila nzyookaamba chiindi'. Sikwaamba wakati; Mpawo wakayinka kuli Quraysh mpawo wakati: 'Masimpe, twakaboola kulinduwe twamana kuswaangana amuntu ooyu ooko nkotwakamvwa nzyaakaamba. Kuti koyanda kuti tupandulule majwi aaya, tulachita'. Batazyi akati kabo baamba kuti: 'Tatuyandi makani aali woonse kuzwa kuli nduwe'. Alimwi o basongo akati kabo bakati: 'Amumwaambile nzyomwakamvwa'. Walo -Budail- wakati: 'Ndakamumvwa kaamba boobu awa, mpawo wakabaambila ncaakaamba Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam. Aboobo 'Urwah bin Mas'ud wakanyampuka akwaamba kuti: 'O nobantu, sena tamuli bazyali?' Bakaingula kuti: 'Iyi, mbombubo'. Wakati alimwi: 'Naa teensi mwana -wako-? ' Bakasandula kuti: 'Iyi, mbombubo'. Mpawo wakabuzya alimwi kuti: 'Sena ulandidooneka?' Bakaingula kuti: 'Peepe'. Wakati alimwi: 'Sena tozi kuti ndakalomba lugwasyo kubantu baku Ukazh mpawo nibakakaka, ndakaboola kuli nduwe amukwasyi wangu, bana bangu abaabo bakandimvwida?' Bakaingula kuti: 'Iyi, mbombubo'. Wakati: 'Nchobeni oyu mwaalumi wakupede chintu chabusongo aboobo kotambula mpawo undileke ndiswaangane anguwe'. Bakati: 'Koya ukamujane'. Mpawo wakaswaangana anguwe mpawo wakaambuula aMufutuli, mpawo Mushinshimi wakaamba mbuli mbwaakaambila Budail. Mpawo aachiindi eecho 'Urwah wakati: 'O Muhammad, ino inga wayeeya buti kuti wamaninsya makani aabantu bako, sena kuli nowakamvwa muntu umwi akati kaba 'Arabu wakachita eezi katanaba nduwe? Kuti kakuli achimwi chintu, muli Allah, ndakabona bantu biingi, antoomwe atubunga twabantu tunji twakali kusule aabo bakali kunga bakutantamuka akusiya'. Aboobo Abu Bakr wakamwaambila kuti: 'Jala mulomo wako! Sena tuchije akumusiya musule?' Wakabuzya kuti: 'Ino muntu ooyu nguni?' Beenzinyina bakasandula kuti: 'Ngu Abu Bakr'. Abu Bakr wakati: 'Kwiinda muli yooyo uuli mumaanza aakwe muuya wangu, kuti nowatakandichitila mulimo uli woonse alimwi nindatakakujolela, nindakakuvwiila.' Sikwaamba wakati; 'Mpoonya 'Urwah wakakanana alimwi aMufutuli sallallallaahu 'alaihi wasallam mpawo chiindi choonse naakali kwaambuula wakali kujata ndevu zyakwe mpawo Al Mughirah bin Syu'bah wakaliimvwi afwaafwi amutwe waMufutuli sallallaahu 'alaihi wasallam mpawo wakajisi panga akusama zilwanyo. Alimwi chiindi choonse 'Urwah naakali kuguma ndevu zyaMufutuli sallallallaahu 'alaihi wasallam ajanza lyakwe, Al Mughirah wakauma janza lyakwe ansi lyachikwabilizyo chapanga kumwi kaamba kuti: 'Gwisya janza lyako kundevu zyaMufutuli sallallaahu 'alaihi wasallam'. Oobu; 'Urwah wakasumpula mutwe wakwe mpawo wakati: 'Ino muntu ooyu nguni?' Beenzinyina bakasandula kuti: 'Ngu Al Mughirah bin Syu'bah'. 