Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’

Imam Bukhari : 2501

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَاعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ فَأَبَى أَهْلُ مَكَّةَ أَنْ يَدَعُوهُ يَدْخُلُ مَكَّةَ حَتَّى قَاضَاهُمْ عَلَى أَنْ يُقِيمَ بِهَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَلَمَّا كَتَبُوا الْكِتَابَ كَتَبُوا هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالُوا لَا نُقِرُّ بِهَا فَلَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا مَنَعْنَاكَ لَكِنْ أَنْتَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ وَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ امْحُ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ لَا وَاللَّهِ لَا أَمْحُوكَ أَبَدًا فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكِتَابَ فَكَتَبَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ لَا يَدْخُلُ مَكَّةَ سِلَاحٌ إِلَّا فِي الْقِرَابِ وَأَنْ لَا يَخْرُجَ مِنْ أَهْلِهَا بِأَحَدٍ إِنْ أَرَادَ أَنْ يَتَّبِعَهُ وَأَنْ لَا يَمْنَعَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِهِ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ بِهَا فَلَمَّا دَخَلَهَا وَمَضَى الْأَجَلُ أَتَوْا عَلِيًّا فَقَالُوا قُلْ لِصَاحِبِكَ اخْرُجْ عَنَّا فَقَدْ مَضَى الْأَجَلُ فَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَبِعَتْهُمْ ابْنَةُ حَمْزَةَ يَا عَمِّ يَا عَمِّ فَتَنَاوَلَهَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخَذَ بِيَدِهَا وَقَالَ لِفَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلَام دُونَكِ ابْنَةَ عَمِّكِ حَمَلَتْهَا فَاخْتَصَمَ فِيهَا عَلِيٌّ وَزَيْدٌ وَجَعْفَرٌ فَقَالَ عَلِيٌّ أَنَا أَحَقُّ بِهَا وَهِيَ ابْنَةُ عَمِّي وَقَالَ جَعْفَرٌ ابْنَةُ عَمِّي وَخَالَتُهَا تَحْتِي وَقَالَ زَيْدٌ ابْنَةُ أَخِي فَقَضَى بِهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِخَالَتِهَا وَقَالَ الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الْأُمِّ وَقَالَ لِعَلِيٍّ أَنْتَ مِنِّي وَأَنَا مِنْكَ وَقَالَ لِجَعْفَرٍ أَشْبَهْتَ خَلْقِي وَخُلُقِي وَقَالَ لِزَيْدٍ أَنْتَ أَخُونَا وَمَوْلَانَا

اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [عبيدالله بن موسيٰ] بني اسرائيل کان [ابن اسحاق کان] بني براء بن عازب کان [البراء بن عازب رضي الله عنه] چيو ته: رسول الله ﷺ ذوالقعد جي مهيني ۾ عمرو ادا ڪيو پر مڪي وارن کيس داخل ٿيڻ جي اجازت ڏيڻ کان انڪار ڪيو جيستائين هو انهن سان هڪ معاهدو ڪرڻ تي راضي نه ٿيو جنهن جي ذريعي هو ٽن ڏينهن تائين مڪي ۾ رهي سگهي ٿو. جڏهن انهن معاهدي جو خط لکيو ته انهن لکيو ته: 'هي محمد رسول الله جو فيصلو آهي. تنهن ڪري مشرڪن چيو ته: 'اسان متفق نه آهيون، ڇاڪاڻ ته جيڪڏهن اسان کي خبر هجي ها ته توهان الله جا رسول آهيو، ته يقيناً اسان توهان کي نه روڪيون ها، پر توهان محمد بن عبدالله آهيو.' هن چيو ته: 'مان الله جو رسول آهيان ۽ مان محمد بن عبدالله آهيان'. پوءِ هن علي کي چيو ته: 'محمد رسول الله جو جملو ختم ڪريو'. علي چيو ته: 'الله جو قسم، مان ان کي هميشه لاءِ نه ختم ڪندس'. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم معاهدي جو خط کڻي لکيو ۽ لکيو ته: 'محمد بن عبدالله جو اهو فيصلو آهي ته هو هٿيار کڻي مڪي شهر ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ناهي جيستائين ان کي ان جي مياڻ ۾ نه رکيو وڃي ۽ ان جي رهواسين مان ڪو به ماڻهو جيڪڏهن ان جي پيروي ڪرڻ چاهي ٿو ته ان جي پيروي ڪندي ٻاهر نه نڪري، ۽ جيڪڏهن ڪو ماڻهو مڪي ۾ رهڻ چاهي ٿو ته سندس ساٿين مان ڪو به روڪيو نه وڃي.' جڏهن هو مڪي شهر ۾ داخل ٿيو ۽ وقت جي حد ختم ٿي وئي ته مشرڪين علي سان مليا ۽ چيو ته: 'پنهنجي دوست کي چئو ته اسان مان نڪري وڃو ڇو ته وقت جي حد ختم ٿي وئي آهي'. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻاهر آيا ۽ سندس پٺيان حمزه جي ڌيءَ آئي ۽ چيو ته: 'اي چاچا، او چاچا'. پوءِ علي بن ابو طالب ٻار کي ڇڪيو ۽ ان کي پنهنجي هٿ ۾ ورتو ۽ فاطمه کي چيو ته 'سلام' 'تون پنهنجي چاچي جي ٻار جي سنڀال ڪر'. پوءِ فاطمه کيس کڻي وئي. پوءِ علي، زيد ۽ جعفر ٻار جي معاملي تي جهيڙو ڪيو. علي چيو؛ ' 'مون کي هن ٻار تي سڀ کان وڌيڪ حق آهي، ڇاڪاڻ ته اها منهنجي چاچي جي ڌيءَ آهي'. انهي دوران جعفر چيو؛ 'هو منهنجي چاچي جي ڌيءَ آهي ۽ هن جي چاچي منهنجي سنڀال ۾ آهي.' زيد چيو؛ 'هو منهنجي ڀاءُ جي ڌيءَ آهي'. پوءِ رسول الله ﷺ فيصلو ڪيو ته ٻار سندس چاچي جو حق آهي ۽ پوءِ فرمايو؛ 'چاچي جو به ماءُ وانگر ئي مقام آهي'. پوءِ پاڻ علي کي فرمايو؛ 'تون مون مان آهين ۽ مان تو مان آهيان'. ۽ جعفر کي فرمايو؛ 'تون منهنجي شڪل ۽ اخلاق سان ملندڙ جلندڙ آهين' ۽ زيد کي به چيو؛ 'تون اسان جو ڀاءُ ۽ اسان جو مولا آهين'.