'Urwah mpawo wakati: 'O sikwaaba, sena tii ndakakatazyigwa akwaaba kwako?' Muchiindi, Al Mughirah, muchiindi chakutaziba, wakasindikizya bantu mpawo wakabajaya mpawo wakabweza lubono lwabo. Mpawo wakaboola mpawo wakasanduka kuba Mozilemu. Aboobo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakaamba aachiindi eecho: 'Kujatikizya Buna-Islamu, ndilazumina. Kujatikizya buvubi, tandikwe makani pe.' Mpawo 'Urwah wakalanga meso aakwe obile kuli beenzinyina baMufutuli sallallallaahu 'alaihi wasallam. Sikwaambilizya wakati: 'Ali Allah, Mutumwa wa Allah (luumuno azilongezyo zya Allaah zibe alinguwe) naatakasowa bulo mpawo nobwawida achikunku chaumwi wabeenzinyina, pesi muntu oyo naakali kubusanzya kubusyu akuchikumba. Mpawo naakabalailila, bakafwambaana kuchita malailile aakwe. Mpawo aawo naakali kuyanda kusamba, bakali afwaafwi kulwana nkaambo bakali kulwana kuti bamubambile maanzi aakusamba. Naakali kwaambuula, bakacesya majwi aabo kunembo Lyakwe mpawo tiibakamulangisisya aawo nibakali kumulemeka. Mpawo 'Urwah wakapiluka kuli beenzinyina mpawo wakati: 'O nobantu, kuli Allah, masimpe ndakali mutumwa wakatumwa kuyoolanga bami, awalo Qaisar - mwami waba Loma - a Kisra - mwami wa Persia - antoomwe amwami an-Najasiy. Kuli Allah, kunyina nindabona mwami uulemekwa mbuli sahaba t Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam wakamulemeka Muhammad. Nchoonzyo kuti taakwe nsoni mpawo yasika kumaanza aamwi akati kabo kunze kwakuti uya kusanzya nswi kubusyu akuchikumba chakwe mpawo kuti wabalailila mpawo balafwambaana kuchichita mpawo aawo nasamba mpawo balaafwaafwi kulwana nkaambo bakali kulwana akaambo kamaanzi aasyeede kuzwa kukusanzya kwakwe mpawo naakali kwaambuula aansi - tabaswiilili kabotu pe - amulange nkaambo balamulemeka loko. Masimpe, wakakupa chipego chiyookutola kububotu, aboobo kotambula'. Mpawo umwi waba Bani Kinanah wakati: 'Amuleke ndiswaangane anguwe'. Bakati: 'Amuzyibe'. Eelyo muntu ooyo naakasika kuli Musinsimi abeenzinyina, Rasulullah wakati: 'Eezi zili boobo. Wakazwa kubantu bakali kulemeka nkamela, aboobo wakazituma kuli nguwe'. Aboobo nkamela yakatuminwa kulinguwe. Mpawo bantu bakamutambula kumwi kabaamba talbiyah. Mwaalumi naakabona eezi wakati: 'Bulemu bube kuli Allah. Bantu aaba tabeelede kukasigwa kuboola ku Baitulloh'. Naakapiluka kuli beenzinyina wakati: 'Ndakabona kuti nkamela zyakabikkwa nkomo akubikkwa zitondezyo, aboobo ndakayeeya kuti tiicakali kweelela kuti zitabi a Baitulloh'. Chakutayeeyelwa mwaalumi umwi akati kabo wakanyampuka wakali kwiitwa kuti Mikraz bin Hafsh mpawo wakati: 'Amuleke ndimubone'. Mpawo bakati: 'Amuswaangane anguwe'. Eelyo mwaalumi naakasika kuli mbabo, Musinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Ooyu ngu Mikraz, muntu mubyaabi'. Mpawo Mikraz wakatalika kwaambuula aMusinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam. Naakali kwaambuula anguwe, mpawo Suhail bin 'Amru wakasika. [Ma'mar] wakati; Mpawo wakandaambila [Ayyub] kuzwa ku ['Ikrimah] kuti wakaamba kuti: Suhail bin 'Amru naakasika, Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Nchoonzyo zintu zyako zyaba ziuba'. [Ma'mar] wakati; [Az Zuhriy] wakaamba mukwaamba kwa hadith eeyi: 'Mpoonya Suhail bin 'Amru wakaboola akwaamba kuti: 'Leta okuno - mapepa - mpawo ulembe lugwalo lwachizuminano aakati kesu anduwe'. Aboobo Mushinshimi wakaita mulembi mpawo Musinsimi wakati: '-Lemba- bismillahir rahmaanir uterus'. Aboobo Suhail wakati: 'Kujatikizya zina lya ar-Rahman, kuli Allah, tandimuzyi pe. Pesi lemba Bismika Allahumma - azina lyako, O Allah - mbuli mbowakali kulemba chiindi'. Aboobo ba Mozilemu bakati: 'Ali Allah, utalembe pe kunze lya bismillahir rahmaanir Rahmaanir'. Aboobo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Lemba; 'Bismika Allahumma'. Mpawo wakati: 'Eechi nchizuminano chakabikkwa a Muhammad Rasulullah'. Mpawo-mpawo Suhail wakati: 'A Allah, kuti nitwakalizi kuti uli mutumwa wa Allah, notwatakali kukukasya kuzwa ku Baitulloh mpawo notwatakali kukulwana. Pesi lemba kuti: 'Muhammad bin 'Abdullah'. Aboobo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati; 'Ali Allah, ndili Mutumwa wa Allah ncobeni nikuba kuti wandikaka. Lemba: Muhammad bin 'Abdullah'. Az Zuhriy wakati: 'Eezi ziliswaangene amajwi aakwe: 'Tabandibuzyi pe kuti ndibape bulemu bwa Allah pesi ndiyoobapa ncobeni'. Mpawo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati kulinguwe: 'Aawo utupe lwaanguluko lwakuya ku Baitulloh kuyoochita tawaf ooko'. Suhail wakati: 'A Allah, utalekeli ba Arabu kuti bakubuzye kuti twakajatwa anguzu. Nokuba boobo, tulakupa choolwe eecho mwaka uuboola. Alimwi chiimo chitobela nchakuti kutabi muntu uuboola kuli nduwe kuzwa kulubazu lwesu nikuba kuti wakatobela bukombi bwako, pesi weelede kuswiilila kotupilusya'. Mpawo ba Mozilemu -prates- bakati: 'Subhaanalloh, ino mbuti mbwaakali kukonzya kupilusyigwa kuli basikukomba baleza banji nikuba kuti wakaboola kali mu Mozilemu?' Nibakali kukazyania, mpawo-mpawo Abu Jandal bin Suhail bin 'Amru wakasika kali muntenda mpawo wakachija kuzwa mumasena aansi aamunzi wa Makkah kuchitila kuti akasangane aba Mozilemu. Aboobo Suhail wakati: 'O Muhammad, ooyu ngomuntu wakusaanguna ngoyelede kundipa kweendelanya akuzuminana kwako'. Aboobo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Nchobeni tatuna chizuminano pe'. Suhail wakati: 'A Allah, mpawo nsikwe chizuminano chaluumuno anduwe kukabe kutamani'. Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Amumupe kulindime mbuli chintu chiliimpene'. Suhail wakati: 'Nsikwe nondiyookupa pe'. Wakati alimwi: 'Utabi oobo, kondipa'. Suhail wakati: 'Nsikwe pe'. Mikraz wakati: 'Nokuba kuti twakupa -busena- kuli nduwe'. Abu Jandal wakati: 'O ba Mozilemu, sena ndiyoojokezyegwa kuli baabo basyoma baleza banji nikuba kuti ndakaboola kandili mu Mozilemu? Sena toboni nzyondakainda mumo?' Masimpe, Abu Jandal wakapenzyegwa loko akaambo kakusala nzila ya Allah. Sikwaamba wakati; Aboobo 'Umar bin Al Khaththab Allah be pleased and him wakati: 'Aboobo ndakaswaangana a Musinsimi wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam mpawo ndakabuzya kuti: 'Sena toli Musinsimi wa Allah ncobeni?' wakasandula kuti: 'Iyi, mbombubo'. Ndakaamba kuti: 'Sena tatuli atala akasimpe mpawo basinkondo besu bali atalaa kubeja'. wakasandula kuti: 'Iyi, mbombubo'. Ndakaamba kuti: 'Aboobo nkamboonzi nituzumina kusampaula ooku kuchikombelo chesu?' Wakati: 'Nchoonzyo ndili mutumwa wa Allah mpo tandimuzangi pe mpawo ngo Mugwasyi wangu'. Ndakati: 'Sena teewakaamba kuti tulaunka ku Baitulloh mpawo tulachita tawaf nkuko?' Wakati: ‘Mbubo. Asi ndakakubuzya na kuti tuya kuli nguwe uno munyaka?' 'Umar wakati: Ndakaingula kuti: 'Peepe ncobeni'. Wakati alimwi: 'Masimpe uyoounka kuli nguwe mpawo ukachite tawaf ooko'. 'Umar wakati: 'Mpawo ndakaswaangana a Abu Bakr mpawo ndakati: 'O Abu Bakr, sena tali musinsimi wa Allah ncobeni?' Abu Bakr wakasandula kuti: 'Iyi, mbombubo'. Ndakaamba kuti: 'Sena tatuli atala akasimpe mpawo basinkondo besu bali atalaa kubeja'. wakasandula kuti: 'Iyi mbombubo'. Ndakaamba alimwi kuti: 'Aboobo nkamboonzi nitutambula kusampaula ooku kuchikombelo chesu?' Abu Bakr wakati: 'O sikalumamba, masimpe ngu Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam alimwi takonzyi kuzangila Mwami wakwe alimwi ngu Mugwasyi wakwe. Aboobo kokakatila kumilawu yakwe mpawo utayisotoki pe. Kuli Allah, masimpe uli atala akasimpe'. Ndakati: 'Sena tanaakaamba kuti tulaunka ku Baitulloh mpawo tulachita tawaf nkuko?' Abu Bakr wakasandula kuti: 'Mbombubo. Asi wakaamba kuti tulaboola kulinguwe mwaka uno na?' Ndakasandula kuti: 'Peepe'. Abu Bakr wakati: 'Nchoonzyo uyoounka kuli nguwe mpawo ukachite tawaf ooko'. [Az Zuhriy] wakati; 'Umar wakati: 'Nkaambo kamichito yangu ndakachita milimu mibotu myiingi - mbuli kulekelela majwi aatali kabotu-'. Naakamana kumanizya chizuminano, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakaambila beenzinyina kuti: 'Amunyampuke mujaye banyama banu bazipaizyo mpawo mugele mitwe yanu'. Sikwaambilizya wakati: 'A Allah, taakwe naba omwe wakanyampuka - kuti achite malailile aakwe - kusikila naakalailila ziindi zyotatwe. Nikuba kuti taakwe naba omwe wakanyampuka kuti achite malailile aakwe, kumamanino wakanjila kuti akaswaangane a Umm Salamah mpawo wakabaambila zyakamuchitikila akati kaba Mozilemu. Aboobo Umm Salamah wakati: 'O Mushinshimi wa Allah, sena ulachiyanda kuti bachite? Kozwa anze utaambi jwi noliba lyomwe kuli umwi wabo mane ukajaye ngamela yako yacipaizyo, mpawo wiite sikugela masusu aako. Mpawo wakazwa anze taakwe naakaambaula amuntu naba omwe akati kabo kusikila naakajaya ngamela yakwe yakupaizya mpawo wakaita sikugela wakwe kuli sikugela

Hadith Corroboration :

Imam Ahmad : 621, 3019, 13325, 16198, 17832, 17892, 18166
Imam Bukhari : 2500, 2501, 2529
Imam Muslim : 3335, 3336, 3337, 3338
Imam Abu Dawud : 2384